phần mở đầu và kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn đƣợc trình bày với kết cấu gồm ba chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn QLNN về đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn NSNN trên địa bàn cấp huyện. Chƣơng 2: Thực trạng QLNN về đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn NSNN trên địa bàn huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định. Chƣơng 3: Phƣơng hƣớng và giải pháp hoàn thiện QLNN về đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn NSNN trên địa bàn huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ ĐẦU TƢ XÂY DỰNG CƠ BẢN TỪ NGUỒN VỐN NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC TRÊN ĐỊA BÀN CẤP HUYỆN 1.
Tổng quan lý luận về đầu tƣ xây dựng cơ bản và quản lý nhà nƣớc về đầu tƣ xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nƣớc 1. Khái niệm, đặc điểm, phân loại dự án đầu tƣ xây dựng. Một số các khái niệm * Khái niệm đầu tƣ Tại Điều 3 Luật Đầu tƣ số 61/2020/QH14 ngày 17 tháng 6 năm 2020 quy định: “Đầu tư kinh doanh là việc nhà đầu tư bỏ vốn đầu tư để thực hiện hoạt động kinh doanh” Đầu tƣ là những hoạt động sử dụng các nguồn lực hiện tại nhằm mang đến cho nền kinh tế xã hội những kết quả lớn hơn trong tƣơng lai so với nguồn lực đã sử dụng. * Khái niệm xây dựng cơ bản Xây dựng cơ bản đƣợc hiểu là các chƣơng trình, dự án đầu tƣ kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội và các chƣơng trình, dự án phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Xây dựng cơ bản là hoạt động có chức năng tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng các tài sản cố định có tổ chức sản xuất và không có tổ chức sản xuất các ngành kinh tế thông qua các hoạt động xây dựng mới, xây dựng mở rộng, xây dựng lại, hiện đại hóa hay khôi phục các tài sản cố định. * Khái niệm đầu tƣ xây dựng cơ bản Đầu tƣ XDCB là một bộ phận của hoạt động đầu tƣ, đó là việc bỏ vốn để tiến hành các hoạt động XDCB nhằm tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng các tài sản cố định. Đầu tƣ XDCB là hoạt động chủ yếu tạo ra tài sản cố định đƣa vào hoạt 9 động trong lĩnh vực kinh tế - xã hội , nhằm thu đƣợc lợi ích với nhiều hình thức khác nhau. Đầu tƣ XDCB đƣợc thông qua nhiều hình thức xây dựng mới, cải tạo, mở rộng, hiện đại hoá hay khôi phục tài sản cố định cho nền kinh tế.
* Khái niệm ngân sách nhà nƣớc Khoản 14 Điều 4 Luật NSNN năm 2015 quy định cụ thể về NSNN nhƣ sau: “NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước. * Khái niệm đầu tƣ xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nƣớc Đầu tƣ XDCB từ nguồn vốn NSNN là quá trình bỏ vốn từ NSNN để tiến hành các hoạt động XDCB nhằm tạo ra các tài sản cố định và tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật cho xã hội. * Khái niệm dự án đầu tƣ Dự án đầu tư là tập hợp các đề xuất bỏ vốn trung và dài hạn để tiến hành các hoạt động đầu tư trên địa bàn cụ thể, trong khoảng thời gian xác định (Luật đầu tư năm 2020). Dự án là việc thực hiện một mục đích hay nhiệm vụ công việc nào đó dƣới sự ràng buộc về yêu cầu và nguồn vật chất đã định.
Thông qua việc thực hiện dự án để cuối cùng đạt đƣợc mục tiêu nhất định đã đề ra và kết quả của nó có thể là một sản phẩm hay một dịch vụ. Dự án xây dựng là tập hợp các hồ sơ và bản vẽ thiết kế, trong đó bao gồm các tài liệu pháp lý, quy hoạch tổng thể, kiến trúc, kết cấu, công nghệ tổ chức thi công đƣợc giải quyết. Những hoạt động cấu thành đƣợc nêu trong nội dung một dự án đầu tƣ có thể bao gồm một số hoặc toàn bộ các công việc sau: Việc nghiên cứu hoạch định các chính sách, các chuẩn mục, các quy hoạch, kế hoạch, chƣơng trình. 10 Việc thiết kế, chế tạo, mua sắm trang thiết bị, dụng cụ.
Việc xây dựng, lắp đặt thiết bị. Việc đổi mới tổ chức và phƣơng thức quản trị điều hành. Việc đào tạo nhân lực. Việc chuyển giao "phần mềm" để cải tiến, đổi mới công nghệ.
* Khái niệm dự án đầu tƣ xây dựng Theo Điều 3 Luật Xây dựng số 50/2014/QH13 quy định: Dự án đầu tƣ xây dựng là tập hợp các đề xuất có liên quan đến việc sử dụng vốn để tiến hành hoạt động xây dựng để xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo công trình xây dựng nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lƣợng công trình hoặc sản phẩm, dịch vụ trong thời hạn và chi phí xác định. Ở giai đoạn chuẩn bị dự án đầu tƣ xây dựng, dự án đƣợc thể hiện thông qua Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đầu tƣ xây dựng, Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tƣ xây dựng hoặc Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tƣ xây dựng [20]. Trong đó, hoạt động xây dựng sẽ bao gồm các công việc theo quy định tại khoản 21 Điều 3 Luật Xây dựng năm 2014 gồm: lập quy hoạch xây dựng, lập dự án đầu tƣ xây dựng công trình, khảo sát xây dựng, thiết kế xây dựng, thi công xây dựng, giám sát xây dựng, quản lý dự án, lựa chọn nhà thầu, nghiệm thu, bàn giao đƣa công trình vào khai thác sử dụng, bảo hành, bảo trì công trình xây dựng và hoạt động khác có liên quan đến xây dựng công trình. Đặc điểm dự án đầu tư xây dựng và đầu tư xây dựng cơ bản từ nguồn vốn ngân sách nhà nước * Đặc điểm dự án đầu tư xây dựng Về mặt hình thức, dự án đầu tƣ là một tập hợp hồ sơ tài liệu trình bày một cách chi tiết và có hệ thống các hoạt động, chi phí theo một kế hoạch để đạt đƣợc những kết quả và thực hiện đƣợc những mục tiêu nhất định trong tƣơng lai.
11 Về mặt nội dung, dự án đầu tƣ là một tập hợp các hoạt động có liên quan nhau đƣợc kế hoạch hoá nhằm đạt các mục tiêu đã định bằng việc tạo ra các kết quả cụ thể trong một thời gian nhất định, thông qua việc sử dụng các nguồn lực xác định. Trên góc độ quản lý, dự án đầu tƣ là một công cụ quản lý sử dụng vốn, vật tƣ, lao động để tạo ra các kết quả tài chính, kinh tế - xã hội trong một thời gian dài. Theo Điều 51, Luật Đầu tƣ công năm 2020 quy định nguyên tắc bố trí vốn kế hoạch đầu tƣ công trung hạn và hằng năm cho chƣơng trình, dự án là: Nhằm thực hiện mục tiêu, định hƣớng phát triển trong chiến lƣợc, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch đã đƣợc phê duyệt. Tuân thủ nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ vốn đƣợc cấp có thẩm quyền quyết định.
Tập trung bố trí vốn đầu tƣ công để hoàn thành và đẩy nhanh tiến độ chƣơng trình mục tiêu quốc gia, dự án quan trọng quốc gia, chƣơng trình, dự án trọng điểm có ý nghĩa lớn đối với phát triển kinh tế - xã hội của đất nƣớc, của các cấp, các ngành. Trong từng ngành, lĩnh vực, việc bố trí vốn thực hiện theo thứ tự ƣu tiên nhƣ sau: a) Dự án đã hoàn thành và bàn giao đƣa vào sử dụng nhƣng chƣa bố trí đủ vốn; b) Vốn đối ứng cho dự án sử dụng vốn ODA và vốn vay ƣu đãi của các nhà tài trợ nƣớc ngoài; c) Vốn đầu tƣ của Nhà nƣớc tham gia thực hiện dự án theo phƣơng thức đối tác công tƣ; d) Dự án chuyển tiếp thực hiện theo tiến độ đƣợc phê duyệt; đ) Dự án dự kiến hoàn thành trong kỳ kế hoạch; 12 e) Dự án khởi công mới đáp ứng yêu cầu quy định tại khoản 5 Điều này. Việc bố trí vốn kế hoạch cho chƣơng trình, dự án khởi công mới phải đáp ứng các yêu cầu sau đây: a) Chƣơng trình, dự án cần thiết, có đủ điều kiện đƣợc bố trí vốn kế hoạch theo quy định tại Điều 52 và Điều 53 của Luật này; b) Sau khi đã bố trí vốn để thanh toán nợ đọng XDCB theo quy định tại khoản 4 Điều 101 của Luật này; c) Bảo đảm bố trí đủ vốn để hoàn thành chƣơng trình, dự án theo tiến độ đầu tƣ đã đƣợc phê duyệt. Quốc hội quyết định mức vốn, việc sử dụng, thời điểm sử dụng dự phòng chung nguồn ngân sách trung ƣơng của kế hoạch đầu tƣ công trung hạn quốc gia.
Hội đồng nhân dân các cấp quyết định mức vốn, việc sử dụng, thời điểm sử dụng dự phòng chung kế hoạch đầu tƣ công trung hạn nguồn ngân sách cấp mình quản lý. * Đặc điểm dự án đầu tư XDCB từ nguồn vốn NSNN Ngoài ra, trên cơ sở khái niệm về dự án đầu tƣ xây dựng, đặc điểm và yêu cầu các dự án có thể rút ra một số đặc điểm cơ bản của đầu tƣ XDCB từ NSNN nhƣ sau: Thứ nhất, dự án phải có mục tiêu rõ ràng. Mục tiêu của dự án đóng vai trò định hƣớng cho dự án. Mục tiêu của dự án đƣợc thể hiện ở 2 mức độ: mục tiêu tổng thể và mục tiêu cụ thể.
Mục tiêu cụ thể là những kết quả cụ thể, trƣớc mắt mà dự án cần phải đạt đƣợc khi thực hiện dự án. Mục tiêu tổng thể là những lợi ích kinh tế - xã hội do việc thực hiện dự án đem lại. Thứ hai, dự án bao gồm tổng hợp các quy định và công việc liên kết chặt chẽ với nhau. Các công việc phụ thuộc lẫn nhau không chỉ do sắp xếp chúng theo một trật tự nhất định và logic thời gian, mà còn ở chỗ kết quả của mỗi công việc là tiền đề cho những công việc tiếp theo.
Nhiệm vụ của công 13 tác xây dựng dự án là sắp xếp công việc, hoạt động một cách hợp lý, khoa học để đảm bảo sự phối kết hợp nhịp nhàng trong hoạt động của dự án theo mục tiêu đã đƣợc định hƣớng. Thứ ba, dự án đƣợc thực hiện trong một khoảng thời gian xác định hay nói cách khác nó bị giới hạn về mặt thời gian.