Quản Lý Hoạt Động Tự Học Của Học Sinh Dân Tộc Thiểu Số Ở Trường Trung Học Cơ Sở Hoành Bồ, Quảng Ninh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý hoạt động tự học của học sinh dân tộc thiểu số tại các trường trung học cơ sở huyện Hoành Bồ, Quảng Ninh.

• Tác giả: Nguyễn Thị Nguyệt
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Nhã
• Trường học: Trường Đại Học Giáo Dục - Đại Học Quốc Gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Lý Giáo Dục
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Tự Học Của Học Sinh Dân Tộc Thiểu Số Ở Các Trường Trung Học Cơ Sở Huyện Hoành Bồ, Tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỰ HỌC VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG THCS
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản
• 1.3. Vị trí của tự học trong quá trình dạy học
• 1.4. Các thành tố của quá trình tự học
• 1.5. Nội dung của hoạt động tự học
• 1.6. Học sinh THCS
• 1.7. Quản lý hoạt động tự học của HS DTTS ở trường THCS
• 1.8. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC VÀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA HỌC SINH DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN HOÀNH BỒ, TỈNH QUẢNG NINH
• 2.1. Đặc điểm kinh tế - xã hội huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh
• 2.2. Sơ lược về các trường có học sinh THCS huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh
• 2.3. Khái quát về tổ chức điều tra, khảo sát thực trạng
• 2.4. Kết quả khảo sát
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA HỌC SINH DÂN TỘC THIỂU SỐ Ở CÁC TRƯỜNG THCS HUYỆN HOÀNH BỒ, TỈNH QUẢNG NINH
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp quản lý
• 3.2. Các biện pháp quản lý hoạt động tự học của học sinh dân tộc thiểu số ở các trường THCS huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh
• 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.4. Kết quả khảo nghiệm về tính cần thiết, khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động tự học của học sinh dân tộc thiếu số ở các trường THCS huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• 1. Khuyến nghị
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Tự Học Cho Học Sinh Dân Tộc Thiểu Số

Quản lý hoạt động tự học của học sinh dân tộc thiểu số tại các trường trung học cơ sở Hoành Bồ là một vấn đề quan trọng trong giáo dục hiện nay. Việc nâng cao năng lực tự học không chỉ giúp học sinh cải thiện kết quả học tập mà còn phát triển kỹ năng sống cần thiết cho tương lai. Đặc biệt, trong bối cảnh xã hội ngày càng phát triển, việc tự học trở thành một yêu cầu thiết yếu để học sinh có thể thích ứng với những thay đổi nhanh chóng trong cuộc sống.

1.1. Khái Niệm Về Tự Học Và Quản Lý Tự Học

Tự học là quá trình mà học sinh tự giác tìm kiếm và tiếp thu kiến thức mà không cần sự hướng dẫn trực tiếp từ giáo viên. Quản lý tự học bao gồm các biện pháp, phương pháp nhằm hỗ trợ học sinh trong quá trình tự học, giúp họ phát triển kỹ năng tự học một cách hiệu quả.

1.2. Vai Trò Của Tự Học Trong Giáo Dục

Tự học đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển năng lực tư duy và sáng tạo của học sinh. Nó giúp học sinh trở thành những người học chủ động, có khả năng tự tìm kiếm và xử lý thông tin, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục.

II. Thách Thức Trong Quản Lý Tự Học Của Học Sinh Dân Tộc Thiểu Số

Học sinh dân tộc thiểu số thường gặp nhiều khó khăn trong việc tự học do nhiều yếu tố như ngôn ngữ, văn hóa và điều kiện kinh tế. Những thách thức này cần được nhận diện và giải quyết để nâng cao hiệu quả quản lý tự học.

2.1. Khó Khăn Về Ngôn Ngữ Và Văn Hóa

Nhiều học sinh dân tộc thiểu số gặp khó khăn trong việc sử dụng tiếng Việt, điều này ảnh hưởng đến khả năng tiếp thu kiến thức. Việc thiếu hiểu biết về văn hóa học tập cũng làm giảm động lực tự học của các em.

2.2. Điều Kiện Kinh Tế Hạn Chế

Nhiều gia đình dân tộc thiểu số có điều kiện kinh tế khó khăn, không đủ khả năng đầu tư cho việc học tập của con em. Điều này dẫn đến việc học sinh không có đủ tài liệu học tập và môi trường học tập thuận lợi.

III. Phương Pháp Quản Lý Tự Học Hiệu Quả Cho Học Sinh Dân Tộc Thiểu Số

Để nâng cao hiệu quả quản lý tự học cho học sinh dân tộc thiểu số, cần áp dụng các phương pháp quản lý phù hợp với đặc thù của đối tượng này. Các biện pháp này không chỉ giúp học sinh phát triển kỹ năng tự học mà còn tạo động lực cho các em trong quá trình học tập.

3.1. Tạo Môi Trường Học Tập Thân Thiện

Cần xây dựng môi trường học tập thân thiện, khuyến khích học sinh tham gia vào các hoạt động học tập. Việc tổ chức các buổi học ngoại khóa, hoạt động nhóm sẽ giúp học sinh cảm thấy thoải mái hơn trong việc học.

3.2. Hỗ Trợ Kỹ Năng Tự Học

Giáo viên cần hướng dẫn học sinh các phương pháp tự học hiệu quả, giúp các em biết cách lập kế hoạch học tập, tìm kiếm tài liệu và tự đánh giá kết quả học tập của mình.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Quản Lý Tự Học Tại Trường Trung Học Cơ Sở Hoành Bồ

Việc áp dụng các biện pháp quản lý tự học tại các trường trung học cơ sở Hoành Bồ đã mang lại những kết quả tích cực. Học sinh dân tộc thiểu số đã có những tiến bộ rõ rệt trong việc tự học và kết quả học tập.

4.1. Kết Quả Khảo Sát Thực Trạng

Khảo sát cho thấy rằng việc quản lý tự học đã giúp học sinh nâng cao ý thức tự giác học tập. Nhiều em đã chủ động hơn trong việc tìm kiếm kiến thức và tham gia vào các hoạt động học tập.

4.2. Những Mô Hình Quản Lý Thành Công

Một số mô hình quản lý tự học thành công đã được áp dụng tại các trường, như mô hình học tập theo nhóm, tổ chức các buổi học ngoại khóa, giúp học sinh phát triển kỹ năng tự học một cách hiệu quả.

V. Kết Luận Về Quản Lý Tự Học Cho Học Sinh Dân Tộc Thiểu Số

Quản lý hoạt động tự học cho học sinh dân tộc thiểu số tại các trường trung học cơ sở Hoành Bồ là một nhiệm vụ quan trọng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên, phụ huynh và cộng đồng để tạo điều kiện tốt nhất cho học sinh trong việc tự học.

5.1. Tương Lai Của Quản Lý Tự Học

Trong tương lai, việc quản lý tự học cần được cải tiến và phát triển hơn nữa, nhằm đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng cao của học sinh dân tộc thiểu số.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Các Trường

Các trường cần xây dựng các chương trình hỗ trợ tự học cho học sinh, đồng thời tăng cường công tác quản lý để đảm bảo rằng mọi học sinh đều có cơ hội phát triển năng lực tự học của mình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW, phát triển năng lực tự học được xem là yếu tố nền tảng nhằm chuyển hóa quá trình giáo dục thành tự giáo dục. Tại huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh – địa bàn miền núi có diện tích tự nhiên 84.463 ha với đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 36% dân số trên 52.000 người, công tác giáo dục vùng cao luôn đối mặt với nhiều thách thức đặc thù. Toàn huyện có 14 trường học triển khai cấp trung học cơ sở với 1.062 học sinh dân tộc thiểu số trên tổng số 2.676 học sinh toàn cấp, chiếm tỷ lệ 39,69%.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải quyết những bất cập trong quản lý hoạt động tự học của học sinh dân tộc thiểu số tại các trường trung học cơ sở trên địa bàn. Do rào cản ngôn ngữ, điều kiện kinh tế khó khăn và thói quen thụ động, năng lực tự học của các em còn nhiều hạn chế. Mục tiêu cụ thể của đề tài là hệ thống hóa cơ sở lý luận, đánh giá chính xác thực trạng quản lý giai đoạn 2011 - 2016, từ đó đề xuất 6 biện pháp quản lý khoa học, khả thi nhằm nâng cao hiệu quả tự học cho học sinh. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ học sinh yếu kém từ 2,35% xuống dưới 1,5% và nâng tỷ lệ học sinh khá giỏi lên trên 50%, tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội địa phương đến năm 2020 và tầm nhìn 2030.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống cơ sở lý luận dựa trên lý thuyết hoạt động tâm lý học sư phạm, quan điểm giáo dục hiện đại của UNESCO với 4 trụ cột tri thức và tư tưởng phát triển nội lực qua tự học của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đặc biệt, nghiên cứu kế thừa sâu sắc mô hình quá trình dạy - tự học của Giáo sư Nguyễn Cảnh Toàn, khẳng định tự học là nhân tố quyết định trực tiếp đến chất lượng lĩnh hội tri thức. Hệ thống quản lý được tiếp cận theo thuyết quản lý chức năng của các nhà khoa học quản trị giáo dục, bao gồm chu trình khép kín: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo điều hành và kiểm tra đánh giá.

Nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm trung tâm tạo thành khung phân tích nhất quán:

• Tự học: Quá trình người học tự giác, tích cực, độc lập chiếm lĩnh tri thức, hình thành kỹ năng và biến tri thức nhân loại thành vốn sống cá nhân.
• Quản lý hoạt động tự học: Hệ thống các tác động sư phạm có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý nhằm tối ưu hóa các điều kiện học tập và định hướng phương pháp tự học cho học sinh.
• Động cơ tự học: Nguồn động lực bên trong và kích thích bên ngoài thúc đẩy người học duy trì ý chí vượt khó để đạt mục tiêu nhận thức.
• Học sinh dân tộc thiểu số cấp trung học cơ sở: Nhóm người học trong độ tuổi 11 đến 15 tuổi tại vùng miền núi, có đặc điểm tâm sinh lý biến đổi nhanh cùng những rào cản về ngôn ngữ mẹ đẻ và tập quán sinh hoạt cộng đồng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp thu thập trong giai đoạn 2011 - 2016 thông qua hệ thống báo cáo chuyên môn của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Hoành Bồ cùng hồ sơ quản lý tại 14 trường có cấp trung học cơ sở. Phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa phân tích lý luận văn bản quy phạm pháp luật và khảo sát thực tiễn bằng phiếu hỏi, phỏng vấn chuyên sâu và quan sát sư phạm.

Cỡ mẫu khảo sát thực tiễn bao gồm 454 khách thể đại diện trên tổng quy mô 1.366 đối tượng tiềm năng, cụ thể gồm: 306 học sinh dân tộc thiểu số (chiếm 28,81% tổng số 1.062 học sinh dân tộc thiểu số), 134 giáo viên bộ môn và chủ nhiệm (chiếm 47,69% tổng số 281 giáo viên) cùng 23 cán bộ quản lý các trường học. Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên kết hợp chọn mẫu thuận tiện, phân bổ đều theo 3 nhóm trường: trường phổ thông dân tộc nội trú, 4 trường có học sinh bán trú và các trường liên cấp vùng cao khó khăn. Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê toán học mô tả và kiểm định độ tương quan là nhằm định lượng hóa mức độ cần thiết và tính khả thi của các giải pháp quản lý, đảm bảo độ tin cậy khoa học cao nhất cho các kết luận thực nghiệm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích số liệu thực trạng giai đoạn 2014 - 2016 mang lại 4 phát hiện thực tiễn quan trọng:

Thứ nhất, chất lượng học lực của học sinh dân tộc thiểu số có sự phân hóa rõ rệt so với mặt bằng chung toàn huyện. Năm học 2015 - 2016, toàn cấp có 1.062 học sinh dân tộc thiểu số, trong đó học sinh giỏi đạt 104 em (tỷ lệ 9,79%), khá đạt 368 em (tỷ lệ 34,65%), trung bình chiếm tỷ trọng cao nhất với 565 em (tỷ lệ 53,20%), học sinh yếu kém còn 25 em (tỷ lệ 2,35%). Dù tỷ lệ khá giỏi tăng 0,81% so với năm học 2014 - 2015 (đạt 43,63%), chất lượng thực chất vẫn tập trung ở mức trung bình và thấp hơn đáng kể so với học sinh toàn huyện (đạt 56,28% khá giỏi).

Thứ hai, thời gian và kỹ năng tự học chưa được tối ưu hóa. Mặc dù tại 1 trường nội trú và 4 trường bán trú, học sinh được bố trí khoảng 4 giờ tự học mỗi ngày, nhưng trên 60% học sinh thừa nhận chưa biết cách lập kế hoạch học tập cá nhân và chủ yếu chỉ dừng lại ở việc làm bài tập về nhà bắt buộc thay vì chủ động đọc thêm sách tham khảo.

Thứ ba, đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên có nền tảng chuyên môn vững chắc nhưng còn thiếu phương pháp đặc thù. Toàn huyện có 23 cán bộ quản lý với 95,65% đạt trình độ đại học trở lên và 100% qua bồi dưỡng quản lý giáo dục. Đội ngũ giáo viên gồm 281 người có 56,58% đạt trình độ trên chuẩn (159 giáo viên đại học) và 46 giáo viên là người dân tộc thiểu số (chiếm 16,37%). Tuy nhiên, việc hướng dẫn kỹ năng tự học cho học sinh miền núi chưa trở thành quy trình thường xuyên trong giáo án.

Thứ tư, điều kiện cơ sở vật chất và công nghệ thông tin phục vụ tự học còn thiếu đồng bộ. Tại 3 xã đặc biệt khó khăn gồm Đồng Lâm, Đồng Sơn và Kỳ Thượng (nơi học sinh dân tộc chiếm từ 97% đến 100%), nguồn sách thư viện và máy tính kết nối internet còn rất hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp đến nhu cầu tra cứu mở rộng tri thức.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng trên bắt nguồn từ rào cản ngôn ngữ song ngữ tiếng mẹ đẻ và tiếng Việt, cùng với việc phụ huynh phần lớn làm nông lâm nghiệp, chưa quan tâm đúng mức đến việc học của con em. So sánh với các nghiên cứu tại huyện miền Tây tỉnh Yên Bái hay huyện vùng cao tỉnh Bắc Giang, kết quả nghiên cứu tại Hoành Bồ cho thấy sự tương đồng về tâm lý rụt rè, ngại giao tiếp nhưng có điểm thuận lợi hơn nhờ sự quan tâm đầu tư hạ tầng từ chính sách nông thôn mới của tỉnh Quảng Ninh.

Dữ liệu khảo sát có thể được mô hình hóa trực quan thông qua biểu đồ phân bố học lực 5 năm (2011 - 2016) và bảng đối sánh mức độ cần thiết - tính khả thi của các biện pháp quản lý. Các bảng số liệu chỉ ra rằng việc can thiệp bằng các biện pháp quản lý đồng bộ từ khâu lập kế hoạch đến kiểm tra đánh giá sẽ tạo động lực tâm lý tích cực, giúp chuyển hóa 53,20% học sinh trung bình thành nguồn lực học tập chủ động và tự tin.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo nghiệm thực tiễn với sự đồng thuận cao từ 134 giáo viên và 23 cán bộ quản lý, luận văn đề xuất hệ thống 6 nhóm giải pháp quản lý đồng bộ:

• Nâng cao nhận thức về tự học: Tổ chức tuyên truyền sâu rộng trong các buổi sinh hoạt chuyên đề, giúp 100% cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh và phụ huynh hiểu rõ giá trị của hoạt động tự học đối với phát triển phẩm chất cá nhân; thực hiện định kỳ đầu mỗi học kỳ do Ban giám hiệu chủ trì.
• Chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học: Yêu cầu giáo viên bộ môn chuyển giao nhiệm vụ học tập rõ ràng, dành ít nhất 15% thời lượng tiết dạy để hướng dẫn học sinh phương pháp đọc sách, ghi chú và tóm tắt kiến thức; triển khai ngay từ năm học 2016 - 2017 do Tổ chuyên môn giám sát.
• Hướng dẫn xây dựng và thực hiện kế hoạch tự học: Ban hành sổ tay kế hoạch học tập cá nhân cho 1.062 học sinh dân tộc thiểu số, quy định khung thời gian tự học tối thiểu 2 giờ mỗi tối tại nhà hoặc 4 giờ tại trường bán trú/nội trú; giáo viên chủ nhiệm kiểm tra hàng tuần.
• Xây dựng và bồi dưỡng động cơ tự học: Thành lập các câu lạc bộ học tập, đôi bạn cùng tiến, gắn liền nội dung bài học với văn hóa bản địa của người Dao, Sán Dìu, Tày; duy trì thường xuyên theo năm học do Đoàn Đội phối hợp thực hiện.
• Đổi mới kiểm tra đánh giá hoạt động tự học: Chuyển đổi từ đánh giá điểm số đơn thuần sang đánh giá quá trình tiến bộ và sản phẩm tự học, khen thưởng định kỳ hàng tháng cho 10% học sinh có tiến bộ vượt bậc; thực hiện bởi Hội đồng thi đua nhà trường.
• Hoàn thiện cơ sở vật chất và nâng chuẩn đội ngũ: Đẩy mạnh trang bị tủ sách lớp học, phòng máy tính kết nối mạng tại 14 trường, đồng thời phấn đấu nâng tỷ lệ giáo viên trung học cơ sở đạt trình độ trên chuẩn từ 56,58% lên 90% vào năm 2020 theo lộ trình của Ủy ban nhân dân huyện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo: Cung cấp bức tranh toàn cảnh về giáo dục dân tộc thiểu số với 1.062 học sinh tại 14 trường, làm cơ sở xây dựng chính sách phân bổ nguồn lực và ban hành hướng dẫn chuyên môn phù hợp cho địa bàn miền núi.
• Hiệu trưởng và giáo viên các trường trung học cơ sở vùng cao: Ứng dụng trực tiếp quy trình 6 bước quản lý hoạt động tự học và phương pháp quản lý giờ tự học 4 tiếng tại mô hình trường phổ thông dân tộc nội trú và bán trú.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Quản lý giáo dục: Tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp luận nghiên cứu thực chứng với bộ công cụ khảo sát 454 mẫu, hệ thống chỉ số định lượng rõ ràng cho mã ngành 60 14 01 14.
• Ban đại diện cha mẹ học sinh và các tổ chức xã hội: Cung cấp góc nhìn khoa học về tâm lý lứa tuổi thiếu niên 11 đến 15 tuổi người dân tộc, giúp phụ huynh thiết lập không gian tự học tại gia đình và phối hợp chặt chẽ với nhà trường.

Câu hỏi thường gặp

Hoạt động tự học của học sinh dân tộc thiểu số có điểm gì khác biệt so với học sinh đại trà?
Học sinh dân tộc thiểu số chịu rào cản lớn về ngôn ngữ tiếng Việt và tâm lý tự ti. Tại Hoành Bồ, 53,20% học sinh ở mức trung bình và thường có thói quen học vẹt, đòi hỏi phương pháp quản lý phải gắn liền với việc rèn luyện kỹ năng ngôn ngữ và hướng dẫn phương pháp tư duy trực quan.

Tại sao công tác quản lý hoạt động tự học tại các trường bán trú lại mang tính quyết định?
Tại 4 trường bán trú và 1 trường nội trú huyện Hoành Bồ, học sinh có khoảng 4 giờ tự học tập trung mỗi ngày. Nếu không có sự giám sát, phân công giáo viên trực khoa học, học sinh dễ xao nhãng hoặc bỏ ra ngoài chơi, làm giảm sút chất lượng học tập và gây khó khăn cho công tác duy trì sĩ số.

Thực trạng trình độ chuyên môn của đội ngũ giáo viên huyện Hoành Bồ đáp ứng đổi mới giáo dục ra sao?
Năm học 2015 - 2016, 100% trong số 281 giáo viên đạt chuẩn đào tạo, trong đó 56,58% đạt trình độ trên chuẩn đại học và 46 giáo viên là người dân tộc thiểu số. Đây là tiền đề vững chắc để thực hiện mục tiêu nâng tỷ lệ trên chuẩn lên 90% vào năm 2020.

Làm thế nào để nâng cao động cơ tự học cho học sinh dân tộc thiểu số?
Cần kết hợp hài hòa giữa động cơ bên trong và bên ngoài: lồng ghép văn hóa truyền thống các dân tộc Dao, Tày, Sán Dìu vào bài giảng, tạo không khí học tập thân thiện và áp dụng chế độ khen thưởng kịp thời cho những tiến bộ nhỏ nhất của học sinh.

Quy mô mẫu khảo sát 454 phiếu có đảm bảo độ tin cậy khoa học không?
Mẫu khảo sát gồm 306 học sinh dân tộc thiểu số (đại diện 28,81%) và 134 giáo viên (đại diện 47,69%) trên địa bàn toàn bộ 14 trường có cấp trung học cơ sở của huyện, được xử lý qua thống kê toán học, đảm bảo độ tin cậy cao và tính đại diện tuyệt đối cho địa phương.

Kết luận

• Đề tài giải quyết thành công bài toán cấp thiết về quản lý hoạt động tự học cho 1.062 học sinh dân tộc thiểu số tại 14 trường trung học cơ sở huyện Hoành Bồ giai đoạn 2011 - 2016.
• Nghiên cứu đã hệ thống hóa cơ sở lý luận quản lý giáo dục chức năng kết hợp chặt chẽ với đặc thù tâm sinh lý lứa tuổi thiếu niên vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
• Phân tích thực trạng toàn diện trên mẫu khảo sát 454 đối tượng, chỉ rõ điểm nghẽn tại nhóm 53,20% học sinh trung bình và hạn chế trong phương pháp tự học độc lập.
• Đề xuất hệ thống 6 biện pháp quản lý mang tính đột phá, khả thi cao, được kiểm chứng qua sự đồng thuận tuyệt đối của đội ngũ 23 cán bộ quản lý và 134 giáo viên.
• Lộ trình triển khai giai đoạn 2016 - 2020 đặt mục tiêu nâng tỷ lệ học sinh khá giỏi lên trên 50% và chuẩn hóa 90% đội ngũ giáo viên đạt trình độ đại học trở lên.

Các nhà quản lý, cơ sở giáo dục vùng cao và thầy cô giáo hãy áp dụng ngay bộ giải pháp quản lý hoạt động tự học của luận văn để nâng tầm chất lượng dạy học và thắp sáng tương lai cho thế hệ trẻ vùng cao.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỰ HỌC VÀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề Trong lịch sử phát triển của giáo dục, việc tự học có ý nghĩa quan trọng, quyết định đến chất lượng giáo dục và hình thành nên những con người năng động, sáng tạo. Chính vì vậy, từ trước tới nay, tự học là vấn đề luôn được nhiều tác giả trong và ngoài nước đề cập, quan tâm nghiên cứu cả về lý luận cũng như thực tiễn. Những nghiên cứu ngoài nước Trong giáo dục, quan điểm của Khổng Tử, Mạnh Tử hay các nhà sư phạm lỗi lạc thời cận đại như J.

Komenxki (người Tiệp Khắc), chuyên gia giáo dục của UNESCO Raja Roy Singh (người Ấn Độ) đã khẳng định vai trò của tự học, phản đối lối dạy học áp đặt, giáo điều làm cho học sinh thụ động, không tích cực. Đến thế kỉ XVIII - XIX, các nhà giáo dục học nổi tiếng như J. Rousseau (1712 - 1778), Pestalori (1746 - 1827), Disterever (1790 - 1886), Usinxki (1824 - 1890)… rất quan tâm đến sự phát triển trí tuệ, tính tích cực, độc lập, sáng tạo của người học. Các nhà khoa học giáo dục hướng tới việc phát huy yếu tố tiềm ẩn trong cá nhân con người, nhấn mạnh cách làm cho con người đến với tri thức bằng con đường tự khám phá, tự tìm tòi.

Phát triển tư tưởng của các nhà giáo dục tiền bối, các nhà giáo dục hiện đại đi sâu nghiên cứu khoa học giáo dục cũng đã khẳng định vai trò to lớn của hoạt động tự học như: N. Rubakin với tác phẩm“Tự học như thế nào” [44], hay Ronald Gross trong “Học tập đỉnh cao” [16] đã trình bày nhiều vấn đề về các phương pháp tự học, các phương pháp sử dụng sách, hoặc đưa ra quan điểm khẳng định tự học là trình độ phát triển cao nhất trong các dạng học tập của con người… Quan niệm tự học và học tập suốt đời nổi lên trong thời đại ngày nay như một chìa khoá mở cửa đi vào thế kỉ 21 - thế giới của nền kinh tế tri thức. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Những nghiên cứu trong nước Từ những năm 60 trở lại đây, tư tưởng về dạy - tự học và tổ chức hoạt động tự học cho người học đã được nhiều tác giả như: Trần Kiều [28], Nguyễn Kỳ [29, 30], Lê Khánh Bằng [1, 2], Nguyễn Văn Đạo [13], Đặng Thành Hưng [21], Lưu Xuân Mới [41]… đề cập một cách trực tiếp hoặc gián tiếp trong các công trình nghiên cứu của mình.

Trung tâm nghiên cứu và phát triển tự học ra đời, ngày càng thúc đẩy mạnh mẽ, thu hút sự quan tâm của nhiều tác giả. Ngày 15/01/1998 tại Hà Nội, trung tâm đã tổ chức thành công Hội thảo khoa học: “Tự học, tự đào tạo, tư tưởng chiến lược của sự phát triển giáo dục Việt Nam”. Hội thảo đã khẳng định vai trò quan trọng của HĐTH trong mọi lĩnh vực hoạt động của đời sống. Người tâm đắc và có nhiều công trình nghiên cứu vấn đề tự học phải nói đến GS.

Nguyễn Cảnh Toàn. Ông có nhiều công trình nghiên cứu khoa học về tự học đã xuất bản như: “Học và dạy cách học” [52], “Quá trình dạy - tự học” [53] do Nguyễn Cảnh Toàn chủ biên và các tác giả; hay “Tự giáo dục, tự học, tự nghiên cứu” [55]; trong tác phẩm “Luận bàn và kinh nghiệm về tự học” [54], ông đã phân tích một cách sâu sắc các vấn đề xung quanh HĐTH. Và còn có rất nhiều công trình nghiên cứu khác của ông về vấn đề tự học được đăng trên các báo, tạp chí… Ngoài ra, còn có nhiều tác phẩm, bài viết khác về vấn đề tự học đã được các tác giả đề cập đến dưới nhiều khía cạnh khác nhau: Nguyễn Hiến Lê: “Tự học - một nhu cầu của thời đại” - Nxb Tp. Hồ Chí Minh, 1992 31]; Phan Trọng Luận: “Tự học - một chìa khóa vàng của giáo dục” - Tạp chí NCGD, số 2/1995 [34]; Nguyễn Dân: “Cần tạo ra năng lực tự học và phong trào tự học” - Báo GD - TĐ chủ nhật, số 41/1997 [10]; Đặng Quốc Bảo: “Tấm gương tự học của Bác” - Báo GD - TĐ, số 5/1998 [3]; Trần Bá Hoành: “Vị trí tự học, tự đào tạo trong quá trình dạy học, giáo dục - đào tạo” - Tạp chí NCGD, số 7/1998 [7].

Thời gian qua, dưới sự hướng dẫn của các thầy, cô giảng viên các trường đại học, trường cán bộ quản lý giáo dục, nhiều luận văn thạc sĩ nghiên 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] cứu về vấn đề tự học đã hoàn thành như: “Quản lý hoạt động tự học của học sinh trung học cơ sở dân tộc thiểu số ở trường phổ thông dân tộc bán trú tỉnh Bắc Giang” của tác giả Lê Thị Huyền, năm 2014 [23],“ “Quản lý hoạt động tự học của học sinh trường phổ thông dân tộc nội trú trung học phổ thông miền Tây tỉnh Yên Bái” của tác giả Phạm Hoài Minh, năm 2014 [39] ; “Biện pháp quản lý hoạt động tự học của học sinh các trường THCS huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định” của tác giả Đào Xuân Thành, năm 2009 [50]; “Biện pháp quản lý hoạt động tự học của học sinh trường THCS huyện Đan Phượng, Hà Nội” của tác giả Nguyễn Thị Hồng Giang, năm 2014 [14].v… Trong đó, các tác giả trên cơ sở tìm hiểu lý luận, nghiên cứu thực trạng vấn đề tự học, từ đó đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả HĐTH cho người học. Như vậy, vấn đề tự học, tự nghiên cứu của HS, sinh viên đã được nhiều nhà khoa học, nhiều nhà giáo dục, nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu từ rất lâu trong lịch sử giáo dục ở những góc độ khác nhau. Tác giả đã tập trung tìm hiểu, nghiên cứu sâu về cơ sở lý luận của HĐTH, thực trạng và các biện pháp quản lý HĐTH, trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp quản lý nâng cao chất lượng HĐTH của HS DTTS ở các trường THCS huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh. Một số khái niệm cơ bản 1.

Quản lý, quản lý giáo dục 1. Quản lý Khi con người với tư cách là những cá nhân riêng lẻ không thể thực hiện để đạt được mục tiêu mà họ đề ra, họ bắt đầu hình thành các tập thể, nhóm, trong đó có sự hợp tác và phân công trách nhiệm, chính sự phân công và hợp tác này làm cho năng suất lao động cao hơn và vì vậy đòi hỏi phải có sự chỉ huy, phối hợp, điều hành, kiểm tra, chỉnh lý - quản lý ra đời. Quản lý xuất hiện như một hoạt động tất yếu trong quá trình phát triển của xã hội loài người, nó bắt nguồn và gắn chặt với sự phân công và hợp tác lao động. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý, tùy theo những cách tiếp cận khác nhau.

Sau đây xin nêu một số quan niệm chủ yếu: Theo từ điển Giáo dục học: “Quản lý là hoạt động hay tác động có định hướng, có chủ định của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức, nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [15, tr. Nhấn mạnh các chức năng của hoạt động quản lý, tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc cho rằng: “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra” [8, tr. Dựa trên vai trò các nguồn lực trong quản lý, tác giả Trần Kiểm cho rằng: “Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất” [27, tr. Tiếp cận quan điểm hệ thống, tác giả Hà Thế Ngữ lại cho rằng: “Quản lý là dựa vào các quy luật khách quan vốn có của hệ thống để tác động đến hệ thống nhằm chuyển hệ thống đó sang một trạng thái mới” [42].

Những định nghĩa trên đây tuy khác nhau về cách diễn đạt, về góc độ tiếp cận nhưng đều gặp nhau ở nội dung cơ bản của khái niệm quản lý: Quản lý là quá trình tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý đến đối tượng và khách thể quản lý bằng việc vận dụng các chức năng quản lý, nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng và cơ hội của tổ chức để đạt được mục tiêu đề ra. Quản lý giáo dục (QLGD) Giáo dục là một hiện tượng đặc biệt của loài người, một hiện tượng có mục đích mà chỉ xã hội loài người mới có, các hiện tượng giáo dục được nảy sinh ngay từ khi xã hội loài người xuất hiện và là nhu cầu cấp thiết của sự phát triển xã hội. Nhờ đó, các thế hệ sau chiếm lĩnh được những kinh 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] nghiệm, những tri thức giúp họ có thể tham gia tích cực vào mọi hoạt động trong cuộc sống và những lĩnh vực hoạt động khác, làm cho xã hội loài người luôn tồn tại và phát triển không ngừng. Vì giáo dục là một hiện tượng xã hội, do đó, QLGD được hình thành là một tất yếu khách quan từ quản lý xã hội, hay nói cách khác, QLGD là một loại hình của quản lý xã hội.

Có nhiều quan niệm khác nhau về QLGD. Đặng Quốc Bảo: “Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quan là hoạt động điều hành, phối hợp với các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội…” [4]. Theo tác giả Trần Kiểm:“Quản lý giáo dục được hiểu là hệ thống những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp quy luật) của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường” [27]. Từ các định nghĩa trên có thể hiểu: Quản lý giáo dục là quá trình tác động có ý thức của chủ thể quản lý (các nhà QLGD) đến khách thể quản lý (người quản lý đơn vị cơ sở giáo dục, người dạy, người học, cơ sở vật chất.) nhằm đạt được những mục tiêu giáo dục.

QLGD là thực hiện việc quản lý trong lĩnh vực giáo dục.