PHẦN MỞ ĐẦU Formatted: Font: Bold, No underline, Font color: Auto, Vietnamese (Vietnam) Formatted: Font: Vietnamese (Vietnam) 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Ngày nay, trên toàn thế giới, du lịch đã trở thành nhu cầu không thể thiếu trong đời sống văn hóa – - xã hội của mỗi người. Hoạt động du lịch đã và đang phát triển mạnh mẽ, trở thành ngành kinh tế chủ chốt tại nhiều nước trên thế giới. Ở Việt Nam, loại hình Du lịch Cộng đồng (DLCĐ) đã xuất hiện từ khoảng những năm 1997 và được phổ biến rộng rãi những năm gần đây.
Loại hình DLCĐ thường được triển khai ở những vùng xa xôi, hẻo lánh và người dân có thu nhập thấp như Sa Pa, Hà Giang, Cát Bà… Trải qua gần 20 năm hình thành và phát triển, DLCĐ không còn là một khái niệm hay cụm từ xa lạ với người ngành du lịch,. Nó đem lại những giá trị vật chất và tinh thần, những lợi ích và giá trị không chỉ cho người dân bản địa phương mà còn góp phần đóng góp tích cực cho sự phát triển của ngành du lịch quốc gia. DLCĐ thường gắn với các hoạt động sinh thái như tham quan, cắm trại, leo núi, tìm hiểu văn hóa bản địa, tham gia trực tiếp vào một số hoạt động tiêu biểu của người dân địa phương. Loại hình lưu trú đặc trưng của DLCĐ là lưu trú tại gia - homestay –- tại đó khách du lịch sẽ trải nghiệm dịch vụ lưu trú, ăn uốngăn, ngủ, và tham gia vào một số công việc thường nhật tại nhà của người dân địa phương.
Các hoạt động này không chỉ giúp khách du lịch có những trải nghiệm chân thực nhất về cuộc sống của người dân nơi mình du lịch, mà qua đó góp phần tạo công ăn việc làm, thu nhập, góp phần phát triển kinh tế, xóa đói giảm nghèo, phát triển văn hóa - xã hội, nâng cao văn hóa, nhận thức của người dân bản địa phương, đặc biệt là người dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa. Vì vậy, hoạt động du lịch đã và đang nhận được nhiều sự quan tâm, ủng hộ của Nhà nước và địa phương. Là một huyện miền núi của tỉnh Lào Cai, cách Hà Nội khoảng 400 ki-lô-mét về Formatted: Font: Times New Roman, Italic hướng Tây Bắc, Sa Pa -– “Thành phố trong sương” – - từ hơn 100 năm trước đã trở thành Formatted: Right: 0.08", Space Before: 6 pt, After: 0 pt, Border: Top: (Single solid line, khu nghỉ mát được mọi người yêu thích. Nơi đây hội tụ đầy đủ các yếu tố cảnh quan thiên Auto, 0.5 pt Line width) nhiên như núi rừng quanh năm xanh tốt, khí hậu quanh năm mát mẻ, tạo nên bức tranh Formatted: Font: Times New Roman, Italic Field Code Changed thiên nhiên hài hòa, thơ mộng.
Sa Pa còn được mệnh danh là “Thành phố trong mây” với Formatted: Font: Times New Roman, Italic Giáo viên hướng dẫn: Trần Nữ Ngọc Anh 1 Sinh viên: Phan Thị Phương Liên những điểm tham quan thú vị như Thác Bạc, núi Hàm Rồng, bãi đá cổ… Bên cạnh thiên nhiên thơ mộng, Sa Pa còn hội tụ những nét đẹp trong bản sắc văn hóa bởi sự đa dạng của các dân tộc thiểu số như: H’mong, Dao, Tày… với những phong tục, lễ hội đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc. Với những lợi thế cả về thiên nhiên lẫn con người, Sa Pa mang đầy đủ các yếu tố để phát triển các loại hình du lịch như: du lịch sinh thái, du lịch mạo hiểm, du lịch nghỉ dưỡng, du lịch tâm linh và đặc biệt là du lịch cộng đồng. Được phát triển từ năm 1998, với sự giúp đỡ của Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên thế Formatted: Font: Not Bold, No underline, Font color: Auto, Condensed by 0.2 pt giới (IUCN) và Tổ chức Phát triển của chính phủ Hà Lan (SNV), Lào Cai đã xây dựng thí điểm mô hình DLCĐ tại Sa Pa, tập trung tại các xã Cát Cát, Sín Chải thuộc huyện Sa Sản Hồ, xã Tả Văan, Tả Phìn và Bản Hồ. Sau một thời gian ngắn triển khai dự án, DLCĐ được xác định là phù hợp với điều kiện ở vùng Sa Pa và mang lại kết quả khả quan cho du lịch nơi đây.
Formatted: Condensed by 0.2 pt Sau một quá trình thực hiện, theo đánh giá của Tổ chức Phát triển Du lịch của chính phủ Hà Lan, du lịch Sa Pa có xu hướng phát triển và thị trường khách tốt, tuy nhiên người dân chưa khai thác được hết giá trị bản sắc văn hóa dân tộc để phát triển du lịch cộng đồng. Khách du lịch chưa hoàn toàn thỏa mãn với các dịch vụ DLCĐ tại nơi đây. Một số diểm điểm du lịch đã được xây dựng và đi vào hoạt động, nhưng sản phẩm du lịch vẫn nghèo nàn, người dân làm du lịch nhỏ lẻ, số ngày khách du lịch lưu trú chưa cao. Hơn nữa, còn có sự xuất hiện của những hoạt động đi ngược lại với nguyên tác du lịch bền vững như xu hướng thương mại hóa, sự mai một của bản sắc văn hóa dân tộc, các công trình phá hoại cảnh quan khiến cho vấn đề du lịch bền vững ngày càng trở nên cấp thiết hơn.
Vai trò của Quản lý Nhà nước (QLNN) trên cơ sở hoạch định cơ chế, chính sách, kế hoạch chiến lược còn nhiều bất cập. Định hướng phát triển DLCĐ còn chưa rõ rệt, các chính sách còn sơ khai, bột phát, thiếu đồng bộ khiến cho sự phát triển loại hình DLCĐ tại Sa Pa chưa đạt cả về chất và lượng. Trước những thách thức lâu dài đó, việc đổi mới, hoàn thiện và tăng cường sự QLNN trọng việc định hướng, quản lý, giám sát và Formatted: Font: Times New Roman, Italic Formatted: Right: 0.08", Space Before: 6 pt, phát triển loại hình DLCĐ theo hướng bền vững ở Sapa là rất cần thiết. Từ đó, cũng có After: 0 pt, Border: Top: (Single solid line, Auto, 0.5 pt Line width) thể nhân rộng bài học kinh nghiệm để đề xuất ứng dụng việc QLNN về phát triển DLCĐ Formatted: Font: Times New Roman, Italic tại các điểm du lịch khác ở Việt Nam.
Field Code Changed Formatted: Font: Times New Roman, Italic Giáo viên hướng dẫn: Trần Nữ Ngọc Anh 2 Sinh viên: Phan Thị Phương Liên Từ những lý do nêu trên, em đã chọn đề tài “Tăng cường Quản lý Nhà nước đối với loại hình Du lịch Cộng đồng theo hướng phát triển bền vững tại Sa Pa” để làm đề tài khóa luận tốt nghiệp. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN Formatted: Font: Calibri, 11 pt, Italic Formatted: Normal, Left, Level 2, Line Cho đến nay đã có rất nhiều công trình nghiên cứu, báo cáo và hội thảo liên spacing: single quan đến vấn chủ đề DLCĐ nhằm góp phần phát triển bền vững ngành Du lịch Việt Nam. Tuy nhiên, những công trình này thường đặt ra những vấn đề xây dựng mô hình DLCĐ, phát triển mô hình DLCĐ nói chung tại Việt nam và Sa Pa. Chưa có nhiều đề tài đề cập cụ thể đến các giải pháp quản lý nhà nước về DLCĐ tại Sa Pa.
Đề tài luận án: “Phát triển du lịch gắn với xóa đói giảm nghèo tại Lào Cai” – - NCS Phạm Ngọc Thắng, chuyên ngành Quản lý kinh tế (Kinh tế du lịch) – - Đại học Kinh tế Quốc Dândân, 2010 tập trung chủ yếu vào việc chứng minh hiệu quả của một số mô hình phát triển du lịch dựa vào cộng đồng trong và ngoài nước đối với công tác bảo tồn các nguồn lợi tự nhiên và lợi ích của cộng đồng do phát triển du lịch tại địa phương mang lại. Đề tài luận án: “Du lịch cộng đồng của người Giáy Dáy ở Tả Van, Sa Pa, Lào Cai” – - NCS Hoàng Thị Kim Luyến, Khoa Dân tộc thiểu số, Đại học Văn Hóa Hà Nội, 2011 tập trung chủ yếu vào việc phân tích hiện trạng và đưa ra một số giải pháp để phát triển DLCĐ. Đề tài có đưa ra một số giải pháp đối với QLNN nhưng chỉ mang tính khuyến khích người dân tham gia. Đề tài Nghiên cứu khoa học cấp Bộ: “Nghiên cứu xây dựng mô hình phát triển Du lịch dựa vào cộng đồng tại Chùa Hương – - Hà Tây” do Viện nghiên cứu và Phát triển du lịch đề xuất đến việc xây dựng mô hình phát triển DLCĐ tại chùa Hương mà chưa đề cập Formatted: Font: Times New Roman, Italic đến các giải pháp quản lý nhà nước về DLCĐ để phát triển mô hình này.08", Space Before: 6 pt, After: 0 pt, Border: Top: (Single solid line, Auto, 0.5 pt Line width) Đề tài luận án: “Phát triển Du lịch Cộng đồng ở Sa Pa theo hướng bền vững” – Formatted: Font: Times New Roman, Italic NCS Nguyễn Hồng Quang - Khoa Du lịch, trường Đại học kinh tế quốc dân, 2015, đã tập Field Code Changed Formatted: Font: Times New Roman, Italic Giáo viên hướng dẫn: Trần Nữ Ngọc Anh 3 Sinh viên: Phan Thị Phương Liên trung phân tích hiện trạng du lịch của Sa Pa nói riêng, của tỉnh Lào Cai nói chung, đưa ra một số giải pháp phát triển sản phẩm du lịch và nâng cao năng lực chuyên môn cho người dân tộc thiểu số ở Sa Pa.
Tuy nhiên, đề tài chưa đề cập đến vấn đề về QLNN, vai trò quản lý của các cơ quan thẩm quyền về du lịch ở Sa Pa, Lào Cai. Điều đặc biệt là, một số dự án đã được thực hiện tại Sa Pa nhằm phát triển DLCĐ tại Sa Pa tập trung vào việc xây dựng mô hình hoạt động DLCĐ. Các dự án này chưa có đủ thời gian để nghiên cứu và phát huy sức mạnh của các hoạt động QLNN để phát triển DLCĐ tại điểm du lịch này. Có thể dẫn chứng 3 dự án tiêu biểu về hỗ trợ phát triển DLCĐ tại Sa Pa như sau: 1.
“Dự án Hỗ trợ và Phát triển du lịch bền vững tại Bản Hồ” (2006 - 2008) được hoạt động trong khuôn khổ sự hợp tác giữa UBND huyện Sa Pa và Tổ chức Phát triển Hà Lan. Dự án đã khẳng định được vai trò của mình trong sự phát triển DLCĐ tại địa bàn Sa Pa. Nhưng Dự án mới chỉ tập trung vào các hoạt động hỗ trợ Trung tâm Thông tin và Xúc tiến du lịch huyện Sa Pa về việc xây dựng và tổ chức một số hoạt động của Trung tâm. Dự án “Du lịch cộng đồng” (2003- 2008) do Tổ chức Phát triển quốc tế Canada cùng Viện Đại học Mở Hà Nội và Sở thương mại - du lịch Lào Cai phối hợp thực hiện bước đầu xây dựng được mô hình DLCĐ tại hai xã Tả Phìn và Tả Van.
Dự án này chủ yếu tập trung vào công tác đào tạo các đối tượng có liên quan để xây dựng DLCĐ tại hai xã này.