MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Dưới tác động của tự do hóa, toàn cầu hóa thương mại quốc tế, cơ quan Hải quan ngày càng phải đối mặt với nhiều thách thức như môi trường làm việc phức tạp, biến đổi liên tục, khối lượng hàng hóa tăng nhanh, phương thức vận chuyển hàng hóa đa dạng, hiện đại; phạm vi hoạt động của Hải quan mở rộng và chuyên sâu nhằm bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, ngăn chặn việc xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh bất hợp pháp các loại rác thải độc hại, áp lực tạo thuận lợi thương mại cao trong việc xử lý hàng hóa trong thời gian ngắn và hạn chế can thiệp trực tiếp vào hàng hóa… Chính vì thế, đòi hỏi cơ quan Hải quan phải cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin trong toàn bộ quy trình thủ tục Hải quan, quản lý hành chính và quản lý điều hành nhằm nâng cao năng lực quản lý Hải quan. Cao Bằng là tỉnh miền núi,biên giới, thuộc vùng Đông Bắc Bộ với đường biên giới có chiều dài trên 333 km, có nhiều cửa khẩu, lối mở đi lại nằm rải rác trên toàn “ tuyến biên giới giữa hai nước Việt Nam và Trung Quốc. Đây là một trong những lợi thế để thu hút nguồn vốn đầu tư phát triển sản xuất kinh doanh, giao lưu thương mại, phát triển kinh tế, cải thiện điều kiện sống cho người dân ở vùng biên giới, nhưng đồng thời cũng là một thách thức rất lớn với các cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ an ninh trật tự và chống buôn lậu, gian lận thương mại.Cao Bằng xác định kinh tế cửa khẩu là lĩnh vực kinh tế trọng tâm, là khu vực kinh tế động lực để phát triển kinh tế xã - hội.
Việc xuất nhập khẩu (XNK) qua các cửa khẩu biên giới trong thời gian qua luôn duy trì tốc độ tăng trưởng khá và ổn định và có xu hướng được dự báo là sẽ tiếp tục tăng trong thời gian tới. Điều này có nghiã khối lượng hàng hóa xuất nhập khẩu mỗi ngày một tăng, với nhiều chủng loại hàng hóa và nhiều loại hình xuất nhập khẩu khác nhau, đòi hỏi việc làm thủ tục hải quan cho hàng hóa xuất nhập khẩu cũng phải thay đổi để đáp ứng yêu cầu chung.Cùng với đó là nhu cầu về dịch vụ hậu cần, đặc biệt trong đó là dịch vụ về kho bãi phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu là cần thiết và cấp bách. Trong khi đó, kho bãi và dịch vụ kho bãi hiện mới đang trong quá trình ra đời và 2 hoạt động, hầu hết là nhỏ lẻ, manh mún và rời rạc của các chủ hàng riêng lẻ, để tự phục vụ mình là chính, chưa được tổ chức phát triển theo một quy hoạch nhất định và theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại. Mặc dù đã có những văn bản pháp lý quy định và hướng dẫn cụ thể, tạo điều kiện cụ thể cho sự phát triển của Kho bãi, địa điểm, nhưng kho bãi địa điểm chưa thực sự là “cánh tay nối dài” hỗ trợ cho công tác quản lý của cơ quan hải quan.
Quá trình hay chuỗi hoạt động XNKphải lấy kho bãi làm cơ sở hạ tầng để bảo đảm sự tương đồng với những đơn hàng, hợp đồng của các đối tác, thiếu kho bãi sẽ gây khó cho việc khắc phục, cách ứng phó và thích nghi với những sự điều chỉnh về thời gian, địa điểm và tình thế xảy ra trong khâu thông quan, giao nhận hàng hóa giữa đôi bên. Để có căn cứ khoa học đề xuất giải pháp thúc đẩy phát triể n khu kinh tế của tỉnh , cũng như ngăn chặn các rủi ro về buôn lậu, gian lận thương ” mại xảy ra trong nghịệp vụ Hải quan. Việc quản lý các hoạt động kinh doanh liên quan đến xuất nhập khẩu góp phần ngăn chặn các rủi ro về buôn lậu, gian lận xảy ra trong nghiệp vụ Hải quan. Tuy nhiên, nếu không được quản lý bài bản, khoa học và hợp lý, sẽ xảy ra tình trạng kho bãi, địa điểm phát triển tự phát, hoạt động kém chuyên nghiệp, không đồng bộ, dẫn đến quản lý phức tạp hơn.
Từ những lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài “Quản lý nhà nước đối với kho bãi, địa điểm tập kết hàng hóa trong hoạt động xuất nhập khẩu của Cục Hải quan tỉnh Cao Bằng” làm đề tài nghiên cứu. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu - Mục tiêu: Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước đối với kho bãi, địa điểm tập kết hàng hóa trong hoạt động xuất nhập khẩu của Cục Hải quan tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2015-2019, luận văn đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường “ quản lý nhà nước đối với kho bãi, địa điểm tập kết hàng hóa trong hoạt động xuất nhập khẩu của Cục Hải quan tỉnh Cao Bằng đến năm 2025 - Nhiệm vụ: +Hệ thống hóa những vấn đề cơ bản về quản lý nhà nước đối với kho bãi, địa điểm tập kết hàng hóa trong hoạt động xuất nhập khẩu. 3 +Làm rõ những nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với kho bãi, địa điểm tập kết hàng hóa trong hoạt động xuất nhập khẩu tại các cửa khẩu. +Phân tích thực trạng quản lý nhà nước đối với kho bãi, địa điểm tập kết hàng hóa trong hoạt động xuất nhập khẩu của Cục Hải quan tỉnh Cao Bằng hiện nay.
+Đề xuất giải pháp tăng cường quản lý nhà nước đối với kho bãi, địa điểm tập kết hàng hóa trong hoạt động xuất nhập khẩu của Cục Hải quan tỉnh Cao Bằngđến năm 2025 ” 3. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu. - Nghiên cứuquản lý nhà nước đối với kho bãi, địa điểm tập kết hàng hóa trong hoạt động xuất nhập khẩu của Cục Hải quan tỉnh, thành phố. Phạm vi nghiên cứu.
- Về nội dung: Những vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý nhà nước đối với kho bãi, địa điểm tập kết hàng hóa trong hoạt động XNK. - Về không gian: Cục Hải quan tỉnh Cao Bằng. - Về thời gian:Nghiên cứu thực trạng quản lý nhà nước đối với kho bãi, địa điểm tập kết hàng hóa trong hoạt động xuất nhập khẩu của Cục Hải quan tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2015-2019, luận văn đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường quản lý nhà nước đối với kho bãi, địa điểm tập kết hàng hóa trong hoạt động xuất nhập khẩu của Cục Hải quan tỉnh Cao Bằng đến năm 2025. Phƣơng pháp nghiên cứu Phương pháp thu thập dữ liệu.
Trong luận văn, các số liệu được thu thập từ năm 2015 đến năm 2019 để đánh giá về hoạt động quản lý nhà nước đối với kho bãi, địa điểm tập kết hàng hóa trong hoạt động xuất nhập khẩucủaCục Hải quan tỉnh Cao Bằng. Phương pháp phân tích dữ liệu. - Phương pháp thống kê tổng hợp: phương pháp này được sử dụng để hệ thống hóa số liệu về hoạt động quản lý nhà nước đối với kho bãi, địa điểm tập kết 4 hàng hóa trong hoạt động xuất nhập khẩu theo các tiêu chí phù hợp với mục tiêu nghiên cứu. - Phương pháp thống kê mô tả: phương pháp này được sử dụng để mô tả đặc điểm số liệu về các chỉ số liên quan đến hoạt động quản lý nhà nước đối với kho bãi, địa điểm tập kết hàng hóa trong hoạt động xuất nhập khẩu củaCục Hải quan tỉnh Cao Bằng trong thời gian nghiên cứu.
- Phương pháp so sánh, đối chiếu: so sánh, đối chiếu các chỉ tiêu của hoạt động quản lý nhà nước đối với kho bãi, địa điểm tập kết hàng hóa trong hoạt động xuất nhập khẩu củaCục Hải quan tỉnh Cao Bằng trong thời gian nhiên cứu, từ đó có những đánh giá khách quan và chính xác về thực trạng quản lý nhà nước đối với kho bãi, địa điểm tập kết hàng hóa trong hoạt động xuất nhập khẩu trong thời gian nghiên cứu.Kết cấu của đề tài Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, danh mục chữ viết tắt, danh mục bảng biểu, luận văn được kết cấu như sau: Chương 1: Một số vấn đề cơ bản về quản lý nhà nước đối với kho bãi, địa điểm tập kết hàng hóa trong hoạt động xuất nhập khẩu của Cục Hải quan tỉnh, thành phố. Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước của Cục Hải quan Tỉnh Cao Bằngđối với kho bãi, địa điểm tập kết hàng hóa trong hoạt động xuất nhập khẩu giai đoạn 2015-2019 Chương 3: Phương hướng và giải pháp tăng cường quản lý nhà nước đối với kho bãi, địa điểm tập kết hàng hóa trong hoạt động xuất nhập khẩu của Cục Hải quan tỉnh Cao Bằng 5 CHƢƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚCĐỐI VỚI KHO BÃI, ĐỊA ĐIỂM TẬP KẾT HÀNG HOÁ TRONGHOẠT ĐỘNG XUẤT NHẬP KHẨU CỦA CỤC HẢI QUAN TỈNH, THÀNH PHỐ 1. Khái quát về kho bãi, địa điểm tập kết hàng hóa và quản lý nhà nƣớc đối với kho bãi, địa điểm tập kết hàng hóa trong hoạt động xuất nhập khẩu 1. Kho bãi, địa điểm tập kết hàng hóa trong hoạt động xuất nhập khẩu 1.
Khái niệmkho bãi, địa điểm tập kết hàng hóa trong hoạt động xuất nhập khẩu Kho bãi là một bộ phận của hệ thống logistics, là nơi cất giữ nguyên vật liệu, “ bán thành phẩm, thành phẩm,… trong suốt quá trình chu chuyển từ điểm đầu đến điểm cuối của dây chuyền cung ứng, đồng thời cung cấp các thông tin về tình trạng điều kiện lưu trữ và vị trí của các hàng hoá được lưu kho. Kho bãi là nơi cất trữ và bảo quản nguyên vật liệu, bán thành phẩm hoặc thành phẩm (hàng hóa) nhằm cung ứng cho khách hàng nhanh nhất với chi phí thấp nhất khi họ có yêu cầu. Kho bãi đóng một vai trò không thể thiếu trong chuỗi dịch vụ cung ứng logisitcs và cũng như các doanh nghiệp muốn tối ưu hoá các hoạt động quản trị và vận chuyển hàng hoá bằng việc chuyên môn hoá hoạt động kho bãi của mình. Một công việc có vai trò đặc biệt quan trọng trong hoạt động kho hàng là quản lý hệ thống thông tin.
Phải thường xuyên cập nhập thông tin về mức độ dự trữ, lượng hàng nhập kho, xuất kho, thực có trong kho, vị trí, tình trạng hàng hóa, các yêu cầu của khách hàng…Thông tin ở đây cần phải kịp thời và chính xác. ” Địa điểm tập kết hàng hóa là khu vực kho bãi dùng dể thực hiện các hoạt động thu, gom, chia, tách hàng hóa và lưu giữ, bảo quản hàng hóa. Hàng hóa, phương tiện vận tải ra, vào hoặc lưu giữ bảo quản trong kho bãi, “ địa điểm tập kết hàng hóa trong hoạt động xuất nhập khẩu phải làm thủ tục Hải quan. Chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan Hải quan.