phần mở đầu, kết luận, danh mục tham khảo, luận văn bao gồm 2 chương 7 tiết. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1. BỐI CẢNH, TIỀN ĐỀ CHO SỰ HÌNH THÀNH QUAN NIỆM CỦA JOHN LOCKE VỀ NHÀ NƢỚC TRONG TÁC PHẨM “KHẢO LUẬN THỨ HAI VỀ CHÍNH QUYỀN” 1. Bối cảnh hình thành quan niệm của John Locke về nhà nƣớc 1.
Bối cảnh kinh tế - xã hội các nước Tây Âu thế kỷ XVII Bắt đầu từ thế kỷ XV ở Tây Âu, chế độ phong kiến với nền sản xuất nhỏ và các đạo luật hà khắc trung cổ bước vào thời kỳ tan rã. Sự xuất hiện một loạt các công trường thủ công, các thành thị và trung tâm thương mại lớn ở khắp các nước đã làm biến đổi xã hội một cách ghê gớm. Các cuộc phát kiến địa lý, cùng với sự phát triển của sản xuất và thương nghiệp đã tạo nên những tiền đề trực tiếp cho một thời kỳ mới, những mầm mống tư bản chủ nghĩa (TBCN) đầu tiên đã xuất hiện và phát triển trong lòng xã hội phong kiến, đồng thời cùng với nó là sự nảy sinh hai giai cấp mới: tư sản và vô sản. Tây Âu thế kỷ XVII là thời kỳ hình thành và phát triển của phương thức sản xuất TBCN.
Lực lượng sản xuất thời kỳ này đã đạt đến trình độ cao hơn so với thời kỳ trước, cùng với đó là sự công khai thừa nhận vai trò ngày càng to lớn của giai cấp tư sản trong xã hội. Do nhu cầu thúc đẩy sự phát triển của xã hội theo lối sản xuất TBCN và yêu cầu về việc giải phóng tư duy con người khỏi sự kìm hãm của thần học, từ đây một loạt các thành tựu to lớn về khoa học tự nhiên được ra đời như: “thuyết nhật tâm” của Copernic - được coi là hành vi cách mạng đầu tiên của con người vì dám thách thức quyền uy của giáo hội và chế độ phong kiến; “cơ học cổ điển” của Newton đã chứng minh mọi sự vật, hiện tượng trên thế giới này đều vận động và phát triển theo quy luật cơ học này; “tính di truyền máu” của Harvay từ đó trong triết học hình thành quan niệm về mối quan hệ chặt chẽ giữa thể xác và ý thức, “các phát minh toán học” của R. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Leibniz… Đây là những tiền đề khoa học tự nhiên vững chắc cho các nhà duy vật luận giải về thế giới. Bên cạnh đó là sự ra đời của một loạt các phát minh kỹ thuật mới, có tính ứng dụng thực tiễn cao như máy dệt, máy kéo sợi, máy in, la bàn, thuật luyện kim, thuốc súng, kính viễn vọng… Tất cả đã góp phần quan trọng vào việc cải tiến sản xuất và phục vụ cho sự phát triển của xã hội.
Sự phát triển của nền kinh tế châu Âu còn được đánh dấu bởi cuộc cách mạng công nghiệp Anh mà thành quả của cuộc cách mạng này đã làm thay đổi diện mạo nước Anh nói riêng và đánh dấu một bước phát triển mới của CBTB ở châu Âu nói chung. Nền kinh tế tư bản thay thế cho sản xuất phong kiến, nhưng trên kiến trúc thượng tầng của xã hội châu Âu lúc này vẫn là chế độ phong kiến lạc hậu kìm hãm sự phát triển của kinh tế tư bản chủ nghĩa. Mặc dù nắm trong tay tiềm lực kinh tế nhưng giai cấp tư sản không có chút địa vị chính trị nào, không có điều kiện tự do phát triển sản xuất, vẫn phải phụ thuộc vào chế độ phong kiến, vào giai cấp quý tộc, địa chủ lúc này đã trở nên lạc hậu. Do đó, để có thể tự do phát triển sản xuất, tự do buôn bán giai cấp tư sản cần phải lật đổ chế độ phong kiến, giành quyền lực chính trị về tay giai cấp mình và thiết lập nền thống trị của giai cấp tư sản.Vì thế, tầng lớp thứ 3, đại diện là tư sản đang trưởng thành, lớn mạnh ở các nước phát triển ngày càng nhận rõ vai trò to lớn của mình và không còn khoan nhượng với chế độ chuyên chế phong kiến.
Cuộc khởi nghĩa nông dân Đức năm 1525 là đòn sấm sét đầu tiên của loài người đấu tranh chống lại chế độ phong kiến tưởng chừng như ngàn năm không thay đổi được. Từ cuộc khởi nghĩa đó, một loạt các cuộc cách mạng tư sản khác đã nổ ra rầm rộ ở Tây Âu như cách mạng tư sản Nêđéclan năm 1566 ở Hà Lan, cách mạng tư sản Anh năm 1642, cách mạng tư sản Pháp năm 1789… Các “dân tộc tư sản” được hình thành ở Tây 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Âu và ngày càng có tiềm lực mạnh mẽ về mọi phương diện. Giai cấp tư sản chính thức khai mạc sự thống trị của nó. Phong trào văn hoá Phục hưng phát triển lên đến đỉnh cao vào thế kỷ XVI và lan mạnh ra khắp các nước tạo thành một cao trào rộng lớn làm biến đổi gốc rễ xã hội, một loạt các trào lưu tư tưởng mới ra đời vừa phản bác lại thực tồn xã hội đó vừa khôi phục lại những giá trị văn hóa tinh hoa của thời kỳ cổ đại ở Tây Âu.
Nằm trong xu hướng phát triển chung đó, nước Anh cũng có những bước chuyển mình mạnh mẽ trên tất cả các lĩnh vực kinh tế xã hội. Chính những biến chuyển mạnh mẽ của nước Anh nói riêng và cả Châu Âu nói chung trong cuộc đấu tranh gay gắt giữa CNTB và phong kiến đã làm xuất hiện những tiền đề trực tiếp cho sự ra đời của quan niệm triết học chính trị của John Locke nói chung và quan niệm về nhà nước nói riêng. Bối cảnh lịch sử nước Anh thế kỷ XVII Sự phát triển mạnh mẽ của công thương nghiệp tư bản chủ nghĩa và sự xâm nhập của chủ nghĩa tư bản vào nông thôn ở Anh Từ cuối thế kỷ XVI, các ngành công nghiệp ở Anh đã phát triển rất mạnh. Những phát minh mới về kỹ thuật, nhất là những hình thức mới trong lao động đã tạo ra năng suất lao động ngày một cao.
Quá trình công nghiệp hóa diễn ra mạnh mẽ đã làm thay đổi căn bản cách thức sản xuất chủ yếu bằng lao động thủ công sang sử dụng máy móc và từng bước hình thành cơ cấu công nghiệp hoàn chỉnh, từ sản xuất quy mô nhỏ lên quy mô lớn với sự xuất hiện các khu công nghiệp. Đây là ưu thế tuyệt đối của chế độ tư bản chủ nghĩa so với các chế độ trước. Các phường hội trung cổ ở Anh đến thế kỷ XVII đã đi đến chỗ suy sụp vì giới chủ bóc lột những người học nghề, thợ bạn, biến họ thành những người lao động làm thuê. Công trường thủ công với nền sản xuất 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com quy mô lớn xuất hiện thay thế cho các phường hội trung cổ.
Và các quan hệ giữa thợ bạn, thợ cả trong các phường hội bị thay thế bằng quan hệ tiền bạc giữa người lao động và nhà tư bản. Việc thợ thủ công bị phá sản trong các phường hội, biến thành lao động làm thuê trong các công trường thủ công, phải lệ thuộc vào nhà tư bản là một bước nhảy vọt về chất rất quan trọng trên con đường quá độ từ chế độ phong kiến sang chế độ tư bản chủ nghĩa ở Anh. Cuộc cách mạng công nghiệp đã tạo ra sự phát triển mạnh mẽ cho lực lượng sản xuất, đem lại những thành tựu to lớn trên mọi lĩnh vực đưa nước Anh trở thành cường quốc số 1 trên thế giới. Chính những thành tựu kỹ thuật to lớn đã đưa giai cấp tư sản lên thành giai cấp tiên phong lãnh đạo các giai cấp khác xóa tan những gông xiềng của chế độ phong kiến, mở đường cho sự phát triển mạnh mẽ của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa.
Thương nghiệp của Anh trong thời kỳ này cũng có bước phát triển vượt bậc. Thị trường dân tộc hình thành và thống nhất trong cả nước. Thương nhân Anh mở rộng buôn bán trên khắp châu Âu, thông qua những con đường hàng hải mới tìm được trong các cuộc phát kiến địa lý mở rộng thị trường buôn bán sang tận châu Phi, châu Á và cả châu Mỹ non trẻ. Các công ty buôn bán lớn lần lượt xuất hiện như công ty Đông Ấn của Anh thành lập năm 1600… London lúc này trở thành trung tâm thương mại tài chính lớn của thế giới.
Điều đó cho thấy sự lớn mạnh của thương nghiệp Anh trên thị trường thế giới. Ở nước Anh lúc này, công thương nghiệp thậm chí xâm nhập cả vào trong lĩnh vực nông nghiệp. Để có được lợi nhuận, giai cấp tư sản không từ một thủ đoạn nào để tước đoạt ruộng đất của nông dân. Do sự phát triển của ngành công nghiệp len dạ ngày càng lớn mạnh nên nghề nuôi cừu càng phát triển, nông thôn Anh đã nhanh chóng liên hệ với thị trường.
Nhu cầu về lông cừu càng nhiều hơn trước để cung cấp cho ngành công nghiệp len 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com làm cho giá lông cừu tăng vọt, nghề nuôi cừu trở thành nghề có lãi lớn, hái ra tiền. Địa chủ lúc này không thỏa mãn với thu nhập từ địa tô nông dân nộp cho, muốn chuyển hướng kinh doanh sang trồng cỏ nuôi cừu. Do đó, giới địa chủ Anh đã tước đoạt ruộng đất của nông dân đang cày cấy và chiếm đoạt cả đất đai công xã, rào lại ruộng đất của mình và cả một phần của công xã. Biến ruộng đất thành những cánh đồng trồng cỏ hoặc tự mình kinh doanh nuôi cừu hoặc cho những chủ nuôi cừu thuê.
Nông dân không có chỗ trồng trọt, chăn nuôi, họ bị đuổi hàng loạt ra khỏi ruộng đất, nhà cửa lều trại của họ cũng bị san phẳng. Họ trở thành những người vô sản trắng tay, cuộc sống vô cùng khổ cực, phải phiêu bạt khắp nơi. Đã có rất nhiều nông dân bị chết đói trên đường đi phiêu bạt. Từ đây trong xã hội xuất hiện một giai cấp mới đó là giai cấp vô sản – họ không có một tài sản nào khác ngoài chính thân thể của mình và đem bán chính sức lao động của mình để kiếm sống.
Đó chính là thảm cảnh mà Thomas More đã miêu tả trong tác phẩm Utopia: “Những con cừu xưa kia ngoan ngoãn hiền hậu biết bao, bây giờ đều trở thành những con vật hung hãn tham lam. Cừu ăn thịt người, phá hoại ruộng vườn, nhà cửa và thành thị” [46, tr. Điều đó cho thấy sự xâm nhập mạnh mẽ của chủ nghĩa tư bản vào nông thôn và làm chuyển biến kinh tế nông nghiệp phong kiến ở Anh thành kinh tế nông nghiệp tư bản chủ nghĩa.