MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài Trong những tài nguyên thiên nhiên mà tạo hóa dành tặng cho con ngƣời thì không thể không nhắc đến một tài nguyên vô cùng quý giá đó là đất. Đất đai nắm vai trò quan trọng trong quá trình định hƣớng một nền kinh tế của một quốc gia. Bất kì lĩnh vực nào cũng đều có liên quan đến tài nguyên này. Từ thời kì nguyên thủy cho đến khi xã hội phát triển nên nhiều hình thái thì đất luôn có măt đóng góp vai trò nhất định của mình.
Tài nguyên đất đai còn là một yếu tố quyết định cho sự phát triển kinh tế và xã hội, đặc biệt là trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp. Sự hiếm hoi của đất đai, sự cố định của vị trí trong không gian và khả năng di chuyển hạn chế đều tạo ra sự quan trọng đặc biệt trong việc quản lý và sử dụng tài nguyên đất đai. Việc chúng ta có những kế hoạch để sử dụng nguồn tài nguyên này một cách hợp lí không chỉ đảm bảo cho sự phồn thịnh của một quốc gia mà còn là cả cho thế hệ tƣơng lai sau này. Dƣới tác động của nền kinh tế thị trƣờng và sự di chuyển cơ học của dân số, hiện nay, chúng ta đang chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của quá trình công nghiệp hoá và hiện đại hoá, điều này đã dẫn đến tăng cƣờng nhu cầu sử dụng và khai thác đất đai, đồng thời tạo ra áp lực ngày càng lớn đối với tài nguyên đất.
Với sự phát triển của xã hội, giá trị của đất đai (bao gồm giá Quyền sử dụng đất) càng trở nên cao hơn và luôn giữ vị trí quan trọng. Do đó, việc quản lý đất đai luôn nằm trong tầm ngắm của quốc gia, nhằm đảm bảo rằng quỹ đất đai đƣợc quản lý một cách chặt chẽ, đáp ứng nhu cầu sử dụng đất đai một cách hiệu quả và tiết kiệm. Quận Ngô Quyền là trung tâm kinh tế của thành phố Hải Phòng, và là một trong ba quận nội thành đầu tiên của thành phố, đƣợc thành lập vào ngày 5 tháng 7 năm 1961. Nằm bên bờ sông Cấm, quận Ngô Quyền bao phủ hầu hết khu vực cảng chính của thành phố .Quận Ngô Quyền đóng vai trò quan trọng trong vận chuyển đƣờng bộ, đƣờng thủy,là nút giao giữa nhiều khu vực 2 kinh tế của Hải Phòng để giao thƣơng với các tỉnh, thành phố khác của Việt Nam.
Ngoài ra, quận cũng nằm trên con đƣờng của Quốc lộ 5 và có hệ thống nhà ga đƣờng sắt. Với diện tích tự nhiên 11 km² và dân số 212.413 ngƣời, đất đai trên địa bàn quận Ngô Quyền chủ yếu là đất thổ cƣ, điều này giúp quận tận dụng đất một cách hiệu quả. Trong những năm gần đây, đặc biệt là giai đoạn từ năm 2005 trở đi, quận Ngô Quyền đã trải qua sự phát triển mạnh mẽ về mặt kinh tế và xã hội. Sự phát triển này thúc đẩy sự chuyển đổi mục đích sử dụng đất cho phù hợp với thế sự.
Chuyển đổi từ hình thức đất nông nghiệp canh tác sang đất phục vụ cho sản xuất kinh doanh, giao thông và đất định cƣ. Tuy nhiên, quá trình quản lý còn lạc hậu, năng lực quản lí còn yếu kém và hạn chế nên chƣa thể đẩy nhanh đƣợc tốc độ xử lý hồ sơ kịp thời với nhu cầu sử dụng đất của ngƣời dân,hộ kinh doanh và các doanh nghiệp của thành phố.Tình hình khiếu kiện và tố cáo liên quan đến đất đai, đặc biệt là những trƣờng hợp vƣợt cấp ngày một gia tăng. Vì vậy, việc nâng cao hiệu quả của công tác quản lý nhà nƣớc về đất đai dƣới góc độ quản lý kinh tế trên địa bàn quận Ngô Quyền là cần thiết. Ngoài ra, quận Ngô Quyền còn đối mặt với nhiều hạn chế trong việc tổ chức và thực hiện các luật và quy định của nhà nƣớc liên quan đến việc quản lý đất đai dƣới góc độ quản lý kinh tế.
Có nhiều văn bản pháp lý mâu thuẫn và chồng chéo, dẫn đến tình trạng chuyển nhƣợng đất đai không đƣợc kiểm soát theo đúng quy định. Với mong muốn có thể giảm tải bớt đƣợc sự ách tắc trong quá trình quản lí và chuyển đổi một cách đơn giản và khoa học nhất, em xin chọn đề tài “Tăng cường công tác quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn Quận Ngô Quyền, Thành phố Hải Phòng” để nghiên cứu làm luận văn thạc sĩ, chuyên ngành Quản lý kinh tế. Luận văn nghiên cứu sẽ làm sáng tỏ vấn đề: Thế nào là quản lý nhà nƣớc về đất đai dƣới góc độ quản lý kinh tế? Làm gì để hoàn thiện công tác quản lý nhà nƣớc về đất đai trên địa bàn Quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng dƣới góc độ quản lý kinh tế. Tổng quan tình hình nghiên cứu Vấn đề quản lý nhà nƣớc về đất đai dƣới góc độ quản lý kinh tế không chỉ là một vấn đề lịch sử mà còn là một vấn đề đang nằm trong tâm điểm của sự quan tâm và quan ngại hiện nay.
Có nhiều công trình nghiên cứu, sách, luận văn, và luận án đã đƣa ra những đóng góp quan trọng trong việc nghiên cứu và giải quyết vấn đề này. Dƣới đây là một số ví dụ: 1. Hoàng Nguyệt Ánh (2011) đã nghiên cứu về giá đất ở và quản lý tài chính về đất đai tại thành phố Lạng Sơn, Tỉnh Lạng Sơn. Tác giả đã phân tích tác động của giá đất đối với quản lý tài chính đất đai và phát triển thị trƣờng bất động sản và đề xuất giải pháp liên quan.
Đào Thị Thuý Mai (2012) đã tiến hành đánh giá thực trạng cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tại thành phố Hƣng Yên - Tỉnh Hƣng Yên. Luận văn này đã nêu rõ các quy định và căn cứ pháp lý liên quan đến việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý đất đai. Nguyễn Khắc Thái Sơn (2006) đã nghiên cứu về quản lý nhà nƣớc về đất đai tại quận Đồng Hỷ, Tỉnh Thái Nguyên. Đề tài này đã xây dựng và đánh giá quản lý nhà nƣớc về đất đai của chính quyền quận Đồng Hỷ và đề xuất biện pháp quản lý thích hợp.
Nguyễn Đức Quý (2014) đã tập trung vào việc quản lý nhà nƣớc về đất đai tại quận Sóc Sơn, thành phố Hà Nội. Tác giả đã đánh giá thực trạng quản lý đất đai và đề xuất giải pháp để hoàn thiện quản lý đất đai tại địa phƣơng. Ngô Tôn Thanh (2012) nghiên cứu về việc quản lý nhà nƣớc về đất đai tại thị phƣờng An Nhơn, Tỉnh Bình Định. Luận văn này đã đánh giá tình hình quản lý đất đai, đề xuất giải pháp để tăng cƣờng hiệu quả quản lý đất đai và phát triển kinh tế xã hội của thị phƣờng An Nhơn.
Nguyễn Thị Thái (2011) đã nghiên cứu về quản lý nhà nƣớc đối với các dự án bất động sản tại Thành phố Bắc Ninh. Tác giả đã đƣa ra giải pháp 4 quản lý đất đai đối với các dự án đầu tƣ bất động sản trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh. Nguyễn Đình Bồng (2012) đã viết sách "Quản lý đất đai ở Việt Nam 1945 - 2010", nói về lịch sử quản lý đất đai ở Việt Nam từ các giai đoạn khác nhau. Tuy nhiên, cần lƣu ý rằng luật đất đai đã có sự thay đổi với sự ban hành của Luật Đất đai 2013, do đó, cần xem xét và áp dụng luật này trong quản lý đất đai.
Tiến sỹ Phạm Việt Dũng (2013) đã đăng bài viết "Nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nƣớc về đất đai" trên Tạp chí Cộng sản điện tử, nói về những kết quả và hạn chế trong quản lý đất đai và đề xuất giải pháp để nâng cao hiệu quả. Nhìn chung, những công trình nghiên cứu trên đã cung cấp thông tin quý báu và giải pháp quan trọng để nghiên cứu và cải thiện quản lý nhà nƣớc về đất đai dƣới góc độ quản lý kinh tế tại các địa phƣơng khác nhau trên cả nƣớc. Tuy nhiên, cần phải xem xét cụ thể về quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng để nghiên cứu và áp dụng các giải pháp phù hợp. Bên cạnh đó, phần lớn các công trình, đề tài nghiên cứu này chỉ đề cập đến khoảng thời gian trƣớc năm 2013, thời điểm luật đất đai năm 2013 chƣa có hiệu lực thi hành.
Tuy nhiên, trong số các công trình đã xuất bản chƣa có công trình nào nghiên cứu về quản lý nhà nƣớc về đất đai trên địa bàn Quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng với tƣ cách là luận văn thạc quản lý kinh tế. Vì vậy, tại luận văn này, em xin phép đƣợc tổng hợp và chắt lọc những gì mình đã lãnh hội cơ bản nhất về việc quản lí đất đai trên địa bàn quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng dƣới góc độ quản lý kinh tế. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 3. Mục đích nghiên cứu Nghiên cứu những vấn đề mang tính thực trạng và cấp thiết trong công tác quản lí đất đai tại khu vực Ngô Quyền và đƣa ra một số phƣơng hƣớng giúp cải thiện đƣợc công tác quản lí đất đai dƣới góc độ quản lý kinh tế tại 5 Quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng.
Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt đƣợc mục đích đặt ra, Luận văn cần tập trung giải quyết các nhiệm vụ sau: a. Hệ thống hoá những vấn đề lý luận quản lý nhà nƣớc về đất đai. Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nƣớc về đất đai tại quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng, chỉ rõ ƣu điểm, hạn chế, bất cập và nguyên nhân của các hạn chế bất cập. Xác định phƣơng hƣớng, đề xuất các giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nƣớc tại quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 4. Đối tƣợng nghiên cứu: Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài là hoạt động quản lý nhà nƣớc về đất đai trên địa bàn Quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng dƣới góc độ quản lý kinh tế. Phạm vi nghiên cứu - Không gian nghiên cứu: Quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng. - Phạm vi thời gian: từ năm 2018 đến năm 2022.
- Phạm vi nội dung: Luận văn tập trung vào nghiên cứu tình hình thức trạng sử dụng đất đai , đƣa ra các kế hoạch dự tính trong tƣơng lai và các biện pháp cải cách quản lí đất khu vực quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng. Phƣơng pháp nghiên cứu 5. Phƣơng pháp chung Thông qua các văn bản luật và nghị định của Chính phủ 5.