CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DỊCH VỤ ĐÀO TẠO VÀ SÁT HẠCH LÁI XE CƠ GIỚI ĐƯỜNG BỘ 1. Những vấn đề chung về quản lý nhà nước đối với dịch vụ đào tạo và sát hạch lái xe cơ giới đường bộ 1. Quản lý nhà nước Quản lý nhà nước là hoạt động thực thi quyền lực nhà nước do các cơ quan nhà nước tiến hành đối với tất cả mọi cá nhân, tổ chức trong xã hội, trên tất cả các mặt của đời sống xã hội bằng cách sử dụng quyền lực nhà nước có tính cưỡng chế đơn phương nhằm mục tiêu phục vụ lợi ích chung của cả cộng đồng, duy trì, ổn định, an ninh trật tự và thúc đẩy xã hội phát triển theo những định hướng thống nhất của nhà nước [1]. - Chủ thể quản lý nhà nước: chủ thể quản lý nhà nước là các cơ quan nhà nước (cán bộ, công chức có thẩm quyền phù hợp với chức năng, nhiệm vụ được giao).
Những chủ thể này tham gia vào quá trình tổ chức quyền lực nhà nước về lập pháp, hành pháp, tư pháp theo quy định của pháp luật. - Đối tượng quản lý nhà nước: đối tượng của quản lý nhà nước bao gồm tất cả các cá nhân, tổ chức sinh sống, sản xuất, kinh doanh, dịch vụ trong phạm vi lãnh thổ quốc gia. - Các lĩnh vực quản lý nhà nước: Quản lý nhà nước có tính toàn diện, bao gồm tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội như: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng. - Công cụ quản lý nhà nước: nhà nước sử dụng các công cụ quản lý chủ yếu là pháp luật, chính sách, kế hoạch để quản lý xã hội.
- Quản lý hành chính nhà nước: quản lý hành chính nhà nước là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của công dân, do các cơ quan trong hệ thống 9 hành pháp từ Trung ương đến cơ sở tiến hành để thực hiện những chức năng và nhiệm vụ của nhà nước, phát triển các mối quan hệ xã hội, duy trì trật tự, an ninh, thỏa mãn các nhu cầu hợp pháp của công dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc. - Các nội dung quản lý hành chính nhà nước: Thứ nhất, hoạt động lập quy hành chính. Các cơ quan quản lý hành chính nhà nước có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật để cụ thể hóa các quy định pháp luật do cơ quan lập pháp ban hành. Hoạt động lập quy hành chính nhằm tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động quản lý, điều hành các cơ quan quản lý hành chính nhà nước.
Thứ hai, hoạt động ban hành và tổ chức thực hiện các quy định hành chính. Để thực hiện quản lý, điều hành trong nội bộ các cơ quan quản lý hành chính nhà nước và đối với mọi mặt của đời sống xã hội, các cơ quan quản lý hành chính nhà nước ban hành và tổ chức thực hiện các quyết định hành chính. Thực hiện việc ban hành và tổ chức thực hiện các quyết định hành chính giúp hệ thống hành chính vận động và phát triển theo yêu cầu chung của xã hội. Đồng thời, ban hành và tổ chức thực hiện các quyết định hành chính, các chủ thể quản lý hành chính nhà nước cũng duy trì sự vận động và phát triển của các đối tượng tham gia vào quá trình kinh tế, xã hội theo mục tiêu quản lý đã định trước.
Thứ ba, hoạt động kiểm tra, đánh giá. Trong quá trình quản lý, điều hành hành chính, các cơ quan quản lý nhà nước phải thực hiện kiểm tra và đánh giá hiệu quả hoạt động của các đối tượng quản lý. Việc kiểm tra và đánh giá hiệu quả hoạt động phải được tiến hành thường xuyên đối với mọi mặt hoạt động của đối tượng quản lý. Thực hiện tốt hoạt động này sẽ đảm bảo cho hoạt động của các đối tượng quản lý được thực hiện theo đúng quy định, đồng thời phát hiện kịp thời những sai lệch, vi phạm để có biện pháp xử lý và khắc phục hậu quả.
Kiểm tra, đánh giá là biện pháp đảm bảo hiệu lực, hiệu quả hoạt động 10 của các đối tượng quản lý, góp phần vào sự ổn định và phát triển bền vững của xã hội. Thứ tư, hoạt động cưỡng chế hành chính. Thực hiện cưỡng chế hành chính góp phần thực hiện hiệu quả các chức năng hành chính khác. Trong quá trình điều hành, nhiều trường hợp để các đối tượng quản lý chấp hành các quy định của pháp luật, các cơ quan quản lý hành chính nhà nước phải tiến hành cưỡng chế hành chính.
Đào tạo lái xe cơ giới đường bộ - Khái niệm về đào tạo: Đào tạo được xem là việc dạy các kỹ năng thực hành, nghề nghiệp hay kiến thức liên quan đến một lĩnh vực cụ thể, để người học lĩnh hội và nắm vững những tri thức, kĩ năng, nghề nghiệp một cách có hệ thống để chuẩn bị cho người đó thích nghi với cuộc sống và khả năng đảm nhận được một công việc nhất định. Khái niệm đào tạo thường có nghĩa hẹp hơn khái niệm giáo dục, thường đào tạo đề cập đến giai đoạn sau, khi một người đã đạt đến một độ tuổi nhất định, có một trình độ nhất định. Có nhiều dạng đào tạo: đào tạo cơ bản và đào tạo chuyên sâu, đào tạo chuyên môn và đào tạo nghề, đào tạo lại, đào tạo từ xa, tự đào tạo. - Khái niệm đào tạo nghề: Theo Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2014, Đào tạo nghề nghiệp là hoạt động dạy và học nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết cho người học để có thể tìm được việc làm hoặc tự tạo việc làm sau khi hoàn thành khóa học hoặc để nâng cao trình độ nghề nghiệp.
Hay nói theo cách khác, đào tạo nghề là quá trình tác động có mục đích, có tổ chức đến người học nghề để hình thành và phát triển một cách có hệ thống những kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết nhằm đáp ứng nhu cầu của xã hội, trong đó có nhu cầu quốc gia, nhu cầu doanh nghiệp và nhu cầu bản thân người học nghề. Từ những khái niệm cơ bản trên, ta có thể hiểu Đào tạo lái xe cơ giới đường bộ như sau: Đào tạo lái xe cơ giới là việc dạy các kỹ năng thực hành, 11 nghề nghiệp hay những kiến thức liên quan đến lái xe cơ giới đường bộ nhằm trang bị cho người học những kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết đối với các hoạt động lái xe cơ giới đường bộ để người học có thể tìm được việc làm hoặc tự tạo việc làm hoặc để nâng cao trình độ lái xe cơ giới sau khi hoàn thành khóa học. Những kiến thức liên quan bao gồm các kiến thức về: luật (luật giao thông đường bộ), những kiến thức liên quan đến loại xe mình được đào tạo, những kỹ năng thực hành…Trong đó, nội dung quan trọng cần truyền đạt cho người học đó là những quy định của pháp luật về lái xe cơ giới. Ở đây, Luật được xem là những nguyên tắc, những quy phạm về hành động xã hội.
Luật giúp con người làm việc, vui chơi, giải trí…tất cả các hoạt động theo một nguyên tắc, trật tự nhất định. Việc học luật giao thông đường bộ nói chung, học luật trong lái xe ô tô nói riêng là rất cần thiết để trang bị cho người học lượng kiến thức đầy đủ khi tham gia giao thông một cách an toàn. Từ đó, các hoạt động vận hành của các loại phương tiện giao thông theo một trật tự nhất định, đảm bảo an toàn và tránh ùn tắc [2]. Sát hạch lái xe cơ giới đường bộ Công tác sát hạch là một khâu quan trọng, có tính nền tảng, cốt lõi trong toàn bộ công tác đào tạo lái xe cơ giới đường bộ.
Chúng ta có thể hiểu sát hạch lái xe cơ giới đường bộ đó là: Công việc mà các cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm tiến hành kiểm tra, khảo sát, thẩm định hiệu quả thành tích của người học trong quá trình đào tạo lái xe cơ giới đường bộ về các nội dung như kiến thức chuyên môn, kỹ năng thực hành và những yếu tố khác…để có sự điều chỉnh một cách hợp lý, kịp thời đối với người học về kiến thức cơ bản và những kỹ năng cần thiết. Từ đó, làm cho người học phát huy đầy đủ tính tích cực, năng động, sáng tạo trong quá trình giao thông, thúc đẩy các hoạt động giao thông đường bộ của xã hội đảm bảo sự an toàn và trật tự. Việc sát hạch sẽ phát huy được tác dụng trên nhiều mặt trong hoạt động 12 giao thông đường bộ: Thứ nhất, sát hạch là công tác có tính chất nền tảng trong công tác đào tạo lái xe cơ giới đường bộ. Mục đích của việc tiến hành sát hạch là đưa ra một tiêu chuẩn khách quan cho việc lựa chọn những con người có đủ kiến thức và kỹ năng.
Thông qua các kỳ sát hạch thì mới đánh giá chính xác, toàn diện về kiến thức, kỹ năng của người học, từ đó để người học có thể tự điều chỉnh bản thân khi tham gia quá trình giao thông trong xã hội. Điều này sẽ là một trong những giải pháp quan trọng để giảm thiểu những vấn đề phức tạp về giao thông trong thời gian hiện nay. Thứ hai, sát hạch là biện pháp hữu hiệu để người học tích cực học tập những kiến thức, kỹ năng cần thiết để hoàn thành các kỳ sát hạch theo quy định của khóa đào tạo một cách tốt nhất và hiệu quả. Việc tiến hành sát hạch nếu được thực hiện một cách nghiêm túc sẽ giúp cho người học có những kiến thức, kỹ năng thật sự để sau khi hoàn thành khóa học thì họ hoàn toàn có thể áp dụng vào thực tiễn một cách tốt nhất [2].
Nội dung của quản lý nhà nước đối với dịch vụ đào tạo và sát hạch lái xe cơ giới đường bộ 1. Nội dung quản lý nhà nước đối với dịch vụ đào tạo và sát hạch lái xe cơ giới đường bộ Hiện nay, chưa có tài liệu nào đưa ra một định nghĩa chung về hoạt động quản lý nhà nước về đào tạo, sát hạch lái xe cơ giới đường bộ.