Tổng quan nghiên cứu

Thị trường khí dầu mỏ hóa lỏng tại Việt Nam đang trải qua giai đoạn cạnh tranh khốc liệt sau khi đất nước gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới với vị thế thành viên thứ 150 và tham gia sâu rộng vào các hiệp định tự do thương mại như Khu vực mậu dịch tự do Đông Nam Á. Trong bối cảnh có hơn 30 thương hiệu kinh doanh khí đốt cùng cạnh tranh gay gắt trên địa bàn thành phố Hà Nội, Công ty Cổ phần Dầu khí Anpha đối mặt với nhiều thách thức lớn trong việc giữ vững thị phần và duy trì tốc độ tăng trưởng doanh thu bền vững. Thực tế hoạt động kinh doanh cho thấy công tác quản trị tiếp thị tại doanh nghiệp vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế, thiếu tính đồng bộ và chưa xây dựng được một chiến lược dài hạn thích ứng linh hoạt với biến động thị trường.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản trị kinh doanh mã số 60 34 01 02 của tác giả Nguyễn Thị Nguyệt Minh dưới sự hướng dẫn khoa học của Phó Giáo sư Tiến sĩ Trần Hùng tập trung giải quyết bài toán hoàn thiện quy trình quản trị marketing cho Anpha Petrol. Mục tiêu cụ thể của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản trị tiếp thị, khảo sát và phân tích toàn diện thực trạng hoạt động marketing của công ty trong giai đoạn từ năm 2010 đến năm 2014, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp mang tính khả thi cao nhằm định hướng phát triển đến năm 2020 và tầm nhìn 2025. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào thị trường sản phẩm gas dân dụng và công nghiệp trên địa bàn Hà Nội. Công trình mang lại giá trị thực tiễn to lớn khi xác lập lộ trình giúp doanh nghiệp nâng mức độ nhận diện thương hiệu từ 54% lên trên 70% và gia tăng thị phần khu vực Hà Nội từ khoảng 12% lên 18% trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng nền tảng dựa trên lý thuyết quản trị tiếp thị hiện đại của Philip Kotler và trường phái Quản trị Marketing của Đại học Kinh tế Quốc dân. Trọng tâm của khung lý thuyết là quy trình quản trị tiếp thị 5 giai đoạn liên hoàn bao gồm: phân tích môi trường tiếp thị, phân đoạn và lựa chọn thị trường mục tiêu, thiết lập chiến lược và kế hoạch tiếp thị, hoạch định các chương trình tiếp thị hỗn hợp, và tổ chức thực hiện kèm kiểm tra kiểm soát hoạt động tiếp thị.

Bên cạnh đó, đề tài ứng dụng mô hình 5 áp lực cạnh tranh của Michael Porter để đánh giá mức độ hấp dẫn của ngành năng lượng, kết hợp cùng mô hình phân tích môi trường vĩ mô và ma trận điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thách thức. Bốn khái niệm then chốt được triển khai xuyên suốt luận văn gồm: phối thức tiếp thị hỗn hợp 4P gồm sản phẩm, giá cả, phân phối, xúc tiến hỗn hợp; mô hình 3 cấp độ cấu thành sản phẩm từ cốt lõi, hiện thực đến bổ sung; chiến lược tiếp thị nội bộ gắn kết cán bộ công nhân viên; và chiến lược tiếp thị quan hệ nhằm tối ưu hóa vòng đời khách hàng cùng hệ thống đại lý trung gian.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp nhằm đảm bảo tính khách quan và khoa học. Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ 100% báo cáo tài chính, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của Anpha Petrol giai đoạn 2011 - 2014, kết hợp niên giám thống kê ngành năng lượng và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến kinh doanh khí dầu mỏ hóa lỏng.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp điều tra khảo sát với quy mô cỡ mẫu gồm 250 đối tượng hợp lệ, bao gồm 200 hộ gia đình trực tiếp sử dụng gas và 50 đại lý, cửa hàng phân phối bán lẻ trên địa bàn 6 quận nội thành Hà Nội. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng kết hợp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng để phản ánh chính xác cấu trúc người tiêu dùng và mạng lưới thương mại. Dữ liệu sau khi thu thập được làm sạch và xử lý bằng phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh tỷ lệ phần trăm và đối chiếu ma trận SWOT. Lý do lựa chọn các phương pháp phân tích này là nhằm định lượng hóa mức độ hài lòng của khách hàng, đo lường độ nhạy cảm về giá và nhận diện chính xác các điểm nghẽn trong khâu phân phối với độ tin cậy ước tính đạt trên 95% trong suốt timeline nghiên cứu 12 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng hoạt động quản trị marketing tại Công ty Cổ phần Dầu khí Anpha giai đoạn 2010 - 2014 đã chỉ ra 4 phát hiện trọng yếu:

Thứ nhất, về tốc độ tăng trưởng và thị phần, doanh thu của công ty duy trì mức tăng trưởng bình quân khoảng 8,5% đến 9,2%/năm trong giai đoạn 2011 - 2014. Tuy nhiên, thị phần của Anpha Gas tại địa bàn Hà Nội chỉ đạt khoảng 12% đến 14%, bị bỏ xa bởi nhóm 3 doanh nghiệp đầu ngành đang nắm giữ tổng cộng trên 45% thị phần khu vực.

Thứ hai, về chính sách định giá, kết quả khảo sát từ 200 hộ dân cho thấy có 62% khách hàng đánh giá giá gas của Anpha ở mức cao hơn so với các đối thủ cạnh tranh từ 3% đến 5%, trong khi chỉ có 28% người tiêu dùng nhận định mức giá này là hợp lý tương xứng với chất lượng và độ an toàn của vỏ bình.

Thứ ba, về năng lực truyền thông và xúc tiến bán hàng, mức độ nhận biết thương hiệu của Anpha Gas trên thị trường tiêu dùng chỉ đạt 54%, thấp hơn đáng kể so với mức trên 75% của các nhãn hiệu gas lâu năm. Ngân sách dành cho các hoạt động quảng bá và tiếp thị trực tiếp chỉ chiếm khoảng 1,5% trên tổng doanh thu hàng năm, dẫn đến sự suy giảm khả năng cạnh tranh trên các phương tiện truyền thông đại chúng.

Thứ tư, về hệ thống phân phối, mặc dù mạng lưới trung gian đóng góp tới 78% tổng sản lượng tiêu thụ, công ty chưa thiết lập được cơ chế kiểm soát chặt chẽ giá bán lẻ tại điểm bán, dẫn đến hiện tượng chênh lệch giá từ 10.000 đồng đến 25.000 đồng cho mỗi bình gas 12kg giữa các đại lý khác nhau.

Thảo luận kết quả

Các kết quả khảo sát định lượng được trực quan hóa thông qua biểu đồ tròn biểu diễn cơ cấu thị phần của các doanh nghiệp kinh doanh gas tại Hà Nội, cùng biểu đồ cột thể hiện mức độ đánh giá của người tiêu dùng đối với từng yếu tố trong phối thức 4P. Bảng thống kê tần số lý do chọn mua sản phẩm cho thấy yếu tố an toàn cháy nổ chiếm 74% quyết định mua hàng, tiếp theo là giá bán chiếm 68% và tốc độ giao hàng chiếm 55%.

Nguyên nhân cốt lõi của những tồn tại trên xuất phát từ việc công ty chưa có phòng Marketing độc lập mà chức năng tiếp thị đang bị lồng ghép chung trong phòng Kế hoạch - Kinh doanh. Điều này khiến cho công tác nghiên cứu thị trường không được thực hiện định kỳ, việc hoạch định chiến lược tiếp thị mang tính đối phó ngắn hạn và chưa có sự phối hợp nhịp nhàng giữa các khâu sản phẩm, giá, phân phối và xúc tiến. Khi so sánh với các nghiên cứu tương tự trong ngành năng lượng tại Việt Nam, tình trạng thiếu hụt nguồn lực marketing chuyên nghiệp là điểm yếu chung của các doanh nghiệp kinh doanh khí đốt quy mô vừa, khiến họ dễ bị tổn thương trước áp lực cạnh tranh gay gắt từ các tập đoàn đa quốc gia và doanh nghiệp nhà nước nắm giữ ưu thế về hạ tầng kho cảng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả phân tích thực trạng, nghiên cứu đưa ra 5 nhóm giải pháp hoàn thiện công tác quản trị marketing cho Anpha Petrol với mục tiêu triển khai cụ thể:

Thứ nhất, tái cơ cấu bộ máy tổ chức bằng cách thành lập Phòng Marketing độc lập. Ban Giám đốc công ty cần trực tiếp phê duyệt và hoàn tất việc tách riêng bộ phận tiếp thị trong quý 1 năm 2016, tuyển dụng 5 nhân sự có chuyên môn sâu về nghiên cứu thị trường, quản trị thương hiệu và truyền thông kỹ thuật số nhằm chuyên môn hóa 100% các hoạt động tiếp thị.

Thứ tư, tối ưu hóa chính sách giá và chiết khấu kênh bán hàng. Phòng Marketing phối hợp với Phòng Kế toán - Tài chính xây dựng biểu phí chiết khấu bậc thang linh hoạt từ 4% đến 7% cho các đại lý đạt doanh số cam kết, đồng thời cam kết bình ổn biên độ dao động giá bán lẻ không vượt quá 2% so với giá đề xuất trên toàn hệ thống trong giai đoạn 2016 - 2018.

Thứ ba, nâng cao giá trị sản phẩm thông qua dịch vụ bổ sung. Phòng Kỹ thuật và Marketing phối hợp triển khai chương trình bảo dưỡng, kiểm tra an toàn hệ thống dây dẫn và van gas định kỳ 6 tháng một lần hoàn toàn miễn phí cho 100% hộ dân sử dụng sản phẩm bình 12kg, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ khách hàng tái sử dụng lên trên 80% vào cuối năm 2018.

Thứ tư, gia tăng ngân sách và đổi mới hoạt động xúc tiến hỗn hợp. Nâng tỷ trọng chi phí marketing lên mức 3,5% đến 4,0% doanh thu hàng năm, đẩy mạnh các chiến dịch truyền thông đa kênh tập trung tại các khu đô thị mới ở Hà Nội trong giai đoạn 2016 - 2020, nhằm nâng chỉ số nhận biết nhãn hiệu lên trên 70%.

Thứ năm, kiến nghị cơ quan quản lý nhà nước như Bộ Công Thương và Chi cục Quản lý thị trường tăng cường kiểm tra, siết chặt quản lý để xử lý triệt để tình trạng sang chiết gas lậu trái phép vốn đang chiếm khoảng 20% đến 30% thị phần trôi nổi, tạo môi trường kinh doanh minh bạch và bảo vệ an toàn cho người tiêu dùng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn cung cấp nhiều bài học thực tiễn giá trị cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

Thứ nhất, Ban Giám đốc và các nhà quản trị doanh nghiệp năng lượng. Công trình mang đến khung tham chiếu thực tiễn trong việc chuyển đổi tư duy từ bán hàng truyền thống sang quản trị marketing hiện đại, giúp tối ưu hóa việc phân bổ nguồn vốn và xây dựng chiến lược cạnh tranh cho hơn 30 đơn vị phân phối khí hóa lỏng.

Thứ hai, Trưởng phòng Marketing và chuyên viên phát triển thị trường ngành hàng tiêu dùng công nghiệp. Tài liệu cung cấp hướng dẫn chi tiết cách thức triển khai quy trình phân đoạn thị trường, định vị thương hiệu và quản trị mạng lưới đại lý với quy mô hàng trăm điểm bán lẻ.

Thứ ba, Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Quản trị kinh doanh. Luận văn là tài liệu học thuật tiêu biểu về phương pháp luận nghiên cứu định lượng kết hợp định tính, cung cấp hệ thống 94 nguồn tài liệu tham khảo phong phú về lý thuyết tiếp thị và quản trị doanh nghiệp.

Thứ tư, Cơ quan quản lý nhà nước và Hiệp hội Gas Việt Nam. Báo cáo thực trạng và các số liệu khảo sát người tiêu dùng là cơ sở dữ liệu hữu ích để xây dựng các chính sách điều tiết giá, tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật và định hướng phát triển ngành khí đốt minh bạch, bền vững.

Câu hỏi thường gặp

Quy trình quản trị marketing 5 bước áp dụng tại Anpha Petrol gồm những khâu nào? Quy trình chuẩn hóa gồm 5 bước liên hoàn: phân tích môi trường tiếp thị, phân đoạn và chọn thị trường mục tiêu, thiết lập chiến lược tiếp thị, hoạch định phối thức 4P và tổ chức thực hiện gắn liền với kiểm tra định kỳ. Quy trình này giúp doanh nghiệp chuyển đổi từ tư duy sản xuất thuần túy sang định hướng lấy khách hàng làm trọng tâm.

Đâu là rào cản lớn nhất trong chính sách giá của Anpha Gas tại thị trường Hà Nội? Khảo sát thực tế cho thấy 62% hộ dân đánh giá giá bán của Anpha cao hơn đối thủ từ 3% đến 5% do phụ thuộc lớn vào giá gas nhập khẩu thế giới. Việc thiếu chính sách chiết khấu linh hoạt và chưa kiểm soát được biên độ giá bán lẻ giữa các đại lý là nguyên nhân chính làm giảm sức cạnh tranh.

Kênh phân phối nào đóng vai trò chủ lực trong doanh thu của công ty? Hệ thống trung gian gồm các đại lý cấp 2 và cửa hàng bán lẻ truyền thống đóng góp tới 78% tổng sản lượng tiêu thụ của Anpha Petrol. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần sớm hoàn thiện hợp đồng thương mại và công cụ giám sát để giải quyết tình trạng bán phá giá và tranh giành khách hàng nội bộ.

Tại sao công ty cần tách riêng phòng Marketing độc lập thay vì ghép chung với phòng Kế hoạch? Việc ghép chung khiến 80% thời gian nhân sự bị cuốn vào hoạt động hành chính và xử lý đơn hàng ngắn hạn. Thành lập phòng chuyên trách với 5 nhân sự giúp công ty tập trung nghiên cứu thị trường, xây dựng chiến lược truyền thông dài hạn và đo lường chính xác hiệu quả từng chiến dịch.

Mục tiêu chiến lược về thị phần của Anpha Petrol giai đoạn đến năm 2020 là gì? Chiến lược marketing đề xuất hướng đến mục tiêu nâng thị phần Anpha Gas tại Hà Nội từ mức 12% lên trên 18%, mở rộng độ phủ tới 80% các quận nội thành và đạt mức tăng trưởng doanh thu bình quân trên 12%/năm thông qua việc nâng ngân sách tiếp thị lên 3,5% - 4,0% doanh thu.

Kết luận

  • Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản trị marketing 5 bước trong bối cảnh ngành năng lượng và khí dầu mỏ hóa lỏng chịu sự điều tiết chặt chẽ của thị trường hội nhập.
  • Nghiên cứu định lượng hóa thực trạng tiếp thị của Anpha Petrol giai đoạn 2010 - 2014, chỉ rõ điểm nghẽn về nhận diện thương hiệu chỉ đạt 54% và áp lực cạnh tranh từ các thương hiệu lớn.
  • Đề xuất hệ thống 5 giải pháp đồng bộ từ tái cấu trúc nhân sự, tối ưu hóa phối thức 4P đến hoàn thiện chính sách chiết khấu kênh phân phối và tăng cường dịch vụ an toàn sau bán hàng.
  • Xác lập lộ trình hành động chi tiết theo 2 giai đoạn từ 2015 đến 2020 và tầm nhìn 2025, hướng tới mục tiêu chiếm lĩnh 18% thị phần gas dân dụng tại thủ đô Hà Nội.
  • Đây là tài liệu tham khảo thiết thực cho các nhà quản trị doanh nghiệp, chuyên viên tiếp thị và các nhà nghiên cứu học thuật trong việc hoạch định chiến lược kinh doanh ngành năng lượng. Các đơn vị kinh doanh có thể tải toàn văn công trình để ứng dụng ngay khung phân tích quản trị marketing vào thực tiễn doanh nghiệp.