Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu trên thế giới. Giáo dục trung học phổ thông không chỉ có mục tiêu chuẩn bị nguồn cho giáo dục đại học mà chủ yếu là chuẩn bị cho học sinh - những con người trưởng thành - bước vào cuộc sống lao động xã hội.
Do đó học sinh phổ thông dù học lên đại học hay sớm đi vào cuộc sống lao động nghề nghiệp, họ đều cần được trang bị những tri thức khoa học, kỹ năng kỹ thuật, kỹ năng lao động nghề nghiệp, năng lực sáng tạo, để có thể làm tốt được các nhiệm vụ trò mà họ sẽ đảm nhận trong tương lai. Trên thực tế, khi khoa học - kỹ thuật phát triển, quy trình công nghệ thay đổi, người lao động thường không có khả năng để thích ứng kịp thời. Trong khi đó, số học sinh phổ thông rời ghế nhà trường với vốn "văn hóa chay" thì cơ hội để hội nhập vào cuộc sống lao động - xã hội sẽ rất hạn chế. Xuất phát từ thực tiễn như vậy, đã có nhiều nhà giáo dục đưa ra những hình thức gắn giáo dục với lao động nghề nghiệp, với cuộc sộng.
Vào giữa thế kỷ 19 (năm 1848), ở Pháp xuất hiện cuốn sách "Hướng nghiệp chọn nghề". Nội dung cuốn sách đề cập tới vấn đề phát triển đa dạng của nghề nghiệp do sự phát triển công nghiệp. Ngay khi đó, người ta đã nhận thấy rằng hệ thống nghề nghiệp đã phức tạp, sự chuyên môn hóa vượt lên hẳn so với giai đoạn sản xuất công nghiệp và thủ công nghiệp. Trên cơ sở đó, cuốn sách đã khẳng định tính cấp thiết phải giúp đỡ thanh thiếu niên học sinh đi vào " Thế giới nghề nghiệp " nhằm sử dụng có hiệu quả lực lượng lao động trẻ tuổi Vấn đề dạy học lao động nghề nghiệp đã được nhiều nhà giáo dục học nổi tiếng thuộc tổ chức nghiên cứu về lao động, kỹ thuật và kinh tế trong hoạt động dạy học của Cộng hòa liên bang Đức (nay là nước Đức thống nhất) (GATWU.BRD) nghiên cứu.
Các công trình nghiên cứu đã làm sáng tỏ về nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy học lao động nghề nghiệp. Hoạt động 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com dạy học lao động - kỹ thuật - kinh tế không chỉ được xem là quan trọng đối với những môn học khác, mà còn được coi là bộ phận cấu thành cơ bản của giáo dục trung học phổ thông. bởi vì nó tạo điều kiện cho học sinh phát triển thành những con người trưởng thành trong cuộc sống lao động - xã hội. Các công trình nghiên cứu của các nhà khoa học sư phạm ở viện Hàn lâm khoa học giáo dục - Cộng hòa dân chủ Đức (APW-DDR) như Heinz Prankiewicz, Ulrich Viets, D.
Marchneider đã đề cập đến các vấn đề cơ sở khoa học sư phạm của tổ chức hoạt động dạy học lao động nghề nghiệp cho học sinh. Các tác giả đã đưa ra các phương thức : " Phối hợp chặt chẽ giữa Trung tâm kỹ thuật tổng hợp và các trường phổ thông trong việc lập kế hoạch thực tập cho học sinh ". Magumi Nishino ở viện nghiên cứu giáo dục Nhật Bản đã nghiên cứu vấn đề bồi dưỡng tri thức và những kỹ năng cơ bản của những ngành nghề cần thiết cho học sinh phổ thông. Theo tác giả, học sinh trung học phổ thông phải được bồi dưỡng tri thức và kỹ năng cơ bản của những ngành nghề cần thiết trong xã hội, có thái độ tôn trọng đối với lao động và có khả năng lựa chọn ngành nghề tương lai phù hợp với mỗi cá nhân.
Đã từ lâu, giáo dục Nhật Bản đã chú ý vấn đề hoàn thiện nội dung, hình thức dạy học kỹ thuật nhằm cung cấp tri thức, rèn luyện kỹ năng lao động nghề nghiệp và phát triển tư duy sáng tạo cho học sinh phổ thông. Chính vì vậy, ở Nhật Bản, trong 30 năm qua (1952 - 1982) nhiều cuộc cải cách giáo dục đã được tiến hành với mục đích đảm bảo cho giáo dục phổ thông đáp ứng các yêu cầu phát triển các ngành kinh tế cụ thể của đất nước. Jacques Delors, chủ tịch ủy ban quốc tế độc lập về giáo dục cho thế kỷ XXI của UNESCO khi phân tích "Những trụ cột của giáo dục" đã viết :"Học để biết, học để làm việc, học để làm người và học để chung sống “, đó là bốn trụ cột mà ủy ban đã trình bày và minh họa như những nền tảng của giáo dục [21, tr.6] Theo tác giả vấn đề học nghề của học sinh phổ thông là một căn bản không thể thiếu được trong giáo dục : " Học để làm việc " là trụ cột thứ hai [21, tr. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tác giả đã nhấn mạnh việc học sinh có cơ hội phát triển năng lực của mình bằng cách tham gia các hoạt động nghề nghiệp song song với việc học - Năm 1994 Uỷ ban Cải cách giáo dục Hàn Quốc trực thuộc Tổng thống đã đưa ra đề án cải cách giáo dục cho thế kỷ 21.
Mục tiêu mà Uỷ ban này đưa ra là tạo một xã hội mà việc học tập có thể được tiến hành ở bất cứ đâu, vào bất cứ lúc nào, nhằm khai thác tối đa kỹ thuật thông tin hiện đại. Một vấn đề mới ở bậc giáo dục trung học phổ thông của Hàn Quốc là cho phép học sinh được tự do chuyển đổi từ trung học phổ thông sang học nghề, và ngược lại. Đây là biện pháp kích thích hứng thú học nghề của học sinh. - Singapo rất chú trọng giáo dục tư chất cần thiết cho học sinh - công dân tương lai.
Tư chất đó là kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp, cách suy nghĩ linh hoạt, khả năng làm việc học tập, thích ứng với những thay đổi nhanh của xã hội trong thế kỉ. Trong những thập kỉ 70-80 của thế kỷ 20, các nước ASEAN đã chú ý đến chiến lược giáo dục ưu tiên phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu cạnh tranh kinh tế quốc tế. Các nước như: Thái Lan, Malaixia, Inđônêxia, Philippin….đã nhận thấy nhà trường phổ thông có chiều hướng xa rời cuộc sống. Họ đã kịp thời điều chỉnh, tăng thời lượng giáo dục kỹ thuật, lao động trong chương trình giáo dục phổ thông - đặc biệt là phổ thông trung học nhằm thích ứng với sự phân luồng và phân bố lao động.
Chiến lược gắn kết chương trình giáo dục phổ thông với chương trình giáo dục chuyên nghiệp trên một nền kiến thức văn hoá hợp lí của các nước ASEAN đã có tác dụng rèn luyện tư duy lôgíc, tư duy biện chứng, tư duy kinh tế, kỹ thuật, quản lý của học sinh. Đây là các yếu tố góp phần phát triển tích thích ứng nhanh, khả năng tự tìm việc làm cho người lao động trong cơ chế thị trường. Nhìn chung những công trình nghiên cứu về hoạt động dạy học lao động chuẩn bị nghề nghịêp ở nước ngoài đều chú ý việc cải cách mục tiêu, nội dung, phương pháp, cơ sở vật chất - kỹ thuật, thiết bị dạy học nhằm nâng cao hiệu quả dạy học lao động chuẩn bị nghề nghiệp cho học sinh phổ thông. Như vậy, về 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thực chất các công trình nghiên cứu đã nêu ở phần trên đều đề cập tới hoạt động dạy học lao động nghề nghiệp cho học sinh phổ thông (dạy nghề cho học sinh phổ thông).
Tuy nhiên trong các công trình này còn chưa đề cập đến việc tìm kiếm các giải pháp quản lý thiết bị dạy học có hiệu quả để dạy nghề phổ thông cho học sinh trung học. Dạy nghề phổ thông được coi là một bộ phận cấu thành của quá trình giáo dục đào tạo, là một trong các định hướng hoạt động của nhà trường. Song phương hướng này chỉ có thể đạt được hiệu quả cao khi lãnh đạo nhà trường, các nhà quản lý cơ sở giáo dục biết tổ chức các mặt hoạt động một cách đồng bộ, cùng tác động vào người học, đặc biệt là tổ chức và quản lý quá trình dạy trong đó có công tác quản lý TBDH là một thành tố không thể tách rời trong hoạt động giáo dục tại Trung tâm giáo dục KTTH- HN. Những nghiên cứu của Việt nam về vấn đề quản lý TBDH Hiện nay cơ sở vật chất và thiết bị dạy học được xem như một trong những điều kiện quan trọng để thực hiện nhiệm vụ giáo dục và đào tạo, là hệ thống các phương tiện vật chất và kỹ thuật cần thiết được giáo viên và học sinh sử dụng để hoạt động dạy và học, giáo dục nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra.
Cùng với sự phát triển của kinh tế- xã hội, phát triển khoa học kỹ thuật, yêu cầu của xã hội về việc đào tạo con người ngày càng cao, yêu cầu con người phát triển toàn diện, hài hoà, đáp ứng yêu cầu phát triển của công nghiệp hoá, hiện đại hoá, thì cơ sở vật chất và thiết bị dạy học của trường học ngày càng phong phú, phức tạp và nhiều mặt. Cơ sở vật chất và thiết bị dạy học là yếu tố tác động trực tiếp đến quá trình giáo dục, góp phần vào quyết định chất lượng của nhà trường. Thực tiễn giáo dục của các nước trên thế giới cũng như ở nước ta cho thấy không thể đào tạo con người phát triển toàn diện theo yêu cầu phát triển của xã hội nếu không có những cơ sở vật chất và thiết bị dạy học tương ứng. Chính vì vậy, Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX đã khẳng định [10, tr.
9]: 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com “Con người và nguồn nhân lực là yếu tố quyết định sự phát triển đất nước trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, cần tạo chuyển biến cơ bản, toàn diện về giáo dục và đào tạo. Bồi dưỡng thế hệ trẻ tinh thần yêu nước, yêu quê hương, gia đình và tự tôn dân tộc, lý tưởng xã hội chủ nghĩa, lòng nhân ái, ý thức tôn trọng pháp luật, tinh thần hiếu học, chí tiến thủ lập nghiệp, không cam chịu nghèo hèn. Đào tạo lớp người lao động có kiến thức cơ bản, làm chủ kỹ năng nghề nghiệp, quan tâm hiệu quả thiết thực, nhạy cảm với cái mới, có ý thức vươn lên về khoa học và công nghệ. Xây dựng đội ngũ công nhân lành nghề, các chuyên gia và nhà khoa học, nhà văn hóa, nhà kinh doanh, nhà quản lý.