phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: Cở sở lí luận quản lý hoạt động của tổ chuyên môn trường THPT trong bối cảnh đổi mới giáo dục. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động của TCM trường THPT Bắc Thăng Long, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động của TCM trường THPT Bắc Thăng Long, huyện Đông Anh, TP Hà Nội trong bối cảnh đổi mới GD hiện nay. 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRONG BỐI CẢNH ĐỔI MỚI GIÁO DỤC HIỆN NAY 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Quốc tế Viết về đổi mới cách dạy học thoát khỏi lối dạy kinh viện, mang nặng tính sách vở ở Tiệp Khắc, KomenxKy (1592-1670) đã đề ra nhiều biện pháp cụ thể trong công việc giáo dục trong cuốn “Khoa sư phạm vĩ đại” và xuất bản lần đầu tiên vào năm 1657 tại Amxtecđam. Những dự kiến của ông nêu ra cách đây gần bốn thế kỷ nhưng thật là sáng tạo và có ý nghĩa thiết thực cho đến ngày nay.1] Frederik Winsolon Taylo (1856-1915), người Mỹ là một trong những người mở ra “Kỷ nguyên vàng” trong lĩnh vực Quản lý, với thuyết quản lý theo khoa học, Taylor là người mở đường cho khoa học quản lý hiện đại. Tư tưởng cốt lõi trong quản lý của ông là: “Mỗi loại công việc dù nhỏ nhất đều phải chuyên môn hóa và đều phải quản lý chặt chẽ.” và ông cũng từng khẳng định: “Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng chính xác cái gì cần làm và làm cái đó như thế nào bằng phương pháp tốt nhất, rẻ nhất”.
Taylo là người có công trong việc tách quản lý khỏi quyền sở hữu và việc sử dụng quyền lực một cách chủ quan, cảm tính. Thuyết quản lý khoa học đã chỉ ra cho các nhà lãnh đạo, quản lý là phải thực hành một hệ thống quản lý khoa học theo các nguyên tắc tiêu chuẩn hoá công việc và công cụ, chuyên môn hoá lao động, chế độ trả lương theo định mức và sản phẩm của mỗi người nhằm tạo động cơ khuyến khích công nhân không ngừng tăng năng suất lao động.Mác đã coi việc xuất hiện quản lý như là kết quả tất nhiên của sự chuyển nhiều quá trình lao động cá biệt, tản mạn, độc lập với nhau thành một quá trình xã hội được phối hợp lại.Mác đã viết: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com ít nhiều đều cần đến một sự chỉ đạo điều hành những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể, khác với sự vận động của các khí quan độc lập với nó. Một người độc tấu vĩ cầm thì tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”. Lê nin kế tục và phát triển luận điểm của Mac trong điều kiện cụ thể nước Nga năm 1918; Lê nin đã từng viết: “Nếu không có nền sản xuất đại cơ khí, không có hệ thống đường sắt phát triển đến mức nào đó, không có cơ sở hạ tầng bưu điện, điện khí hoá; không có hệ thống GD phát triển đến mức nào đó thì không thể giải quyết được một vấn đề nào hết.
Khẩu hiệu nổi tiếng của Lê nin, đã trở thành câu châm ngôn của các thế hệ: “Học, học nữa, học mãi”. Cho tới nay, Tổ chức Văn hóa, Khoa học và Giáo dục của Liên Hợp quốc viết tắt là UNESCO đã đúc rút là: GD thường xuyên, GD suốt đời, với bốn trụ cột của việc học là: “Học để biết, học để làm, học để chung sống với mọi người và học để tự khẳng định mình.” Nhiều tác phẩm vĩ đại của các nhà giáo dục lỗi lạc Xô Viết như: Ma-ka- ren-cô với các tác phẩm “Giáo dục trong thực tiễn”(1974), “Tuyển tập các tác phẩm sư phạm” (1977), “Tôn trọng và yêu cầu cao”, “Giáo dục trong tập thể”, “Giáo dục qua lao động”….là những công trình lí luận và thực tiễn đã chỉ ra phương pháp tổ chức giáo dục HS như thế nào.89] Những thập niên cuối của thế kỷ XX và thập kỷ đầu của thiên niên kỷ mới xuất hiện Khoa học Quản lý Giáo dục như là một khẳng định sự phát triển của giáo dục và của Khoa học Quản lý Giáo dục trên toàn cầu. Trong nước Ở Việt Nam, trong tiến trình lãnh đạo, Đảng và Nhà nước đã quan tâm và tạo ra nhận thức đúng đắn về vai trò của GD đối với sự phát triển công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước. Nghị quyết Trung Ương II khoá VIII của 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Đại hội đại biểu Đảng cộng sản Việt Nam xác định: “cùng với khoa học và công nghệ, GD và đào tạo là quốc sách hàng đầu”.
Bước vào thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, GD-ĐT trở thành một trong những nhân tố có ý nghĩa quyết định tới tốc độ và quy mô của sự phát triển. Như vậy, Đảng và Nhà nước đã coi GD là “quốc sách hàng đầu”. Toàn xã hội đều có ý thức chăm lo cho GD, vì GD đã tạo nên nguồn lực con người phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Nhiều nhà sư phạm đã đi sâu nghiên cứu một cách toàn diện về vai trò, vị trí, nhiệm vụ, tổ chức quá trình dạy học, thấy được việc nâng cao chất lượng dạy học trên lớp sẽ quyết định chất lượng dạy học và sự đổi mới hiện nay về GD, đổi mới nội dung và những biện pháp tổ chức dạy học trên lớp, chú trọng tới việc dạy học lấy HS làm trung tâm, quan tâm tới các biện pháp quản lý HĐDH trên lớp, trang thiết bị CSVC phục vụ cho dạy học.
Các tác giả tiêu biểu như Nguyễn Cảnh Toàn, Trần Kiểm, Hồ Ngọc Đại, Hà Thế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt, Đặng Quốc Bảo, Bùi Minh Hiền, Nguyễn Ngọc Bảo, Phan Viết Vượng, Đặng Thành Hưng, Đặng Tự Ân, Phạm Minh Hạc,… Nhiều nhà nghiên cứu khẳng định vai trò quan trọng của công tác quản lý trong việc nâng cao chất lượng dạy học. Nghị quyết phát triển GD của Đảng ta trong văn kiện đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X đã ghi rõ: “Đổi mới tư duy GD một cách nhất quán, từ mục tiêu chương trình, nội dung, phương pháp đến cơ cấu và hệ thống tổ chức cơ chế quản lý để tạo ra sự chuyển biến cơ bản và toàn diện của nền GD nước nhà, ưu tiên hàng đầu cho chất lượng dạy và học”. Như vậy, quản lý HĐDH được xem là khâu then chốt để nâng cao chất lượng học tập của người học, là vấn đề bức xúc đã được quan tâm nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường. Quản lý HĐDH là công việc chính của người TTCM, vì vậy quản lý HĐDH luôn được các nhà nghiên cứu đề cập trong các công trình khoa học 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com GD như giáo trình giảng dạy của trường đại học Sư phạm Hà Nội I; Trường Đại học Giáo dục, Đại học quốc gia Hà Nội,….
Trong những năm gần đây, có một số luận văn thạc sỹ chuyên ngành quản lý GD cũng quan tâm viết về đề tài như là: - Đề tài về “Biện pháp quản lý nhằm phát huy hiệu quả hoạt động của Tổ chuyên môn trường trung học phổ thông chuyên Bắc Giang” của Ngô Văn Bình (2006) - “Biện pháp quản lí của Tổ trưởng chuyên môn đối với hoạt động dạy học tại các trường Tiểu học quận Cầu Giấy – Hà Nội” của Hoàng Phương Anh (2012). - Đề tài về: “Quản lý Tổ chuyên môn ở trường THPT Đồng Bành, tỉnh Lạng Sơn”của Hoàng Mạnh Hùng (2013). - Đề tài về: “Quản lý Tổ chuyên môn đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực dạy dọc cho giáo viên ở trường THPT Nam Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên” của tác giả Nguyễn Thị Khuyên (2014). Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu đề tài luận văn Thạc sỹ quản lý GD ở cấp THPT thì còn chưa nhiều, đặc biệt là các trường THPT huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội thì chưa có đề tài nào nghiên cứu.
Vì vậy, tác giả nghiên cứu và viết luận văn này nhằm tìm hiểu thực trạng quản lý của TTCM đối với HĐDH ở trường THPT Bắc Thăng Long, thành phố Hà Nội. Trên cơ sở đó, đề xuất một số biện pháp quản lý HĐDH góp phần nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường. Một số vấn đề về quản lý và quản lý nhà trƣờng 1. Quản lý và quản lý giáo dục 1.
Quản lý * Khái niệm quản lý Có nhiều khái niệm khác nhau: - Theo Đại bách khoa toàn thư Liên Xô, 1997, thì: “Quản lý là chức năng của những hệ thống có tổ chức với bản chất khác nhau, nó bảo toàn cấu 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com trúc xác định của chúng, duy trì chế độ hoạt động, thực hiện những chương trình, mục đích hoạt động.241] - Theo Henry Fayol (1841-1925), người đề xuất ra lý thuyết quản lý hành chính, đã đưa ra định nghĩa: “Quản lý hành chính là dự đoán, lập kế hoạch, tổ chức, điều khiển, phối hợp kiểm tra.26] - Theo Harold Koontz, Cyril Odonnell, Heinz Weigich thì quản lý là hoạt động thiết yếu bảo đảm sự phối hợp nỗ lực cá nhân nhằm đạt được các mục đích của con người có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự không bằng lòng của cá nhân ít nhất.56] - Theo từ điển Tiếng Việt thông dụng, thuật ngữ quản lý được định nghĩa là: “Tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định”. - Theo các tác giả Bùi Minh Hiền, Vũ Ngọc Hải và Đặng Quốc Bảo (2006), quan niệm:”Quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu đề ra” [13; tr.20] - Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc, khái niệm về quản lý được định nghĩa như sau: “Quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [9;tr.