CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ VỐN NGÂN SÁCH ĐỊA PHƯƠNG CHO ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN CƠ SỞ HẠ TẦNG THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ TRUNG ƯƠNG 1. Khái quát chung về đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng thương mại và quản lý vốn ngân sách địa phương cho đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng thương mại trên địa bàn thành phố trung ương 1. Khái quát chung về đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng thương mại 1. Khái niệm và phân loại cơ sở hạ tầng thương mại - Khái niệm cơ sở hạ tầng thương mại Cơ sở hạ tầng thương mại là cơ sở hạ tầng phục vụ quá trình trao đổi hàng hoá (quá trình phân phối hàng hoá), cơ sở hạ tầng phục vụ thực hiện các dịch vụ thương mại khác.
- Phân loại cơ sở hạ tầng thương mại CSHTTM bao gồm các hệ thống cửa hàng, hệ thống chợ, hệ thống trung tâm thương mại và siêu thị, hệ thống kho tàng, bến, nhà xưởng (của các loại hàng hoá và xăng dầu…), hệ thống hội chợ triển lãm, các trung tâm cung cấp dịch vụ thương mại hàng hoá. Trung tâm thương mại : Với một định nghĩa chung nhất, “Trung tâm thương mại (TTTM) là một nơi tập trung các doanh nghiệp kinh doanh giải trí, dịch vụ bán lẻ, nhằm phục vụ dân cư khu vực xung quanh”. Theo khái niệm của các nước châu Âu thì TTTM được hiểu là một tổ hợp bao gồm các cửa hàng bán lẻ và các loại hình dịch vụ tập trung tại cùng một địa điểm, được quy hoạch, xây dựng và quản lý như một tổng thể thống nhất. Cụ thể : “TTTM thường bao gồm một cửa hàng bán lẻ tổng hợp( là một siêu thị hay một đại siêu thị.) chuyên bán thực phẩm và hàng tiêu dùng thiết yếu hàng ngày cùng với nhiều cửa hàng chuyên doanh như hiệu thuốc, cửa hàng thời trang, giày dép và đủ loại dịch vụ như dịch vụ ngân hàng, Luan van 13 du lịch, bưu điện.
Tất cả tập trung trên một khu vực lớn nằm ở ngoại ô các thành phố và kèm theo là những bãi đỗ xe rất rộng, có bán xăng cho khách hàng.” Theo quyết định 1371/2004/QĐ-BTM khái niệm về TTTM như sau: Trung tâm thương mại là loại hình tổ chức kinh doanh thương mại hiện đại, đa chức năng, bao gồm tổ hợp các loại hình cửa hàng, cơ sở hoạt động dịch vụ; hội trường, phòng họp, văn phòng cho thuê… được bố trí tập trung, liên hoàn trong môt hoặc một số công trình kiến trúc liền kề; đáp ứng các tiêu chuẩn về diện tích kinh doanh; trang bị kỹ thuật và trình độ quản lý, tổ chức kinh doanh; có các phương thức phục vụ văn minh, thuận tiện đáp ứng nhu cầu phát triển hoạt động kinh doanh của thương nhân và thoả mãn nhu cầu về hàng hoá, dịch vụ khách hàng. Như vậy, từ rất nhiều cách tiếp cận về trung tâm thương mại chúng ta thấy trung tâm thương mại cấp vùng là một loại TTTM đủ lớn về quy mô (diện tích, mặt hàng kinh doanhvà các dịch vụ giải trí, số diện tích cho các văn phòng thuê,.), bán kính phục vụ cho nhu cầu giải trí, tiêu dùng cũng như cung cấp lượng văn phòng cho các doanh nghiệp khá lớn (số các văn phòng cho các doanh nghiệp thuê không chỉ trong tỉnh mà cung cấp nhu cầu này cho nhiều tỉnh và các doanh nghiệp nước ngoài có nhu cầu). TTTM cấp vùng bao gồm các loại hình cửa hàng với nhiều chủng loại hàng hoá và các hoạt động dịch vụ phong phú như dịch vụ tài chính, ngân hàng, bưu điện, và hàng loạt dịch vụ phụ trợ cho quá trình phân phối….; TTTM cấp vùng có qui mô lớn hơn hẳn TTTM cấp tỉnh về diện tích, về qui mô, về số lượng mặt hàng, về lưu lượng khách hàng, về bán kính phục vụ,. Đặc biệt TTTM cấp vùng sẽ phải có ứng dụng những phương thức kinh doanh tiến bộ và hiện đại tương xứng với các TTTM của các quốc gia trong khu vực b.
Siêu thị: Tại Việt Nam, nói đến siêu thị thì đó là nhắc đến một cửa hàng bán lẻ hoặc tổng hợp hoặc chuyên doanh, với phương thức phục vụ tự chọn, với số mặt hàng đa dạng, kinh doanh các sản phẩm phục vụ nhu cầu tiêu dùng của con người (ăn, uống, hàng tiêu dùng (cả cao cấp lẫn thường nhật)., có chi phí thường cao hơn so với sản phẩm cùng loại bán trong chợ, nguồn gốc hàng hoá được xác định, chất lượng sản phẩm được đảm bảo hơn. Luan van 14 Trong quyết định 1371/2004/QĐ-BTM đã định nghĩa “Siêu thị là loại cửa hàng hiện đại; kinh doanh tổng hợp hoặc chuyên doanh; có cơ cấu chủng loại hàng hoá phong phú, đa dạng, bảo đảm chất lượng; đáp ứng các tiêu chuẩn về diện tích kinh doanh, trang bị kỹ thuật và trình độ quản lý, tổ chức kinh doanh; có phương thức phục vụ văn minh thuận tiện nhằm thoả mãn nhu cầu mua sắm hàng hoá của khách hàng”. Bên cạnh đó có khái niệm về chuỗi siêu thị, chuỗi siêu thị (hay chuỗi bán lẻ) là một nhóm các siêu thị, cửa hàng bán lẻ có cùng một thương hiệu được quản lý tập trung, với phương thức kinh doanh thống nhất. Đây là hình thức kinh doanh theo chuỗi.
Khái niệm đại siêu thị Đại siêu thị có quy mô lớn hơn nhiều so với các siêu thị; đại siêu thị phải có bãi đỗ xe rộng; bán nhiều loại thực phẩm và nhiều loại hàng hóa khác với mức độ phong phú hơn hẳn các siêu thị khác và phương thức kinh doanh mang tính công nghiệp cao độ. Tóm lại, có thể có rất nhiều định nghĩa khác nhau về siêu thị nhưng từ các định nghĩa khác nhau này, người ta vẫn thấy rõ nội hàm của siêu thị là: (1) dạng cửa hàng bán lẻ, (2) áp dụng phương thức tự phục vụ, (3) kinh doanh những hàng hóa tiêu dùng phổ biến. Với khái niệm về siêu thị như đã trình bày ở trên, cho thấy siêu thị cấp vùng phải là một đại siêu thị và có có bãi đỗ xe rộng; bán nhiều loại thực phẩm và rất nhiều loại hàng hóa khác với mức độ phong phú hơn hẳn các siêu thị bình thường, phương thức kinh doanh có ứng dụng những phương thức kinh doanh tiến bộ và hiện đại tương xứng với các siêu thị hiện đại của các quốc gia trong khu vực. Hội chợ triển lãm: Hội chợ triển lãm được định nghĩa trên cơ sở từ khái niệm hội chợ, đó là hình thức tổ chức sinh hoạt kép vừa trao đổi hàng hoá, vừa giới thiệu các sản phẩm hàng hoá mới, những thành tựu kinh tế, khoa học, kĩ thuật, văn hoá.
đến nay khái niệm về hội chợ vẫn còn nguyên giá trị của nó nhưng thêm vào đó thường trong cuộc hội chợ triển lãm các doanh nghiệp tiến hành một mảng việc gần như là chủ yếu đó là ký kết các hợp đồng mua bán hàng hoá đối với các sản phẩm được triển Luan van 15 lãm. Hội chợ triển lãm được tổ chức để các công ty trong một hay nhiều ngành công nghiệp cụ thể, trưng bày và giới thiệu sản phẩm và dịch vụ mới. Một số hội chợ triển lãm được mở phục vụ công chúng nhưng một số khác chỉ mời các đại diện các công ty và báo giới. Hội chợ triển lãm thường là khoản đầu tư tiếp thị lớn của các công ty tham gia.
Chi phí bao gồm thuê không gian, lắp đặt và thiết kế phòng trưng bày, đường điện thoại và mạng, tài liệu quảng cáo và tờ rơi. Hiện nay các thành phố thường phát triển tổ chức hội chợ triển lãm như một phương tiện nhằm phát triển kinh tế. Ví dụ như ở Mỹ, mỗi năm có khoảng 2.500 hội chợ triển lãm được mở. Hội chợ triển lãm thường được xây dựng tại các tỉnh, thành phố có nhu cầu lớn về phát triển kinh tế, chính vì vậy một khi hình thành hội chợ triển lãm cấp vùng khi và chỉ khi đã tập trung được nhu cầu lớn về tiêu thụ sản phẩm của một vùng kinh tế hay nói cách khác đó là địa bàn tập trung nhiều hàng hoá sản xuất trong nước và xuất khẩu (là nơi cung cấp hàng hoá cho thị trường trong nước và thị trường thế giới).
Chợ: Chợ là nơi gặp nhau giữa cung và cầu hàng hoá, dịch vụ, vốn, là nơi tập trung hoạt động mua bán hàng hoá giữa người sản xuất, người buôn bán và người tiêu dùng. - Theo định nghĩa ở các từ điển tiếng Việt: Chợ là nơi công cộng để nhiều người đến mua bán vào những buổi hoặc những ngày nhất định; chợ là nơi gặp gỡ nhau giữa cung và cầu các hàng hóa, dịch vụ, vốn.là nơi tập trung hoạt động mua bán hàng hóa giữa người sản xuất, người buôn bán và người tiêu dùng; chợ là nơi tụ họp để mua bán trong những buổi ngày nhất định. - Theo khái niệm thường dùng trong lĩnh vực thương mại: chợ là loại hình thương nghiệp truyền thống phát triển khá phổ biến ở nước ta; chợ là hiện thân của hoạt động thương mại, là sự tồn tại của không gian thị trường mỗi vùng, nhất là vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xã, vùng biên giới và tập trung nhiều nhất ở các vùng đô thị các thành phố lớn. Luan van 16 - Khái niệm về chợ theo quy định của Nhà nước: Tại Thông tư 15-TM/CSTTTN ngày 16/10/1996 của Bộ Thương mại: “Chợ là mạng lưới thương nghiệp hình thành và phát triển cùng với sự phát triển của nền kinh tế - xã hội”.
Theo Nghị định 02/2003/NĐ-CP ngày 14/01/2003 của Chính phủ về phát triển và quản lý chợ: Phạm vi chợ: là khu vực kinh doanh dành cho hoạt động chợ, bao gồm diện tích để bố trí các điểm kinh doanh, khu vực dịch vụ (như: bãi để xe, kho hàng, khu ăn uống, vui chơi giải trí và các dịch vụ khác) và đường bao quanh chợ. Điểm kinh doanh tại chợ: bao gồm quầy hàng, sạp hàng, ki-ốt, cửa hàng được bố trí cố định trong phạm vi chợ theo thiết kế xây dựng chợ, có diện tích quy chuẩn tối thiểu là 3m²/điểm. Như vậy theo nghị định 02/2003/NĐ-CP về chợ cho thấy hiện có 3 loại chợ, gồm: chợ loại I, chợ loại II và chợ loại III. Trong phạm vi của dự án này, chợ cấp vùng chỉ tính đến chợ loại I và chợ đầu mối.
Chợ loại I là chợ có qui mô từ 400 điểm kinh doanh trở lên, được đầu tư xây dựng kiên cố, có vị trí trung tâm, điểm kinh doanh tại chợ có diện tích tối thiểu là 3m2/điểm kinh doanh.