Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về 3 quản lý thu ngân sách nhà nước tại địa bàn cấp huyện Chương 2: Phương pháp nghiên cứu Chương 3: Thực trạng quản lý thu ngân sách nhà nước tại địa bàn huyện Yên Châu, tỉnh Sơn La Chương 4: Giải pháp hoàn thiện quản lý thu ngân sách nhà nước tại địa bàn huyện Yên Châu, tỉnh Sơn La trong thời gian tới 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC TẠI ĐỊA BÀN CẤP HUYỆN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu Trước khi tác giả nghiên cứu và thực hiện Luận văn này, đã có nhiều nghiên cứu phản ánh về công tác quản lý thu ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện, thành phố, thị xã. Tuy nhiên, chưa có đề tài nào nghiên cứu về quản lý thu ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Yên Châu, tỉnh Sơn La. Dưới đây là một số chủ đề nghiên cứu trước đây: - Trần Đăng Khoa và các cộng sự (2019) đã có nghiên cứu về Quản lý ngân sách nhà nước: Trường hợp huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh trong giai đoạn 2016 - 2018.
Huyện Can Lộc với vị trí chiến lược của tỉnh Hà Tĩnh, được đánh giá là đơn vị phát triển kinh tế, xã hội trọng tâm của tỉnh. Trong nhiều năm qua, công tác quản lý ngân sách nhà nước của huyện Can Lộc đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể, góp phần quan trọng trong việc thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống nhân dân, đảm bảo giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội trên địa bàn huyện Can Lộc nói riêng và của tỉnh Hà Tĩnh nói chung (ví dụ: thu ngân sách nhà nước của huyện Can Lộc thường vượt so với kế hoạch). Tuy nhiên, công tác quản lý ngân sách nhà nước của huyện Can Lộc cũng bộc lộ một số hạn chế cần khắc phục, chẳng hạn như chi ngân sách của huyện luôn cao hơn so với dự toán: năm 2016 vượt tới 31%; năm 2018 vượt 31,3%. Nghiên cứu này được thực hiện đã đánh giá thực trạng quản lý và đưa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện hơn nữa hoạt động quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh.
- Nhóm nghiên cứu Nguyễn Văn Song và các cộng sự (2020) đã Công bố 5 Kết quả nghiên cứu về Quản lý thu ngân sách xã trên địa bàn huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ. Nghiên cứu thông qua thu thập dữ liệu thứ cấp về thu ngân sách giai đoạn 2017 - 2019 từ UBND, Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ và số liệu sơ cấp từ khảo sát trực tiếp 72 cán bộ là cán bộ của Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện, Kho bạc nhà nước huyện, Chi cục thuế, Chủ tịch, kế toán các xã, thị trấn và đại diện một số doanh nghiệp, hộ dân có sản xuất kinh doanh tại thị trấn Thanh Ba và xã Mạn Lạn. Nghiên cứu đánh giá công tác quản lý thu ngân sách nhà nước cấp xã qua các khâu: (i) Lập dự toán, (ii) Chấp hành dự toán, (iii) Quyết toán thu ngân sách nhà nước và (iv) Thanh tra, kiểm tra. Từ đó, đề xuất giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý về thu ngân sách xã tại huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ trong thời gian tới.
- Nhóm nghiên cứu Đoàn Thị Hân và các cộng sự (2020) đã có công trình nghiên cứu về các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thu ngân sách huyện: nghiên cứu điểm tại huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh. Thông qua việc thu thập các nguồn số liệu thứ cấp qua các báo cáo và số liệu sơ cấp thông qua các phiếu khảo sát về công tác quản lý thu NSNN trên địa bàn huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh cho thấy: đây là địa phương đã có những thành công nhất định trong công tác quản lý NSNN, đặc biệt công tác quản lý thu NSNN. Trong 3 năm (2016-2018) tốc độ tăng thu bình quân đạt 158,33%. Có kết quả như vậy là do Vân Đồn có điều kiện về kinh tế xã hội, vị trí địa lý thuận lợi, có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan thu trên địa bàn.
Tuy nhiên, công tác quản lý thu NSNN trên địa bàn còn nhiều những hạn chế. Trong nghiên cứu này, sau khi nghiên cứu, phân tích thực trạng quản lý thu NSNN trên địa bàn huyện Vân Đồn, nhóm tác giả đã đề xuất một số giải pháp như: hoàn thiện bộ máy tổ chức, xây dựng cơ chế thu phù hợp ứng dụng 6 công nghệ thông tin vào công tác quản lý thu, và làm tốt công tác thanh tra, kiểm soát… Từ đó, tạo động lực để nâng cao hiệu quả công tác quản lý thu NSNN trong thời gian tiếp theo. - Phạm Thị Lâm Anh (2023) đã có nghiên cứu về Thu ngân sách nhà nước: Thách thức và một số đề xuất trong thời gian tới. Nghiên cứu làm rõ và phân tích những thách thức mà NSNN, đặc biệt là thu NSNN đã và đang gặp phải trong giai đoạn 2020 – 2022 và dự đoán tình hình kinh tế xã hội sẽ có thể gặp phải trong thời gian tới để qua đó giúp Chính phủ và Bộ Tài chính và các cơ quan có những giải pháp phù hợp như: ban hành các chính sách phù hợp để hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm đối tác cũng như chuyển đổi sản xuất sang những mặt hàng phù hợp để đa dạng hóa các hàng hóa xuất khẩu, cải cách thủ tục hành chính để thúc đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án bất động sản và khai thác các quỹ đất để qua đó tăng nguồn thu cho NSNN.
- Vũ Thị Tâm Thu (2022) đã có nghiên cứu về cơ cấu thu NSNN theo hướng thu NSNN bền vững ở Việt Nam. Tác giả đã có những thành tựu nhất định trong xây dựng quan điểm, định hướng và các giải pháp hoàn thiện cơ cấu thu ngân sách theo hướng thu NSNN bền vững ở Việt Nam đến năm 2030, cụ thể: Một là, hệ thống hóa và làm rõ hơn những vấn đề lý luận về thu NSNN, thu NSNN bền vững, cơ cấu thu NSNN, các yếu tố ảnh hưởng đến cơ cấu thu NSNN và các tiêu chí đánh giá cơ cấu thu ngân sách theo hướng thu NSNN bền vững. Hai là, nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế về thiết lập cơ cấu thu ngân sách theo hướng thu NSNN bền vững và rút ra bài học cho Việt Nam. Ba là, phân tích thực trạng cơ cấu thu ngân sách nhà nước và đánh giá những kết quả đạt được, những hạn chế của cơ cấu thu ngân sách nhà nước ở 7 Việt Nam theo hướng thu NSNN bền vững, lý giải nguyên nhân của những hạn chế đó.
Bốn là, trên cơ sở hệ thống lý luận và cơ sở thực tiễn, kết hợp với phân tích, dự báo bối cảnh kinh tế - xã hội và những cơ hội, thách thức đối với cơ cấu thu ngân sách ở Việt Nam đến năm 2030, luận án đề xuất các mục tiêu, quan điểm, định hướng và đưa ra các giải pháp hoàn thiện cơ cấu thu NSNN theo hướng thu NSNN bền vững ở Việt Nam. - Nguyễn Hồng Đức (2016) đã thực hiện nghiên cứu về Quản lý thu ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình. Đề tài hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý thu ngân sách nhà nước. Đồng thời phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý thu NSNN trên địa bàn huyện Quảng Ninh giai đoạn 2014 đến 2016.
Từ đó đề xuất các giải pháp chủ yếu. Mục tiêu hoàn thiện công tác quản lý thu ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Quảng Ninh đến năm 2020. Nghiên cứu chính của tác giả dựa trên các phương pháp phân tích các thông tư nghị định và việc áp dụng tại một số kho bạc nhà nước đặc thù. Đặc biệt trả lời câu hỏi cách thức thu NSNN qua kho bạc nhà nước các huyện miền núi có khác gì so với kho bạc nhà nước vùng đồng bằng hay không.
- Hoàng Thị Ánh Tuyết (2018) đã có nghiên cứu về việc Tăng cường quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh. Đề tài đã xây dựng khung lý luận bằng việc sử dụng hệ thống hóa cơ sở lý luận về NSNN đối với quản lý NSNN cấp huyện. Theo đó, quá trình đánh giá, phân tích thực trạng quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh. Đồng thời, đề tài làm rõ và đề xuất những giải pháp hữu ích nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý ngân sách trên địa bàn huyện Bình Liêu, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Trong đó có nhóm giải pháp về công tác tổ chức cán bộ; Nhóm giải pháp 8 về nâng cao chất lượng kiểm soát chi thường xuyên các đơn vị dự toán; Nhóm giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả kiểm tra nội bộ, thanh tra chuyên ngành; Nhóm giải pháp cải cách thủ tục hành chính và hiện đại hóa trong công tác kiểm soát chi NSNN. Nhóm giải pháp về tăng cường thanh toán không dùng tiền mặt; và Nhóm các giải pháp hỗ trợ khác. Song song với đó, các tác giả cũng đưa ra một số kiến nghị với Chính phủ, các Bộ, ngành, kho bạc nhà nước, Hội đồng nhân dân tỉnh và UBND tỉnh Quảng Ninh nhằm hoàn thiện công tác kiểm soát chi thường xuyên NSNN qua kho bạc nhà nước Quảng Ninh theo mô hình thống nhất đầu mối kiểm soát chi. - Nguyễn Ngọc Tuấn (2018) đã thực hiện nghiên cứu và tổng hợp, hệ thống hóa cơ sở lý luận về thu chi ngân sách nhà nước cũng như thực trạng thu chi ngân sách nhà nước của huyện Gò Công Tây từ năm 2016 đến năm 2018.
Tác giả đã làm rõ một số vấn đề lý luận về thu chi ngân sách và các hình thức thu ngân sách; phối hợp thu chi ngân sách nhà nước (các khái niệm, mục đích phối hợp, phạm vi phối hợp, nguyên tắc phối hợp và trách nhiệm của các cơ quan trong phối hợp thu); nội dung phối hợp thu chi ngân sách và các nhân tố ảnh hưởng đến phối hợp thu chi ngân sách nhà nước. Bên cạnh đó, tác giả tập trung phân tích thực trạng quản lý thu, chi ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện Gò Công Tây , đặc biệt là Đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý NSNN trên địa bàn Huyện Gò Công Tây, Tỉnh Tiền Giang trong những năm tiếp theo.