phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo. Luận văn có kết cấu gồm 03 chƣơng: Chƣơng 1. Cơ sở khoa học quản lý nhà nƣớc đối với cơ sở cai nghiện ma túy Chƣơng 2. Thực trạng quản lý nhà nƣớc đối với cơ sở cai nghiện ma túy tại tỉnh Thanh Hóa.
Định hƣớng và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nƣớc đối với cơ sở cai nghiện ma túy trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa. 9 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ KHOA HỌC QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI CƠ SỞ CAI NGHIỆN MA TÚY 1. Khái quát về cai nghiện ma túy và cơ sở cai nghiện ma túy 1. Cai nghiện ma túy và hình thức cai nghiện ma túy 1.
Ma túy và tác hại của ma túy * Khái niệm ma túy: Năm 1988, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã đƣa ra định nghĩa: “Ma túy là bất kỳ một dạng chất nào, khi đưa vào cơ thể làm thay đổi trạng thái ý thức và hành vi như là kết quả tác động của chất đó lên hoạt động của não”. Theo Tổ chức Liên Hợp Quốc, ma túy là các chất có nguồn gốc tự nhiên hay tổng hợp, khi xâm nhập vào cơ thể sẽ làm thay đổi trạng thái tâm sinh lý của ngƣời sử dụng. Luật phòng, chống ma túy của Việt Nam đƣợc Quốc hội ban hành năm 2021 quy định: “Chất ma túy là các chất gây nghiện, chất hƣớng thần đƣợc quy định trong các danh mục do chính phủ ban hành” [21]. - Chất gây nghiện là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, dễ gây tình trạng nghiện đối với ngƣời sử dụng, cụ thể: Chất gây nghiện khi hấp thu vào cơ thể có thể làm thay đổi các chức năng bình thƣờng theo hƣớng tạo ra sự phụ thuộc và chất đó hoặc làm tăng cảm giác thèm muốn dẫn đến nghiện ở những mức đôi khác nhau.
Các chất gây nghiện đƣợc chia thành 02 loại: + Chất kích thích (thƣờng đƣợc gọi là chất kích thích thần kinh): Là chất làm tăng hoạt động của hệ thống thần kinh trung ƣơng; + Chất ức chế thần kinh: Là chất làm giảm mức độ truyền dẫn thần kinh, t đó có thể làm giảm kích thích trong các khu vực khác nhau của não bộ. 10 - Chất hƣớng thần là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh hoặc gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn tới tình trạng nghiện đối với ngƣời sử dụng. Ma túy có rất nhiều loại nhƣ: Heroin, cần sa, ma tuý đá, thuốc lắc, viên ma túy tổng hợp. và đƣợc đối tƣợng buôn bán ngụy trang một cách tinh vi, lôi kéo ngƣời sử dụng dẫn đến nghiện ngập.
Nhƣ vậy, ma túy là chất kích thích, có nguồn gốc tự nhiên hoặc tổng hợp, tồn tại dƣới rất nhiều dạng, nhiều chủng loại khác nhau, khi đƣợc đƣa vào cơ thể con ngƣời qua đƣờng tiêm, chích, hút, hít, nhai, nuốt…làm thay đổi trạng thái ý thức hoặc hành vi của ngƣời đó. Nếu lạm dụng ma túy, con ngƣời sẽ lệ thuộc vào nó. Do đó, ma túy bị nhà nƣớc cấm sử dụng, tàng trữ, mua bán,… và thực hiện các hành vi trái pháp luật khác. Tác hại của ma túy: Ma túy hủy hoại cơ thể và nhân cách: Sử dụng, lạm dụng, đặc biệt là nghiện ma túy sẽ làm cho sức khỏe sa sút nghiêm trọng.
Hệ thần kinh, phổi gan, thận sẽ bị nhiễm độc mãn tính dẫn đến suy nhƣợc toàn thân. Ngƣời nghiện ma túy sẽ thay đổi trạng thái tâm lý, nhƣ: sinh hoạt không lành mạnh, xa lánh ngƣời thân, bạn bè, tha hóa về nhân cách; có thể làm những việc trái pháp luật, nhƣ: trôm cáp, cƣớp giật, thậm chí giết ngƣời, cƣớp của để có tiền mua ma túy. Ma túy phá vỡ hạnh phúc gia đình: Khi gia đình có ngƣời nghiện ma túy, các thành viên trong gia đình sẽ có cảm giác buồn khổ, bất an, bất lực, đau đớn, thất vọng, bế tắc. kinh tế gia đình bị tổn hại do chi phí dành cho ngƣời nghiện là quá lớn.
Hầu hết những ngƣời nghiện đều phải bán tất cả đồ đạc, phƣơng tiện trong gia đình để trang trải cho nghiện ma túy. Chính điều này làm nảy sinh những mâu thuẫn và làm lung lay hạnh phuc gia đình, dẫn đến hầu hết những gia đình có ngƣời nghiện đều rơi vào trạng thái ly hôn, ly 11 thân, bạo lực gia đình, con cái bị đánh đập hoặc không có ngƣời chăm sóc. Hơn thế nữa họ hàng thân thiết và những ngƣời thân trong dòng họ sẽ xa lánh vì những hành vi tiêu cực của ngƣời nghiện sớm muộn sẽ tác động sâu và làm tổn thƣơng họ. Ma túy gây tổn thất về kinh tế: Không thể tính hết đƣợc các tổn thất về kinh tế do tệ nạn ma túy gây ra.
Ƣớc tính hàng năm ngƣời nghiện “đốt” hàng nghìn tỷ đồng cho việc mua ma túy để sử dụng. Hàng năm nhà nƣớc đã phải chi hàng nghìn tỷ đồng và nguồn nhân lực hàng chục nghìn cán bộ, nhân viên nhà nƣớc để phòng, chống tội phạm, kiểm soát ma túy, cai nghiện ma túy, tuyên truyền, giáo dục, …Ma túy làm suy giảm lực lƣợng lao động cả về số lƣợng và chất lƣợng, ngƣời nghiện ma túy không có đủ sức để lao động, dẫn đến phụ thuộc, không có khả năng tự đảm bảo cuộc sống, tiêu tốn và lãng phí tiền của. Hơn nữa các chi phí dành cho dự phòng và chăm sóc y tế liên quan đến ma túy rất tốn kém. Ma túy tác động xấu đến trật tự, an toàn xã hội: Ngoài việc gây ra tác hại cho chính ngƣời sử dụng và gia đình, ngƣời sử dụng, nghiện ma túy còn có những tác động xấu đến trật tự an toàn xã hội.
Ma túy là một trong những nguyên nhân, nguồn gốc phát sinh tội phạm về giết ngƣời, cƣớp của, cƣớp giật, hiếp dâm, trộm cắp, cho vay nặng lãi, tiêu thụ của gian, tai nạn giao thông, … tỷ lệ phạm nhân phạm tối về ma túy trong các trại giam, nhà tạm giam, tạm giữ có thời gian lên tới hơn 40%, tỷ lệ phạm nhân có tiền sử nghiện ma túy hơn 28%. Nhƣ vậy, có thể nói rằng, hậu quả do ma túy gây ra hết sức nặng nề về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, an ninh trật tự, đe dọa cuộc sống bình yên, hạnh phúc của nhân dân; là một trong những nguyên nhân, nguồn gốc phát sinh tội phạm, hủy hoại sức khỏe, làm suy thoái nhân cách, đạo đức và truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc. Người nghiện ma túy và cai nghiện ma túy Ngƣời nghiện ma túy là ngƣời sử dụng chất ma túy, thuốc gây nghiện, thuốc hƣớng thần hoặc thể chất (hoặc cả hai) khi họ sử dụng ma túy lặp đi lặp lại theo chu kỳ hoặc dùng kéo dài liên tục một thứ ma túy. Tình trạng lệ thuộc này làm thay đổi cách cƣ xử, bắt buộc ngƣời nghiện luôn cảm thấy sự bức bách phải dùng ma túy để có đƣợc những hiệu ứng về mặt tâm thần của ma túy và thoát khỏi sự khó chịu, vật vã do thiếu ma túy.
Ngƣời nghiện ma túy là ngƣời sử dụng chất ma túy, thuốc gây nghiện, thuốc hƣớng thần và bị lệ thuộc vào các chất này. Cai nghiện ma túy là quá trình thực hiện các hoạt động hỗ trợ về y tế, tâm lý, xã hội, giúp ngƣời nghiện ma túy d ng sử dụng chất ma túy, thuốc gây nghiện, thuốc hƣớng thần, phục hồi thể chất, tinh thần, nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi để chấm dứt việc sử dụng trái phép các chất này (khoản 13 Điều 2 Luật Phòng, chống ma túy năm 2021) [21]. Việc cai nghiện ma túy không đơn giản đối với những ngƣời đã nghiện ma túy. Cho đến nay trên thế giới cũng chƣa có phƣơng pháp nào là hiệu quả nhất đối với tất cả ngƣời nghiện ma túy trong bối cảnh tình hình ngƣời nghiện ma túy tổng hợp ngày càng gia tăng.
Hình thức cai nghiện ma túy Hình thức cai nghiện ma túy tự nguyện: ngƣời nghiện ma túy chọn hình thức cai nghiện ma túy tình nguyện, khi đó ngƣời nghiện ma túy sẽ đƣợc cai nghiện tại gia đình, cộng đồng hoặc tại các cơ sở cai nghiện ma túy. Cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng là việc ngƣời nghiện ma túy thực hiện cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng với sự hỗ trợ chuyên môn của tổ chức, cá nhân cung cấp dịch vụ cai nghiện ma túy, sự phối hợp, trợ giúp của gia đình, cộng đồng và chịu sự quản lý của Ủy ban nhân dân cấp xã. Thời hạn cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng là t đủ 06 13 tháng đến 12 tháng; cai nghiện ma túy tự nguyện tại cơ sở cai nghiện ma túy đƣợc hiểu là việc ngƣời nghiện ma túy tự nguyện đăng ký cai nghiện tại các cơ sở đƣợc nhà nƣớc cho phép hoạt động cai nghiện ma túy và có chƣơng trình cai nghiện theo quy định. Thời hạn cai nghiện ma túy tự nguyện tại cơ sở cai nghiện ma túy là t đủ 06 tháng đến 12 tháng.
Hình thức cai nghiện ma túy bắt buộc: Đối với ngƣời nghiện ma túy t đủ 18 tuổi trở lên, theo Điều 32 Luật Phòng, chống ma túy năm 2021, ngƣời nghiện ma túy t đủ 18 tuổi trở lên bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đƣa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung năm 2020) khi thuộc một trong các trƣờng hợp sau đây: Không đăng ký, không thực hiện hoặc tự ý chấm dứt cai nghiện ma túy tự nguyện; trong thời gian cai nghiện ma túy tự nguyện bị phát hiện sử dụng trái phép chất ma túy; ngƣời nghiện ma túy các chất dạng thuốc phiện không đăng ký, không thực hiện hoặc tự ý chấm dứt điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế hoặc bị chấm dứt điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế do vi phạm quy định về điều trị nghiện; trong thời gian quản lý sau cai nghiện ma túy mà tái nghiện.