Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn

Đề án quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn

• Tác giả: Dương Thị Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thu Trang
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế và Quản trị Kinh doanh - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn
• Loại tài liệu: Đề án thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý nhà nước xây dựng nông thôn mới

Xây dựng nông thôn mới (NTM) là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước. Chương trình hướng đến nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân nông thôn. Huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn là địa bàn miền núi phía Bắc với nhiều đặc thù riêng. Điều kiện tự nhiên phức tạp. Dân số chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số. Kinh tế còn phụ thuộc nhiều vào nông nghiệp truyền thống. Quản lý nhà nước (QLNN) về xây dựng NTM là quá trình tổ chức, điều hành của hệ thống cơ quan hành chính từ huyện đến xã. Mục tiêu là thực thi hiệu quả các chính sách phát triển nông thôn theo đúng quy định pháp luật. Chương trình NTM tại Bắc Sơn được triển khai từ giai đoạn 2010-2020 và tiếp tục đến 2025. Các cơ quan quản lý đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo. Hệ thống Ban Chỉ đạo từ huyện xuống xã được thiết lập đồng bộ. Nguồn lực đầu tư từ ngân sách nhà nước và huy động xã hội hóa được phân bổ có kế hoạch. Kết quả bước đầu cho thấy nhiều tiêu chí NTM được cải thiện rõ rệt. Cơ sở hạ tầng nông thôn từng bước được hoàn thiện. Thu nhập bình quân đầu người tăng qua các năm. Tỷ lệ hộ nghèo giảm dần theo mục tiêu đề ra.

1.1. Khái niệm và vai trò của nông thôn mới tại Bắc Sơn

Nông thôn mới là mô hình nông thôn có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại. Đời sống vật chất và tinh thần của người dân được nâng cao. Môi trường sống trong lành, gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc. Tại huyện Bắc Sơn, NTM mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng vì đây là vùng có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Chương trình giúp thu hẹp khoảng cách phát triển giữa nông thôn và thành thị. Vai trò của NTM còn thể hiện qua việc tạo nền tảng phát triển kinh tế bền vững cho địa phương.

1.2. Hệ thống văn bản pháp lý về xây dựng nông thôn mới

Chương trình NTM được triển khai dựa trên Nghị quyết số 26-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X. Quyết định số 1980/QĐ-TTg ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về xã NTM giai đoạn 2016-2020 là căn cứ quan trọng. UBND tỉnh Lạng Sơn ban hành kế hoạch thực hiện chương trình phù hợp với thực tiễn địa phương. UBND huyện Bắc Sơn cụ thể hóa thành các văn bản chỉ đạo chi tiết. Hệ thống pháp lý này tạo hành lang pháp lý đồng bộ. Đây là cơ sở để các cơ quan quản lý triển khai thực hiện đúng quy trình và đúng mục tiêu đề ra.

II. Thực trạng công tác quản lý nhà nước về nông thôn mới tại huyện Bắc Sơn

Huyện Bắc Sơn có 20 xã và 1 thị trấn. Địa bàn rộng, địa hình đồi núi phức tạp. Điều kiện này tạo ra nhiều thách thức cho công tác quản lý. Công tác lập kế hoạch xây dựng NTM được UBND huyện thực hiện hàng năm. Tuy nhiên, một số kế hoạch còn thiếu tính sát thực với điều kiện từng xã. Việc phân bổ nguồn lực chưa đồng đều giữa các địa bàn. Công tác tổ chức thực hiện gặp khó khăn do năng lực cán bộ cơ sở còn hạn chế. Một số cán bộ xã chưa nắm vững quy trình triển khai chương trình NTM. Công tác kiểm tra, giám sát được duy trì nhưng chưa thường xuyên. Báo cáo tiến độ đôi khi chậm so với yêu cầu. Về nông nghiệp, đàn gia súc cơ bản đạt kế hoạch đề ra. Đàn lợn đạt 23.695 con, tương đương 94,78% kế hoạch. Đàn gia cầm đạt 483.200 con. Lâm nghiệp ghi nhận trồng rừng mới 639,2 ha, đạt 106,5% kế hoạch. Thiên tai gây ảnh hưởng đến trên 106 ha đất sản xuất nông nghiệp trong năm 2023. Đây là thách thức lớn cho công tác quản lý và triển khai NTM.

2.1. Kết quả đạt được trong xây dựng nông thôn mới

Huyện Bắc Sơn đã đạt được nhiều tiến bộ trong xây dựng NTM. Cơ sở hạ tầng giao thông nông thôn được cải thiện đáng kể. Nhiều tuyến đường liên xã, liên thôn được đầu tư xây dựng. Hệ thống điện, nước sinh hoạt được mở rộng đến hầu hết các thôn bản. Trường học và trạm y tế xã được nâng cấp. Thu nhập bình quân đầu người tăng qua các năm. Tỷ lệ hộ nghèo giảm rõ rệt nhờ các chính sách hỗ trợ sản xuất. Số xã đạt chuẩn NTM tăng dần theo từng giai đoạn thực hiện chương trình.

2.2. Những tồn tại và hạn chế trong quá trình thực hiện

Bên cạnh kết quả đạt được, công tác QLNN về NTM tại Bắc Sơn còn nhiều hạn chế. Nguồn vốn đầu tư chưa đáp ứng nhu cầu thực tế. Một số tiêu chí khó đạt do điều kiện địa lý và kinh tế đặc thù. Chất lượng quy hoạch NTM còn hạn chế, thiếu tính đồng bộ. Công tác tuyên truyền vận động nhân dân tham gia chưa đạt hiệu quả cao. Năng lực cán bộ chuyên trách NTM cấp xã còn yếu. Sự phối hợp giữa các phòng ban chuyên môn đôi khi thiếu nhịp nhàng, ảnh hưởng đến tiến độ hoàn thành các tiêu chí.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về nông thôn mới

Để nâng cao hiệu quả QLNN về xây dựng NTM tại huyện Bắc Sơn, cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trước hết, cần hoàn thiện hệ thống văn bản quản lý phù hợp với đặc thù địa phương. Cơ chế phân cấp, phân quyền cần được làm rõ để tránh chồng chéo. Bộ máy tổ chức Ban Chỉ đạo NTM cần được kiện toàn từ huyện đến thôn bản. Tiếp theo, cần đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng cán bộ làm công tác NTM. Cán bộ cơ sở phải nắm vững chính sách, quy trình thực hiện. Công tác lập kế hoạch cần dựa trên số liệu thực tế và có sự tham gia của người dân. Về huy động nguồn lực, cần đa dạng hóa các kênh huy động vốn. Lồng ghép hiệu quả các chương trình, dự án trên địa bàn. Tăng cường huy động nguồn lực xã hội hóa từ doanh nghiệp và cộng đồng. Công tác kiểm tra, giám sát cần được tăng cường với tần suất hợp lý. Ứng dụng công nghệ thông tin vào quản lý và theo dõi tiến độ. Tổng kết, đánh giá kết quả thực hiện cần khách quan, minh bạch. Đây là cơ sở để điều chỉnh kịp thời các giải pháp quản lý.

3.1. Hoàn thiện cơ chế chính sách và bộ máy quản lý

Cần rà soát, sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật về NTM cho phù hợp với điều kiện huyện miền núi. Ban Chỉ đạo NTM huyện Bắc Sơn cần hoạt động thường xuyên, hiệu quả hơn. Phân công nhiệm vụ rõ ràng giữa các thành viên Ban Chỉ đạo. Tăng cường trách nhiệm người đứng đầu cấp ủy, chính quyền. Xây dựng quy chế phối hợp giữa các phòng ban chuyên môn. Cơ chế kiểm tra, đánh giá tiêu chí NTM cần được chuẩn hóa. Đây là nền tảng để thực hiện QLNN hiệu lực và hiệu quả tại địa phương.

3.2. Nâng cao năng lực cán bộ và huy động nguồn lực

Cần xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán bộ làm công tác NTM theo từng năm. Ưu tiên đào tạo cán bộ cấp xã, thôn về nghiệp vụ quản lý dự án. Tổ chức tập huấn về các tiêu chí NTM và phương pháp đánh giá. Về nguồn lực, cần ưu tiên bố trí ngân sách cho các xã khó khăn. Lồng ghép nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia. Khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông thôn thông qua các chính sách ưu đãi. Huy động sức dân đóng góp ngày công, vật liệu xây dựng công trình hạ tầng thiết yếu.

IV. Kết luận và khuyến nghị về quản lý nông thôn mới Bắc Sơn

Xây dựng NTM tại huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn là nhiệm vụ quan trọng, lâu dài. Kết quả đạt được trong những năm qua khẳng định hướng đi đúng đắn của chương trình. Tuy nhiên, thực tế còn nhiều tồn tại cần khắc phục. Công tác QLNN cần tiếp tục được đổi mới, nâng cao chất lượng. Từ nghiên cứu thực trạng và phân tích giải pháp, một số khuyến nghị được đưa ra. Đối với cấp tỉnh Lạng Sơn, cần tăng cường phân bổ ngân sách cho các huyện miền núi khó khăn. Cơ chế đặc thù cho địa bàn dân tộc thiểu số cần được ban hành kịp thời. Đối với UBND huyện Bắc Sơn, cần kiện toàn bộ máy Ban Chỉ đạo NTM. Đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý chương trình. Tăng cường công tác tuyên truyền để người dân hiểu và tích cực tham gia. Đối với cấp xã, cần phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng dân cư. Mô hình NTM thành công tại Bắc Sơn sẽ là bài học kinh nghiệm quý giá cho các địa phương tương đồng trong cả nước. Sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị là yếu tố quyết định thành công.

4.1. Tổng kết kết quả và bài học kinh nghiệm

Sau nhiều năm thực hiện, chương trình NTM tại Bắc Sơn đã tạo ra sự thay đổi tích cực về diện mạo nông thôn. Hạ tầng được cải thiện, thu nhập người dân tăng lên. Bài học kinh nghiệm quan trọng là sự lãnh đạo quyết liệt của cấp ủy Đảng. Vai trò chủ động của chính quyền địa phương rất then chốt. Cần có sự đồng thuận cao của nhân dân. Lồng ghép hiệu quả các nguồn lực đầu tư là yếu tố then chốt. Kiểm tra, giám sát thường xuyên giúp phát hiện và xử lý kịp thời các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.

4.2. Định hướng phát triển nông thôn mới giai đoạn tiếp theo

Giai đoạn 2025-2030, huyện Bắc Sơn cần phấn đấu tăng số xã đạt chuẩn NTM. Tập trung nâng cao chất lượng các tiêu chí đã đạt, tránh tình trạng tái nghèo tiêu chí. Đẩy mạnh xây dựng NTM kiểu mẫu tại các xã điểm. Phát triển kinh tế nông thôn gắn với du lịch cộng đồng và bảo tồn văn hóa dân tộc. Ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp. Phát triển các mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị. Đây là nền tảng để nâng cao thu nhập bền vững cho người dân và hoàn thành mục tiêu NTM nâng cao tại địa bàn huyện miền núi Bắc Sơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Bắc Sơn nằm ở vùng cao phía Tây Nam tỉnh Lạng Sơn với diện tích tự nhiên 699,42 km2, bao gồm 17 xã và 1 thị trấn. Trong giai đoạn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới theo Nghị quyết số 25/2021/QH15 của Quốc hội và Quyết định số 263/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, địa phương phải đối mặt với nhiều rào cản do địa hình núi đá chia cắt phức tạp và tập quán canh tác phân tán. Tính đến hết năm 2023, toàn huyện mới có 7/17 xã đạt chuẩn 19 tiêu chí nông thôn mới (tỷ lệ 41,18%), trong khi 10 xã còn lại gặp rất nhiều khó khăn ở các tiêu chí cốt lõi như thu nhập bình quân, hạ tầng giao thông và xử lý môi trường. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của đề án là đánh giá toàn diện hiệu lực quản lý nhà nước của chính quyền cấp huyện trong chu trình hoạch định kế hoạch, tổ chức thực thi và kiểm tra, giám sát nguồn lực.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích thực trạng quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Bắc Sơn giai đoạn 2021-2023, chỉ rõ các hạn chế chủ quan lẫn khách quan, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao năng lực quản lý đến năm 2030. Phạm vi nghiên cứu bao quát địa bàn 17 xã của huyện, khai thác chuỗi số liệu thứ cấp giai đoạn 2021-2023 và dữ liệu điều tra sơ cấp thực địa năm 2024. Đề án có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, cung cấp luận cứ khoa học giúp chính quyền địa phương hoàn thiện cơ chế điều hành, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới lên trên 80% vào năm 2030 và giảm tỷ lệ dự án chậm tiến độ xuống dưới 5%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Đề tài vận dụng lý thuyết quản lý công hiện đại và lý thuyết quản lý phát triển nông thôn bền vững nhằm giải quyết bài toán thực thi chính sách công ở cấp cơ sở. Luận văn tiếp cận vấn đề thông qua mô hình chu trình quản lý khép kín gồm bốn chức năng: Lập kế hoạch - Tổ chức triển khai - Điều phối nguồn lực - Kiểm tra, giám sát và đánh giá. Đồng thời, nghiên cứu chuẩn hóa 4 khái niệm nền tảng: nông thôn theo Thông tư số 54/2009/TT-BNNPTNT; xã nông thôn mới theo Quyết định số 318/QĐ-TTg với 19 tiêu chí chuẩn hóa; huyện nông thôn mới theo Quyết định số 320/QĐ-TTg yêu cầu 100% số xã đạt chuẩn và tỷ lệ hài lòng của người dân đạt tối thiểu 90%; khái niệm quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới như một hoạt động chấp hành - điều hành mang tính quyền lực của cơ quan hành chính nhà nước. Hệ thống này liên kết trực tiếp với 11 nội dung thành phần thuộc Quyết định số 263/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, phản ánh mối quan hệ chỉ đạo từ cơ quan Trung ương tới Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và chính quyền cấp huyện.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp nguồn dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo định kỳ giai đoạn 2021-2023 của Ủy ban nhân dân và Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Bắc Sơn với dữ liệu sơ cấp điều tra thực địa từ tháng 5 đến tháng 8 năm 2024. Cỡ mẫu khảo sát được phân bổ thành hai nhóm độc lập:

Thứ nhất, nhóm cán bộ công chức có quy mô 75 người, gồm 24 cán bộ thuộc Ban chỉ đạo nông thôn mới cấp huyện và 51 cán bộ quản lý cấp xã thuộc 17 xã trên địa bàn (mỗi xã khảo sát 3 cán bộ chủ chốt gồm Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch xã, Trưởng ban và công chức chuyên trách).

Thứ hai, nhóm người dân với quy mô 389 người, được xác định khoa học qua công thức chọn mẫu xác suất Slovin với mức sai số tiêu chuẩn 0,05 trên tổng thể 13.759 nhân khẩu tại 4 xã đại diện (2 xã đạt chuẩn gồm Hưng Vũ, Long Đống và 2 xã chưa đạt chuẩn gồm Vạn Thủy, Tân Tri). Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên giúp so sánh khách quan mức độ đánh giá giữa các nhóm xã có xuất phát điểm kinh tế khác nhau.

Lý do lựa chọn phương pháp thống kê mô tả thang đo Likert 5 mức độ (khoảng cách 0,8 điểm theo Vũ Cao Đàm) và phương pháp thống kê so sánh tuyệt đối - tương đối là nhằm lượng hóa chính xác các chỉ tiêu định tính về năng lực điều hành, phát hiện mức độ biến động nguồn vốn đầu tư qua từng năm để làm căn cứ đề xuất giải pháp có độ tin cậy cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Qua quá trình xử lý số liệu thực tế tại huyện Bắc Sơn giai đoạn 2021-2023, nghiên cứu ghi nhận 4 phát hiện trọng tâm:

Thứ nhất, tiến độ hoàn thành bộ tiêu chí nông thôn mới có sự phân hóa sâu sắc giữa các cụm xã. Toàn huyện chỉ có 7/17 xã hoàn thành 19 tiêu chí (đạt tỷ lệ 41,18%), trong khi 10 xã còn lại mới chỉ đạt bình quân từ 10 đến 13 tiêu chí, chưa hoàn thành kế hoạch đề ra.

Thứ hai, sản xuất nông - lâm nghiệp phát triển chưa vững chắc trước biến động thị trường và thiên tai. Năm 2023, diện tích gieo trồng đạt 12.502,87 ha (vượt 2,27% kế hoạch nhưng giảm 0,23% so với năm 2022); sản lượng lương thực có hạt đạt 39.662,9 tấn (vượt 3,31% kế hoạch song giảm 2,98% so với cùng kỳ). Đàn vật nuôi sụt giảm đáng kể do dịch bệnh, điển hình đàn trâu chỉ đạt 5.661 con (đạt 82,16% kế hoạch), đàn bò đạt 7.381 con (đạt 94,48% kế hoạch).

Thứ ba, công tác lập kế hoạch và phân bổ vốn đầu tư công còn bộc lộ sự dàn trải. Điểm đánh giá trung bình từ 75 cán bộ quản lý về công tác lập kế hoạch chỉ đạt 3,25/5 điểm (mức trung bình), trong khi mức độ hài lòng của 389 người dân về tính công khai ngân sách cơ sở chỉ dừng ở mức 3,12/5 điểm.

Thứ tư, công tác kiểm tra, giám sát phát hiện tỷ lệ sai phạm kỹ thuật trong thi công các tuyến đường giao thông liên thôn chiếm 12,5% tổng số công trình kiểm tra năm 2023, đã giảm 4,2% so với mức 16,7% của năm 2021.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các hạn chế trên bắt nguồn từ cả điều kiện khách quan và chủ quan. Về khách quan, địa hình đồi núi dốc đứng gây khó khăn lớn cho việc kết nối hạ tầng; các đợt hạn hán gay gắt năm 2023 gây thiệt hại trên 106 ha cây trồng, kết hợp với giá phân bón và thức ăn chăn nuôi tăng khoảng 15-20%. Về chủ quan, năng lực điều hành của bộ máy hành chính cấp xã chưa đồng đều; có tới 45% cán bộ chuyên trách phụ trách chương trình chưa được bồi dưỡng chuyên sâu về quản lý dự án công. So sánh với bài học quản lý tại huyện Tràng Định cùng tỉnh Lạng Sơn (nơi tổ chức 412 cuộc tuyên truyền và huy động hơn 14.000 ngày công) hay huyện Tứ Kỳ tỉnh Hải Dương (huy động trên 1.600 tỷ đồng và giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống 0,64%), cơ chế huy động vốn ngoài ngân sách tại Bắc Sơn còn kém linh hoạt, tỷ trọng vốn xã hội hóa chỉ chiếm khoảng 8,5% tổng vốn đầu tư.

Để tăng tính trực quan trong quản trị, dữ liệu thực trạng có thể được hệ thống hóa qua bảng so sánh tiến độ thực hiện 19 tiêu chí của 17 xã và biểu đồ cột chồng mô tả cơ cấu vốn giai đoạn 2021-2023 (phân định rõ ngân sách Trung ương, ngân sách tỉnh, ngân sách huyện và đóng góp từ cộng đồng). Việc sử dụng biểu đồ đường so sánh chỉ số đánh giá của 389 người dân giữa xã Hưng Vũ (đạt điểm bình quân 4,15/5) và xã Tân Tri (đạt 2,85/5) sẽ làm rõ nét khoảng cách thụ hưởng chính sách giữa các nhóm địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

Trên cơ sở đánh giá thực trạng giai đoạn 2021-2023, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm tăng cường quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới tại huyện Bắc Sơn đến năm 2030:

Một là, hoàn thiện quy trình lập kế hoạch và phân bổ nguồn lực công. Ủy ban nhân dân huyện Bắc Sơn cần chủ trì rà soát 100% danh mục dự án đầu tư công, ưu tiên bố trí vốn tập trung cho 10 xã chưa về đích; đặt mục tiêu đến năm 2026 nâng tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới lên ít nhất 65% (tương đương 11 xã) và hoàn thành 100% số xã đạt chuẩn vào năm 2030. Cân đối nguồn thu ngân sách huyện để bảo đảm tỷ lệ vốn đối ứng đạt tối thiểu 15-20% tổng mức đầu tư hạ tầng hàng năm.

Hai là, đổi mới phương thức tuyên truyền và vận động nguồn lực xã hội hóa. Ban Chỉ đạo xây dựng nông thôn mới huyện phối hợp cùng Ủy ban Mặt trận Tổ quốc các cấp đẩy mạnh phong trào hiến đất, đóng góp ngày công lao động, nâng tỷ trọng vốn huy động ngoài ngân sách từ 8,5% lên trên 18% trong giai đoạn 2026-2028; tổ chức tối thiểu 120 cuộc đối thoại trực tiếp mỗi năm tại cơ sở thôn bản.

Ba là, chuẩn hóa và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ công chức cơ sở. Phòng Nội vụ phối hợp với Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện triển khai kế hoạch đào tạo giai đoạn 2025-2027, đảm bảo 100% cán bộ phụ trách nông thôn mới tại 17 xã được tập huấn kỹ năng quản lý dự án, nâng tỷ lệ cán bộ đạt chuẩn năng lực chuyên môn lên trên 90% trước tháng 12 năm 2026.

Bốn là, siết chặt công tác thanh tra, kiểm tra và chuyển đổi số trong quản lý giám sát. Ban Thường vụ Huyện ủy và Ủy ban Kiểm tra Huyện ủy định kỳ tiến hành tối thiểu 2 cuộc kiểm tra chuyên đề mỗi năm tại từng xã, ứng dụng phần mềm giám sát công trình trực tuyến nhằm giảm tỷ lệ công trình chậm tiến độ xuống dưới 3% giai đoạn 2025-2030, phấn đấu nâng tỷ lệ người dân hài lòng đạt trên 92%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo chuyên sâu và hữu ích cho 4 nhóm đối tượng cụ thể trong công tác hoạch định và triển khai chính sách:

Thứ nhất, lãnh đạo Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân huyện Bắc Sơn và ban quản lý nông thôn mới tại 17 xã trên địa bàn. Nghiên cứu cung cấp hệ thống dữ liệu thực chứng giúp rà soát tiến độ 19 tiêu chí, áp dụng thang đo chuẩn hóa để tái cấu trúc quy trình điều hành và phấn đấu nâng tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt trên 95% hàng năm.

Thứ hai, cơ quan quản lý nhà nước tại các huyện miền núi có điều kiện tương đồng thuộc tỉnh Lạng Sơn và khu vực Trung du miền núi phía Bắc. Các nhà quản lý có thể tham khảo phương pháp điều tra thực địa từ 75 cán bộ và 389 người dân để xây dựng cơ chế huy động vốn cộng đồng và phát triển kinh tế nông - lâm nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu.

Thứ ba, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý kinh tế, Quản lý công và Kinh tế phát triển. Đề án là một case study ứng dụng mẫu mực với hệ thống phương pháp luận chặt chẽ, từ công thức chọn mẫu Slovin đến kỹ thuật xử lý dữ liệu khảo sát Likert 5 cấp độ phục vụ nghiên cứu học thuật.

Thứ tư, các doanh nghiệp nông nghiệp và hợp tác xã trên địa bàn. Báo cáo mang đến bức tranh tổng thể về tiềm năng đất đai với diện tích gieo trồng trên 12.500 ha, hỗ trợ xây dựng phương án liên kết sản xuất và tiêu thụ nông sản bền vững.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Rào cản lớn nhất trong quản lý xây dựng nông thôn mới tại huyện Bắc Sơn là gì?

Trả lời: Rào cản lớn nhất là năng lực tự cân đối ngân sách và huy động vốn xã hội hóa còn hạn chế ở địa bàn miền núi. Trong giai đoạn 2021-2023, vốn huy động ngoài ngân sách chỉ đạt khoảng 8,5%, khiến 10 trên 17 xã chưa đạt chuẩn gặp trở ngại lớn khi hoàn thiện hạ tầng giao thông và cơ sở văn hóa vốn đòi hỏi suất đầu tư cao.

Câu hỏi 2: Cỡ mẫu điều tra người dân trong luận văn được xác định bằng phương pháp nào?

Trả lời: Cỡ mẫu 389 người dân được xác định chính xác theo công thức Slovin với sai số tiêu chuẩn 0,05 trên tổng thể 13.759 nhân khẩu tại 4 xã đại diện. Phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên tại 2 xã đạt chuẩn (Hưng Vũ, Long Đống) và 2 xã chưa đạt chuẩn (Vạn Thủy, Tân Tri) đảm bảo tính khách quan và đại diện cao.

Câu hỏi 3: Luận văn đề xuất giải pháp gì để phát triển sản xuất nông nghiệp bền vững tại địa phương?

Trả lời: Luận văn đề xuất tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo chuỗi giá trị và nhân rộng mô hình kinh tế sạch. Huyện cần khai thác hiệu quả diện tích gieo trồng trên 12.502 ha, mở rộng diện tích cây thuốc lá đạt 1.516,16 ha và cây ăn quả chất lượng cao, kết hợp tiêu chuẩn VietGAP nhằm tăng giá trị sản xuất trên 1 ha canh tác.

Câu hỏi 4: Thang đo Likert trong đề án được phân cấp khoảng điểm như thế nào?

Trả lời: Tác giả áp dụng thang đo Likert 5 mức độ theo chuẩn của Vũ Cao Đàm (2008) với khoảng cách 0,8 điểm: Kém (1,0 - 1,8), Yếu (1,81 - 2,6), Trung bình (2,61 - 3,4), Khá (3,41 - 4,2) và Tốt (4,21 - 5,0). Công cụ này giúp lượng hóa khách quan nhận định của cán bộ và người dân về hiệu lực quản lý nhà nước.

Câu hỏi 5: Mục tiêu cụ thể về tỷ lệ xã đạt chuẩn nông thôn mới đến năm 2030 của huyện là bao nhiêu?

Trả lời: Luận văn xác định mục tiêu đến năm 2026 có ít nhất 65% số xã đạt chuẩn (11 xã) và hoàn thành 100% số xã đạt chuẩn nông thôn mới trước năm 2030. Trong đó, tối thiểu 20% số xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao và tỷ lệ hài lòng của cư dân nông thôn về chất lượng cuộc sống đạt trên 92%.

Kết luận

Luận văn thạc sĩ của tác giả Dương Thị Hồng Nhung mang lại đóng góp thiết thực cho công tác quản trị công tại địa phương thông qua 5 kết luận cốt lõi:

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh khung lý luận quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới cấp huyện theo chu trình quản lý 4 giai đoạn gắn với Bộ tiêu chí quốc gia giai đoạn 2021-2025.
• Đánh giá trung thực hiện trạng phát triển tại huyện Bắc Sơn giai đoạn 2021-2023, làm rõ khoảng cách thực thi giữa 7 xã đã về đích và 10 xã đang trong quá trình phấn đấu.
• Xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu thực nghiệm chuẩn xác từ khảo sát 75 cán bộ và 389 người dân, chỉ ra điểm nghẽn về năng lực lập kế hoạch và huy động vốn xã hội hóa.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược kèm mục tiêu định lượng cụ thể giai đoạn 2025-2030 nhằm đưa 100% số xã đạt chuẩn nông thôn mới.
• Cung cấp mô hình khảo sát thực nghiệm có độ tin cậy cao, có thể chuyển giao áp dụng cho các huyện miền núi có điều kiện kinh tế tương đồng.

Các cấp chính quyền và nhà nghiên cứu có thể khai thác trực tiếp kết quả của đề tài để ứng dụng vào công tác chỉ đạo, điều hành kinh tế - xã hội ngay từ năm 2025.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu, kết luận, nội dung của đề án được kết cấu thành 3 phần: Phần 1: Căn cứ thực hiện và cơ sở lý luận quản lý nhà nước về xây dựng NTM trên địa bàn cấp huyện. Phần 2: Thực trạng quản lý nhà nước về xây dựng NTM trên địa bàn huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn. Phần 3: Định hướng và giải pháp tăng cường quản lý nhà nước về xây dựng NTM trên địa bàn huyện Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn. 9 PHẦN 1 CĂN CỨ THỰC HIỆN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI TRÊN ĐỊA BÀN CẤP HUYỆN 1.

Căn cứ thực hiện đề án 1. Căn cứ pháp lý Luật Tổ chức Chính phủ ngày 19 tháng 6 năm 2015; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Tổ chức chính quyền địa phương ngày 22 tháng 11 năm 2019; Căn cứ Nghị quyết số 25/2021/QH15 ngày 28 tháng 7 năm 2021 của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM giai đoạn 2021 – 2025 Căn cứ Quyết định số 1689/QĐ-TTg ngày 11 tháng 10 năm 2021 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch triển khai Nghị quyết số 25/2021/QH15 ngày 28 tháng 7 năm 2021 của Quốc hội về việc phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM giai đoạn 2021 – 2025; Văn bản số 9454/BC-HĐTĐNN ngày 31 tháng 12 năm 2021, số 9094/TTr-BNN-VPĐP ngày 29 tháng 12 năm 2021, số 909/TTr-BNN-VPĐP ngày 16 tháng 02 năm 2022 về kết quả thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM giai đoạn 2021 - 2025. Quyết định số 1689/ QĐ-TTg ngày 11 tháng 10 năm 2021 của Thủ tướng Chính phủ về ban hành Kế hoạch triển khai Nghị quyết số 25/ 2021/ QH15 ngày 28 tháng 7 năm 2021 của Quốc hội về việc phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM giai đoạn 2021-2025; Thủ tướng Chính phủ (2022), Quyết định số 318/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 08/3/2022 về Ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về xã NTM và Bộ tiêu chí quốc gia về xã NTM nâng cao giai đoạn 2021 – 2025 Thủ tướng Chính phủ (2022), Quyết định số 320/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 08/3/2022 về ban hành bộ tiêu chí quốc gia về huyện NTM; 10 quy định thị xã, thành phố trực thuộc cấp tỉnh hoàn thành nhiệm vụ xây dựng NTM và bộ tiêu chí quốc gia về huyện NTM nâng cao giai đoạn 2021 – 2025 Thủ tướng Chính phủ (2022). Quyết định số 263/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 22/02/2022 về Phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng NTM giai đoạn 2021 – 2025; Quyết định số 07/QĐ-TTg ngày 25 tháng 3 năm 2022 của Thủ tướng Chính phủ quy định, nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ vốn ngân sách Trung ương và tỷ lệ vốn đối ứng của ngân sách địa phương thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM giai đoạn 2021-2025; Nghị quyết số 46-NQ/TU ngày 08 tháng 9 năm 2021 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về xây dựng NTM tỉnh Lạng Sơn, giai đoạn 2021 – 2025; Nghị quyết 11/NQ-HĐND ngày 07 tháng 7 năm 2022 của Hội đồng nhân dân tỉnh Lạng Sơn về việc thông qua đề án xây dựng NTM tỉnh Lạng Sơn, giai đoạn 2021 – 2025.

Căn cứ thực tiễn 1. Kinh nghiệm tại một số huyện a. Kinh nghiệm quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới của huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn Theo báo cáo của UBND huyện Tràng Định, từ đầu năm 2022 đến nay, công tác xây dựng NTM trên địa bàn huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn được quan tâm chỉ đạo quyết liệt. Huyện đã thành lập Ban Chỉ đạo giai đoạn 2021- 2025 và thực hiện phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên, thường xuyên kiểm tra, đôn đốc tiến độ thực hiện.

Bài học kinh nghiệm trong QLNN về xây dựng NTM là: Một là, lập kế hoạch xây dựng nông thôn mới Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM ngay từ đầu năm, các xã trên địa bàn huyện Tràng Định đã chủ động triển khai thực hiện, xây dựng kế hoạch huy động các nguồn lực để thực hiện các tiêu chí. Việc triển 11 khai xây dựng NTM đã nhận được sự tham gia hưởng ứng tích cực từ phía người dân và cộng đồng. Hai là: Triển khai thực hiện xây dựng nông thôn mới Toàn huyện đã huy động được hơn 14.000 ngày công lao động, nhân dân hiến trên 3.600 mét vuông đất để xây dựng nhà văn hóa thôn và sân thể thao xã. Xây dựng mương thủy lợi được trên 600m và ủng hộ bê tông xi măng được 2.860 mét, xây được 10 nhà văn hóa thôn, nhân dân đóng góp bằng tiền mặt được gần ba trăm triệu đồng.

Năm 2023, các cấp, ngành liên quan trên địa bàn huyện đã tổ chức tuyên truyền lồng ghép về xây dựng NTM được 412 cuộc với 45.824 lượt người tham dự; tổ chức 2 lớp tập huấn cho cán bộ làm công tác xây dựng NTM; tuyên truyền trên 100 tin, bài trên các phương tiện thông tin, đại chúng; tiến hành rà soát một số tiêu chí để làm cơ sở đề xuất với các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp hỗ trợ trực tiếp thực hiện. Đối với những tiêu chí khó, đòi hỏi sự chung sức lớn của người dân, trực tiếp lãnh đạo các phòng, ban chuyên môn, UBND các xã trực tiếp xuống từng thôn, từng hộ dân để tuyên truyền, vận động… Ngay từ đầu năm 2023, UBND các xã đã chủ động phối hợp với các cơ quan liên quan đẩy mạnh tuyên truyền, vận động bằng nhiều hình thức như tổ chức họp ở xã, thôn, tuyên truyền, vận động đến từng hộ gia đình để người dân hiểu và tích cực chung sức thực hiện các tiêu chí. Qua đó năm 2023, người dân trên địa bàn các xã đã hiến 6.375 m2 đất, đóng góp 1,14 tỷ đồng, 4.643 công lao động để chung sức thực hiện các tiêu chí. Từ đó, góp phần quan trọng giúp các xã đến hết tháng 11/2023 hoàn thành 19/19 tiêu chí NTM.

Ba là, kiểm tra, giám sát xây dựng nông thôn mới Đặc biệt, trong những năm qua, cùng với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và nhân dân, các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp trên địa bàn đã có những đóng góp tích cực cho chương trình xây dựng NTM tại địa phương. Kinh nghiệm quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới của huyện Tứ Kỳ, tỉnh Hải Dương Sau hơn 10 năm thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM, 100% số xã trên địa bàn huyện Tứ Kỳ được UBND tỉnh Hải Dương công nhận đạt chuẩn NTM, 1 xã đạt NTM nâng cao. Tổng nguồn vốn huy động để thực hiện chương trình xây dựng NTM là hơn 1.600 tỷ đồng; trong đó, nhân dân đóng góp hơn 55,6 tỷ đồng, hiến hàng nghìn ha đất và ngày công lao động; các tổ chức, cá nhân, con em xa quê ủng hộ, tài trợ hơn 22 tỷ đồng, còn lại là ngân sách và vốn lồng ghép từ các chương trình dự án. Bài học kinh nghiệm trong QLNN về xây dựng NTM là: Một là, lập kế hoạch xây dựng nông thôn mới Đưa ra các kế hoạch về chính sách khuyến khích các hộ gia đình, hợp tác xã và doanh nghiệp tại nông thôn tham gia xây dựng các mô hình kinh doanh mới, đa dạng hoá nguồn thu nhập và tạo công ăn việc làm cho người dân.

Kế hoạch về cung cấp hỗ trợ vốn đầu tư cho các hộ gia đình, hợp tác xã và doanh nghiệp tại nông thôn mới để thúc đẩy sự phát triển kinh tế, sản xuất và nâng cao thu nhập cho người dân Xây dựng, triển khai thực hiện Đề án Phát triển giáo dục và đào tạo giai đoạn 2023-2025, định hướng đến năm 2030. Hai là: Triển khai thực hiện xây dựng nông thôn mới 100% đường huyện, đường trục xã, liên xã; 98,5% đường thôn, đường xóm được nhựa hóa, bê tông hóa đạt chuẩn, đảm bảo ô tô đi lại quanh năm. Hệ thống đê kè, thủy lợi, cầu cống và các công trình phòng chống thiên tai được cải tạo, nâng cấp khá đồng bộ. 100% các tuyến kênh được khoán quản giải tỏa dòng chảy, nạo vét và làm vệ sinh thường xuyên.

Toàn huyện có 55/73 trường học ở cả 3 cấp (Trung học cơ sở, Tiểu học, Mầm non) và 3/4 Trường THPT đạt chuẩn quốc gia. 100% xã có nhà văn hóa, diện tích xây dựng từ 500m2 trở lên, sức chứa 200-300 chỗ ngồi; có khu thể thao, diện tích mỗi khu 2.000m2; có sân 13 vận dộng để phục vụ các sự kiện sinh hoạt văn hóa thể thao, vui chơi giải trí. 100% thôn, khu dân cư có Nhà văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng và sân thể thao, được đầu tư đầy đủ trang thiết bị và thường xuyên tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao, văn nghệ. Hết năm 2023, toàn Huyện có 100% làng được công nhận làng văn hóa, có 23 di tích lịch sử văn hóa được xếp hạng cấp tỉnh và quốc gia.

Trung tâm y tế Huyện được nâng cấp thành bệnh viện hạng II. Tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế toàn huyện đạt 95%. 100% xã, thị trấn có bãi chôn lấp rác thải tập trung; thành lập các tổ, đội thu gom rác hoạt động hiệu quả. Tỷ lệ hộ sử dụng nước hợp vệ sinh đạt 100%, sử dụng nước máy đạt hơn 98,6%.

Toàn Huyện quy hoạch được 182 vùng sản xuất tập trung; 38 vùng sản xuất lúa gắn với bao tiêu sản phẩm; 87 vùng sản xuất rau màu. Hệ số sử dụng đất trong vùng đạt từ 5-6 vụ/năm. Giá trị sản phẩm bình quân trên 01 ha đất canh tác đạt từ 480-730 triệu đồng/năm. Đến nay, tỷ lệ cơ giới hóa trong khâu làm đất đạt 100%, thu hoạch đạt 98%.

Huyện có 3 cụm công nghiệp rộng trên 196 ha; 789 doanh nghiệp và 14 làng nghề hoạt động, tạo việc làm cho trên 79 nghìn lao động. Thu nhập bình quân từ 7,3-11,2 triệu đồng/tháng. Năm 2023, thu nhập bình quân đầu người đạt hơn 68,4 triệu đồng/người/năm. Tỷ lệ hộ nghèo giảm xuống còn 0,64 %.

Huyện không còn nợ đọng xây dựng cơ bản trong xây dựng NTM. Sự thành công đạt chuẩn NTM này có được là nhờ huyện Tứ Kỳ đã thực hiện nhiều hoạt động, giải pháp hữu hiệu, như: - Công bố, quản lý, thực hiện nghiêm quy hoạch chung xây dựng xã, quy hoạch thị trấn Tứ Kỳ, quy hoạch vùng huyện. - Tập trung khai thác tốt các nguồn thu để phục vụ đầu tư phát triển. - Từng bước giải quyết nợ đọng xây dựng cơ bản, tiến tới xử lý cơ bản nợ công vào cuối năm 2025.

- Tiếp tục đầu tư để hoàn thiện vùng thuỷ sản liên xã Tân Kỳ - Tái Sơn - Quang Phục.