CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ QUẢN LÝ TIẾN ĐỘ CÁC DỰ ÁN XÂY LẮP 1.Khái niệm về các dự án xây lắp và quản lý tiến độ dự án xây lắp 1.Thực chât của các dự án xây lắp và đặc điểm của của công trình xây lắp -Các dự án xây lắp ở đây được hiểu là việc thi công xây lắp các công trình.Thực chất của thi công xây lắp công trình -Thi công là quá trình qua đó nhà thầu với năng lực và điều kiện tương xứng, tổ chức kiến tạo công trình theo đúng bản vẽ thiết kế đã duyệt, quy chuẩn-tiêu chuẩn xây dựng và những cam kết trong hợp đồng đã ký với các chủ đầu tư hoặc khách hàng. -Thi công tạo nên chất lượng tổng hợp và hiệu quả đích thực của công trình xây dựng. -Thi công được biểu hiện trên hai phương diện: phương diện kỹ thuật thực hiện và phương diện tổ chức thực hiện. - Phương diện kỹ thuật thi công chỉ ra những giải pháp kỹ thuật nào có thể sử dụng để thi công công trình đạt được chất lượng theo quy định.
- Phương diện tổ chức sản xuất làm rõ: bằng phương án tổ chức sản xuất nào thì công trình được tạo ra vừa đảm bảo chất lượng quy định, vừa rút ngắn thời gian thi công và giảm chi phí xây lắp.Những yếu tố chi phối quá trình thi công và hiệu quả của nó Có nhiều vấn đề ảnh hưởng đến quá trình thi công công trình, ở đây chỉ đề cập đến một số yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến tổ chức sản xuất, đòi hỏi chủ đầu tư và nhà thầu phải nắm vững để đạt được chất lượng và hiệu quả trong thi công công trình. + Đặc điểm sản xuất xây dựng công trình. Đây là yếu tố khách quan, cần phải hiểu rõ để lựa chọn các giải pháp tổ chứcthi công thích hợp, có 3 đặc điểm chính: - Sản xuất xây lắp là quá trình phải di chuyển thường xuyên để kiến tạo công trình. Đặc điểm này dẫn đến từ đặc điểm của thứ nhất của SPXD :" Tính cố định-gắn liền với đất của sản phẩm XD".
Sự di chuyển và thay đổi này thể hiện ở chỗ: địa điểm thi công thay đổi, mặt bằng sản xuất thay đổi, máy móc-công cụ thi công thay đổi, bố tri lao động cũng có thể phải thay đổi. Việc này làm cho chất lượng thi công không đồng nhất, thời gian thi công và chi phí sản xuất cũng khác nhau đáng kể. - Sản xuất xây lắp chỉ tạo ra một sản phẩm cá biệt- đơn chiếc. Đặc điểm này dẫn đến từ đặc điểm thứ 2 của SPXD: " Sản phẩm XD rất đa dạng và chỉ được tạo ra một lần tại một địa điểm cụ thể" 5 Do công trình chỉ được xây dựng đơn chiếc, đòi hỏi Nhà thầu và chủ đầu tư phải xem xét toàn diện, mọi khía cạnh và giải quyết thật tốt các vấn đề khi lập tiến độ thi công, để công trình được thi công trong tầm kiểm soát của các bên liên quan với chất lượng, thời gian và chi phí hợp lý nhất.
- Sản xuất xây lắp phải thực hiện trong môi trường lộ thiên, chịu ảnh hưởng rất nặng nề do tác động của thời tiết, khí hậu và yếu tố mùa màng. Đặc điểm này dẫn đến từ đặc điểm thứ 3 của SPXD: " Sản phẩm XD có kích thước rất lớn, khối lượng công trình rất lớn". Do những đặc điểm của sản phẩm XD và sản xuất xây lắp trên dây, làm cho chất lượng của công trình, thời gian thi công và chi phí XD luôn luôn biến động và rất khó khống chế; cũng do những đặc điểm này, làm cho thị trường XD cũng có những đặc điểm riêng đòi hỏi phải hiểu rõ trong hoạt động quản lý và kinh doanh về lĩnh vực này. + Đặc điểm của thị trường xây dựng Yếu tố thị trường thường tác động rất mạnh mẽ đến chế tạo và lưu thông các loại sản phẩm hàng hóa, trong XD cần thấy rõ các đặc điểm sau đây: - Quá trình sản xuất và trao đổi diễn ra đồng thời.
- Đòi hỏi phải thực hiện đúng quy định về phương thức trao đổi: tạm ứng, tạm chi, thanh toán theo khối lượng thực hiện sau từng giai đoạn và thanh quyết toán hoàn thành gói thầu theo hợp đồng XD. - Giá xây dựng được hình thành đúng dần; chi phí phát sinh là hiện tượng khó tránh khỏi. Để nâng cao chất lượng và hiệu quả kinh tế trong thi công, giải pháp quan trọng hàng đầu trong quản lý sản xuất xây lắp là phải chỉ đạo thi công theo đúng tiến độ đã được xác lập.Khái niệm và vai trò của quản lý tiến độ thi công các dự án xây lắp 1.1Khái niệm về tiến độ thi công Bản chất của tiến độ thi công xây dựng là kế hoạch về thời gian thi công dự án được mô tả bằng sơ đồ bố trí tiến trình thực hiện các hạng mục công việc, nhằm xây dựng công trình theo hợp đồng đã ký giữa nhà thầu với các chủ đầu tư hoặc với các khách hàng. Lập kế hoạch tiến độ là quyết định trước xem quá trình thực hiện mục tiêu phải làm cái gì, cách làm như thế nào, khi nào làm và người nào phải làm cái đó.
Kế hoạch làm cho các sự việc có thể xảy ra phải xảy ra, nếu không có kế hoạch có thể chúng không xảy ra. Lập kế hoạch tiến độ là sự dự báo tương lai, mặc dù việc tiên đoán 6 tương lai là khó chính xác, đôi khi nằm ngoài dự kiến của con người, nó có thể phá vỡ cả những kế hoạch tiến độ tốt nhất, nhưng nếu không có kế hoạch thì sự việc hoàn toàn xảy ra một cách ngẫu nhiên. Lập kế hoạch là điều hết sức khó khăn, đòi hỏi người lập kế hoạch tiến độ không những có kinh nghiệm sản xuất xây dựng mà còn có hiểu biết khoa học, dự báo, am tường công nghệ sản xuất một cách chi tiết, tỉ mỉ và một kiến thức sâu, rộng.Vai trò của tiến độ thi công xây dựng -Tiến độ thi công xây dựng (TĐ) là tài liệu thể hiện rõ căn cứ, các thông tin cần thiết để nhà thầu căn cứ vào đó tổ chức và quản lý tốt nhất mọi hoạt động xây lắp trên công trình. Sự đóng góp của kế hoạch tiến độ vào việc thực hiện mục tiêu Mục đích của việc lập kế hoạch tiến độ nhằm hoàn thành mục đích và mục tiêu của sản xuất xây dựng.
Sơ đồ dưới đây cho ta thấy kế hoạch tiến độ là cơ sở quản lý thi công xây dựng (h1. Loại cấu trúc, tổ chức cần có Giúp ta biết Các kế hoạch Loại người nào ta cần và khi nào cần tiến độ, các mục tiêu và Hình thành kiểu lãnh đạo cách đạt được Đảm bảo thực hiện thành công Làm thế nào lãnh đạo hiệu quả nhất Nhờ việc cung cấp các tiêu chuẩn kiểm tra Hình 1.1:Tầm quan trọng của kế hoạch tiến độ Nguồn: GS. Lê Kiều (2005), Tổ chức sản xuất xây dựng, NXB Xây dựng. Lập kế hoạch tiến độ và kiểm tra thực hiện sản xuất trong xây dựng là hai việc không thể tách rời nhau.
Không có kế hoạch tiến độ thì không thể kiểm tra được, vì kiểm tra có nghĩa là giữ cho các hoạt động theo đúng tiến trình thời gian, bằng cách điều chỉnh các sai lệch so với thời gian đã định trong tiến độ. Bảng kế hoạch tiến độ cung cấp cho ta tiêu chuẩn để kiểm tra. Tính hiệu quả của kế hoạch tiến độ Tính hiệu quả của tiến độ, được đo bằng đóng góp của nó vào thực hiện mục tiêu sản xuất đúng theo thời gian dự kiến, với chi phí và các yếu tố tài nguyên khác dự kiến. Tầm quan trọng của kế hoạch tiến độ Lập kế hoạch tiến độ nhằm đáp ứng những mục đích quan trọng sau đây: + Ứng phó với sự bất định và thay đổi: Sự bất định và thay đổi làm cho việc lập kế hoạch tiến độ là tất yếu.
Tuy thế tương lai lại rất ít khi chắc chắn và tương lai càng xa thi các kết quả của quyết định càng kém chắc chắn. Ngay những khi tương lai có độ chắc chắn khá cao thì việc lập kế hoạch tiến độ vẫn là cần thiết, đó là cách quản lý tốt nhất để đạt được mục tiêu đề ra. Với các phép tính sẽ cho ta biết kết quả là làm thế nào để đạt được mục tiêu với chi phí thấp nhất. Bản kế hoạch tiến độ đưa ra, để các bộ phận của tổ chức thực hiện sẽ biết phần mình tham gia, thực hiện trong công việc chung như thế nào.
Khi lập tiến độ, dù có dự đoán được sự thay đổi trong quá trình thực hiện tiến độ, thì công tác lập tiến độ vẫn là khó khăn. + Tập chung sự chú ý của lãnh đạo vào mục tiêu quan trọng. Toàn bộ công việc lập kế hoạch tiến độ nhằm mục đích thực hiện các mục tiêu của sản xuất xây dựng, nên việc lập tiến độ cho thấy rõ mục tiêu này. Để tiến hành các mục tiêu của sản xuất, người quản lý phải lập kế hoạch tiến độ để xem xét tương lai, phải định kỳ rà xoát lại kế hoạch tiến độ để sửa đổi và mở rộng (nếu cần thiết) nhằm đạt được các mục tiêu đề ra.
+ Tạo khả năng tác nghiệp kinh tế: Việc lập kế hoạch tiến độ sẽ tạo ra khả năng cực tiểu hóa chi phí xây dựng, vì nó giúp cho người quản lý quan sát được tổng thể để tập trung vào các nội dung có hiệu quả và phù hợp. Kế hoạch tiến độ là hoạt động có dự báo trên cơ sở khoa học, thay thế cho các hoạt động tự phát, manh mún, thiếu sự phối hợp bằng những nỗ lực có định hướng chung, thay thế hoạt động thất thường bằng hoạt động đều đặn. Lập kế hoạc tiến độ sẽ thay thế những phán xét vội vàng bằng những quyết định được đánh giá, phân tích kỹ lưỡng và thận trọng. + Tạo khả năng kiểm tra công việc thuận lợi: Không thể kiểm tra được tiến trình của công việc khi không có mục tiêu rõ rang đã được ấn định để đo lường.
Kiểm tra là cách hướng tới tương lai trên cơ sở xem xét thực tại, không có kế hoạch tiến độ thì không có căn cứ để kiểm tra. Nội dung của quản lý tiến độ thi công dự án xây lắp 1.Lập kế hoạch tiến độ thi công 1.Những vấn đề cơ bản cần xem xét khi lập kế hoạch tiến độ a. Nhận thức cơ hội Cần phải tìm hiểu cơ hội có thể trong tương lai và xem xét chúng một cách toàn diện và rõ ràng, biết được các điểm mạnh, điểm yếu của mình, giải quyết những điều gì không chắc chắn và mong muốn thu được những gì.