phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc kết cấu th nh 4 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu, cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý tài nguyên rừng phòng hộ cấp huyện. Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghi n cứu. Chƣơng 3: Thực trạng công tác quản lý tài nguyên rừng phòng hộ huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh. Chƣơng 4: Định hƣớng và giải pháp hoàn thiện công tác quản lý tài nguyên rừng phòng hộ huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh.
3 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN RỪNG PHÒNG HỘ TRÊN ĐỊA BÀN CẤP HUYỆN 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về quản lý tài nguyên rừng phòng hộ Quản lý tài nguyên rừng phòng hộ là vấn đề luôn thu hút đƣợc nhiều sự quan tâm của các nhà nghiên cứu. Cho đến nay đã có một số công trình nghiên cứu vấn đề n y dƣới các góc độ khác nhau, cụ thể: - Dự án hợp tác quốc tế do chính phủ Cộng ho Li n ang Đức t i trợ cho Bộ Nông nghiệp v Phát triển nông thôn về “Cải cách hành chính Lâm nghiệp” đã đƣợc thực hiện tại Việt Nam từ năm 2000 đến năm 2006. Những nghi n cứu của dự án n y l hƣớng tới ho n thiện hệ thống các cơ quan QLNN về Lâm nghiệp.
- Tác giả Hà Công Tuấn với Luận án Tiến sĩ đề tài “Quản lý nhà nước bằng pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ rừng ở Việt Nam hiện nay”, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, bảo vệ năm 2006. Tác giả đã phân tích đánh giá những bài học kinh nghiệm về quản lý rừng qua các giai đoạn lịch sử đặc biệt là thực trạng quản lý nh nƣớc bằng pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ rừng ở Việt Nam. Luận án đƣa ra các quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nh nƣớc bằng pháp luật lĩnh vực bảo vệ rừng ở Việt Nam trong những năm tới. - Tác giả Nguyễn Thanh Huyền với Luận án Tiến sĩ đề tài “ oàn thiện pháp luật về quản lý và bảo vệ tài nguyên rừng ở Việt Nam hiện nay” Đại học quốc gia Hà Nội, bảo vệ năm 2013.
Luận án đã đánh giá các vai trò của pháp luật đối với việc quản lý và bảo vệ tài nguyên rừng và khẳng định pháp luật l cơ sở cho việc quản lý rừng bền vững. Tác giả đã đƣa ra các giải pháp hoàn thiện pháp luật về quản lý và bảo vệ tài nguyên rừng ở Việt Nam. - Tác giả Nguyễn Thị Ngọc Bích với Luận văn thạc sĩ “Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng” Đại học quốc gia Hà Nội, bảo vệ năm 2010. Luận văn trình y những vấn đề lý luận và pháp luật về xử phạt vi phạm h nh chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng.
Nghiên cứu thực trạng quy 4 định pháp luật về bảo vệ và phát triển rừng và xử lý vi phạm h nh chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng. Đề xuất các giải pháp hoàn thiện quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm h nh chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng. - Tác giả o ng Văn Tuấn với luận văn thạc sĩ “Quản lý nhà nước trong lĩnh vực bảo vệ rừng trên địa bàn tỉnh à Giang” Đại học quốc gia Hà Nội, bảo vệ năm 2015. Luận văn dựa trên những vấn đề lý luận cơ ản v đánh giá kết quả hoạt động quản lý nh nƣớc trong lĩnh vực bảo vệ rừng tr n địa bàn tỉnh Hà Giang, luận văn đề xuất các giải pháp để cải thiện hoạt động quản lý nh nƣớc trong lĩnh vực bảo vệ rừng và có một số kiến nghị về các vấn đề li n quan đến hoạt động nghiệp vụ quản lý nh nƣớc trong lĩnh vực bảo vệ rừng tr n địa bàn tỉnh Hà Giang.
- Tác giả Võ Mai Anh với luận văn thạc sĩ luật học “Vai trò của pháp luật trong quản lý nhà nước đối với lĩnh vực bảo vệ rừng ở Việt Nam hiện nay”, bảo vệ năm 2006. Tác giả đã nhấn mạnh vai trò của pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển rừng ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. - Tác giả Đ m Văn ải với luận văn thạc sỹ “Nghiên cứu cơ sở thực tiễn đề xuất phương án quy hoạch phát triển lâm nghiệp xã Ngọc Thanh, thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc” năm 2011. Đề tài này tác giả tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận, thực tiễn về lâm nghiệp cấp cơ sở để đƣa ra các giải pháp trong quản lý Nh nƣớc về lâm nghiệp tr n địa bàn cấp xã.
- Tác giả Nguyễn Văn Vân với Luận văn thạc sĩ luật học “Tổ chức và hoạt động của ngành Kiểm lâm ở nước ta hiện nay” năm 2001. Tác giả đã tập trung nghi n cứu cơ cấu tổ chức v hoạt động của ng nh iểm lâm theo Luật Bảo vệ v Phát triển rừng năm 1991 v Nghị định 39-CP ng y 18 tháng 05 năm 1994 về hệ thống tổ chức v hoạt động nhiệm vụ quyền hạn của iểm lâm cho thấy đƣợc vai trò nòng cốt của lực lƣợng iểm lâm trong việc ảo vệ rừng đề xuất các giải pháp đổi mới tổ chức v hoạt động của ng nh iểm lâm. Nhìn chung, các công trình nói trên mới chỉ nghiên cứu ở một khía cạnh, hay đề cập tới những vấn đề có liên quan tới hoạt động của Nhà nƣớc về quản lý rừng dƣới góc nhìn của ngành lâm nghiệp hay ở góc độ pháp luật và chƣa có công trình 5 nào nghiên cứu một cách đầy đủ, có hệ thống cả về lý luận và thực tiễn công tác quản lý tài nguyên rừng dƣới góc độ quản lý kinh tế tr n địa bàn cấp huyện nói chung và huyện Đầm Hà nói riêng. Vì vậy, việc nghiên cứu về quản lý tài nguyên rừng tr n địa bàn cấp huyện mà cụ thể là quản lý tài nguyên rừng phòng hộ huyện Đầm Hà có ý nghĩa về lý luận và thực tiễn.
Cở sở lý luận về quản lý tài nguyên rừng phòng hộ trên địa bàn cấp huyện 1. Rừng phòng hộ Khoản 3 Điều 5, Luật Lâm nghiệp 2017 quy định: “Rừng phòng hộ được sử dụng chủ yếu để bảo vệ nguồn nước, bảo vệ đất, chống xói mòn, sạt lở, lũ quét, lũ ống, chống sa mạc hóa, hạn chế thiên tai, điều hòa khí hậu, góp phần bảo vệ môi trường, quốc phòng, an ninh, kết hợp du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, giải trí; cung ứng dịch vụ môi trường rừng; được phân theo mức độ xung yếu bao gồm: a) Rừng phòng hộ đầu nguồn; rừng bảo vệ nguồn nước của cộng đồng dân cư; rừng phòng hộ biên giới; b) Rừng phòng hộ chắn gió, chắn cát bay; rừng phòng hộ chắn sóng, lấn biển.” Rừng phòng hộ đầu nguồn l nơi phát sinh hoặc bắt đầu nguồn nƣớc tạo thành các dòng chảy cấp nƣớc cho các hồ chứa, hạn chế lũ lụt, chống xói mòn và bảo vệ đất. Rừng phòng hộ chắn gió, chắn cát bay, rừng phòng hộ chắn sóng, lấn biển là rừng phòng hộ ven biển đƣợc thành lập với mục đích chống gió cát ay ngăn chặn sự xâm mặn, chống song, lấn biển, chống sạt lở, bảo vệ các công trình ven biển. Rừng phòng hộ bảo vệ môi trƣờng nhằm mục đích điều hòa khí hậu, chống ô nhiễm môi trƣờng trong các khu dân cƣ khu đô thị và khu du lịch.
Rừng phòng hộ gồm những rừng có sẵn trong tự nhiên, chủ yếu là rừng hỗn giao gồm nhiều tầng không đều tuổi, mật độ dày, có rễ sâu, bền, chắc. Rừng phòng hộ ở mỗi địa hình sẽ có những đặc điểm khác nhau và có mục đích sử dụng để phòng hộ là chính. Rừng phòng hộ đƣợc Nh nƣớc giao cho bất cứ cấp nào, ngành nào hoặc tổ chức nào quản lý, bảo vệ, xây dựng đều là vốn rừng quốc gia do Nhà 6 nƣớc thống nhất quản lý. Mỗi khu rừng phòng hộ phải có bộ máy quản lý, phải chia th nh các đơn vị quản lý cơ ản có diện tích bình quân 1000 hécta gọi là tiểu khu, phải đƣợc sử dụng đúng mục đích đã đƣợc xác định khi quyết định thành lập khu rừng phòng hộ đó.
Tài nguyên rừng phòng hộ Rừng phòng hộ là một tài nguyên thiên nhiên có thể tái tạo đƣợc, cung cấp nguồn nhiên liệu sinh học thay thế nhiên liệu hóa thạch và ứng phó tích cực, hiệu quả với biến đổi khí hậu toàn cầu, góp phần hấp thụ và giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, tạo ra môi trƣờng sống trong l nh an to n cho con ngƣời và tất cả các sinh vật tr n trái đất. Bên cạnh đó rừng phòng hộ còn cung cấp các sản phẩm và dịch vụ môi trƣờng trong phát triển sản xuất v đời sống, cung cấp nơi ở, việc làm, tạo sinh kế ổn định và là khởi nguồn đời sống văn hóa tâm linh của những cộng đồng cƣ dân sống gắn bó với rừng. Việc khai thác lâm sản trong rừng phòng hộ đƣợc quy định tại Điều 55, Luật Lâm nghiệp 2017 “1. Đối với rừng phòng hộ là rừng tự nhiên, được khai thác cây gỗ đã chết, cây gãy đổ, cây bị sâu bệnh, cây đứng ở nơi mật độ lớn hơn mật độ quy định.
Đối với rừng phòng hộ là rừng tự nhiên, việc khai thác lâm sản ngoài gỗ được quy định như sau: a) Được khai thác măng, tre, nứa, nấm trong rừng phòng hộ khi đã đạt yêu cầu phòng hộ; b) Được khai thác lâm sản ngoài gỗ khác mà không làm ảnh hưởng đến khả năng phòng hộ của rừng. Đối với rừng phòng hộ là rừng trồng, được quy định như sau: a) Được khai thác cây phụ trợ, chặt tỉa thưa khi rừng trồng có mật độ lớn hơn mật độ quy định; b) Được khai thác cây trồng chính khi đạt tiêu chuẩn khai thác theo phương thức khai thác chọn hoặc chặt trắng theo băng, đám rừng; c) Sau khi khai thác, chủ rừng phải thực hiện việc tái sinh hoặc trồng lại rừng trong vụ trồng rừng kế tiếp và tiếp tục quản lý, bảo vệ. Qu n lý tài nguyên rừng phòng hộ - Quản lý: Quản lý nói chung là sự tác động có tổ chức, có mục đích của chủ thể quản lý l n đối tƣợng quản lý và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả các nguồn lực để đạt đƣợc các mục ti u đặt ra trong sự vận động của sự vật.