Tăng Cường Quản Lý Nhà Nước Đối Với Du Lịch Cộng Đồng Bền Vững Tại Sa Pa

Tăng cường quản lý nhà nước du lịch cộng đồng tại Sapa nhằm phát triển bền vững, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống người dân.

• Tác giả: Phan Thị Phương Liên
• Người hướng dẫn: Thạc sĩ Trần Nữ Ngọc Anh
• Trường học: Viện Đại Học Mở Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh (Du Lịch)
• Đề tài: Tăng Cường Quản Lý Nhà Nước Đối Với Loại Hình Du Lịch Cộng Đồng Theo Hướng Phát Triển Bền Vững Tại Sa Pa
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• A. PHẦN MỞ ĐẦU
• A.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• A.2. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN
• A.3. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI
• A.4. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• A.5. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• A.6. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA LUẬN ÁN
• A.7. KẾT CẤU CỦA LUẬN ÁN
• B. PHẦN NỘI DUNG
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỚI DU LỊCH CỘNG ĐỒNG THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG
• 1.1. Một số khái niệm cơ bản và nguyên tắc phát triển Du lịch Cộng đồng
• 1.1.1. Khái niệm du lịch
• 1.1.2. Khái niệm du lịch cộng đồng
• 1.1.3. Khái niệm Du lịch bền vững
• 1.2. Nội dung cơ bản của quản lý nhà nước về du lịch
• 1.2.1. Tổng quan một số lý thuyết quản lý nhà nước về kinh tế
• 1.2.2. Khái niệm Quản lý Nhà nước về du lịch
• 1.2.3. Nội dung Quản lý Nhà nước về du lịch
• 1.2.4. Quản lý Nhà nước về Du lịch Cộng đồng
• 1.2.5. Các nhân tố ảnh hưởng đến Quản lý Nhà nước về Du lịch Cộng đồng
• 1.3. Một số kinh nghiệm trong và ngoài nước về du lịch cộng đồng và bài học vận dụng cho Sapa
• 1.3.1. Kinh nghiệm trong nước
• 1.3.2. Kinh nghiệm nước ngoài
• 1.4. Kết luận chương
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DU LỊCH CỘNG ĐỒNG TẠI SA PA TRONG THỜI GIAN QUA
• 2.1. Tiềm năng và thực trạng phát triển Du lịch Cộng đồng tại Sa Pa
• 2.1.1. Tổng quan Sa Pa và tiềm năng phát triển Du lịch Cộng đồng tại Sa Pa
• 2.1.2. Thực trạng phát triển du lịch cộng đồng tại Sa Pa (Giai đoạn 2011 – 2015)
• 2.1.3. Đánh giá tác động của Du lịch Cộng đồng tới kinh tế, văn hóa - xã hội và môi trường tại Sa Pa
• 2.1.4. Thực trạng Quản lý Nhà nước với phát triển Du lịch Cộng đồng tại Sa Pa
• 2.1.5. Thực trạng xây dựng và tổ chức thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch và chính sách phát triển du lịch
• 2.1.6. Thực trạng xây dựng, ban hành và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật, tiêu chuẩn định mức kinh tế - kỹ thuật trong hoạt động du lịch
• 2.1.7. Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và thông tin về du lịch
• 2.1.8. Tổ chức, quản lý hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực; nghiên cứu, ứng dụng khoa học và công nghệ
• 2.1.9. Tổ chức điều tra, đánh giá tài nguyên du lịch để xây dựng quy hoạch phát triển du lịch, xác định các khu du lịch, điểm du lịch, tuyến du lịch, đô thị du lịch
• 2.1.10. Tổ chức thực hiện hợp tác quốc tế về Du lịch Cộng đồng; hoạt động xúc tiến Du lịch Cộng đồng ở trong và ngoài nước
• 2.1.11. Quy định tổ chức bộ máy Quản lý Nhà nước về Du lịch Cộng đồng, sự phối hợp của các cơ quan nhà nước trong việc Quản lý Nhà nước về Du lịch Cộng đồng
• 2.1.12. Cấp, thu hồi giấy phép, giấy chứng nhận về hoạt động Du lịch Cộng đồng
• 2.1.13. Kiểm tra, thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật về Du lịch Cộng đồng
• 2.1.14. Đánh giá chung về hoạt động Quản lý Nhà nước với Du lịch Cộng đồng tại Sa Pa
• 2.1.15. Những ưu điểm trong hoạt động Quản lý Nhà nước về Du lịch Cộng đồng tại Sa Pa
• 2.1.16. Những hạn chế trong hoạt động Quản lý Nhà nước về Du lịch Cộng đồng tại Sa Pa
• 2.1.17. Nguyên nhân của những hạn chế trên
• 2.1.18. Những vấn đề đặt ra từ thực trạng đối với Quản lý Nhà nước về phát triển Du lịch Cộng đồng tại Sa Pa
• 2.2. Kết luận chương
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI LOẠI HÌNH DU LỊCH CỘNG ĐỒNG THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG TẠI SA PA THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Định hướng chiến lược, quan điểm, mục tiêu Quản lý Nhà nước với loại hình Du lịch Cộng đồng theo hướng phát triển bền vững trong thời gian tới
• 3.2. Đường lối, quan điểm của Đảng và nhà nước về quản lý phát triển du lịch đến năm 2020 tầm nhìn đến năm 2030
• 3.3. Một số dự báo và định hướng chiến lược phát triển du lịch bền vững đến năm 2020 tầm nhìn 2030
• 3.4. Quan điểm và mục tiêu Quản lý Nhà nước với loại hình Du lịch Cộng đồng bền vững tại Sa Pa trong thời gian tới
• 3.5. Đề xuất một số giải pháp tăng cường Quản lý Nhà nước về Du lịch Cộng đồng phát triển theo hướng bền vững ở Sa Pa
• 3.6. Xây dựng mô hình Quản lý Nhà nước thích hợp để phát triển Du lịch Cộng đồng bền vững ở Sa Pa
• 3.7. Bộ Công cụ Quản lý và Giám sát Du lịch Cộng đồng
• 3.8. Nhóm giải pháp tăng cường về quản lý nhà nước để nâng cao hiệu quả du lịch Cộng đồng bền vững tại Sa Pa
• 3.9. Kết luận chương
• C. PHẦN KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• C.1. Ưu điểm của khóa luận
• C.2. Hạn chế của khóa luận
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Nhà Nước Về Du Lịch Cộng Đồng Sa Pa

Sa Pa, với vẻ đẹp tự nhiên và văn hóa độc đáo, đang chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của du lịch cộng đồng. Quản lý nhà nước đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo sự phát triển này theo hướng bền vững. Quản lý nhà nước du lịch cộng đồng không chỉ là việc điều hành, kiểm soát mà còn là định hướng, hỗ trợ và tạo điều kiện để cộng đồng địa phương tham gia một cách chủ động và hiệu quả. Việc này bao gồm xây dựng chính sách, quy hoạch, đào tạo nguồn nhân lực và bảo tồn các giá trị văn hóa, môi trường. Sự cân bằng giữa phát triển kinh tế, bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường là mục tiêu hàng đầu trong phát triển bền vững du lịch Sa Pa. Bài viết này sẽ đi sâu vào phân tích thực trạng và đề xuất các giải pháp tăng cường quản lý nhà nước đối với du lịch cộng đồng tại Sa Pa.

1.1. Khái niệm và đặc điểm du lịch cộng đồng tại Sa Pa

Du lịch cộng đồng Sa Pa là hình thức du lịch mà người dân địa phương tham gia trực tiếp vào quá trình cung cấp dịch vụ, từ đó hưởng lợi kinh tế và bảo tồn văn hóa. Khác với các loại hình du lịch khác, du lịch cộng đồng đặt cộng đồng vào vị trí trung tâm, tạo ra sự gắn kết chặt chẽ giữa du khách và người dân. Các hoạt động du lịch thường gắn liền với các trải nghiệm văn hóa, khám phá thiên nhiên và tìm hiểu cuộc sống của cộng đồng địa phương. Theo tài liệu nghiên cứu, du lịch cộng đồng không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần nâng cao nhận thức về bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường cho cả cộng đồng địa phương Sa Pa và du khách.

1.2. Vai trò của quản lý nhà nước trong phát triển du lịch

Quản lý nhà nước đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng và điều phối sự phát triển của du lịch cộng đồng. Vai trò này bao gồm việc xây dựng chính sách du lịch cộng đồng, quy hoạch phát triển, quản lý tài nguyên, đảm bảo chất lượng dịch vụ và bảo vệ môi trường. Theo Thạc sĩ Trần Nữ Ngọc Anh, quản lý nhà nước hiệu quả cần đảm bảo sự tham gia của các bên liên quan, bao gồm Sở Du lịch Lào Cai, UBND tỉnh Lào Cai, các doanh nghiệp du lịch và cộng đồng địa phương. Quản lý nhà nước cũng cần tập trung vào việc đào tạo du lịch cộng đồng và nâng cao năng lực cho người dân địa phương để họ có thể tham gia một cách chuyên nghiệp và hiệu quả vào hoạt động du lịch.

II. Thực Trạng Quản Lý Du Lịch Cộng Đồng Sa Pa Phân Tích SWOT

Thực tế quản lý nhà nước đối với du lịch cộng đồng tại Sa Pa hiện nay vẫn còn nhiều bất cập. Mặc dù đã có những nỗ lực trong việc xây dựng chính sách, quy hoạch và đào tạo, nhưng hiệu quả chưa cao. Vẫn còn tình trạng khai thác tài nguyên du lịch một cách thiếu bền vững, gây ảnh hưởng đến môi trường và văn hóa địa phương. Việc kiểm soát chất lượng dịch vụ còn hạn chế, dẫn đến những trải nghiệm không tốt cho du khách. Phân tích SWOT (Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats) sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về thực trạng này, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp. Đánh giá tác động du lịch cần được thực hiện một cách thường xuyên và khách quan để có những điều chỉnh kịp thời.

2.1. Điểm mạnh điểm yếu trong quản lý nhà nước du lịch Sa Pa

Điểm mạnh trong quản lý nhà nước hiện nay là sự quan tâm của chính quyền địa phương đối với phát triển du lịch Sa Pa, cùng với tiềm năng du lịch phong phú của vùng đất này. Tuy nhiên, điểm yếu là sự thiếu đồng bộ trong chính sách, quy hoạch và nguồn lực, cũng như năng lực quản lý còn hạn chế của cán bộ địa phương. Theo khảo sát thực tế, nhiều người dân địa phương chưa được trang bị đầy đủ kiến thức và kỹ năng để tham gia vào hoạt động du lịch một cách chuyên nghiệp. Việc liên kết giữa các bên liên quan còn lỏng lẻo, dẫn đến tình trạng chồng chéo và thiếu hiệu quả trong quản lý.

2.2. Cơ hội và thách thức cho du lịch cộng đồng bền vững

Cơ hội cho du lịch cộng đồng bền vững tại Sa Pa là sự gia tăng của nhu cầu du lịch trải nghiệm văn hóa, khám phá thiên nhiên từ du khách trong và ngoài nước. Tuy nhiên, thách thức là sự cạnh tranh gay gắt từ các loại hình du lịch khác, cùng với nguy cơ tác động môi trường du lịch Sa Pa và suy thoái văn hóa do sự thương mại hóa. Việc bảo tồn văn hóa du lịch Sa Pa và bảo tồn văn hóa Sa Pa cần được đặt lên hàng đầu, đồng thời phải có các biện pháp kiểm soát chặt chẽ để giảm thiểu quản lý rủi ro du lịch. Nếu không có những giải pháp kịp thời, du lịch cộng đồng có thể trở thành gánh nặng cho cộng đồng địa phương.

III. Giải Pháp Quản Lý Nhà Nước Du Lịch Cộng Đồng Bền Vững Sa Pa

Để quản lý nhà nước du lịch cộng đồng hiệu quả tại Sa Pa, cần có một hệ thống giải pháp đồng bộ và toàn diện. Các giải pháp này cần tập trung vào việc hoàn thiện chính sách, quy hoạch, tăng cường năng lực quản lý, phát triển nguồn nhân lực, bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường. Quan trọng nhất là phải đảm bảo sự tham gia chủ động và tích cực của cộng đồng địa phương trong quá trình ra quyết định và thực hiện các hoạt động du lịch. Du lịch có trách nhiệm Sa Pa cần được thúc đẩy để đảm bảo lợi ích cho tất cả các bên liên quan.

3.1. Hoàn thiện chính sách và quy hoạch phát triển du lịch Sa Pa

Cần rà soát và bổ sung các pháp luật du lịch hiện hành để phù hợp với đặc thù của du lịch cộng đồng. Quy hoạch du lịch Sa Pa cần được xây dựng một cách khoa học, có sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học và cộng đồng địa phương. Quy hoạch cần xác định rõ các khu vực ưu tiên phát triển, các loại hình du lịch phù hợp và các biện pháp bảo tồn tài nguyên. Đồng thời, cần có cơ chế giám sát và đánh giá hiệu quả của quy hoạch một cách thường xuyên và khách quan. Theo kinh nghiệm quốc tế, việc xây dựng quy hoạch du lịch Sa Pa dựa trên các nguyên tắc phát triển bền vững sẽ đảm bảo sự cân bằng giữa phát triển kinh tế, bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường.

3.2. Tăng cường năng lực quản lý và phát triển nguồn nhân lực

Cần nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng cho cán bộ quản lý du lịch ở các cấp, thông qua các khóa đào tạo du lịch cộng đồng ngắn hạn và dài hạn. Đồng thời, cần khuyến khích sự tham gia của các tổ chức xã hội, các chuyên gia tư vấn trong việc quản lý nhà nước. Nguồn lực du lịch Sa Pa cần được khai thác một cách hiệu quả và bền vững, đồng thời phải có các biện pháp bảo vệ và tái tạo tài nguyên. Cần tăng cường hợp tác quốc tế để học hỏi kinh nghiệm và thu hút nguồn vốn đầu tư cho phát triển du lịch cộng đồng.

3.3. Bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường du lịch Sa Pa

Cần có các biện pháp bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa du lịch Sa Pa truyền thống, đặc biệt là văn hóa của các dân tộc thiểu số. Việc bảo tồn văn hóa không chỉ là giữ gìn các di sản vật thể mà còn là bảo tồn các phong tục, tập quán, nghệ thuật và tri thức bản địa. Đồng thời, cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường. Du lịch sinh thái Sa Pa cần được phát triển song song với bảo vệ môi trường, đảm bảo rằng các hoạt động du lịch không gây ảnh hưởng tiêu cực đến hệ sinh thái địa phương.

IV. Mô Hình Quản Lý Nhà Nước Hiệu Quả Cho Du Lịch Sa Pa

Việc xây dựng một mô hình quản lý nhà nước du lịch cộng đồng hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành du lịch Sa Pa. Mô hình này cần dựa trên sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan, đảm bảo sự tham gia của cộng đồng địa phương và có cơ chế giám sát, đánh giá hiệu quả rõ ràng. Mô hình quản lý cần linh hoạt, có khả năng thích ứng với những thay đổi của môi trường và thị trường du lịch. Kinh tế du lịch Sa Pa phải phát triển bền vững, mang lại lợi ích cho cộng đồng và bảo vệ tài nguyên.

4.1. Vai trò của chính quyền địa phương và cộng đồng

Chính quyền địa phương đóng vai trò định hướng, điều phối và hỗ trợ sự phát triển của du lịch cộng đồng. Chính quyền cần xây dựng chính sách, quy hoạch, cung cấp nguồn lực và tạo điều kiện thuận lợi cho cộng đồng tham gia vào hoạt động du lịch. Cộng đồng địa phương đóng vai trò trung tâm, là chủ thể của du lịch cộng đồng. Cộng đồng cần chủ động tham gia vào quá trình ra quyết định, cung cấp dịch vụ và bảo tồn văn hóa, môi trường. Theo kinh nghiệm quốc tế, sự tham gia chủ động của cộng đồng địa phương là yếu tố quyết định sự thành công của du lịch cộng đồng.

4.2. Cơ chế phối hợp giữa các bên liên quan

Cần có một cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp du lịch, các tổ chức xã hội và cộng đồng địa phương. Cơ chế này cần xác định rõ vai trò, trách nhiệm và quyền hạn của mỗi bên, đồng thời đảm bảo sự minh bạch và trách nhiệm giải trình. Các bên liên quan cần thường xuyên trao đổi thông tin, chia sẻ kinh nghiệm và phối hợp hành động để giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình phát triển du lịch cộng đồng. Khách du lịch Sa Pa cần được thông tin đầy đủ về các quy tắc ứng xử văn minh, tôn trọng văn hóa địa phương và bảo vệ môi trường.

V. Nghiên Cứu Ứng Dụng Quản Lý Nhà Nước Tại Mô Hình Homestay Sa Pa

Mô hình homestay là một trong những hình thức phổ biến của du lịch cộng đồng tại Sa Pa. Việc quản lý nhà nước hiệu quả đối với mô hình homestay sẽ góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường. Nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc đánh giá thực trạng quản lý nhà nước đối với mô hình homestay tại Sa Pa, từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp. Đánh giá tác động du lịch tới các homestay cần được thực hiện để có những điều chỉnh phù hợp.

5.1. Phân tích thực trạng quản lý homestay tại Sa Pa

Thực tế cho thấy việc quản lý homestay tại Sa Pa còn nhiều bất cập. Nhiều homestay chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn về chất lượng dịch vụ, vệ sinh an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường. Việc cấp phép và kiểm tra homestay còn lỏng lẻo, dẫn đến tình trạng homestay hoạt động tự phát, gây ảnh hưởng đến trật tự xã hội và môi trường. Cần có các biện pháp quản lý chặt chẽ hơn để đảm bảo chất lượng và tính bền vững của mô hình homestay. Theo khảo sát, nhiều khách du lịch Sa Pa đánh giá cao trải nghiệm tại homestay, nhưng cũng bày tỏ lo ngại về chất lượng dịch vụ và vệ sinh.

5.2. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý homestay

Cần xây dựng các tiêu chuẩn cụ thể và chi tiết về chất lượng dịch vụ, vệ sinh an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường đối với homestay. Việc cấp phép và kiểm tra homestay cần được thực hiện một cách nghiêm ngặt và thường xuyên. Đồng thời, cần hỗ trợ các homestay nâng cao chất lượng dịch vụ, thông qua các khóa đào tạo, tư vấn và hỗ trợ tài chính. Cần khuyến khích các homestay liên kết với nhau để tạo thành các mạng lưới, hợp tác trong việc quảng bá, tiếp thị và nâng cao chất lượng dịch vụ. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức của người dân địa phương về tầm quan trọng của việc quản lý homestay một cách bền vững.

VI. Kết Luận và Tương Lai Quản Lý Nhà Nước Du Lịch Cộng Đồng

Quản lý nhà nước đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo sự phát triển bền vững của du lịch cộng đồng tại Sa Pa. Để quản lý nhà nước hiệu quả, cần có một hệ thống giải pháp đồng bộ và toàn diện, tập trung vào việc hoàn thiện chính sách, quy hoạch, tăng cường năng lực quản lý, phát triển nguồn nhân lực, bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường. Sự tham gia chủ động và tích cực của cộng đồng địa phương là yếu tố quyết định sự thành công của phát triển bền vững du lịch Sa Pa. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và đổi mới các phương pháp quản lý để đáp ứng với những thay đổi của môi trường và thị trường du lịch.

6.1. Tóm tắt các giải pháp chính và khuyến nghị

Các giải pháp chính bao gồm hoàn thiện chính sách và quy hoạch, tăng cường năng lực quản lý và phát triển nguồn nhân lực, bảo tồn văn hóa và bảo vệ môi trường. Khuyến nghị chính là cần tăng cường sự tham gia của cộng đồng địa phương, đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan và xây dựng một mô hình quản lý linh hoạt và hiệu quả.

6.2. Triển vọng phát triển du lịch cộng đồng bền vững tại Sa Pa

Với những nỗ lực trong việc quản lý và phát triển, du lịch cộng đồng tại Sa Pa có nhiều triển vọng phát triển bền vững. Sa Pa có tiềm năng trở thành một điểm đến du lịch hấp dẫn, mang lại lợi ích cho cộng đồng địa phương và bảo tồn các giá trị văn hóa, môi trường. Quản lý nhà nước du lịch cộng đồng cần tiếp tục được hoàn thiện để đáp ứng với những thách thức mới và tận dụng tối đa các cơ hội phát triển.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Hoạt động du lịch cộng đồng (DLCĐ) tại Việt Nam bắt đầu hình thành từ khoảng năm 1997 và được nhân rộng tại nhiều địa bàn vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn như Sa Pa, Hà Giang, Cát Bà. Loại hình này gắn liền với các hoạt động trải nghiệm văn hóa bản địa, khám phá sinh thái và hình thức lưu trú tại gia (homestay), đóng vai trò quan trọng trong việc tạo việc làm, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, xóa đói giảm nghèo và nâng cao nhận thức văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số.

Huyện Sa Pa (tỉnh Lào Cai) sở hữu nhiều tiềm năng tự nhiên và nhân văn đặc trưng với địa hình núi cao, khí hậu mát mẻ quanh năm, các thắng cảnh nổi tiếng (núi Hàm Rồng, Thác Bạc, bãi đá cổ) cùng bản sắc phong phú của các cộng đồng dân tộc H'Mông, Dao, Tày. Từ năm 1998, dưới sự hỗ trợ của Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Thế giới (IUCN) và Tổ chức Phát triển Hà Lan (SNV), mô hình DLCĐ thí điểm đã được thiết lập tại các xã Cát Cát, Sín Chải (thuộc San Sả Hồ), Tả Van, Tả Phìn và Bản Hồ. Tuy nhiên, sau quá trình vận hành, thực tiễn nảy sinh nhiều bất cập: sản phẩm du lịch còn nghèo nàn, phương thức kinh doanh nhỏ lẻ, thời gian lưu trú ngắn; xuất hiện tình trạng thương mại hóa, mai một bản sắc văn hóa và nguy cơ xâm hại cảnh quan thiên nhiên. Công tác quản lý nhà nước (QLNN) về quy hoạch, cơ chế, chính sách còn sơ khai, thiếu tính đồng bộ và chưa theo kịp tốc độ phát triển.

Nhằm giải quyết những thách thức nêu trên, khóa luận xác định mục đích nghiên cứu là phân tích, đánh giá hoạt động DLCĐ và thực trạng QLNN tại Sa Pa, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhằm phát triển du lịch bền vững.

Ba nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể được xác định gồm:

1. Tổng hợp cơ sở lý luận về du lịch cộng đồng, du lịch bền vững và các nguyên tắc quản lý nhà nước về du lịch.
2. Phân tích thực trạng và làm rõ những vấn đề đặt ra đối với công tác quản lý nhà nước về du lịch cộng đồng tại Sa Pa.
3. Đề xuất hệ thống quan điểm và giải pháp tăng cường quản lý nhà nước đối với du lịch cộng đồng tại Sa Pa theo định hướng phát triển bền vững.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động du lịch cộng đồng và công tác quản lý nhà nước đối với du lịch cộng đồng theo hướng bền vững tại Sa Pa, Lào Cai.
• Không gian nghiên cứu: Toàn bộ địa bàn lãnh thổ huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai.
• Thời gian nghiên cứu: Dữ liệu thực trạng và tài liệu được khảo sát trong giai đoạn 2010 – 2016 (trọng tâm số liệu giai đoạn 2011 – 2015).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các chuẩn mực học thuật quốc tế và hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam:

• Khái niệm du lịch: Tác giả trích dẫn định nghĩa của Liên hiệp Quốc tế các Tổ chức Lữ hành Chính thức (IUOTO), Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO) và Điều 4 Luật Du lịch Việt Nam năm 2005. Đồng thời, nghiên cứu phân tích bốn chức năng cơ bản của du lịch gồm: chức năng xã hội, chức năng kinh tế, chức năng sinh thái và chức năng chính trị.
• Khái niệm và nguyên tắc du lịch cộng đồng: Vận dụng định nghĩa cộng đồng của Keith và Anry (1988), quan điểm của Hsien Hue Lee (Đại học cộng đồng Hsin-Hsing, Đài Loan) và định hướng tại Hội thảo Chia sẻ Bài học Kinh nghiệm Phát triển Du lịch Cộng đồng Việt Nam (Hà Nội, 2003). Tác giả tổng hợp bốn nguyên tắc vận hành: Sự tôn trọng và thừa nhận; Sự ủy quyền; Chia sẻ lợi ích; Trách nhiệm giữ gìn môi trường và văn hóa.
• Du lịch bền vững: Tiếp cận từ ấn phẩm Chiến lược Bảo tồn Thế giới của IUCN (1980), Báo cáo Brundtland của Ủy ban WCED (1987), định nghĩa của Hội đồng Du lịch và Lữ hành Quốc tế (WTTC, 1996), Hội nghị Rio de Janeiro (1992) và Khoản 18 Điều 4 Luật Du lịch Việt Nam năm 2005; nhấn mạnh sự dung hòa giữa ba trụ cột: bền vững tự nhiên, bền vững kinh tế và bền vững văn hóa - xã hội.
• Lý luận quản lý nhà nước về kinh tế và du lịch: Khái quát các học thuyết quản trị của F. Taylor, H. Fayol, H. Koontz; cấu trúc nội dung QLNN theo Khoản G Điều 1 Quyết định số 2473/QĐ-TTg ngày 30/12/2011 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt "Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030".

Phương pháp nghiên cứu thực tế được triển khai bao gồm:

• Phương pháp thu thập, phân tích và tổng hợp tài liệu: Thu thập số liệu thứ cấp từ Tổng cục Du lịch, Sở Văn hóa Thông tin và Du lịch tỉnh Lào Cai, Phòng Văn hóa Du lịch huyện Sa Pa, các đề tài khoa học và kỷ yếu hội thảo chuyên ngành.
• Phương pháp biểu đồ, bảng biểu: Hệ thống hóa các chỉ tiêu tăng trưởng về doanh thu, lượt khách nội địa và quốc tế qua các bảng số liệu, biểu đồ so sánh.
• Phương pháp liên ngành: Kết hợp kiến thức giữa du lịch học, kinh tế học quản lý, dân tộc học và xã hội học để đánh giá tác động văn hóa - môi trường tại các làng bản.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về Quản lý Nhà nước với Du lịch Cộng đồng theo hướng phát triển bền vững

Chương này làm rõ hệ thống khái niệm, nguyên tắc và vai trò của quản lý nhà nước đối với du lịch cộng đồng. Tác giả phân tích bốn nhóm nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả QLNN gồm: cơ chế chính sách và văn bản pháp luật; chất lượng đội ngũ cán bộ công chức; cơ sở kỹ thuật hỗ trợ quản lý; môi trường tự nhiên và nhân văn bên ngoài.

Bên cạnh lý thuyết, chương 1 nghiên cứu kinh nghiệm thực tiễn từ các mô hình trong nước và quốc tế nhằm rút ra bài học cho Sa Pa:

• Vườn quốc gia Ba Bể (tỉnh Bắc Kạn): Mô hình thành lập từ năm 1977 (quy mô 76.000 ha), triển khai dịch vụ DLCĐ từ năm 1998 tại bản Pác Ngòi và Bó Lù. Hoạt động quản lý áp dụng cơ chế điều tiết tài chính: giá dịch vụ nhà nghỉ tại gia trích nộp 6% cho huyện và 4% cho ngân sách xã để tái đầu tư hạ tầng đường sá; người dân thành lập tổ dịch vụ kết hợp tuần tra bảo vệ rừng.
• Bản Lác, huyện Mai Châu (tỉnh Hòa Bình): Khai thác văn hóa người Thái trắng; mức giá dịch vụ lưu trú homestay bình quân 100.000 VNĐ/người/đêm; cuối năm mỗi hộ đóng góp 10% doanh thu cho cơ quan quản lý huyện để chi dùng vào việc nâng cấp, sửa sang hạ tầng thôn bản.
• Thái Lan: Quản lý thông qua Cơ quan Du lịch Quốc gia Thái Lan (TAT) - đơn vị độc lập trực thuộc Chính phủ do Thống đốc đứng đầu, quản lý và xúc tiến lượng khách quốc tế vượt 10 triệu lượt/năm; chú trọng chuyển dịch từ khai thác quy mô sang bảo vệ tài nguyên và an ninh du lịch.
• Malaysia: Quản lý qua Cục Xúc tiến Du lịch trực thuộc Bộ Văn hóa – Nghệ thuật và Du lịch với ngân sách tiếp thị vượt 40 triệu USD/năm, đón 14–15 triệu lượt khách quốc tế, tạo doanh thu trên 12 tỷ USD; ưu tiên phát triển du lịch sinh thái và đa dạng hóa sản phẩm bản địa.

Từ các mô hình này, tác giả đúc kết các bài học cốt lõi cho Sa Pa: cần chủ động xây dựng quy hoạch khả thi để kêu gọi vốn tài trợ; liên kết chặt chẽ với cấp tỉnh và Trung ương; cơ quan du lịch địa phương đóng vai trò hạt nhân xây dựng tour tuyến; tăng cường phân cấp thẩm quyền về cấp xã, thôn bản.

Chương 2: Thực trạng Quản lý Nhà nước về Du lịch Cộng đồng tại Sa Pa trong thời gian qua

Chương 2 phân tích điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và đánh giá thực trạng quản lý nhà nước tại địa phương:

• Điều kiện địa bàn: Huyện Sa Pa có diện tích 683,29 km² (chiếm 8,24% diện tích tự nhiên tỉnh Lào Cai), nằm ở độ cao 1.500 – 1.650 m tại sườn núi Lô Suây Tông, tọa độ 22°20’51” vĩ Bắc đến 103°49’3” kinh Đông; địa giới giáp các huyện Bát Xát, Văn Bàn, Bảo Thắng, Than Uyên và tỉnh Lai Châu. Sa Pa có mạng lưới điểm DLCĐ phân bố tại các xã San Sả Hồ (Cát Cát, Sín Chải), Tả Van, Tả Phìn, Bản Hồ.
• Thực trạng phát triển DLCĐ giai đoạn 2011 – 2015: Tác giả dẫn chứng số liệu qua Bảng 2.1 (Doanh thu du lịch chung tại Sa Pa), Bảng 2.2 (Lượng khách và doanh thu từ hoạt động DLCĐ), Biểu đồ 2.1 và Biểu đồ 2.2. Hoạt động DLCĐ mang lại nguồn sinh kế mới, thúc đẩy khôi phục các nghề thủ công mỹ nghệ và nâng cao đời sống dân cư; tuy nhiên cũng tạo ra sức ép lớn về rác thải sinh hoạt, ô nhiễm nguồn nước và nguy cơ thương mại hóa bản sắc tộc người.
• Thực trạng QLNN trên 8 nội dung hoạt động:
  1. Xây dựng và thực hiện quy hoạch, kế hoạch phát triển du lịch.
  2. Ban hành và triển khai văn bản quy phạm pháp luật, tiêu chuẩn định mức kinh tế - kỹ thuật.
  3. Tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật và thông tin du lịch.
  4. Đào tạo, bồi dưỡng nhân lực và ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật.
  5. Tổ chức điều tra, đánh giá tài nguyên để phân định khu, điểm, tuyến du lịch.
  6. Xúc tiến quảng bá và hợp tác quốc tế (tiêu biểu là các dự án của SNV Hà Lan, CIDA Canada).
  7. Kiện toàn bộ máy quản lý và cơ chế phối hợp liên ngành.
  8. Cấp, thu hồi giấy phép và thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo.
• Hạn chế và nguyên nhân: Công tác chỉ đạo còn mang tính bột phát, quy hoạch thiếu tính bền vững; bộ máy nhân sự cấp cơ sở thiếu chuyên môn nghiệp vụ; chưa có hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật chuyên biệt cho dịch vụ homestay; việc phân chia lợi ích kinh tế thiếu công bằng khiến người dân bản địa chịu thiệt thòi so với các doanh nghiệp lữ hành.

Chương 3: Các quan điểm và giải pháp tăng cường Quản lý Nhà nước đối với loại hình Du lịch Cộng đồng theo hướng phát triển bền vững tại Sa Pa thời gian tới

Chương 3 xây dựng hệ thống giải pháp xuất phát từ đường lối, quan điểm phát triển du lịch của Đảng và Nhà nước giai đoạn đến năm 2020, tầm nhìn 2030 (theo Quyết định số 2473/QĐ-TTg). Tác giả đề xuất các định hướng lớn:

• Xây dựng mô hình Quản lý Nhà nước thích hợp: Đề xuất cấu trúc mô hình phát triển du lịch dựa vào cộng đồng (Hình 3.1) và xác lập vai trò của các đối tác bên trong (Hộp 3.1), tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa chính quyền huyện, UBND xã, ban quản lý thôn bản, doanh nghiệp du lịch và hộ dân.
• Thiết lập Bộ Công cụ Quản lý và Giám sát Du lịch Cộng đồng: Khóa luận hệ thống hóa quy trình giám sát qua các sơ đồ và bảng biểu cụ thể:
  • Chu trình giám sát liên tục (Hình 3.7) và các bước lập chương trình giám sát (Hình 3.2, 3.3, 3.6).
  • Quy trình xây dựng chỉ tiêu và cơ sở dữ liệu tờ chỉ tiêu (Hình 3.5, Bảng 3.6, Bảng 3.7).
  • Kế hoạch giám sát và kỹ thuật thu thập dữ liệu chỉ tiêu môi trường (Bảng 3.3, Bảng 3.5, Hộp 3.3).
  • Khung hành động can thiệp trước khi điều tra nguyên nhân sự cố (Hộp 3.4).
• Nhóm giải pháp tăng cường hiệu lực QLNN:
  • Hoàn thiện quy hoạch chi tiết các không gian du lịch cộng đồng, tránh tình trạng phát triển tự phát phá vỡ cảnh quan.
  • Ban hành khung tiêu chuẩn quản lý chất lượng buồng phòng, vệ sinh môi trường đối với hộ kinh doanh homestay.
  • Tăng cường phân cấp quản lý cho UBND cấp xã và trao quyền tự quản cho ban quản lý du lịch cộng đồng cấp thôn bản.
  • Đẩy mạnh đào tạo kỹ năng nghiệp vụ du lịch, kỹ năng ngoại ngữ và vệ sinh an toàn thực phẩm cho người dân tộc thiểu số.
  • Thiết lập cơ chế phân phối doanh thu công bằng từ nguồn bán vé tham quan để tái đầu tư cơ sở hạ tầng nông thôn.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp và phân tích bức tranh toàn diện về hoạt động du lịch cộng đồng và công tác quản lý nhà nước tại Sa Pa giai đoạn 2011 – 2015. Kết quả nghiên cứu làm nổi bật những đóng góp cụ thể:

Nội dung khảo cứu	Dữ kiện và kết quả chính trong khóa luận
Phạm vi địa lý	Diện tích 683,29 km² (chiếm 8,24% diện tích tỉnh Lào Cai), độ cao 1.500 – 1.650 m tại sườn núi Lô Suây Tông; tọa độ 22°20’51”B - 103°49’3”Đ.
Địa bàn trọng điểm	Các xã Cát Cát, Sín Chải (xã San Sả Hồ), Tả Van, Tả Phìn, Bản Hồ; gắn với văn hóa người H'Mông, Dao, Tày.
Công cụ quản lý đề xuất	Bộ Công cụ Quản lý và Giám sát DLCĐ gồm 7 bước lập kế hoạch, chu trình giám sát liên tục, hệ thống bảng biểu chỉ tiêu môi trường và kinh tế - xã hội.
Giải pháp cơ chế	Cơ chế phân phối tỷ lệ nguồn thu dịch vụ (học tập kinh nghiệm trích nộp 10% tại Ba Bể và Mai Châu) để phục vụ duy tu hạ tầng bản làng.

So với các công trình nghiên cứu đi trước, khóa luận xác lập vị trí học thuật riêng thông qua việc tập trung trực tiếp vào năng lực quản lý nhà nước:

[Phạm Ngọc Thắng, 2010]      -> Tập trung vào du lịch gắn với xóa đói giảm nghèo tại Lào Cai
[Hoàng Thị Kim Luyến, 2011]   -> Nghiên cứu tập quán du lịch của người Giáy ở Tả Van (thiên về dân tộc học)
[Nguyễn Hồng Quang, 2015]    -> Phân tích sản phẩm du lịch và đào tạo năng lực người dân tộc thiểu số
[Vũ Thị Hồng Anh, 2012]      -> Nghiên cứu thực trạng QLNN về du lịch cộng đồng tại Sa Pa
[Phan Thị Phương Liên, 2016] -> Kế thừa các kết quả thực tiễn, phát triển hệ thống giải pháp QLNN theo
                                 chuẩn bền vững và đề xuất Bộ Công cụ Giám sát chỉ tiêu cụ thể.

Đóng góp mới của khóa luận được thể hiện ở ba khía cạnh:

1. Hệ thống hóa và làm rõ ranh giới lý luận giữa du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và du lịch bền vững gắn liền với thẩm quyền quản lý nhà nước cấp địa phương.
2. Khảo sát toàn diện 8 chức năng QLNN về du lịch cộng đồng tại Sa Pa, chỉ rõ các hạn chế về pháp lý, nhân sự và phân bổ lợi ích trong giai đoạn 2011 – 2015.
3. Thiết kế mô hình quản lý phối hợp liên ngành và xây dựng Bộ Công cụ Quản lý và Giám sát Du lịch Cộng đồng có tính ứng dụng thực tiễn cao cho huyện Sa Pa.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của khóa luận: Tác giả tự nhận định do nguồn dữ liệu thống kê tại các thôn bản vùng sâu còn tản mạn, kiến thức và kinh nghiệm thực tế của sinh viên còn giới hạn nên việc đánh giá định lượng tác động môi trường tại một số điểm bản chưa thật sự chi tiết; phạm vi nghiên cứu chỉ giới hạn trong địa giới hành chính huyện Sa Pa giai đoạn 2010 – 2016.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu áp dụng các chỉ số đo lường sức chứa du lịch (carrying capacity) tại các bản du lịch cộng đồng trọng điểm của Sa Pa; nghiên cứu ứng dụng công nghệ thông tin trong việc số hóa dữ liệu và vận hành chu trình giám sát môi trường du lịch cấp cơ sở.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên và học viên: Chuyên ngành Quản trị Kinh doanh Du lịch, Quản trị Khách sạn, Quản lý Kinh tế, Du lịch học và Văn hóa Dân tộc thiểu số cần tư liệu nghiên cứu về phát triển du lịch cộng đồng vùng núi phía Bắc.
• Cán bộ quản lý chuyên môn: Cán bộ Phòng Văn hóa và Thông tin huyện Sa Pa, Trung tâm Thông tin và Xúc tiến Du lịch tỉnh Lào Cai, UBND các xã có hoạt động DLCĐ trong việc tham khảo các bước xây dựng quy chế quản lý homestay và quy trình giám sát chỉ tiêu môi trường.
• Phần nội dung đáng tham khảo nhất: Hệ thống sơ đồ và biểu mẫu giám sát tại Chương 3 (từ Bảng 3.1 đến Bảng 3.7 và Hình 3.1 đến Hình 3.7) cung cấp phương pháp tiếp cận quản lý có cấu trúc rõ ràng, có thể áp dụng trực tiếp vào công tác kiểm tra, giám sát du lịch tại địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận định nghĩa loại hình lưu trú đặc trưng của du lịch cộng đồng là gì?
Loại hình lưu trú đặc trưng được xác định là lưu trú tại gia (homestay). Khách du lịch trực tiếp trải nghiệm dịch vụ ăn, ngủ, sinh hoạt và tham gia vào một số công việc thường nhật tại nhà của người dân địa phương, giúp du khách hiểu sâu sắc về văn hóa bản địa, đồng thời tạo nguồn thu trực tiếp cho đồng bào dân tộc thiểu số.

2. Vị trí địa lý và các thông số tự nhiên của huyện Sa Pa được ghi nhận như thế nào trong khóa luận?
Huyện Sa Pa nằm ở độ cao 1.500 đến 1.650 m tại sườn núi Lô Suây Tông, diện tích tự nhiên khoảng 683,29 km² (chiếm 8,24% diện tích tỉnh Lào Cai), tọa độ từ 22°20’51” vĩ Bắc đến 103°49’3” kinh Đông. Địa giới hành chính tiếp giáp các huyện Bát Xát (phía Bắc), Văn Bàn (phía Nam), Bảo Thắng (phía Đông), Than Uyên và tỉnh Lai Châu (phía Tây).

3. Khóa luận nghiên cứu những mô hình du lịch cộng đồng thực tế nào trong nước để rút kinh nghiệm cho Sa Pa?
Tác giả nghiên cứu hai mô hình: (1) Vườn quốc gia Ba Bể (tỉnh Bắc Kạn) với cơ chế trích nộp 6% doanh thu nhà nghỉ cho huyện và 4% cho xã để tu bổ hạ tầng, cộng đồng lập đội bảo vệ rừng; (2) Bản Lác - Mai Châu (tỉnh Hòa Bình) của người Thái trắng với mức giá homestay khoảng 100.000 VNĐ/người/đêm và trích nộp 10% doanh thu cuối năm cho huyện.

4. Đề tài kế thừa và phát triển những gì so với các công trình nghiên cứu trước đây tại Sa Pa?
Nghiên cứu kế thừa dữ liệu về xóa đói giảm nghèo của NCS Phạm Ngọc Thắng (2010), tư liệu văn hóa của NCS Hoàng Thị Kim Luyến (2011), nghiên cứu sản phẩm của NCS Nguyễn Hồng Quang (2015) và tiếp nối đề tài quản lý nhà nước của tác giả Vũ Thị Hồng Anh (2012). Đóng góp riêng của khóa luận là tiếp cận dưới góc độ phát triển bền vững và xây dựng Bộ Công cụ Quản lý và Giám sát Du lịch Cộng đồng cho địa bàn Sa Pa.

5. Cấu phần chính của "Bộ Công cụ Quản lý và Giám sát Du lịch Cộng đồng" đề xuất ở Chương 3 gồm những nội dung gì?
Bộ công cụ bao gồm chu trình giám sát liên tục (Hình 3.7), các bước xây dựng chương trình giám sát, bảng xác định nguồn lực (Bảng 3.1), biểu mẫu cơ sở dữ liệu tờ chỉ tiêu (Bảng 3.6, 3.7), kỹ thuật thu thập dữ liệu chỉ tiêu môi trường (Bảng 3.5) và các hành động can thiệp trước khi điều tra nguyên nhân (Hộp 3.4).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phan Thị Phương Liên đã giải quyết một cách có hệ thống vấn đề quản lý nhà nước đối với loại hình du lịch cộng đồng tại Sa Pa dưới góc độ phát triển bền vững. Nghiên cứu kết hợp chặt chẽ giữa khung lý thuyết kinh tế - quản lý, các quy định pháp luật hiện hành và số liệu thực tế giai đoạn 2011 – 2015. Hệ thống giải pháp và Bộ công cụ quản lý giám sát đề xuất tại Chương 3 mang giá trị ứng dụng thiết thực cho công tác quản lý du lịch tại Sa Pa nói riêng và các địa phương vùng cao có mô hình du lịch tương đồng nói chung.

Trích đoạn nội dung tài liệu

PHẦN MỞ ĐẦU Formatted: Font: Bold, No underline, Font color: Auto, Vietnamese (Vietnam) Formatted: Font: Vietnamese (Vietnam) 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Ngày nay, trên toàn thế giới, du lịch đã trở thành nhu cầu không thể thiếu trong đời sống văn hóa – - xã hội của mỗi người. Hoạt động du lịch đã và đang phát triển mạnh mẽ, trở thành ngành kinh tế chủ chốt tại nhiều nước trên thế giới. Ở Việt Nam, loại hình Du lịch Cộng đồng (DLCĐ) đã xuất hiện từ khoảng những năm 1997 và được phổ biến rộng rãi những năm gần đây.

Loại hình DLCĐ thường được triển khai ở những vùng xa xôi, hẻo lánh và người dân có thu nhập thấp như Sa Pa, Hà Giang, Cát Bà… Trải qua gần 20 năm hình thành và phát triển, DLCĐ không còn là một khái niệm hay cụm từ xa lạ với người ngành du lịch,. Nó đem lại những giá trị vật chất và tinh thần, những lợi ích và giá trị không chỉ cho người dân bản địa phương mà còn góp phần đóng góp tích cực cho sự phát triển của ngành du lịch quốc gia. DLCĐ thường gắn với các hoạt động sinh thái như tham quan, cắm trại, leo núi, tìm hiểu văn hóa bản địa, tham gia trực tiếp vào một số hoạt động tiêu biểu của người dân địa phương. Loại hình lưu trú đặc trưng của DLCĐ là lưu trú tại gia - homestay –- tại đó khách du lịch sẽ trải nghiệm dịch vụ lưu trú, ăn uốngăn, ngủ, và tham gia vào một số công việc thường nhật tại nhà của người dân địa phương.

Các hoạt động này không chỉ giúp khách du lịch có những trải nghiệm chân thực nhất về cuộc sống của người dân nơi mình du lịch, mà qua đó góp phần tạo công ăn việc làm, thu nhập, góp phần phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, phát triển văn hóa - xã hội, nâng cao văn hóa, nhận thức của người dân bản địa phương, đặc biệt là người dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa. Vì vậy, hoạt động du lịch đã và đang nhận được nhiều sự quan tâm, ủng hộ của Nhà nước và địa phương. Là một huyện miền núi của tỉnh Lào Cai, cách Hà Nội khoảng 400 ki-lô-mét về Formatted: Font: Times New Roman, Italic hướng Tây Bắc, Sa Pa -– “Thành phố trong sương” – - từ hơn 100 năm trước đã trở thành Formatted: Right: 0.08", Space Before: 6 pt, After: 0 pt, Border: Top: (Single solid line, khu nghỉ mát được mọi người yêu thích. Nơi đây hội tụ đầy đủ các yếu tố cảnh quan thiên Auto, 0.5 pt Line width) nhiên như núi rừng quanh năm xanh tốt, khí hậu quanh năm mát mẻ, tạo nên bức tranh Formatted: Font: Times New Roman, Italic Field Code Changed thiên nhiên hài hòa, thơ mộng.

Sa Pa còn được mệnh danh là “Thành phố trong mây” với Formatted: Font: Times New Roman, Italic Giáo viên hướng dẫn: Trần Nữ Ngọc Anh 1 Sinh viên: Phan Thị Phương Liên những điểm tham quan thú vị như Thác Bạc, núi Hàm Rồng, bãi đá cổ… Bên cạnh thiên nhiên thơ mộng, Sa Pa còn hội tụ những nét đẹp trong bản sắc văn hóa bởi sự đa dạng của các dân tộc thiểu số như: H’mong, Dao, Tày… với những phong tục, lễ hội đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc. Với những lợi thế cả về thiên nhiên lẫn con người, Sa Pa mang đầy đủ các yếu tố để phát triển các loại hình du lịch như: du lịch sinh thái, du lịch mạo hiểm, du lịch nghỉ dưỡng, du lịch tâm linh và đặc biệt là du lịch cộng đồng. Được phát triển từ năm 1998, với sự giúp đỡ của Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên thế Formatted: Font: Not Bold, No underline, Font color: Auto, Condensed by 0.2 pt giới (IUCN) và Tổ chức Phát triển của chính phủ Hà Lan (SNV), Lào Cai đã xây dựng thí điểm mô hình DLCĐ tại Sa Pa, tập trung tại các xã Cát Cát, Sín Chải thuộc huyện Sa Sản Hồ, xã Tả Văan, Tả Phìn và Bản Hồ. Sau một thời gian ngắn triển khai dự án, DLCĐ được xác định là phù hợp với điều kiện ở vùng Sa Pa và mang lại kết quả khả quan cho du lịch nơi đây.

Formatted: Condensed by 0.2 pt Sau một quá trình thực hiện, theo đánh giá của Tổ chức Phát triển Du lịch của chính phủ Hà Lan, du lịch Sa Pa có xu hướng phát triển và thị trường khách tốt, tuy nhiên người dân chưa khai thác được hết giá trị bản sắc văn hóa dân tộc để phát triển du lịch cộng đồng. Khách du lịch chưa hoàn toàn thỏa mãn với các dịch vụ DLCĐ tại nơi đây. Một số diểm điểm du lịch đã được xây dựng và đi vào hoạt động, nhưng sản phẩm du lịch vẫn nghèo nàn, người dân làm du lịch nhỏ lẻ, số ngày khách du lịch lưu trú chưa cao. Hơn nữa, còn có sự xuất hiện của những hoạt động đi ngược lại với nguyên tác du lịch bền vững như xu hướng thương mại hóa, sự mai một của bản sắc văn hóa dân tộc, các công trình phá hoại cảnh quan khiến cho vấn đề du lịch bền vững ngày càng trở nên cấp thiết hơn.

Vai trò của Quản lý Nhà nước (QLNN) trên cơ sở hoạch định cơ chế, chính sách, kế hoạch chiến lược còn nhiều bất cập. Định hướng phát triển DLCĐ còn chưa rõ rệt, các chính sách còn sơ khai, bột phát, thiếu đồng bộ khiến cho sự phát triển loại hình DLCĐ tại Sa Pa chưa đạt cả về chất và lượng. Trước những thách thức lâu dài đó, việc đổi mới, hoàn thiện và tăng cường sự QLNN trọng việc định hướng, quản lý, giám sát và Formatted: Font: Times New Roman, Italic Formatted: Right: 0.08", Space Before: 6 pt, phát triển loại hình DLCĐ theo hướng bền vững ở Sapa là rất cần thiết. Từ đó, cũng có After: 0 pt, Border: Top: (Single solid line, Auto, 0.5 pt Line width) thể nhân rộng bài học kinh nghiệm để đề xuất ứng dụng việc QLNN về phát triển DLCĐ Formatted: Font: Times New Roman, Italic tại các điểm du lịch khác ở Việt Nam.

Field Code Changed Formatted: Font: Times New Roman, Italic Giáo viên hướng dẫn: Trần Nữ Ngọc Anh 2 Sinh viên: Phan Thị Phương Liên Từ những lý do nêu trên, em đã chọn đề tài “Tăng cường Quản lý Nhà nước đối với loại hình Du lịch Cộng đồng theo hướng phát triển bền vững tại Sa Pa” để làm đề tài khóa luận tốt nghiệp. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN Formatted: Font: Calibri, 11 pt, Italic Formatted: Normal, Left, Level 2, Line Cho đến nay đã có rất nhiều công trình nghiên cứu, báo cáo và hội thảo liên spacing: single quan đến vấn chủ đề DLCĐ nhằm góp phần phát triển bền vững ngành Du lịch Việt Nam. Tuy nhiên, những công trình này thường đặt ra những vấn đề xây dựng mô hình DLCĐ, phát triển mô hình DLCĐ nói chung tại Việt nam và Sa Pa. Chưa có nhiều đề tài đề cập cụ thể đến các giải pháp quản lý nhà nước về DLCĐ tại Sa Pa.

Đề tài luận án: “Phát triển du lịch gắn với xóa đói giảm nghèo tại Lào Cai” – - NCS Phạm Ngọc Thắng, chuyên ngành Quản lý kinh tế (Kinh tế du lịch) – - Đại học Kinh tế Quốc Dândân, 2010 tập trung chủ yếu vào việc chứng minh hiệu quả của một số mô hình phát triển du lịch dựa vào cộng đồng trong và ngoài nước đối với công tác bảo tồn các nguồn lợi tự nhiên và lợi ích của cộng đồng do phát triển du lịch tại địa phương mang lại. Đề tài luận án: “Du lịch cộng đồng của người Giáy Dáy ở Tả Van, Sa Pa, Lào Cai” – - NCS Hoàng Thị Kim Luyến, Khoa Dân tộc thiểu số, Đại học Văn Hóa Hà Nội, 2011 tập trung chủ yếu vào việc phân tích hiện trạng và đưa ra một số giải pháp để phát triển DLCĐ. Đề tài có đưa ra một số giải pháp đối với QLNN nhưng chỉ mang tính khuyến khích người dân tham gia. Đề tài Nghiên cứu khoa học cấp Bộ: “Nghiên cứu xây dựng mô hình phát triển Du lịch dựa vào cộng đồng tại Chùa Hương – - Hà Tây” do Viện nghiên cứu và Phát triển du lịch đề xuất đến việc xây dựng mô hình phát triển DLCĐ tại chùa Hương mà chưa đề cập Formatted: Font: Times New Roman, Italic đến các giải pháp quản lý nhà nước về DLCĐ để phát triển mô hình này.08", Space Before: 6 pt, After: 0 pt, Border: Top: (Single solid line, Auto, 0.5 pt Line width) Đề tài luận án: “Phát triển Du lịch Cộng đồng ở Sa Pa theo hướng bền vững” – Formatted: Font: Times New Roman, Italic NCS Nguyễn Hồng Quang - Khoa Du lịch, trường Đại học kinh tế quốc dân, 2015, đã tập Field Code Changed Formatted: Font: Times New Roman, Italic Giáo viên hướng dẫn: Trần Nữ Ngọc Anh 3 Sinh viên: Phan Thị Phương Liên trung phân tích hiện trạng du lịch của Sa Pa nói riêng, của tỉnh Lào Cai nói chung, đưa ra một số giải pháp phát triển sản phẩm du lịch và nâng cao năng lực chuyên môn cho người dân tộc thiểu số ở Sa Pa.

Tuy nhiên, đề tài chưa đề cập đến vấn đề về QLNN, vai trò quản lý của các cơ quan thẩm quyền về du lịch ở Sa Pa, Lào Cai. Điều đặc biệt là, một số dự án đã được thực hiện tại Sa Pa nhằm phát triển DLCĐ tại Sa Pa tập trung vào việc xây dựng mô hình hoạt động DLCĐ. Các dự án này chưa có đủ thời gian để nghiên cứu và phát huy sức mạnh của các hoạt động QLNN để phát triển DLCĐ tại điểm du lịch này. Có thể dẫn chứng 3 dự án tiêu biểu về hỗ trợ phát triển DLCĐ tại Sa Pa như sau: 1.

“Dự án Hỗ trợ và Phát triển du lịch bền vững tại Bản Hồ” (2006 - 2008) được hoạt động trong khuôn khổ sự hợp tác giữa UBND huyện Sa Pa và Tổ chức Phát triển Hà Lan. Dự án đã khẳng định được vai trò của mình trong sự phát triển DLCĐ tại địa bàn Sa Pa. Nhưng Dự án mới chỉ tập trung vào các hoạt động hỗ trợ Trung tâm Thông tin và Xúc tiến du lịch huyện Sa Pa về việc xây dựng và tổ chức một số hoạt động của Trung tâm. Dự án “Du lịch cộng đồng” (2003- 2008) do Tổ chức Phát triển quốc tế Canada cùng Viện Đại học Mở Hà Nội và Sở thương mại - du lịch Lào Cai phối hợp thực hiện bước đầu xây dựng được mô hình DLCĐ tại hai xã Tả Phìn và Tả Van.

Dự án này chủ yếu tập trung vào công tác đào tạo các đối tượng có liên quan để xây dựng DLCĐ tại hai xã này.