Quản lý nhà nước về đối ngoại ở tỉnh Kiên Giang

Chuyên khảo phân tích Luận văn ths qlc quản lý nhà nước về đối ngoại ở tỉnh kiên giang, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Trường học: Trường Chính trị tỉnh Kiên Giang
• Chuyên ngành: Quản lý công
• Đề tài: Quản lý nhà nước về đối ngoại tại Kiên Giang: Thực trạng và Giải pháp
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Kiên Giang

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG ĐỐI NGOẠI CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP TỈNH
• 1.1. Hoạt động đối ngoại của chính quyền cấp tỉnh
• 1.2. Nội dung hoạt động đối ngoại của chính quyền cấp tỉnh
• 1.3. Quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại của chính quyền cấp tỉnh
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG ĐỐI NGOẠI CỦA CHÍNH QUYỀN TỈNH KIÊN GIANG GIAI ĐOẠN 2011 - 2015
• 3. CHƯƠNG 3: YÊU CẦU, PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG ĐỐI NGOẠI CỦA CHÍNH QUYỀN TỈNH KIÊN GIANG GIAI ĐOẠN 2016 - 2020
• Phụ lục tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý nhà nước về đối ngoại tại Kiên Giang

Quản lý nhà nước về đối ngoại tại Kiên Giang đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao vị thế của tỉnh trong khu vực. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc thiết lập và duy trì các mối quan hệ quốc tế là cần thiết để khai thác tiềm năng và thế mạnh của tỉnh. Kiên Giang, với vị trí địa lý chiến lược và nguồn tài nguyên phong phú, cần có một hệ thống quản lý nhà nước hiệu quả để thúc đẩy hợp tác quốc tế.

1.1. Định nghĩa và vai trò của quản lý nhà nước về đối ngoại

Quản lý nhà nước về đối ngoại là việc thực hiện các chính sách, quy định nhằm điều chỉnh hoạt động đối ngoại của chính quyền cấp tỉnh. Vai trò của nó không chỉ là bảo vệ lợi ích quốc gia mà còn là tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển kinh tế và xã hội.

1.2. Tình hình hiện tại của hoạt động đối ngoại tại Kiên Giang

Tình hình hoạt động đối ngoại tại Kiên Giang hiện nay đang có những bước tiến tích cực, nhưng vẫn còn nhiều thách thức. Các hoạt động hợp tác quốc tế chưa tương xứng với tiềm năng, và cần có sự cải thiện trong quản lý và thực thi các chính sách đối ngoại.

II. Thách thức trong quản lý nhà nước về đối ngoại tại Kiên Giang

Mặc dù Kiên Giang đã có những nỗ lực trong việc quản lý nhà nước về đối ngoại, nhưng vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu hụt nguồn lực, sự chồng chéo trong chức năng quản lý, và sự thiếu đồng bộ trong các văn bản pháp lý đang cản trở sự phát triển của hoạt động đối ngoại.

2.1. Những hạn chế trong chính sách đối ngoại

Chính sách đối ngoại của Kiên Giang còn thiếu tính đồng bộ và chưa được cập nhật kịp thời. Điều này dẫn đến việc khó khăn trong việc thực hiện các hoạt động hợp tác quốc tế hiệu quả.

2.2. Khó khăn trong việc thu hút nguồn lực quốc tế

Việc thu hút nguồn lực từ các đối tác quốc tế còn gặp nhiều khó khăn do thiếu thông tin và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Điều này làm giảm hiệu quả của các hoạt động đối ngoại.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đối ngoại tại Kiên Giang

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về đối ngoại, Kiên Giang cần thực hiện một số giải pháp cụ thể. Các giải pháp này bao gồm việc cải thiện khung pháp lý, tăng cường năng lực cho cán bộ, và xây dựng các chương trình hợp tác quốc tế hiệu quả.

3.1. Cải cách khung pháp lý về đối ngoại

Cần rà soát và điều chỉnh các văn bản pháp lý liên quan đến hoạt động đối ngoại để đảm bảo tính đồng bộ và hiệu quả. Việc này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động hợp tác quốc tế.

3.2. Tăng cường năng lực cho cán bộ quản lý

Đào tạo và bồi dưỡng kiến thức cho cán bộ, công chức trong lĩnh vực đối ngoại là cần thiết. Điều này sẽ giúp nâng cao trình độ chuyên môn và khả năng thực thi các chính sách đối ngoại.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quản lý nhà nước về đối ngoại

Việc nghiên cứu và ứng dụng các giải pháp trong quản lý nhà nước về đối ngoại đã mang lại những kết quả tích cực cho Kiên Giang. Các hoạt động hợp tác quốc tế đã được mở rộng, góp phần nâng cao vị thế của tỉnh trong khu vực.

4.1. Kết quả đạt được từ các hoạt động đối ngoại

Các hoạt động đối ngoại đã giúp Kiên Giang thu hút được nhiều nguồn lực đầu tư và hợp tác quốc tế, từ đó thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học từ thực tiễn cho thấy rằng việc xây dựng mối quan hệ chặt chẽ với các đối tác quốc tế là rất quan trọng. Sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng cũng cần được cải thiện để đạt được hiệu quả cao hơn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của quản lý nhà nước về đối ngoại tại Kiên Giang

Quản lý nhà nước về đối ngoại tại Kiên Giang đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức. Việc thực hiện các giải pháp đã đề xuất sẽ giúp tỉnh phát triển bền vững và nâng cao vị thế trong khu vực.

5.1. Tương lai của hoạt động đối ngoại tại Kiên Giang

Trong tương lai, Kiên Giang cần tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động đối ngoại, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh tế và văn hóa. Điều này sẽ giúp tỉnh phát triển mạnh mẽ hơn.

5.2. Định hướng phát triển bền vững trong quản lý nhà nước về đối ngoại

Định hướng phát triển bền vững trong quản lý nhà nước về đối ngoại sẽ giúp Kiên Giang không chỉ phát triển kinh tế mà còn bảo vệ được an ninh quốc gia và môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Kiên Giang giữ vị trí chiến lược đặc biệt tại vùng Tây Nam Bộ với 56,8 km đường biên giới trên đất liền tiếp giáp Vương quốc Campuchia, bờ biển dài hơn 200 km và ngư trường rộng lớn trên 63.000 km². Trong giai đoạn 2011 - 2015, kinh tế tỉnh duy trì đà tăng trưởng ấn tượng với tốc độ bình quân đạt 10,35%/năm, đồng thời mở rộng quan hệ hợp tác xuất khẩu thủy sản tới hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tuy nhiên, trước bối cảnh toàn cầu hóa và yêu cầu bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia, công tác quản lý nhà nước về đối ngoại tại địa phương bộc lộ nhiều điểm nghẽn. Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật cấp tỉnh còn thiếu đồng bộ, tổ chức bộ máy chuyên trách tại 15 đơn vị hành chính cấp huyện chưa được kiện toàn, và năng lực ngoại ngữ của đội ngũ công chức chưa đáp ứng kịp tốc độ hội nhập quốc tế.

Xuất phát từ thực tiễn trên, nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề cốt lõi: Làm thế nào để nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về đối ngoại nhằm phát huy tối đa tiềm năng kinh tế và giữ vững quốc phòng an ninh địa phương? Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản trị ngoại vụ địa phương, đánh giá toàn diện thực trạng quản lý nhà nước giai đoạn 2011 - 2015, từ đó xác lập phương hướng và hệ thống giải pháp cho giai đoạn 2016 - 2020. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, tạo đòn bẩy thúc đẩy mục tiêu đạt kim ngạch xuất khẩu 1 tỷ USD, thu hút 6,88 triệu lượt khách du lịch và nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên 67% vào năm 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn được xây dựng trên nền tảng lý thuyết Quản trị công hiện đại (New Public Management) và lý thuyết Ngoại giao địa phương (Paradiplomacy). Quản trị công hiện đại nhấn mạnh việc phân cấp thẩm quyền, chuẩn hóa quy trình hành chính và nâng cao hiệu quả công vụ của các cơ quan hành chính nhà nước. Song song đó, lý thuyết Ngoại giao địa phương luận giải quyền chủ động của chính quyền cấp tỉnh trong việc thiết lập quan hệ hợp tác kinh tế, văn hóa xuyên biên giới dưới sự quản lý thống nhất của Chính phủ Trung ương.

Luận văn chuẩn hóa 4 khái niệm then chốt gồm: quản lý nhà nước về đối ngoại cấp tỉnh, thể chế quản trị đối ngoại, ngoại giao nhân dân và phân cấp quản lý đối ngoại. Các khái niệm này được đối chiếu chặt chẽ với khung pháp lý hiện hành theo Quyết định số 67/2011/QĐ-TTg, Nghị định số 24/2014/NĐ-CP và Thông tư liên tịch số 02/2015/TTLT-BNG-BNV nhằm tạo cơ sở khoa học vững chắc cho việc đánh giá cơ cấu tổ chức và thẩm quyền ngoại vụ địa phương.

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp gồm hơn 30 văn bản quy phạm pháp luật, báo cáo tổng kết giai đoạn 2011 - 2015 của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh Kiên Giang và Bộ Ngoại giao, kết hợp với dữ liệu sơ cấp được thu thập thực tế. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 15 đơn vị hành chính cấp huyện và 5 sở, ban, ngành trọng điểm trong tỉnh; đồng thời tiến hành phỏng vấn sâu 25 cán bộ, công chức làm công tác lãnh sự, biên giới và hợp tác quốc tế.

Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu phi xác suất có chủ đích kết hợp phân tầng theo đặc thù địa bàn: phân nhóm 2 huyện đảo, 3 huyện thị biên giới đất liền và các huyện nội địa nhằm phản ánh đầy đủ bức tranh đa dạng của tỉnh. Tác giả áp dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích tổng hợp tài liệu và phương pháp so sánh đối chiếu liên tỉnh với các đơn vị trong Cụm thi đua số 5 khu vực Tây Nam Bộ như Cần Thơ, Đồng Tháp. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm đảm bảo tính khách quan, tính hệ thống và khả năng lượng hóa các chỉ tiêu hành chính, phục vụ đánh giá chính xác hiệu lực quản lý trong mốc thời gian 5 năm từ 2011 đến 2015 và xây dựng định hướng chiến lược đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, về phát triển kinh tế đối ngoại, công tác quản lý nhà nước đã tạo hành lang thông thoáng hỗ trợ xuất khẩu nông - thủy sản đạt mức tăng trưởng kinh tế bình quân 10,35%/năm trong giai đoạn 2011 - 2015, mở rộng mạng lưới thương mại tới hơn 40 quốc gia với diện tích đất nông nghiệp canh tác chiếm 90,33% toàn tỉnh (tương đương 573.240 ha).

Thứ hai, về cải cách hành chính và thể chế, tỉnh đã kịp thời rà soát và bãi bỏ 3 thủ tục không còn phù hợp vào năm 2014, tinh gọn bộ thủ tục hành chính trực thuộc Sở Ngoại vụ xuống còn 5 lĩnh vực then chốt theo Quyết định số 1258/QĐ-UBND, giúp rút ngắn thời gian thẩm định hồ sơ đoàn ra, đoàn vào ước tính khoảng 25% so với quy trình cũ.

Thứ ba, về tổ chức bộ máy, Sở Ngoại vụ Kiên Giang đã kiện toàn cơ cấu gồm 5 đơn vị trực thuộc theo Quyết định số 2990/QĐ-UBND ngày 7 tháng 12 năm 2015. Trong đó, Văn phòng Sở có 6 biên chế hành chính và 5 hợp đồng lao động, Thanh tra có 3 biên chế, Phòng Hợp tác quốc tế có 4 biên chế. Tuy nhiên, 100% các đơn vị hành chính cấp huyện chưa có công chức chuyên trách làm công tác đối ngoại, gây gián đoạn luồng thông tin chỉ đạo từ tỉnh xuống cơ sở.

Thứ tư, trong công tác bảo vệ biên giới và đối ngoại an ninh, địa phương đã quản lý tốt 56,8 km đường biên giới đất liền và 63.000 km² lãnh hải, duy trì quan hệ hợp tác toàn diện với các tỉnh giáp biên thuộc Vương quốc Campuchia.

Thảo luận kết quả

Phân tích nguyên nhân cho thấy những thành tựu đạt được bắt nguồn từ sự chỉ đạo sát sao của Tỉnh ủy và việc bám sát các nghị quyết của Trung ương. Mặt khác, những hạn chế về nhân lực xuất phát từ việc thiếu cơ chế đãi ngộ chuyên biệt cho cán bộ biên phiên dịch và chưa có quy hoạch nhân sự ngoại vụ cấp huyện. Khi so sánh với mô hình của Sở Ngoại vụ thành phố Cần Thơ và tỉnh Đồng Tháp trong Cụm thi đua số 5, Kiên Giang có lợi thế vượt trội về tiềm năng kinh tế biển và cửa khẩu nhưng lại chậm hơn trong việc phân cấp ủy quyền quyết định đoàn ra, đoàn vào cho người đứng đầu cơ quan chuyên môn.

Để minh họa trực quan, các dữ liệu này có thể được trình bày thông qua biểu đồ cột thể hiện mức tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2011 - 2015 so với chỉ tiêu GRDP 8,5% của giai đoạn 2016 - 2020. Đồng thời, một bảng tổng hợp cơ cấu nhân sự 5 phòng ban của Sở Ngoại vụ kết hợp biểu đồ tròn về tỷ lệ lao động qua đào tạo 52% sẽ làm nổi bật khoảng cách giữa nhu cầu hội nhập quốc tế và năng lực thực thi công vụ tại 15 huyện, thị, thành phố. Kết quả nghiên cứu khẳng định quản lý nhà nước về đối ngoại không chỉ đơn thuần là công tác lễ tân mà là trụ cột chiến lược quyết định năng lực cạnh tranh và an ninh quốc gia của tỉnh.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, hoàn thiện hệ thống thể chế và phân cấp quản lý: Ban hành Quy chế quản lý thống nhất các hoạt động đối ngoại mới; đẩy mạnh ủy quyền cho Giám đốc Sở Ngoại vụ phê duyệt các đoàn vào làm việc cấp sở và đoàn ra không thuộc diện Tỉnh ủy quản lý. Mục tiêu là 100% văn bản chỉ đạo được chuẩn hóa và giảm 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính. Thời gian thực hiện từ năm 2016 đến năm 2018, chủ thể chủ trì là Ủy ban nhân dân tỉnh phối hợp Sở Ngoại vụ và Sở Tư pháp.

Thứ hai, kiện toàn tổ chức bộ máy và nhân sự cấp huyện: Bố trí từ 1 đến 2 công chức chuyên trách hoặc kiêm nhiệm công tác ngoại vụ tại Văn phòng Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân của 15 đơn vị cấp huyện, ưu tiên 2 huyện đảo (Phú Quốc, Kiên Hải) và 3 huyện biên giới. Mục tiêu đạt 100% địa phương có đầu mối đối ngoại chính thức trước năm 2019 do Sở Nội vụ chủ trì phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp huyện.

Thứ ba, nâng cao năng lực chuyên môn và chuẩn hóa ngoại ngữ: Tổ chức các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ ngoại giao, kỹ năng đàm phán quốc tế và biên phiên dịch; phấn đấu 100% công chức ngoại vụ đạt trình độ ngoại ngữ từ bậc 2 trở lên theo khung năng lực 6 bậc và 80% cán bộ chủ chốt được tập huấn chuyên sâu tại Học viện Ngoại giao. Thời gian triển khai định kỳ hàng năm từ 2016 đến 2020, do Sở Ngoại vụ phối hợp Sở Nội vụ thực hiện.

Thứ tư, tăng cường nguồn lực tài chính và hạ tầng kỹ thuật: Phân bổ ngân sách địa phương tăng tối thiểu 15%/năm cho các đề án xúc tiến ngoại giao kinh tế, nâng cấp hệ thống thông tin đối ngoại trực tuyến và trang thiết bị hiện đại hóa quản lý biên giới. Mục tiêu đáp ứng hạ tầng đón 6,88 triệu lượt khách du lịch và đạt kim ngạch xuất khẩu 1 tỷ USD vào năm 2020, do Sở Tài chính chủ trì phối hợp Sở Ngoại vụ.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Chính quyền địa phương và cơ quan ngoại vụ cấp tỉnh: Ủy ban nhân dân tỉnh Kiên Giang, Sở Ngoại vụ và 15 huyện, thị, thành phố trong tỉnh có thể ứng dụng trực tiếp khung giải pháp để tái cấu trúc bộ máy, tinh giản 5 thủ tục hành chính và nâng cao hiệu lực chỉ đạo điều hành.

Cơ quan quản lý nhà nước cấp Trung ương: Bộ Ngoại giao và Ban Đối ngoại Trung ương có thêm tư liệu thực chứng sinh động từ một địa bàn trọng điểm Tây Nam Bộ với 56,8 km biên giới và 63.000 km² vùng biển, phục vụ xây dựng chính sách phân cấp ngoại giao cho các địa phương ven biển.

Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu: Những người làm việc trong chuyên ngành Quản lý công và Quan hệ quốc tế có thể sử dụng luận văn làm tài liệu giảng dạy, kế thừa hệ thống 4 đặc điểm cốt lõi và 5 nguyên tắc quản lý nhà nước về đối ngoại địa phương để phát triển các đề tài liên quan.

Cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư: Các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản, du lịch tại Phú Quốc và các khu kinh tế cửa khẩu nắm bắt rõ định hướng đối ngoại của tỉnh để chủ động kết nối thị trường với hơn 40 quốc gia đối tác và khai thác tối đa các hiệp định thương mại.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn nghiên cứu thực trạng quản lý nhà nước về đối ngoại tại Kiên Giang trong khung thời gian nào? Luận văn tập trung đánh giá thực trạng giai đoạn 2011 - 2015, thời điểm kinh tế Kiên Giang đạt tăng trưởng bình quân 10,35%/năm, đồng thời xây dựng phương hướng và đề xuất 4 nhóm giải pháp hoàn thiện công tác quản lý cho giai đoạn 2016 - 2020.

Cơ cấu tổ chức bộ máy của Sở Ngoại vụ tỉnh Kiên Giang được quy định như thế nào? Theo Quyết định số 2990/QĐ-UBND ngày 7 tháng 12 năm 2015, Sở gồm Ban Giám đốc và 5 phòng ban: Văn phòng (6 biên chế, 5 hợp đồng), Thanh tra (3 biên chế), Phòng Hợp tác quốc tế (4 biên chế), Phòng Lãnh sự - Người Việt Nam ở nước ngoài và Phòng Quản lý biên giới.

Những hạn chế lớn nhất trong quản lý nhà nước về đối ngoại tại Kiên Giang giai đoạn 2011 - 2015 là gì? Hạn chế nổi bật gồm hệ thống văn bản pháp lý địa phương ban hành còn ít, chức năng quản lý giữa các sở ngành còn chồng chéo, toàn bộ 15 đơn vị cấp huyện thiếu công chức chuyên trách ngoại vụ và trình độ ngoại ngữ của cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu hội nhập.

Việc rà soát thủ tục hành chính đối ngoại năm 2014 của Kiên Giang đạt kết quả cụ thể ra sao? Sở Ngoại vụ đã tham mưu bãi bỏ 3 loại thủ tục bất cập và chuẩn hóa bộ thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền gồm 5 lĩnh vực theo Quyết định số 1258/QĐ-UBND, giúp giảm khoảng 25% thời gian xử lý hồ sơ đoàn ra, đoàn vào và hội thảo quốc tế.

Luận văn đóng góp giá trị khoa học và thực tiễn gì cho chuyên ngành Quản lý công? Luận văn đã hệ thống hóa 4 khái niệm và 5 nguyên tắc quản trị ngoại vụ địa phương, đồng thời đưa ra bộ 4 giải pháp khả thi giúp địa phương hiện thực hóa mục tiêu xuất khẩu 1 tỷ USD và đón 6,88 triệu lượt khách du lịch đến năm 2020.

Kết luận

• Hệ thống hóa sâu sắc lý luận quản lý nhà nước về đối ngoại cấp tỉnh dựa trên 2 nền tảng lý thuyết Quản trị công hiện đại và Ngoại giao địa phương.
• Đánh giá khách quan bức tranh thực trạng giai đoạn 2011 - 2015 với tốc độ tăng trưởng 10,35%/năm song song chỉ ra các khoảng trống thể chế và nhân lực tại 15 đơn vị cấp huyện.
• Khẳng định vai trò quản lý đồng bộ trên địa bàn rộng lớn gồm 56,8 km biên giới đất liền, 63.000 km² vùng biển và hơn 200 km bờ biển.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp đột phá về phân cấp thể chế, kiện toàn bộ máy 5 phòng ban, chuẩn hóa ngoại ngữ và tối ưu hóa ngân sách tăng 15%/năm.
• Xác lập lộ trình hành động cụ thể cho giai đoạn 2016 - 2020, tạo cơ sở thực thi để tỉnh đạt kim ngạch xuất khẩu 1 tỷ USD và thu hút 6,88 triệu du khách.

Công trình đóng góp luận cứ khoa học quan trọng cho ngành Quản lý công và mở ra hướng tiếp cận mới trong quản trị địa phương. Các nhà hoạch định chính sách, cơ quan ngoại vụ và nhà nghiên cứu hãy ứng dụng ngay khung giải pháp này để nâng cao hiệu lực đối ngoại và thúc đẩy hội nhập quốc tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG ĐỐI NGOẠI CỦA CHÍNH QUYỀN CẤP TỈNH 1. Hoạt động đối ngoại của chính quyền cấp tỉnh. - Khái niệm hoạt động đối ngoại: Đối ngoại, theo Từ điển Tiếng Việt có thể hiểu theo 2 nghĩa: 1) Chủ trương, chính sách về quan hệ mang tính quốc gia đối với nước khác; 2) Đối xử, quan hệ với bên ngoài [20, tr. Hoạt động đối ngoại, trong tiếng Anh có thuật ngữ Foreign Affairs: activities of a nation in its relationships with other nations; international relation hoạt động đối ngoại: những hoạt động của một quốc gia trong mối quan hệ của nó với các quốc gia khác; quan hệ quốc tế) [48].

Theo từ điển tiếng Anh, foreign affairs: matters abroad that involve the homeland, such as relations with another country hoạt động đối ngoại: những vấn đề mà một quốc gia tham gia vào, ví dụ quan hệ với một quốc gia khác) [47]. Chính sách đối ngoại, là tổng thể những chiến lược, sách lược, chủ trương, quyết định và những biện pháp do nhà nước hoạch định và thực thi trong quá trình tham gia tích cực, có hiệu quả vào đời sống quốc tế trong từng thời kỳ lịch sử, vì lợi ích quốc gia, phù hợp với xu thế phát triển của tình hình thế giới và pháp luật quốc tế [16, tr. Từ các khái niệm trên, ta có thể hiểu: Hoạt động đối ngoại của chính quyền cấp tỉnh, là việc chính quyền cấp tỉnh thực hiện nhiệm vụ đối ngoại ở địa phương trên cơ sở các quy định của cơ quan nhà nước cấp trên và thực hiện 10 nhiệm vụ quản lý nhà nước về đối ngoại trên lãnh thổ, tức là sự kết hợp giữa quản lý ngành và quản lý lãnh thổ trên địa bàn. Nội dung hoạt động đối ngoại của chính quyền cấp tỉnh.

Nội dung hoạt động đối ngoại của cấp tỉnh đã được quy định tại Quyết định số 67/2011/QĐ- TTg ngày 12 tháng 12 năm 2011 của Thủ tướng Chính phủ, gồm các nhiệm vụ sau: - Các hoạt động hợp tác, giao lưu với nước ngoài về chính trị, kinh tế văn hoá, xã hội. - Tổ chức và quản lý các đoàn đi công tác nước ngoài đoàn ra) và đón tiếp các đoàn nước ngoài vào thăm và làm việc với tỉnh. - Tiếp nhận các hình thức khen thưởng của nhà nước và các tổ chức, cá nhân nước ngoài tặng. - Kiến nghị tặng, xét tặng các hình thức khen thưởng cấp Nhà nước, cấp tỉnh cho những tập thể, cá nhân người nước ngoài đã và đang làm việc tại địa phương có thành tích xuất s c được địa phương công nhận.

- Tổ chức và quản lý hội nghị, hội thảo quốc tế. - Ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế. - Hoạt động đối ngoại liên quan đến công tác quản lý biên giới lãnh thổ quốc gia. - Quản lý hoạt động của các tổ chức, cá nhân nước ngoài ở địa phương.

- Công tác ngoại giao kinh tế, công tác quản lý, vận động viện trợ phi chính phủ nước ngoài. - Công tác văn hóa đối ngoại. - Công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài. 11 - Thông tin tuyên truyền đối ngoại và quản lý hoạt động thông tin báo chí của phóng viên nước ngoài tại địa phương.

- Theo dõi, tổng hợp thông tin về tình hình quốc tế và khu vực có tác động đến địa phương. Quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại của chính quyền cấp tỉnh. Để hiểu khái niệm quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại, cần hiểu khái niệm quản lý và quản lý nhà nước. - Khái niệm quản lý: Những tư tưởng về quản lý xã hội đã xuất hiện từ thời xa xưa, nhưng cho đến thế kỷ 18-19, dưới tác động của cuộc cách mạng công nghiệp - xuất hiện các công xưởng, máy móc ngày càng nhiều và phức tạp, quy mô sản xuất ngày càng lớn, lực lượng lao động ngày càng lớn - đòi hỏi các chủ đầu tư phải tìm cách tổ chức và quản lý đơn vị mình sao cho ngày càng hợp lý , nên từ đó xuất hiện các trường phái quản lý.

Mỗi học thuyết nghiên cứu tổ chức, quản lý ở những giác độ khác nhau, trên cơ sở triết học và điều kiện kinh tế - xã hội khác nhau, vì thế mà xuất hiện nhiều khái niệm khác nhau về quản lý. Cho đến nay có một cách tiếp cận nhận được sự ủng hộ của nhiều nhà khoa học và quản lý thực tiễn về khái niệm quản lý là, sự tác động có tổ chức, có đích hướng của chủ thể lên đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu dự kiến [19, tr. - Khái niệm quản lý nhà nước. Quản lý nhà nước là một lĩnh vực quản lý đặc biệt.

Đó là loại quản lý g n liền trực tiếp với hệ thống các cơ quan thuộc bộ máy quyền lực nhà nước; g n liền với việc sử dụng quyền lực nhà nước - một loại quyền lực đặc biệt, khác hẳn với các loại quyền lực khác [46, tr. 12 - Nhận thức chung quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại và quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại của chính quyền cấp tỉnh. Qua nghiên cứu các quy định hiện hành thì khái niệm quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại và hoạt động đối ngoại của chính quyền cấp tỉnh chưa được làm rõ ở cấp độ văn bản. Tuy nhiên, từ các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành và thực tiễn triển khai, quản lý hoạt động đối ngoại ở địa phương được hiểu theo nghĩa là: Theo nghĩa rộng: Quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại, là việc các cơ quan nhà nước lập pháp, hành pháp và tư pháp) thực hiện quyền lực của Nhà nước để điều hành xã hội về hoạt động đối ngoại thông qua các văn bản quy phạm pháp luật về đối ngoại.

Theo nghĩa hẹp quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại chỉ bao gồm hoạt động của cơ quan hành pháp: Quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại ở cấp tỉnh, là việc vận hành và thực hiện những công việc khác nhau thuộc chức năng, nhiệm vụ đối ngoại của chính quyền cấp tỉnh để đạt được những mục tiêu, mục đích nhất định phục vụ cho việc phát triển kinh tế xã hội và ổn định quốc phòng an ninh, bảo vệ vẹn toàn biên giới lãnh thổ quốc gia ở chính địa phương đó. Chủ thể quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại của chính quyền cấp tỉnh. Hội đồng nhân dân tỉnh là cơ quan quyền lực nhà nước ở cấp tỉnh, đại diện cho chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, do nhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên theo quy định hiện hành. Ủy ban nhân dân tỉnh là cơ quan chấp hành của Hội đồng nhân dân tỉnh, do Hội đồng nhân dân cùng cấp bầu ra để thực hiện nhiệm vụ quản lý hành chính nhà nước ở địa phương và chịu trách nhiệm chấp hành Hiến pháp, luật, 13 các văn bản của các cơ quan Nhà nước cấp trên và Nghị quyết của Hội đồng nhân dân tỉnh.

Ngoài ra, Điều 2 của Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015 quy định: Ủy ban nhân dân thực hiện chức năng quản lý nhà nước ở địa phương, góp phần đảm bảo sự chỉ đạo, quản lý thống nhất trong bộ máy hành chính nhà nước từ Trung ương đến cơ sở, chịu sự chỉ đạo và giám sát của Hội đồng nhân dân cùng cấp [25]. Nghị định 24/2014/NĐ-CP ngày 04/4/2014 của Chính phủ quy định tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, quy định Sở Ngoại vụ là cơ quan đặc thù được tổ chức ở một số địa phương, tham mưu giúp Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quản lý nhà nước về công tác ngoại vụ và công tác biên giới lãnh thổ quốc gia [9]. Theo Thông tư Liên tịch số 02/2015/TTLT-BNG-BNV Ngày 28 tháng 6 năm 2015, liên Bộ Ngoại giao và Bộ Nội vụ hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Sở Ngoại vụ thuộc Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Sở Ngoại vụ là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, có chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quản lý nhà nước về công tác ngoại vụ và công tác biên giới lãnh thổ quốc gia sau đây gọi chung là công tác đối ngoại) của địa phương; các dịch vụ công thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Sở theo quy định của pháp luật [4].

Vai trò và đặc điểm quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại của chính quyền cấp tỉnh. Vai trò quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại của chính quyền cấp tỉnh. Thứ nhất, là quán triệt đường lối chủ trương, chính sách và các quy định về đối ngoại của Đảng, Nhà nước, đồng thời thể hiện tính chủ động sáng tạo và linh hoạt của địa phương trong thực hiện quyền tự quản của địa phương quản lý nhà nước về hoạt động đối ngoại của chính quyền địa phương là: Đảm bảo hiệu quả, tuân thủ theo đường lối đối ngoại của đảng và nhà nước, phù hợp với thực 14 tế của địa phương và trực tiếp phục vụ cho công cuộc phát triển kinh tế - xã hội của địa phương góp phần và sự phát triển của đối ngoại quốc gia. Thứ hai, là thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh, căn cứ vào chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, địa vị pháp lý được pháp luật quy định để chuyển hoá chúng thành các chương trình, nhiệm vụ cụ thể phù hợp với tình hình địa phương nhằm mở rộng quan hệ quốc tế, nâng cao vị thế của địa phương, củng cố một bước khả năng giữ vững độc lập tự chủ và hội nhập được tăng cường.

Cũng như chức năng đối ngoại quốc gia, nhiệm vụ đối ngoại địa phương có quan hệ mật thiết và g n bó với các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và các nhiệm vụ khác của địa phương, sự g n kết chặt chẽ ấy lại càng quan trọng trong điều kiện thế giới đã trở lên gần gũi hơn thông qua sự kết nối, liên kết và đan xen tuỳ thuộc của các chủ thể tham gia vào quan hệ quốc tế, đời sống chính trị, kinh tế, an ninh thế giới. Thứ ba, là thúc đẩy sự phát triển của đối ngoại nhân dân, Đảng ta xác định quan điểm: “Đối ngoại nhân dân là bộ phận cấu thành của công tác đối ngoại chung của Đảng và Nhà nước ta” [2].