MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Quản lý nhà nước về kinh tế trong xây dựng nông thôn mới nâng cao là một trong ba chương trình Mục tiêu quốc gia kỳ vọng góp phần chuyển đổi nông nghiệp, nâng cao chất lượng cuộc sống cho nông dân và người dân nông thôn, mang lại những giá trị bền vững cho nông thôn trong giai đoạn mới. Tuy Phước là một huyện nông nghiệp của tỉnh Bình Định. Sau hơn 10 năm thực hiện xây dựng nông thôn mới đã đạt được chuẩn nông thôn mới với nhiều kết quả tích cực, đời sống của nhân dân được thay đổi căn bản và bền vững.
Nguyên Phó thủ tướng thường trực Chính phủ Phạm Bình Minh đã ký Quyết định số 92/QĐ-TTg công nhận huyện Tuy Phước đạt chuẩn nông thôn mới năm 2020. Sau ba năm triển khai xây dựng nông thôn mới nâng cao. Huyện Tuy Phước đã đạt nhiều thành công như: Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân hàng năm của huyện đạt 9,2%; cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tăng giá trị công nghiệp, thương mại dịch vụ; thu nhập bình quân đầu người đến cuối năm 2021 đạt 49,2 triệu đồng/ người/năm (tăng gấp 2,6 lần so với năm 2011); về kết cấu hạ tầng nông thôn được đầu tư xây dựng đạt chuẩn theo tiêu chí NTM, nhất là hệ thống đường giao thông nông thôn trục xã, liên xã được nhựa hóa, bê tông hóa đạt tỷ lệ 99,3%; tỷ lệ lao động có việc làm qua đào tạo đạt 48,6%; tỷ lệ người dân tham gia BHYT đạt 93,1%; có 100% xã đạt tiêu chí Quốc gia về y tế; tỷ lệ hộ sử dụng nước hợp vệ sinh đạt 100%. Đến nay, tỷ lệ hộ nghèo toàn huyện giảm còn 1,92% (giảm 7,92%).
Giá tri ̣sản xuấ t nông - lâm - ngư nghiệp nă m 2 2022 (tiń h theo giá so sánh nă m 2010) đa ̣t 2.075 triệu đồ ng, tăng 2% so cùng kỳ. Trong đó: nông nghiệp đa ̣t 2.369 triệu đồ ng, tăng 2,19% so cùng kỳ; lâm nghiệp đa ̣t 48.968 triệu đồ ng, tăng 6,63% so cùng kỳ; thủy sản đa ̣t 329.738 triệu đồ ng, tăng 0,21% so cùng kỳ. [14] Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được vẫn còn nhiều hạn chế vấn đề quản lý nhà nước về kinh tế trong xây dựng nông thôn mới nâng cao như: Tổ chức triển khai các văn bản còn lúng túng, quy hoạch, kế hoạch đạt hiệu quả chưa cao, huy động nguồn lực, nguồn lực Ban Chỉ đạo còn nhiều bất cập. Xuất phát từ thực tế trên, bản thân chọn đề tài: “Quản lý nhà nước về kinh tế trong xây dựng nông thôn mới nâng cao ở huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định” làm đề tài đề án thạc sĩ với mong muốn đưa ra pháp tăng cường quản lý nhà nước về kinh tế trong xây dựng nông thôn mới nâng cao ở huyện Tuy Phước trong những năm tới.
Tổng quan tình hình nghiên cứu đề tài “Xây dựng nông thôn mới, những vấn đề lý luận và thực tiễn” của Vũ Văn Phúc chủ biên, NXB. Chính trị Quốc gia, Hà Nội. Công trình là tập hợp các bài viết của các nhà khoa học, lãnh đạo của các cơ quan Trung ương, địa phương, các ngành, các cấp về xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam, gồm các vấn đề về lý luận chung về xây dựng nông thôn mới, kinh nghiệm quốc tế. “Xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam hiện nay” - Tác giả Phạm Đi (2016) NXB.
Chính trị Quốc gia. “Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn trên địa bàn huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi” của Nguyễn Thị Ánh Hồng (2017), Luận văn thạc sĩ - chuyên ngành Quản lý công, Học viện Hành chính quốc gia. Tác giả làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới ở huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi. Chỉ ra những điểm thuận lợi và khó 3 khăn còn tồn tại đưa ra những biện pháp nâng cao quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn trên địa bàn huyện này.
“Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam” của Lê Thị Thu Thảo (2015), Luận văn thạc sĩ - chuyên ngành Quản lý công, Học viện Hành chính quốc gia. Trên cơ sở nguyên cứu lý luận và đi sâu phân tích thực trạng Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới, trên địa bàn huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam. Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu lực hiệu quả hoạt động quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam. “Quản lý nhà nước về xây dựng nông thôn mới ở huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình” của Nguyễn Việt Linh (2017), Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý công, Học viện Hành chính quốc gia… Nhìn chung, các công trình nghiên cứu trên đây, dưới nhiều góc độ khác nhau, đã tập trung làm rõ về xây dựng, quản lý kinh tế nông thôn mới.
Bên cạnh đó các công trình chỉ đi sâu vào xây dựng nông thôn mới mà chưa sâu vào quản lý nhà nước về kinh tế trong xây dựng nông thôn mới nâng cao tại một địa phương cụ thể. Hơn nữa, tác giả tìm nhận thấy chưa có nghiên cứu nào về quản lý nhà nước về kinh tế trong xây dựng nông thôn mới nâng cao ở huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3. Mục đích nghiên cứu Trên cơ sở nguyên cứu lý luận của QLNN về kinh tế trong xây dựng nông thôn mới nâng cao, đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm tăng cường QLNN về kinh tế trong xây dựng nông thôn mới nâng cao ở huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định.
Nhiệm vụ nghiên cứu Thứ nhất, hệ thống hóa cơ sở lý luận của QLNN về kinh tế trong xây dựng nông thôn mới nâng cao Thứ hai, đánh giá thực trạng QLNN về kinh tế trong xây dựng nông thôn mới nâng cao ở huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định. Phân tích những kết quả, hạn chế và nguyên nhân trong QLNN về kinh tế trong xây dựng nông thôn mới nâng cao ở huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định. Thứ ba, đề xuất một số giải pháp góp phần tăng cường QLNN về kinh tế trong xây dựng nông thôn mới nâng cao ở huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4.
Đối tượng nghiên cứu Hoạt động QLNN về kinh tế trong xây dựng nông thôn mới nâng cao ở huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định. Phạm vi nghiên cứu - Về không gian: Hoạt động quản lý nhà nước về kinh tế trong xây dựng nông thôn mới ở huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định. - Về thời gian: Đề án nghiên cứu thực trạng QLNN về kinh tế trong xây dựng nông thôn mới nâng cao trong từ năm 2020 đến 2022 và định hướng giải pháp đến năm 2025 và tầm nhìn đến năm 2030. Đề án tập trung phân tích, đánh giá QLNN về kinh tế, các nội dung QLNN về các lĩnh vực khác chỉ đề cập mức độ nhất định.
Nội dung nghiên cứu - Đề án hệ thống lý luận cơ bản về QLNN trong xây dựng nông thôn mới về kinh tế trong xây dựng nông thôn mới nâng cao cấp huyện. - Trên cơ sở những điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tác động quản 5 lý nhà nước về kinh tế trong xây dựng nông thôn mới nâng cao. Đề án phân tích đánh giá chung về tình hình quản lý nhà nước về kinh tế trong xây dựng nông thôn mới nâng cao ở huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định. - Xác lập cơ sở mục tiêu, định hướng về quản lý nhà nước về kinh tế trong xây dựng nông thôn mới nâng cao ở huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định.
Đề xuất định hướng và giải pháp tăng cường QLNN về kinh tế trong xây dựng nông thôn mới nâng cao ở huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định. Phương pháp nghiên cứu Phương pháp luận: trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả đã sử dụng các phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Phương pháp phân tích, tổng hợp: được sử dụng để phân tích các vấn đề lý luận cũng như quy định của pháp luật liên quan đến lĩnh vực kinh tế trong công tác quản lý nhà nước trong xây dựng nông thôn mới nâng cao hiện nay ở huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định. Phương pháp so sánh: được sử dụng trong quá trình so sánh các số liệu, sự thay đổi của pháp luật, thực trạng phát triển kinh tế về quản lý nhà nước trong xây dựng nông thôn mới nâng cao trong các khoảng thời gian khác nhau.
Phương pháp thống kê: được sử dụng để tập hợp các quy định của pháp luật có liên quan, các số liệu, báo cáo, tình hình thực tiễn của các cơ quan và tổ chức trong quản lý nhà nước về kinh tế trong xây dựng nông thôn mới nâng cao ở huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ KINH TẾ TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI NÂNG CAO CẤP HUYỆN 1. Khái niệm và sự cần thiết quản lý nhà nước về kinh tế trong xây dựng nông thôn mới nâng cao 1. Khái niệm nông thôn mới và quản lý nhà nước về kinh tế trong xây dựng nông thôn mới nâng cao 1.
Khái niệm về xây dựng nông thôn mới nâng cao Theo Từ điển bách khoa toàn thư thế giới thì “Nông thôn là khu vực mà ở đó tập trung dân cư sống chủ yếu bằng sản xuất nông nghiệp”. Theo quy định về hành chính và thống kê, thì nông thôn là những địa bàn thuộc xã (những địa bàn thuộc phường hoặc thị trấn được quy định là khu vực thành thị). Cho đến nay, nông thôn ở nước ta được hiểu là nơi sinh sống và làm việc của một cộng đồng bao gồm chủ yếu là nông dân, là vùng sản xuất nông nghiệp là chính. Nông thôn có cơ cấu hạ tầng, trình độ tiếp cận thị trường, trình độ sản xuất hàng hóa thấp hơn so với thành thị.
Theo Nghị quyết số 26 - NQ/TW ngày 5/8/2018 của BCH TW khóa X về NNNDNT, nông thôn mới được hiểu là nông thôn mà ở đó có kết cấu hạ tầng KT - XH hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ; hệ thống chính trị ở nông thôn dưới sự lãnh đạo của Đảng được tăng cường.