Chương 1: Lý luận chung về công tác quản lý nhà nước đối với báo chí Việt Nam - Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước đối với báo chí của thành phố Hải Phòng được phản ánh trên địa phương. - Chương 3: Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với báo chí Hải Phòng. Nội dung của luận văn sẽ được trình bày theo thứ tự chương mục trên. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com NỘI DUNG 1.
CHƢƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI BÁO CHÍ VIỆT NAM 1.1 Các khái niệm liên quan 1.1 Báo chí - Theo Luật Báo chí năm 1989: “Báo chí ở nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện thông tin đại chúng thiết yếu đối với đời sống xã hội; là cơ quan ngôn luận của các tổ chức của Đảng, cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội; là diễn đàn của nhân dân” - Theo Luật Báo chí năm 2016: Điều 4 nói rõ “Báo chí ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện thông tin thiết yếu đối với đời sống xã hội; là cơ quan ngôn luận của cơ quan Đảng, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp; là diễn đàn của Nhân dân” Điều 3 giải thích “Báo chí là sản phẩm thông tin về các sự kiện, vấn đề trong đời sống xã hội thể hiện bằng chữ viết, hình ảnh, âm thanh được sáng tạo, xuất bản định kỳ và phát hành, truyền dẫn tới đông đảo công chúng thông qua các loại hình báo in, báo nói, báo hình, báo điện tử” và “Hoạt động báo chí: là hoạt động sáng tạo tác phẩm báo chí, sản phẩm báo chí, sản phẩm thông tin có tính chất báo chí; cung cấp thông tin và phản hồi thông tin cho báo chí; cải chính thông tin trên báo chí; xuất bản, in, phát hành báo in; truyền dẫn báo điện tử và truyền dẫn, phát sóng báo nói, báo hình”. - Báo chí là hoạt động thông tin đại chúng: "Thông tin đại chúng" là bản chất của hoạt động báo chí, bản chất này quy định tính chất của sản phẩm báo chí và phương thức hoạt động của người làm báo. "Đại chúng" trong thuật ngữ "thông tin đại chúng" bao gồm những 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nội dung sau: đối tượng tác động của thông tin là xã hội rộng rãi bao gồm các tầng lớp, các nhóm xã hội khác nhau; những nhu cầu thông tin của nhân dân được ưu tiên bảo đảm và là thước đo năng lực hoạt động thông tin báo chí; mục đích của thông tin là nhằm hình thành đời sống tinh thần lành mạnh của xã hội, qua đó tác động vào việc giải quyết các nhiệm vụ xây dựng và phát triển đất nước. Như vậy, từ "đại chúng" ở đây thể hiện tính phổ biến rộng rãi về nội dung và đối tượng tác động thông tin.
"Thông tin" là thuật ngữ nền tảng của báo chí, thông tin liên quan trực tiếp đến tính hiệu quả của các phương tiện thông tin đại chúng, đến những đòi hỏi về phương pháp, hình thức sáng tạo của nhà báo, đến nguyên tắc về sự tác động qua lại giữa báo chí và công chúng. - Báo chí là loại hình hoạt động chính trị - xã hội: Hoạt động báo chí là một trong những loại hình của hoạt động chính trị, xã hội. Với tính chất là một hoạt động chính trị, xã hội, nội dung quan trọng nhất của báo chí là thông tin chính trị. Theo nghĩa hẹp, thông tin chính trị chỉ phản ánh các sự kiện, hiện tượng và vấn đề của lĩnh vực chính trị.
Theo nghĩa rộng, thuật ngữ thông tin chính trị còn hàm chứa cả những tin tức về các lĩnh vực khác nhau của đời sống kinh tế, xã hội. Hoạt động báo chí mang tính chất chính trị, xã hội còn bởi vì nó có vai trò to lớn trong đời sống chính trị, xã hội. Ở nước ta, báo chí cách mạng luôn giữ vai trò quan trọng. Những năm chiến tranh chống xâm lược, báo chí cách mạng có những cống hiến to lớn trong giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và thống nhất đất nước.
Báo chí được sử dụng như một công cụ đắc lực trong việc giáo dục lòng yêu nước, ý thức chính trị, tập hợp lực lượng cách mạng tiến tới thành lập Đảng. Đất nước bước vào thời kỳ xây dựng và phát triển, báo chí là công cụ có hiệu lực, là vũ khí mạnh mẽ chống các hiện tượng tiêu cực, bảo thủ, truyền bá các kinh nghiệm tiên tiến, động viên, hình thành các phong trào quần chúng rộng rãi để thực hiện các nhiệm vụ chính trị của công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Quản lý nhà nước Quản lý nhà nước xuất hiện cùng với sự ra đời của Nhà nước, đó là quản lý toàn xã hội. Nhà nước là một tổ chức đặc biệt của quyền lực chính trị, một bộ máy chuyên làm nhiệm vụ cưỡng chế và thực hiện các chức năng quản lý, đặc biệt nhằm duy trì trật tự xã hội, thực hiện mục đích bảo vệ địa vị của giai cấp thống trị.
Nội hàm của quản lý nhà nước thay đổi phụ thuộc vào chế độ chính trị, lịch sử và đặc điểm văn hoá, trình độ phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia qua các giai đoạn lịch sử. Trong hệ thống xã hội, có nhiều chủ thể tham gia quản lý xã hội như: tổ chức chính trị, nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức kinh tế, các đoàn thể nhân dân, các hiệp hội. So với quản lý của các tổ chức khác, thì quản lý nhà nước có những điểm khác biệt như sau: - Chủ thể quản lý nhà nước là các cơ quan, cá nhân trong bộ máy quản lý nhà nước được trao quyền, gồm: cơ quan lập pháp, cơ quan hành pháp, cơ quan tư pháp; - Đối tượng quản lý của Nhà nước là tất cả các cá nhân, tổ chức sinh sống và hoạt động trong phạm vi lãnh thổ quốc gia, công dân làm việc bên ngoài lãnh thổ quốc gia. - Quản lý nhà nước là quản lý toàn diện trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng, ngoại giao.
- Quản lý nhà nước mang tính quyền lực nhà nước, sử dụng công cụ pháp luật nhà nước, chính sách để quản lý xã hội. - Mục tiêu của quản lý nhà nước là phục vụ nhân dân, duy trì sự ổn định và phát triển của toàn xã hội. Từ những đặc điểm trên, có thể hiểu quản lý nhà nước là một dạng quản lý xã hội đặc biệt, mang tính quyền lực nhà nước và sử dụng pháp luật và chính sách để điều chỉnh hành vi của cá nhân, tổ chức trên tất cả các mặt của đời sống xã hội do các cơ quan trong bộ máy nhà nước thực hiện, nhằm phục vụ nhân dân, duy trì sự ổn định và phát triển của xã hội. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Quản lý nhà nước là các công việc của nhà nước, được thực hiện bởi tất cả các cơ quan nhà nước; cũng có khi do nhân dân trực tiếp thực hiện bằng hình thức bỏ phiếu hoặc do các tổ chức xã hội, các cơ quan xã hội thực hiện nếu được nhà nước giao quyền thực hiện chức năng nhà nước.
Quản lý nhà nước thực chất là sự quản lý có tính chất nhà nước, do nhà nước thực hiện thông qua bộ máy nhà nước trên cơ sở quyền lực nhà nước nhằm thực hiện các nhiệm vụ, chức năng của Chính phủ là hệ thống cơ quan được thành lập để chuyên thực hiện hoạt động quản lý nhà nước.3 Quản lý nhà nước đối với báo chí Trên thực tế, cơ quan quản lý của Nhà nước ta chủ yếu vẫn nghiên cứu xu thế phát triển, dự báo sự phát triển để đưa ra những cơ chế, chính sách, yếu tố, điều kiện cho sự phát triển. Còn trách nhiệm chính vẫn là từ cơ quan báo chí, từ Ban biên tập và ngay bản thân của các nhà báo đóng góp cho sự phát triển đó. Vì vậy, Quản lý nhà nước về báo chí không chỉ bằng hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật… mà còn bằng sức mạnh của cả hệ thống chính trị: - Các cấp ủy đảng, chính quyền, trong đó cơ sở đảng của cơ quan báo chí và cơ quan chủ quản báo chí có vai trò rất quan trọng. - Vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội, trong đó vai trò của Hội Nhà báo Việt Nam, chi hội nhà báo cơ sở cần đươc thể hiện và phát huy.
Mỗi tòa soạn báo chí và chi hội nhà báo có vai trò quan trọng trong việc tuyền truyền, giáo dục, giúp đỡ thành viên của mình, cũng như kiểm tra, giám sát mọi hoạt động chấp hành pháp luật và quy ước đạo đức nghề nghiệp của nhà báo. - Vai trò của công chúng như là lực lượng xã hội quan trọng quyết định vai trò, vị thế và sức mạnh xã hội của cơ quan báo chí. Công chúng là người giám sát mọi hoạt động của nhà báo, đánh giá và thẩm định sản phẩm báo chí. Điều 7 Luật Báo chí 2016 quy định về “Cơ quan quản lý nhà nước về báo chí” 1- Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về báo chí.
13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2- Bộ Thông tin và Truyền thông chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về báo chí. 3- Các bộ, cơ quan ngang bộ trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm phối hợp với Bộ Thông tin và Truyền thông thực hiện quản lý nhà nước về báo chí. 4- Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm quản lý nhà nước về báo chí tại địa phương.