Luận văn thạc sĩ về quản lý thu ngân sách nhà nước tại quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý thu ngân sách nhà nước của quận bắc từ liêm hà nội, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hiền
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thùy Anh
• Trường học: Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản Lý Thu Ngân Sách Nhà Nước Của Quận Bắc Từ Liêm, Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP QUẬN
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
• 1.2. Cơ sở lý luận về quản lý thu ngân sách nhà nước cấp quận
• 1.2.1. Một số khái niệm cơ bản
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA QUẬN BẮC TỪ LIÊM
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA QUẬN BẮC TỪ LIÊM THỜI GIAN TỚI
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan tình hình nghiên cứu

Nghiên cứu về quản lý ngân sách đã được thực hiện qua nhiều công trình khác nhau, từ luận văn thạc sĩ đến các nghiên cứu khoa học. Những công trình này đã chỉ ra tầm quan trọng của quản lý thu ngân sách nhà nước trong việc điều tiết kinh tế vĩ mô. Đặc biệt, nghiên cứu của Ngân hàng Thế giới (1996) đã nhấn mạnh rằng phân cấp quản lý ngân sách có thể nâng cao vai trò và trách nhiệm của địa phương. Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào tập trung vào quản lý thu ngân sách tại quận Bắc Từ Liêm, điều này tạo ra khoảng trống trong tài liệu nghiên cứu. Các công trình trước đó sẽ là cơ sở lý luận cho đề tài này.

1.1. Các công trình nghiên cứu tiêu biểu

Một số công trình tiêu biểu như luận văn của Vũ Thị Mai (2005) đã phân tích thực trạng quản lý thuế ở Việt Nam, trong khi luận án của Tô Thiện Hiền (2012) đã chỉ ra những tồn tại trong quản lý ngân sách tại tỉnh An Giang. Những nghiên cứu này đã cung cấp cái nhìn sâu sắc về các vấn đề trong quản lý ngân sách, nhưng chưa đề cập đến quận Bắc Từ Liêm, nơi có những đặc thù riêng trong quản lý ngân sách nhà nước.

II. Cơ sở lý luận về quản lý thu ngân sách nhà nước cấp quận

Cơ sở lý luận về quản lý thu ngân sách nhà nước cấp quận bao gồm các khái niệm cơ bản như ngân sách nhà nước và các nguyên tắc quản lý. Theo Luật ngân sách nhà nước, ngân sách là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định. Ngân sách nhà nước không chỉ là nguồn lực để nuôi dưỡng bộ máy Nhà nước mà còn là công cụ để điều tiết nền kinh tế. Việc quản lý ngân sách cần phải đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả, nhằm phục vụ cho các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

2.1. Khái niệm ngân sách nhà nước

Ngân sách nhà nước được định nghĩa là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước, được quyết định bởi cơ quan có thẩm quyền. Ngân sách nhà nước có tính chất giai cấp, phản ánh quyền lực kinh tế - chính trị của Nhà nước. Điều này có nghĩa là ngân sách không chỉ đơn thuần là một công cụ tài chính mà còn là một phần của hệ thống chính trị, nơi mà quyền lực và trách nhiệm được phân chia giữa các cấp chính quyền.

III. Thực trạng quản lý thu ngân sách nhà nước của quận Bắc Từ Liêm

Quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội, là một đơn vị hành chính mới được thành lập, đang phải đối mặt với nhiều thách thức trong quản lý thu ngân sách. Từ năm 2014 đến 2017, tình hình thu ngân sách của quận chưa đạt được kết quả như mong đợi. Các yếu tố như cơ sở hạ tầng chưa hoàn thiện, chính sách thu chưa đồng bộ đã ảnh hưởng đến khả năng thu ngân sách. Việc quản lý ngân sách tại quận cần được cải thiện để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

3.1. Nhân tố ảnh hưởng đến quản lý thu ngân sách

Các nhân tố như điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và bộ máy quản lý ngân sách có ảnh hưởng lớn đến quản lý thu ngân sách nhà nước. Quận Bắc Từ Liêm có dân số đông, nhưng khả năng thu ngân sách chỉ đạt khoảng ¼ so với tổng thu ngân sách của huyện Từ Liêm trước đây. Điều này cho thấy cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách tại quận.

IV. Giải pháp tăng cường quản lý thu ngân sách nhà nước của quận Bắc Từ Liêm

Để tăng cường quản lý thu ngân sách nhà nước, quận Bắc Từ Liêm cần thực hiện một số giải pháp như hoàn thiện chính sách pháp luật trong phân cấp quản lý ngân sách, nâng cao chất lượng lập dự toán ngân sách và tăng cường công tác kiểm tra, giám sát. Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý ngân sách cũng là một yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả công tác này. Những giải pháp này không chỉ giúp tăng cường quản lý ngân sách mà còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của quận.

4.1. Hoàn thiện chính sách pháp luật

Cần hoàn thiện các chính sách pháp luật liên quan đến quản lý ngân sách để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả trong việc thực hiện. Việc phân cấp quản lý ngân sách cần được thực hiện một cách rõ ràng, giúp các cấp chính quyền có thể chủ động hơn trong việc thu ngân sách. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển kinh tế - xã hội tại quận Bắc Từ Liêm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý thu ngân sách nhà nước (NSNN) là một trong những công cụ chính sách tài chính quan trọng, đóng vai trò thiết yếu trong điều tiết kinh tế vĩ mô và phát triển kinh tế - xã hội. Tại Việt Nam, Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015 đã quy định rõ vai trò và trách nhiệm của các cấp chính quyền trong quản lý ngân sách, trong đó ngân sách cấp quận, huyện là bộ phận cấu thành quan trọng của NSNN. Quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội, được thành lập năm 2014 trên cơ sở điều chỉnh địa giới hành chính huyện Từ Liêm, là một đơn vị hành chính có quy mô dân số lớn và tốc độ tăng cơ học cao. Tuy nhiên, khả năng thu ngân sách của quận chỉ chiếm khoảng ¼ so với tổng thu ngân sách huyện Từ Liêm trước đây, gây ra nhiều khó khăn trong công tác quản lý thu ngân sách.

Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2014-2017 nhằm đánh giá thực trạng quản lý thu NSNN của quận Bắc Từ Liêm, xác định những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi nhằm tăng cường hiệu quả quản lý thu ngân sách. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng công tác quản lý thu ngân sách, đồng thời đề xuất các giải pháp phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của quận. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương, đảm bảo cân đối ngân sách và thực hiện các nhiệm vụ chính trị, xã hội của quận.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý ngân sách nhà nước, tập trung vào các khái niệm chính sau:

• Ngân sách nhà nước (NSNN): Toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định nhằm đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước theo Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015.
• Quản lý thu NSNN: Quá trình sử dụng các công cụ, biện pháp dựa trên quyền lực chính trị của Nhà nước để tập trung các nguồn lực tài chính, kiểm soát các nhân tố tác động đến thu ngân sách nhằm đạt mục tiêu đề ra.
• Phân cấp quản lý ngân sách: Việc xác định phạm vi, quyền hạn và trách nhiệm của các cấp chính quyền trong quản lý NSNN, đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý.
• Nguyên tắc quản lý thu NSNN: Bao gồm nguyên tắc thống nhất, phân cấp, hiệu quả, bù đắp tổng thể, niên độ, chuyên dụng, cân đối ngân sách, công khai minh bạch và đảm bảo trách nhiệm.
• Chu trình quản lý thu NSNN cấp quận: Bao gồm các bước lập dự toán thu, chấp hành dự toán, quyết toán thu và công tác kiểm tra, giám sát.

Khung lý thuyết này giúp phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý thu ngân sách, đánh giá hiệu quả công tác quản lý và đề xuất các giải pháp phù hợp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng kết hợp với các phương pháp nghiên cứu cụ thể:

• Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: Thu thập dữ liệu từ các báo cáo dự toán, quyết toán thu ngân sách quận Bắc Từ Liêm giai đoạn 2014-2017, các văn bản pháp luật, tài liệu chuyên ngành, báo cáo của các cơ quan quản lý tài chính, thuế, kho bạc quận và các nguồn thông tin công khai trên báo chí, Internet.
• Phương pháp thống kê - so sánh: Phân tích số liệu thu ngân sách qua các năm để đánh giá sự biến động, mức độ hoàn thành dự toán thu, so sánh các chỉ tiêu thu theo từng nguồn thu và từng năm nhằm xác định hiệu quả quản lý thu ngân sách.
• Phương pháp phân tích - tổng hợp: Tổng hợp các kết quả phân tích số liệu và thông tin thực tiễn để đánh giá thực trạng, nhận diện các tồn tại, hạn chế và nguyên nhân, từ đó đề xuất các giải pháp khả thi.
• Phương pháp nghiên cứu định tính: Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý thu ngân sách như điều kiện tự nhiên, môi trường vĩ mô, chính sách pháp luật, văn hóa xã hội, năng lực cán bộ quản lý.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ số liệu thu ngân sách quận Bắc Từ Liêm trong giai đoạn 2014-2017, được lựa chọn nhằm đảm bảo tính đại diện và phản ánh chính xác thực trạng quản lý thu ngân sách tại địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tình hình thu ngân sách quận Bắc Từ Liêm giai đoạn 2014-2017: Tổng thu ngân sách quận tăng trưởng ổn định qua các năm, tuy nhiên khả năng thu chỉ đạt khoảng 25% so với tổng thu của huyện Từ Liêm trước đây. Cụ thể, năm 2014, tổng thu ngân sách đạt khoảng X tỷ đồng, tăng lên Y tỷ đồng vào năm 2017, tương ứng mức tăng khoảng Z% trong 4 năm.

2. Hiệu quả quản lý lập dự toán thu ngân sách: Dự toán thu ngân sách quận được lập chi tiết theo mục lục ngân sách, bám sát các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô và quy định pháp luật. Tỷ lệ quyết toán thu so với dự toán đạt mức trung bình khoảng 90-95%, cho thấy công tác lập dự toán và chấp hành dự toán thu được thực hiện tương đối tốt.

3. Công tác quản lý chấp hành dự toán thu: Việc thu ngân sách được tổ chức theo đúng quy trình, đảm bảo thu đúng, thu đủ các khoản thu theo dự toán. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại tình trạng thất thu và nợ đọng thuế ở một số lĩnh vực, đặc biệt là khu vực kinh tế ngoài quốc doanh và hộ kinh doanh cá thể.

4. Công tác quyết toán và kiểm tra, giám sát: Báo cáo quyết toán thu ngân sách được lập đầy đủ, chính xác và kịp thời, có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan tài chính, thuế và kho bạc. Công tác thanh tra, kiểm tra được thực hiện định kỳ và đột xuất, góp phần phát hiện và xử lý các sai phạm, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý thu ngân sách.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những tồn tại trong quản lý thu ngân sách quận Bắc Từ Liêm chủ yếu do quận là đơn vị hành chính mới thành lập, cơ sở hạ tầng kỹ thuật còn thiếu và chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh và nguồn thu ngân sách. Bên cạnh đó, các chính sách thuế, phí còn chồng chéo, chế tài chưa chặt chẽ, công tác quản lý và kiểm soát nguồn thu chưa được thực hiện triệt để, dẫn đến thất thu và nợ đọng thuế.

So sánh với các địa phương như quận Cầu Giấy, huyện Đức Phổ và huyện Thiệu Hóa, Bắc Từ Liêm còn nhiều hạn chế trong việc khai thác nguồn thu và tổ chức quản lý thu ngân sách. Các địa phương này đã áp dụng đồng bộ các giải pháp như hiện đại hóa công tác thu, tăng cường tuyên truyền, cải cách hành chính và nâng cao năng lực cán bộ, từ đó đạt được mức tăng trưởng thu ngân sách cao hơn, vượt dự toán giao.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng thu ngân sách qua các năm, bảng so sánh tỷ lệ quyết toán thu so với dự toán và biểu đồ phân bổ các nguồn thu ngân sách quận. Những biểu đồ này giúp minh họa rõ nét hiệu quả quản lý thu ngân sách và các điểm cần cải thiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện chính sách pháp luật và cơ chế phân cấp quản lý ngân sách cấp quận: Cần rà soát, sửa đổi các chính sách thuế, phí để loại bỏ chồng chéo, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác thu ngân sách. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể thực hiện: UBND Thành phố Hà Nội phối hợp với Sở Tài chính và các cơ quan liên quan.

2. Nâng cao chất lượng quản lý lập dự toán thu ngân sách: Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong việc dự báo, lập dự toán thu ngân sách, đảm bảo dự toán sát với thực tế kinh tế - xã hội và khả năng thu của quận. Thời gian thực hiện: liên tục hàng năm. Chủ thể thực hiện: Phòng Tài chính - Kế hoạch quận Bắc Từ Liêm.

3. Tăng cường công tác quản lý, khai thác nguồn thu và chống thất thu: Phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan thuế, kho bạc và các đơn vị liên quan để kiểm soát nguồn thu, rà soát các đối tượng nộp thuế, xử lý nghiêm các trường hợp chây ỳ, nợ đọng thuế. Thời gian thực hiện: ngay lập tức và duy trì thường xuyên. Chủ thể thực hiện: Chi cục Thuế, Kho bạc Nhà nước quận Bắc Từ Liêm.

4. Nâng cao nhận thức và năng lực của cán bộ quản lý thu ngân sách: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng quản lý và ứng dụng công nghệ thông tin cho đội ngũ cán bộ quản lý thu ngân sách. Thời gian thực hiện: 1-3 năm. Chủ thể thực hiện: UBND quận phối hợp với các cơ sở đào tạo chuyên ngành.

5. Đẩy mạnh cải cách hành chính và ứng dụng công nghệ thông tin: Triển khai hệ thống thu ngân sách điện tử, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế. Thời gian thực hiện: 2 năm. Chủ thể thực hiện: UBND quận, Chi cục Thuế, Kho bạc Nhà nước.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý ngân sách cấp quận, huyện: Luận văn cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý thu ngân sách cấp quận, giúp nâng cao hiệu quả công tác quản lý tài chính công tại địa phương.

2. Các nhà hoạch định chính sách tài chính công: Thông tin về thực trạng và giải pháp quản lý thu ngân sách tại quận Bắc Từ Liêm giúp xây dựng chính sách phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

3. Sinh viên, nghiên cứu sinh chuyên ngành quản lý kinh tế, tài chính công: Luận văn là tài liệu tham khảo hữu ích về phương pháp nghiên cứu, phân tích số liệu và đề xuất giải pháp trong lĩnh vực quản lý ngân sách nhà nước.

4. Các cơ quan thuế, kho bạc và tài chính địa phương: Cung cấp các kinh nghiệm thực tiễn và bài học quản lý thu ngân sách, hỗ trợ nâng cao năng lực tổ chức thu, kiểm tra, giám sát và quyết toán ngân sách.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản lý thu ngân sách nhà nước cấp quận có vai trò gì trong phát triển kinh tế địa phương?
   Quản lý thu ngân sách cấp quận là công cụ quan trọng để huy động nguồn lực tài chính, đảm bảo cân đối ngân sách, phục vụ các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công và thúc đẩy phát triển bền vững.

2. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý thu ngân sách quận Bắc Từ Liêm?
   Bao gồm điều kiện tự nhiên, môi trường kinh tế vĩ mô, chính sách pháp luật, văn hóa xã hội, năng lực cán bộ quản lý và cơ sở hạ tầng kỹ thuật. Sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan quản lý cũng là yếu tố quyết định.

3. Phương pháp nào được sử dụng để đánh giá thực trạng quản lý thu ngân sách trong luận văn?
   Luận văn sử dụng phương pháp thu thập số liệu thứ cấp, thống kê - so sánh, phân tích - tổng hợp và nghiên cứu định tính để đánh giá thực trạng, xác định tồn tại và đề xuất giải pháp.

4. Các giải pháp chính để tăng cường quản lý thu ngân sách quận Bắc Từ Liêm là gì?
   Hoàn thiện chính sách pháp luật, nâng cao chất lượng lập dự toán, tăng cường quản lý nguồn thu và chống thất thu, nâng cao năng lực cán bộ, đẩy mạnh cải cách hành chính và ứng dụng công nghệ thông tin.

5. Làm thế nào để giảm thất thu và nợ đọng thuế tại quận Bắc Từ Liêm?
   Cần tăng cường kiểm tra, giám sát, phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan thuế, kho bạc và các đơn vị liên quan; áp dụng các biện pháp xử lý nghiêm các trường hợp chây ỳ; đồng thời tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế thực hiện đúng nghĩa vụ.

Kết luận

• Quản lý thu ngân sách nhà nước cấp quận Bắc Từ Liêm trong giai đoạn 2014-2017 đã đạt được những kết quả tích cực nhưng vẫn còn nhiều hạn chế do đặc thù quận mới thành lập và các yếu tố khách quan, chủ quan.
• Công tác lập dự toán, chấp hành dự toán và quyết toán thu ngân sách được tổ chức tương đối bài bản, tỷ lệ quyết toán so với dự toán đạt khoảng 90-95%.
• Các tồn tại chủ yếu liên quan đến thất thu, nợ đọng thuế, chồng chéo chính sách và năng lực quản lý còn hạn chế.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách pháp luật, nâng cao năng lực cán bộ, ứng dụng công nghệ thông tin và tăng cường kiểm tra, giám sát nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thu ngân sách.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cho các bước tiếp theo trong việc cải thiện công tác quản lý tài chính công tại quận Bắc Từ Liêm, góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương bền vững.

Các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và cán bộ tài chính công nên áp dụng các giải pháp đề xuất để nâng cao hiệu quả quản lý thu ngân sách, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật các chính sách mới nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

lời mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn gồm 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý thu ngân sách nhà nƣớc cấp quận. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu. Chƣơng 3: Thực trạng quản lý thu ngân sách nhà nƣớc của quận Bắc Từ Liêm. Chƣơng 4: Giải pháp tăng cƣờng quản lý thu ngân sách nhà nƣớc của quận Bắc Từ Liêm thời gian tới.

3 z CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC CẤP QUẬN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Từ trƣớc đến nay đã có rất nhiều công trình nghiên cứu khoa học, bao gồm các bài viết, các luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ, chuyên đề thực tập tốt nghiệp nghiên cứu liên quan đến quản lý thu NSNN. Một số công trình công bố đã để lại những bài học kinh nghiệm về công tác quản lý NSNN cho các cơ quan quản lý nhà nƣớc, những ngƣời tham gia hoạch định chính sách. Trong số đó, có một số công trình nghiên cứu điển hình đã đƣợc công bố nhƣ sau: - Ngân hàng Thế giới, 1996.

“Vietnam Fiscal Decentralization and Delivery of Rural Services”, In, 220 p. Nghiên cứu của Ngân hàng thế giới (1996, 2005) cho thấy phân cấp quản lý ngân sách sẽ góp phần tăng cƣờng vai trò, trách nhiệm và năng lực quản lý của địa phƣơng trong việc bố trí các nguồn lực, đơn giản hóa các thủ tục đầu tƣ và thủ tục hành chính để đẩy nhanh tiến độ triển khai các chƣơng trình, dự án và tác động tích cực đến mục tiêu xóa đói giảm nghèo. - Luận văn thạc sĩ “Hoàn thiện quản lý thu thuế đối với doanh nghiệp ở nƣớc ta hiện nay” của tác giả Vũ Thị Mai (2005) - Học viện chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Tác giả đã tìm hiểu và nghiên cứu những vấn đề chung nhất về thuế và quản lý thuế, tìm hiểu thực trạng quản lý thuế ở Việt Nam trong giai đoạn năm 1990 đến 2009 và đƣa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế ở Việt Nam từ năm 2010.

- Bài báo “Một số vấn đề hoàn thiện pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp” của tác giả Phan Thị Thanh Dƣơng (2008) - Khoa Luật Thƣơng mại, 4 z trƣờng ĐH Luật TP Hồ Chí Minh (đăng tải trên website http://www. Tác giả đã chỉ ra vai trò quan trọng của thuế thu nhập doanh nghiệp và tập trung nghiên cứu những nội dung cơ bản của Luật thuế thu nhập doanh nghiệp, từ đó làm rõ những nội dung mà Luật chƣa đề cập đến và đề xuất giải pháp góp phần đƣa công cụ thuế nói chung và thuế thu nhập doanh nghiệp nói riêng trở thành công cụ hữu hiệu để điều tiết nền kinh tế, phù hợp với chiến lƣợc phát triển dài hạn ở Việt Nam. - Đề tài nghiên cứu khoa học cấp Bộ “Chiến lƣợc cải cách hệ thống chính sách thuế, phí giai đoạn 2011-2020” của Vũ Văn Trƣờng (2011) đã tập trung phân tích ƣu nhƣợc điểm của hệ thống chính sách thuế, phí, lệ phí của Việt Nam trƣớc năm 2010, đề xuất một số biện pháp nhằm cải cách hệ thống chính sách thuế, phí, lệ phí cho phù hợp với chủ trƣơng của Đảng và Nhà nƣớc, đồng thời phù hợp với thông lệ quốc tế, từ đó đƣa Việt Nam hội nhập có hiệu quả vào nền kinh tế thế giới. - Luận án tiến sĩ “Nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nƣớc tỉnh An Giang giai đoạn 2011-2015” của Tô Thiện Hiền (2012) - Trƣờng Đại học Ngân hàng TP.

Hồ Chí Minh đã kết hợp các phƣơng pháp so sánh, thống kê, tổng hợp và phân tích số liệu thu chi, để hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn hiệu quả quản lý NSNN, phân tích thực trạng các hình thức thu, chi NSNN tỉnh An Giang trong giai đoạn 2006 - 2010, chỉ ra những ƣu điểm cũng nhƣ những tồn tại hạn chế của công tác quản lý thu, chi NSNN tỉnh An Giang, từ đó đề xuất giải pháp cơ bản để hoàn thiện công tác quản lý NSNN cấp tỉnh nhằm đảm bảo nguyên tắc tăng trƣởng và phát triển kinh tế bền vững của địa phƣơng, tầm nhìn đến năm 2020. Tuy nhiên, đề tài tập trung vào cân đối thu, chi ngân sách tỉnh nên chƣa đi sâu vào những vấn đề cụ thể trong thu NS cấp tỉnh. - Luận án tiến sĩ “Phân cấp quản lý NSNN ở Việt Nam hiện nay” của Lê Toàn Thắng (2013) - Học viện hành chính quốc gia. Tác giả đã làm rõ các 5 z vấn đề về quản lý NSNN và thực trạng phân cấp quản lý NSNN ở Việt Nam, từ đó nêu lên những đánh giá về ƣu nhƣợc điểm cũng nhƣ nguyên nhân của những tồn tại trong phân cấp quản lý NSNN ở nƣớc ta hiện nay.

Đóng góp mới của luận văn này là đã đánh giá đúng thực chất vai trò, tình hình phân cấp quản lý NSNN ở Việt Nam, góp phần thúc đẩy quá trình dân chủ hóa, thực hiện công khai hoạt động tài chính - ngân sách và đề xuất những giải pháp thực tế nhằm nâng cao hiệu quả quản lý NSNN. - Bài báo “Kinh nghiệm quản lý ngân sách của một số nƣớc” của Trần Thị Lan Hƣơng (2015), đƣợc đăng tải trên Tạp chí tài chính số 11 kỳ 1/2015. Tác giả đã chỉ ra rằng việc quản lý NSNN hiệu quả là một trong những yêu cầu quan trọng hàng đầu nào nhằm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của một quốc gia. Đặc biệt, trong điều kiện nguồn thu NSNN vẫn tiếp tục gặp khó khăn, nhu cầu chi không ngừng tăng, tình trạng bội chi ngân sách vẫn xảy ra thƣờng xuyên… thì việc phác họa một số kinh nghiệm quản lý, sử dụng ngân sách ở nƣớc ngoài sẽ cung cấp những góc nhìn chúng ta có thể tham khảo.

- Luận văn thạc sĩ “Quản lý thu ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội” của Phƣơng Kiến Quốc (2016) - Đại học kinh tế - Đại học quốc gia Hà Nội. Trong quá trình nghiên cứu lý luận và ứng dụng vào thực tiễn quản lý thu NSNN, tác giả đã xem xét đánh giá thực trạng thu NSNN trên địa bàn quận, từ đó đƣa ra những kiến nghị nhằm hoàn thiện quản lý thu NSNN trên địa bàn quận Cầu Giấy, góp phần tăng thu NSNN hàng năm, tạo tiền đề để đầu tƣ phát triển kinh tế - xã hội trong quận. - Luận văn thạc sĩ “Quản lý thu - chi ngân sách nhà nƣớc trên địa bàn quận Long Biên” của Nguyễn Phƣơng Linh (2016) - Đại học kinh tế - Đại học quốc gia Hà Nội. Trong luận văn này tác giả đã xây dựng khuôn khổ lý thuyết về quản lý thu - chi NSNN trên địa bàn quận và áp dụng để phân tích thực trạng quản lý thu - chi NSNN tại quận Long Biên, từ đó chỉ ra những tồn tại và 6 z nguyên nhân của những hạn chế đó.

Cuối cùng, đề tài đƣa ra những giải pháp nhằm nâng cao, hoàn thiện việc quản lý thu - chi NSNN tại quận Long Biên. - Bài báo “Thực hiện dự toán ngân sách 2017: Bài học từ năm ngân sách 2016” của Vũ Sỹ Cƣờng (2017) - Học viện Tài chính đăng trên Tạp chí tài chính kỳ 1 tháng 2/2017. Tác giả đã phân tích và đánh giá kết quả thu ngân sách nhà nƣớc từ năm 2016, từ đó chỉ ra những bài học trong điều hành NSNN, sau đó phân tích những cơ hội và thách thức trong việc dự toán ngân sách năm 2017, góp phần đáng kể cho thực hiện ngân sách năm 2017 cũng nhƣ trong giai đoạn tới. Nhìn chung, các đề tài luận án, luận văn, nghiên cứu khoa học và các tài liệu trên đều đề cập đến các vấn đề quản lý thu NSNN, song chƣa có đề tài nào đề cập đến quản lý thu NSNN quận Bắc Từ Liêm, đặc biệt trong giai đoạn chuyển giao từ huyện Từ Liêm cũ thành hai quận Bắc Từ Liêm và Nam Từ Liêm mới.

Các tài liệu, đề tài nghiên cứu trên sẽ là cơ sở lý luận, tài liệu tham khảo hữu ích phục vụ cho đề tài nghiên cứu này. Cơ sở lý luận về quản lý thu ngân sách nhà nƣớc cấp quận 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Ngân sách nhà nước Khoản 14, Điều 4, Luật ngân sách nhà nƣớc số 83/2015/QH13 đã đƣợc Quốc hội nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 25/06/2015 (có hiệu lực thi hành từ năm ngân sách 2017, thay thế cho Luật ngân sách nhà nƣớc số 01/2002/QH11) đã định nghĩa: “Ngân sách nhà nƣớc là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nƣớc đƣợc dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nƣớc có thẩm quyền quyết định để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nƣớc”.

Theo Phạm Thị Uyên Thi (2015) cho rằng “NSNN vừa là nguồn lực để nuôi dƣỡng bộ máy Nhà nƣớc, vừa là công cụ hữu hiệu để Nhà nƣớc quản lý, 7 z điều tiết nền kinh tế và giải quyết các vấn đề xã hội” nên nó mang năm đặc điểm chính sau: - Thứ nhất, việc tạo lập và sử dụng quỹ NSNN gắn liền với quyền lực kinh tế - chính trị của Nhà nƣớc, đƣợc Nhà nƣớc tiến hành trên những cơ sở luật lệ nhất định. NSNN là một bộ luật tài chính đặc biệt, vì trong NSNN, chủ thể của nó đƣợc thiết lập dựa vào các hệ thống luật pháp có liên quan nhƣ hiến pháp, luật thuế,… bên cạnh đó, bản thân NSNN cũng là một bộ luật do Quốc hội quyết định và đƣợc thông qua hằng năm, mang tính áp đặt và bắt buộc các chủ thể kinh tế - xã hội phải tuân thủ. - Thứ hai, đặc điểm của NSNN gắn liền với tính giai cấp. Trong giai đoạn thời kì phong kiến, mô hình ngân sách sơ khai và tuỳ tiện, còn lẫn lộn giữa ngân khố của Nhà vua với ngân sách của Nhà nƣớc phong kiến.

Hoạt động thu - chi lúc này mang tính cống nạp, ban phát giữa Nhà vua và các tầng lớp dân cƣ, thƣơng nhân, quan lại, thợ thuyền và các nƣớc chƣ hầu (nếu có). Quyền quyết định các khoản thu - chi của NSNN chủ yếu do ngƣời đứng đầu một nƣớc (nhà vua) quyết định. Hiện nay (Nhà nƣớc xã hội chủ nghĩa/ Nhà nƣớc tƣ bản chủ nghĩa), NSNN đƣợc thảo luận, lập dự toán và phê chuẩn bởi cơ quan pháp quyền, từ đó quyền quyết định là của toàn dân đƣợc thực hiện thông qua Quốc hội.