Quản Trị Rủi Ro Đối Với Hàng Hóa Xuất Nhập Khẩu Tại Cục Hải Quan Hải Phòng

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu rủi ro đối với hàng hóa xuất nhập khẩu tại cục hải quan hải phòng, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực

• Tác giả: Nguyễn Khánh Dư
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Văn Hải
• Trường học: Trường Đại Học Dân Lập Hải Phòng
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Quản Trị Rủi Ro Đối Với Hàng Hóa Xuất Nhập Khẩu Tại Cục Hải Quan Hải Phòng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hải Phòng

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Trị Rủi Ro Hàng Hóa XNK Tại Hải Phòng 55 ký tự

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế, Hải Phòng đóng vai trò quan trọng trong hoạt động xuất nhập khẩu (XNK). Quản trị rủi ro hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo sự cân bằng giữa kiểm soát và tạo thuận lợi cho thương mại. Việc áp dụng hệ thống quản lý rủi ro (QLRR) vào quá trình quản lý hàng hóa XNK là một xu hướng tất yếu, giúp cơ quan Hải quan đạt được các mục tiêu cải cách và hiện đại hóa. Mục tiêu là đảm bảo sự cân bằng giữa tạo thuận lợi thương mại với kiểm soát chặt chẽ quá trình tuân thủ pháp luật; giúp cho công tác quản lý không bị dàn trải, giảm bớt áp lực về khối lượng công việc thông qua việc xác định đối tượng có rủi ro cao, ưu tiên tập trung nguồn lực vào quản lý đối với số đối tượng này; giảm thiểu các thủ tục hành chính, giảm bớt vai trò can thiệp của cán bộ hải quan trong quá trình làm thủ tục hải quan.Từ năm 2005, nghiệp vụ QLRR được ngành Hải quan chính thức áp dụng.

1.1. Khái niệm Tầm quan trọng Quản lý Rủi Ro Hải Quan

Quản lý rủi ro (QLRR) là quá trình nhận diện, đánh giá và kiểm soát các rủi ro tiềm ẩn trong hoạt động xuất nhập khẩu. Theo bộ tiêu chuẩn TCVNISO/IEC31010:2013,quản lý rủi ro được hiểu là “Việc áp dụng một cách hệ thống các thông lệ và thủ tục quản lý nhằm cung cấp thông tin cần thiết để xử lý rủi ro”. QLRR đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ nguồn thu ngân sách, ngăn chặn gian lận thương mại, và đảm bảo an ninh quốc gia. Việc áp dụng QLRR hiệu quả sẽ giúp Cục Hải quan Hải Phòng nâng cao hiệu quả hoạt động và tạo môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng cho doanh nghiệp. Gian lận thương mại và trốn thuế xuất nhập khẩu cần được ngăn chặn triệt để thông qua các biện pháp QLRR hiệu quả.

1.2. Lợi ích của Quản Trị Rủi Ro đối với Doanh nghiệp XNK

QLRR không chỉ mang lại lợi ích cho cơ quan Hải quan mà còn mang lại những lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp. Thứ nhất, QLRR là nền tảng của việc tự động hóa hải quan, góp phần giảm thiểu thủ tục hải quan. Thứ hai, do dựa trên việc phân tích các đối tượng trọng điểm, tập trung vào các đối tượng rủi ro cao nên các đối tượng chấp hành tốt, trong diện rủi ro thấp sẽ được tạo thuận lợi trong thủ tục hải quan. Thứ ba, áp dụng QLRR trong công nghệ thông tin nhằm minh bạch hóa các họat động thủ tục hải quan, qua đó làm giảm thiểu các thủ tục hành chính, giảm bớt vai trò can thiệp của cán bộ hải quan trong quá trình làm thủ tục hải quan. Điều này giúp cho DN không bị lệ thuộc vào thủ tục hành chính, giảm chi phí phát sinh; đặc biệt loại trừ các tệ nạn gây phiền hà sách nhiễu có thể nảy sinh trong quá trình làm thủ tục hải quan.

II. Thách Thức Quản Lý Rủi Ro Hàng Hóa XNK Tại Hải Phòng 59 ký tự

Mặc dù đã đạt được nhiều tiến bộ, việc triển khai hệ thống QLRR trong hoạt động nghiệp vụ Hải quan vẫn còn đối mặt với nhiều thách thức. Việc thu thập, phân tích và cập nhật thông tin rủi ro chưa được thực hiện một cách hiệu quả. Cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin còn hạn chế, gây khó khăn cho việc áp dụng các công cụ QLRR hiện đại. Nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao về QLRR còn thiếu. Sự phối hợp giữa các đơn vị trong Cục Hải quan Hải Phòng và giữa Cục Hải quan với các cơ quan quản lý nhà nước khác chưa được chặt chẽ. Một trong những khó khăn còn tồn tại, nhiều công việc chưa được chuẩn bị chu đáo.

2.1. Thiếu hụt Nguồn lực và Hạ tầng cho Phân tích Rủi ro Hàng Hóa

Việc thiếu hụt nguồn lực, bao gồm nhân lực có trình độ chuyên môn cao về QLRR và cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin hiện đại, là một trong những thách thức lớn nhất. Việc thu thập và phân tích rủi ro hàng hóa XNK đòi hỏi đội ngũ cán bộ có kinh nghiệm và am hiểu sâu sắc về nghiệp vụ hải quan, luật pháp, và các lĩnh vực liên quan. Đồng thời, cần có hệ thống công nghệ thông tin mạnh mẽ để xử lý và phân tích dữ liệu lớn, hỗ trợ việc xác định và đánh giá rủi ro một cách chính xác.

2.2. Khó khăn trong việc Thu thập và Chia sẻ Thông tin Rủi ro XNK

Việc thu thập và chia sẻ thông tin rủi ro giữa các đơn vị trong Cục Hải quan Hải Phòng và giữa Cục Hải quan với các cơ quan quản lý nhà nước khác còn gặp nhiều khó khăn. Thông tin về gian lận thương mại, trốn thuế, và các hành vi vi phạm pháp luật khác thường nằm rải rác ở nhiều nguồn khác nhau, gây khó khăn cho việc tổng hợp và phân tích. Sự phối hợp giữa các đơn vị và cơ quan chức năng chưa được chặt chẽ, dẫn đến tình trạng thông tin bị chậm trễ hoặc thiếu chính xác.

III. Phương Pháp Quản Lý Rủi Ro Hàng Hóa Hiệu Quả 52 ký tự

Để nâng cao hiệu quả QLRR tại Cục Hải quan Hải Phòng, cần áp dụng một cách tiếp cận toàn diện và có hệ thống. Điều này bao gồm việc xây dựng và hoàn thiện các quy trình QLRR, tăng cường năng lực cho đội ngũ cán bộ, đầu tư vào cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin, và tăng cường sự phối hợp giữa các đơn vị và cơ quan chức năng. Cần xây dựng trung tâm dữ liệu và công nghệ thông tin phù hợp với yêu cầu phân tích rủi ro. Cải cách bộ máy, phân công nhiệm vụ công chức hải quan làm nghiệp vụ chuyên sâu về quản lý rủi ro.

3.1. Xây dựng Quy trình Quản Trị Rủi Ro Hải Quan Chuẩn hóa

Cần xây dựng quy trình QLRR chuẩn hóa, bao gồm các bước như xác định rủi ro, đánh giá rủi ro, phân tích rủi ro, kiểm soát rủi ro, và giám sát rủi ro. Quy trình này phải được xây dựng dựa trên các tiêu chuẩn quốc tế và phù hợp với đặc thù của hoạt động xuất nhập khẩu tại Hải Phòng. Cần xác định rõ vai trò và trách nhiệm của từng đơn vị và cá nhân trong quá trình QLRR.

3.2. Nâng cao Năng lực cho Cán bộ Quản Lý Rủi Ro Hàng Hóa

Nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác QLRR là yếu tố then chốt để đảm bảo hiệu quả của hệ thống. Cần tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ về QLRR, phân tích rủi ro, và sử dụng các công cụ QLRR hiện đại. Cần khuyến khích cán bộ học tập và nghiên cứu các kinh nghiệm QLRR tiên tiến trên thế giới.

3.3. Tăng Cường Ứng Dụng CNTT vào Kiểm soát Rủi Ro Hải Quan

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin hiện đại là cần thiết để hỗ trợ việc áp dụng các công cụ QLRR tiên tiến. Cần xây dựng hệ thống thu thập, xử lý, và phân tích dữ liệu lớn, hỗ trợ việc xác định và đánh giá rủi ro một cách chính xác. Cần ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI) và học máy (Machine Learning) vào QLRR.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn QLRR Tại Cục Hải Quan Hải Phòng 58 ký tự

Việc triển khai QLRR tại Cục Hải quan Hải Phòng đã mang lại những kết quả tích cực. Tỷ lệ tờ khai được kiểm tra thực tế đã giảm đáng kể, giúp giảm thời gian thông quan và chi phí cho doanh nghiệp. Số vụ vi phạm pháp luật hải quan được phát hiện đã tăng lên, cho thấy hiệu quả của công tác kiểm soát. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều dư địa để cải thiện và nâng cao hiệu quả QLRR trong thời gian tới. Cần tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, tăng cường sự phối hợp giữa các đơn vị, và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ. Kiểm tra sau thông quan cũng cần được chú trọng để đảm bảo tính tuân thủ của doanh nghiệp.

4.1. Phân tích Kết quả Áp dụng QLRR trong Thông quan

Phân tích kết quả áp dụng QLRR trong thông quan cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc giảm thời gian thông quan và chi phí cho doanh nghiệp. Tỷ lệ tờ khai được kiểm tra thực tế đã giảm đáng kể, giúp hàng hóa được thông quan nhanh chóng hơn. Điều này góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và thu hút đầu tư vào Hải Phòng.

4.2. Đánh giá Hiệu quả QLRR trong Phát hiện Vi phạm

Đánh giá hiệu quả QLRR trong phát hiện vi phạm cho thấy sự gia tăng đáng kể về số vụ vi phạm pháp luật hải quan được phát hiện. Điều này chứng tỏ hệ thống QLRR đã giúp cơ quan hải quan tập trung nguồn lực vào các đối tượng có rủi ro cao, từ đó nâng cao hiệu quả công tác kiểm soát.

V. Giải Pháp Hoàn Thiện QLRR Hàng Hóa Tại Hải Phòng 56 ký tự

Để hoàn thiện QLRR đối với hàng hóa xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan Hải Phòng cần tập trung vào cập nhật các văn bản pháp quy liên quan đến hoạt động hải quan. Tập trung thu thập hồ sơ doanh nghiệp, phân tích đánh giá thông tin, trao đổi thông tin để từ xây dựng các tiêu chí áp dụng QLRR. Tăng cường quan hệ phối hợp với hợp tác quốc tế trong quản lý rủi ro. Đồng thời, cần có một đội ngũ cán bộ chuyên trách, được đào tạo bài bản về QLRR và có khả năng sử dụng các công cụ phân tích hiện đại.

5.1. Cập nhật Pháp luật Tiêu chí Đánh giá Rủi ro Hải quan

Cần thường xuyên cập nhật các văn bản pháp luật liên quan đến hoạt động hải quan và xây dựng các tiêu chí đánh giá rủi ro phù hợp với tình hình thực tế. Việc này giúp cơ quan hải quan có cơ sở pháp lý vững chắc để thực hiện công tác QLRR và đảm bảo tính minh bạch, công bằng trong hoạt động nghiệp vụ. Luật hải quan cần được tuân thủ nghiêm ngặt.

5.2. Tăng cường Hợp tác Quốc tế về Quản lý Rủi ro Thương mại

Tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực QLRR là cần thiết để trao đổi kinh nghiệm và học hỏi các phương pháp QLRR tiên tiến trên thế giới. Cần tham gia vào các tổ chức quốc tế và khu vực về hải quan, đồng thời xây dựng quan hệ hợp tác song phương với các cơ quan hải quan của các nước phát triển. Kinh nghiệm quản lý rủi ro của Hải quan Anh, Hải quan Italia, và Hải quan Trung Quốc cần được nghiên cứu.

VI. Tương Lai Quản Trị Rủi Ro XNK Cục Hải Quan Hải Phòng 54 ký tự

Với sự phát triển của công nghệ và sự thay đổi của môi trường kinh doanh, quản trị rủi ro trong xuất nhập khẩu tại Cục Hải quan Hải Phòng sẽ tiếp tục phát triển và hoàn thiện. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu lớn và các công nghệ tiên tiến khác sẽ giúp nâng cao hiệu quả QLRR và tạo thuận lợi hơn nữa cho hoạt động xuất nhập khẩu. Chính sách quản lý rủi ro cần linh hoạt để thích ứng với sự thay đổi của tình hình.

6.1. Ứng dụng Trí tuệ Nhân tạo AI trong QLRR Hải quan

Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong QLRR sẽ giúp tự động hóa quá trình phân tích dữ liệu, phát hiện các dấu hiệu rủi ro tiềm ẩn, và đưa ra các quyết định kiểm soát chính xác hơn. AI có thể được sử dụng để phân tích dữ liệu về doanh nghiệp, hàng hóa, và các giao dịch xuất nhập khẩu, từ đó xác định các đối tượng có rủi ro cao.

6.2. Phân tích Dữ liệu Lớn Big Data cho Đánh giá Rủi ro Hàng hóa

Phân tích dữ liệu lớn (Big Data) cho phép cơ quan hải quan xử lý và phân tích lượng lớn dữ liệu về hoạt động xuất nhập khẩu, từ đó phát hiện các xu hướng và mô hình rủi ro mới. Big Data có thể được sử dụng để phân tích dữ liệu về phân loại hàng hóa, trị giá hải quan, xuất xứ hàng hóa, và các thông tin khác liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO ĐỐI VỚI HÀNG HÓA XUẤT, NHẬP KHẨU TẠI HẢI QUAN 1.1 Một số nội dung cơ bản về quản lý Hải quan đối với hàng hóa xuất, nhập khẩu 1.1 Khái quát về quản lý rủi ro 1.1 Khái niệm về rủi ro Rủi ro là một trong những khái niệm tuy được đề cập, nghiên cứu và áp dụng nhiều trên thực tế nhưng nó được nhìn nhận dưới nhiều góc độ, trường phái, quan điểm khác nhau dẫn tới cho đến nay vẫn chưa có được sự thống nhất trong việc định nghĩa thế nào là rủi ro và hiện phân chia thành 02 nhóm trường phái, quan điểm là truyền thống và hiện đại. Theo quan điểm truyền thống, rủi ro được xem là sự không may mắn, sự tổn thất mất mát, nguy hiểm, là điều không lành, điều không tốt, bất ngờ xảy đến, là những bất trắc ngoài ý muốn. Như vậy, quan điểm này cho rằng rủi ro là những thiệt hại, mất mát, nguy hiểm hoặc các yếu tố liên quan đến nguy hiểm, khó khăn hoặc điều không chắc chắn có thể xảy ra cho con người [2]. Theo trường phái hiện đại, rủi ro lại được xem là sự bất trắc có thể đo lường được, nó mang cả tính tích cực và tính tiêu cực vì rủi ro có thể mang đến những tổn thất, mất mát nhưng cũng có thể đem lại những lợi ích, cơ hội nhất định.

Do đó, nếu hiểu được rủi ro thì người ta có thể tìm được những biện pháp phòng ngừa, hạn chế những rủi ro tiêu cực cũng như có thể đón nhận những cơ hội, lợi ích tích cực mà nó đem lại [2]. Rủi ro thường gắn với sự không chắc chắn, không tuyệt đối và thường đi kèm với xác suất xảy ra theo những mức độ, khả năng nhất định (xác suất lớn hơn 0% - chắc chắn không xảy ra và nhỏ hơn 100% - chắc chắn xảy ra). 7 Rủi ro thường bao gồm 03 yếu tố cấu thành, đó là: xác suất xảy ra, khả năng ảnh hưởng đến đối tượng và thời lượng ảnh hưởng [2].2 Khái niệm về quản lý rủi ro Trên thế giới, quản lý rủi ro đã được áp dụng và kết quả không chỉ thành công tại “khu vực tư nhân” khi mà các lĩnh vực như bảo hiểm, ngân hàng, thương mại, công nghiệp,… tìm khả năng nắm bắt, tạo ra cơ hội để cải thiện kết quả kinh doanh của mình mà việc áp dụng quản lý rủi ro còn có thể giúp cho “khu vực công” xác định được những lĩnh vực có rủi ro với mức độ, thang độ nhất định để từ đó hỗ trợ cho việc ra quyết định xử lý rủi ro trong điều kiện phân bổ nguồn lực một cách hợp lý. Theo bộ tiêu chuẩn TCVNISO/IEC31010:2013,khái niệm quản lý rủi ro được hiểu là “Việc áp dụng một cách hệ thống các thông lệ và thủ tục quản lý nhằm cung cấp thông tin cần thiết để xử lý rủi ro”[3].

Để quản lý rủi ro hiệu quả đòi hỏi có sự cân bằng giữa chi phí và lợi ích, và như vậy, tất yếu sẽ không thể có đủ chi phí để giải quyết tất cả các rủi ro một cách ngang bằng như nhau nên rủi ro cần phải được phân tách thành các loại khác nhau dựa trên mức độ rủi ro có thể chấp nhận được hay không thể chấp nhận được nhằm ứng xử phù hợp với các loại rủi ro khác nhau đó.3 Quy trình quản lý rủi ro Quy trình QLRR cần đảm bảo tính hệ thống, liên tục và thống nhất chung để từ đó nhằm tiếp cận và thực hiện phương pháp luận đúng chuẩn mực về hiện thực hóa QLRR. Quy trình này chính là một phương pháp luận có tính chu kỳ lặp theo vòng tròn khép kín, trong đó có những bước công việc được định danh cụ thể, hỗ trợ cho việc đưa ra các quyết định nghiệp vụ thông qua phân tích bản chất của rủi ro, xem xét các tác động có thể của rủi ro, xác định cơ sở cho các quyết định quản lý trong điều kiện hài hòa với các nguồn lực được phân bổ, cũng như với thứ tự ưu tiên của các biện pháp xử lý. 8 Xây dựng môi trường thông tin - Thiết lập bối cảnh quản lý: Giai đoạn này xác định bối cảnh diễn ra hoạt động quản lý rủi ro, các mục tiêu của việc phân tích các đối tượng quản lý, và những rủi ro cần được quản lý. Việc xác định đối tượng cần quản lý sẽ giúp xây dựng thước đo chuẩn cho toàn bộ quy trình quản lý rủi ro.

Kết quả của giai đoạn này sẽ là một báo cáo mô tả môi trường hoạt động của quản lý rủi ro, xác định các tiêu chí và thước đo cho giai đoạn đánh giá rủi ro. Đánh giá rủi ro - Xác định rủi ro: Bước này chỉ ra và ghi lại tất cả những rủi ro tiềm ẩn thông qua một quy trình mang tính hệ thống, theo đó chỉ ra những rủi ro có thể phát sinh, lý do vì sao và cách thức phát sinh rủi ro, từ đó hình thành cơ sở để phân tích sâu hơn những rủi ro đó. Kết quả xác định được danh mục các rủi ro, phạm vi tác động của rủi ro. Đánh giá rủi ro - Phân tích rủi ro: Bước này sử dụng dữ liệu và thông tin nhằm lượng hóa các kết quả, hậu quả có thể xảy đến nếu có rủi ro và/hoặc nếu không xác định được rủi ro cụ thể.

Kết quả xác định cấp độ dự kiến của rủi ro trên cơ sở định lượng và định tính, hoặc kết hợp cả hai loại trên. Đánh giá và xếp thứ tự các rủi ro: Giai đoạn này thực hiện việc so sánh các rủi ro đã được đánh giá với các tiêu chí chủ đạo đã được xác định từ trước, sử dụng các nguồn lực theo dự kiến để chuẩn bị hoặc ngăn ngừa hoặc đối phó với rủi ro. Kết quả giai đoạn này là lượng hóa, sắp xếp rủi ro theo các cấp độ của rủi ro, kết nối rủi ro với các đơn vị có thể xảy ra rủi ro để các đơn vị đó có trách nhiệm trong việc tìm cách giảm thiểu rủi ro và theo dõi rủi ro. Giải pháp xử lý rủi ro: Xử lý rủi ro là việc tìm cách giảm khả năng hoặc hậu quả của rủi ro bằng cách áp dụng các biện pháp kiểm soát và tác nghiệp nhằm thay đổi các mức độ rủi ro để phù hợp với khả năng chấp nhận của cơ quan Hải quan.

Tùy thuộc loại rủi ro mà áp dụng phương pháp xử lý rủi ro phù hợp. 9 Giám sát, rà soát: Theo dõi và rà soát, đánh giá là bước công việc phải thực hiện ở tất cả các giai đoạn trong quy trình quản lý rủi ro nhằm trả lời cho các câu hỏi sau: Các kết luận về rủi ro còn nguyên giá trị hay không? Rủi ro nào mới xuất hiện, đang nổi trội? Tính hiệu quả, hiệu lực của biện pháp xử lý nhằm tối thiểu hóa rủi ro, tối thiểu hóa chi phí? Tính phù hợp của biện pháp kiểm soát chi phí, kiểm soát quản lý? Tính tuân thủ quy định, quy trình của biện pháp xử lý? Hệ thống sẽ có thể được cải tiến nâng cao như thế nào? Lưu trữ, cung cấp thông tin và tư vấn: Việc cung cấp thông tin và tư vấn với các bên trong ngành hay ngoài ngành cần được thực hiện với mỗi công đoạn cũng như thực hiện đối với toàn bộ quy trình QLRR đảm bảo tính hiệu quả và minh bạch.2Quản lý rủi ro đối với hàng hóa xuất nhập khẩu tại Hải Quan 1.1 Rủi ro đối với hàng hóa xuất nhập khẩu tại Hải Quan Theo Tổ chức Hải quan Thế giới (WCO) “Hải quan là cơ quan của Chính phủ chịu trách nhiệm thi hành Luật Hải quan và thu thuế hải quan và thuế khác đồng thời cũng chịu trách nhiệm thi hành các luật khác có liên quan đến việc nhập khẩu, xuất khẩu, vận chuyển hoặc lưu kho hàng hóa”[20]. Theo Điều 4, Luật Hải quan năm 2014 thì rủi ro Hải quan là “nguy cơ không tuân thủ pháp luật về hải quan trong việc thực hiện xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh hàng hóa; xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh phương tiện vận tải” [22].2Quản lý rủi ro đối với hàng hóa xuất nhập khẩu tại Hải Quan Theo tổ chức Hải quan thế giới WCO, quản lý rủi ro hải quan được hiểu là “việc áp dụng có hệ thống các thủ tục quản lý và thông lệ mang đến cho Hải 10 quan những thông tin cần thiết để giải quyết vấn đề vận chuyển hàng hoá hoặc lô hàng đặt ra vấn đề rủi ro”[24]. Khi áp dụng quản lý rủi ro như một nguyên lý quản lý thì có thể giúp cho Hải quan không chỉ thực hiện trách nhiệm của mình một cách hiệu quả mà còn giúp cho cơ quan Hải quan tổ chức và triển khai nguồn lực theo hướng cải thiện toàn bộ hoạt động của mình.

Tại Việt Nam, theo các quy định của pháp luật và các văn bản hướng dẫn dưới Luật, quản lý rủi ro hải quan được hiểu là “việc áp dụng có hệ thống các quy định pháp luật, các quy trình, biện pháp nghiệp vụ để xác định, đánh giá và phân loại các rủi ro có tác động tiêu cực đến hiệu lực, hiệu quả quản lý hải quan, quản lý thuế, làm cơ sở để cơ quan hải quan phân bổ hợp lý nguồn lực, áp dụng hiệu quả các biện pháp quản lý hải quan, quản lý thuế” [9] Như vậy, có thể thấy xét trên phương diện lợi ích quốc gia và lợi ích quốc tế, hoạt động Hải quan đóng một vai trò không nhỏ nhằm phòng chống cũng như kiểm soát các hành vi gian lận thương mại quốc tế, phục vụ những mục tiêu phi pháp như buôn lậu, xuất nhập khẩu những hàng hóa danh mục cấm của Nhà nước và của quốc tế… Ngay từ lúc bắt đầu xuất hiện, Hải quan được thành lập chủ yêu với mục đích là đánh thuế vào hàng hóa xuất nhập khẩu nhằm tạo nguồn thu cho ngân sách nhà nước vì thời bấy giờ các thương gia giàu có mới có thể buôn bán đa quốc gia. Ngày nay, không chỉ đơn thuần là thu thuế, Hải quan còn mở rộng các chức năng nhiệm vụ trong đó quản lý rủi ro đối với hàng hóa xuất nhập khẩu là một chức năng quan trọng.3 Nguyên tắcquản lý đối với hàng hóa xuất nhập khẩu tại Hải Quan Một là, các biện pháp, kỹ thuật nghiệp vụ quản lý rủi ro phải được tiến hành để dự báo trước các nguy cơ vi phạm pháp luật về hải quan nhằm chủ động áp dụng có hiệu quả các biện pháp nghiệp vụ cần thiết theo quy định của pháp luật đối với hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, xuất cảnh, nhập cảnh [2].