Luận Văn Thạc Sĩ Về Quản Lý Ngân Sách Xã Tại Huyện Đại Từ, Tỉnh Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ phân tích hay quản lý ngân sách xã trên địa bàn huyện đại từ tỉnh thái nguyên, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Tạ Mỹ Chinh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Đình Tuấn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý ngân sách xã trên địa bàn huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH XÃ
• 1.1. Cơ sở lý luận về quản lý ngân sách xã
• 1.2. Cơ sở thực tiễn về quản lý ngân sách xã
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH XÃ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐẠI TỪ, TỈNH THÁI NGUYÊN
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH XÃ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐẠI TỪ, TỈNH THÁI NGUYÊN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Quản Lý Ngân Sách Xã Huyện Đại Từ Tỉnh Thái Nguyên

Quản lý ngân sách xã là một phần quan trọng trong hệ thống tài chính của Nhà nước. Tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, ngân sách xã đóng vai trò thiết yếu trong việc thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Việc quản lý ngân sách xã không chỉ giúp chính quyền địa phương thực hiện các chức năng của mình mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho cộng đồng.

1.1. Khái Niệm Về Ngân Sách Xã Tại Đại Từ

Ngân sách xã tại huyện Đại Từ được hiểu là tổng thể các khoản thu, chi của xã, phường, thị trấn. Nó phản ánh các quan hệ kinh tế trong việc phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ của địa phương.

1.2. Vai Trò Của Ngân Sách Xã Trong Phát Triển Kinh Tế

Ngân sách xã có vai trò quan trọng trong việc thực hiện các chương trình phát triển kinh tế - xã hội. Nó giúp đảm bảo nguồn lực cho các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng và các dịch vụ công cộng.

II. Những Thách Thức Trong Quản Lý Ngân Sách Xã Huyện Đại Từ

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc quản lý ngân sách xã, huyện Đại Từ vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như chi vượt dự toán, lãng phí ngân sách và cơ cấu chi chưa hợp lý đang gây khó khăn cho công tác quản lý.

2.1. Tình Trạng Chi Vượt Dự Toán

Tình trạng chi vượt dự toán diễn ra thường xuyên, gây áp lực lên ngân sách xã và làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực.

2.2. Lãng Phí Ngân Sách Và Cơ Cấu Chi Chưa Hợp Lý

Lãng phí ngân sách và cơ cấu chi chưa hợp lý là những vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến khả năng thực hiện các nhiệm vụ phát triển của xã.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Quản Lý Ngân Sách Xã

Để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách xã, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp cụ thể. Việc cải cách quy trình lập dự toán và tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra là rất cần thiết.

3.1. Cải Cách Quy Trình Lập Dự Toán Ngân Sách

Cải cách quy trình lập dự toán ngân sách sẽ giúp đảm bảo tính chính xác và đầy đủ của các số liệu dự toán, từ đó nâng cao hiệu quả quản lý.

3.2. Tăng Cường Công Tác Thanh Tra Kiểm Tra

Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra sẽ giúp phát hiện kịp thời các sai sót trong quản lý ngân sách, từ đó có biện pháp khắc phục hiệu quả.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Tại Đại Từ

Nghiên cứu về quản lý ngân sách xã tại huyện Đại Từ đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Việc áp dụng các giải pháp quản lý hiệu quả đã giúp cải thiện tình hình tài chính của các xã trong huyện.

4.1. Kết Quả Đạt Được Từ Công Tác Quản Lý

Công tác quản lý ngân sách xã đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân.

4.2. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Các Địa Phương Khác

Nghiên cứu cũng rút ra bài học kinh nghiệm từ các địa phương khác, giúp huyện Đại Từ có thêm cơ sở để cải thiện công tác quản lý ngân sách.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Quản Lý Ngân Sách Xã Tại Đại Từ

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy, việc quản lý ngân sách xã tại huyện Đại Từ cần được cải thiện hơn nữa. Tương lai của quản lý ngân sách xã phụ thuộc vào sự quyết tâm của chính quyền địa phương trong việc thực hiện các giải pháp đã đề xuất.

5.1. Định Hướng Phát Triển Quản Lý Ngân Sách

Định hướng phát triển quản lý ngân sách xã cần tập trung vào việc nâng cao năng lực quản lý và sử dụng hiệu quả nguồn lực tài chính.

5.2. Các Giải Pháp Đề Xuất Cho Tương Lai

Các giải pháp đề xuất cho tương lai bao gồm việc tăng cường đào tạo cán bộ, cải cách quy trình quản lý và nâng cao tính minh bạch trong sử dụng ngân sách.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngân sách nhà nước (NSNN) là nguồn lực thiết yếu để Nhà nước thực hiện các chức năng và nhiệm vụ quản lý kinh tế - xã hội. Trong hệ thống NSNN, ngân sách xã (NSX) giữ vai trò quan trọng, là cấp ngân sách cuối cùng, trực tiếp phục vụ cho chính quyền địa phương trong việc phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo an ninh quốc phòng. Huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, với 30 xã, thị trấn, là một địa bàn có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức trong quản lý NSX. Giai đoạn 2016-2018, kinh tế huyện tăng trưởng khá nhanh, tuy nhiên công tác quản lý NSX vẫn còn tồn tại như chi vượt dự toán, bộ máy tổ chức thu nộp chưa hiệu quả, lãng phí ngân sách và cơ cấu chi chưa hợp lý.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích, đánh giá thực trạng quản lý NSX trên địa bàn huyện Đại Từ, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý, đảm bảo động viên đầy đủ nguồn thu, quản lý chi ngân sách hợp lý, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các hoạt động lập dự toán, chấp hành dự toán, quyết toán và kiểm tra NSX trong giai đoạn 2016-2018, với các số liệu thu thập từ các cơ quan quản lý địa phương và khảo sát thực tế tại 30 xã, thị trấn.

Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý NSX, đồng thời cung cấp tài liệu tham khảo cho các địa phương có điều kiện tương tự. Về thực tiễn, kết quả nghiên cứu giúp huyện Đại Từ và tỉnh Thái Nguyên hoàn thiện chính sách quản lý NSX, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý ngân sách nhà nước, trong đó có:

• Lý thuyết phân cấp quản lý ngân sách nhà nước: Phân định rõ quyền hạn, trách nhiệm giữa các cấp ngân sách trung ương, tỉnh, huyện và xã nhằm đảm bảo hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn lực tài chính.
• Mô hình quản lý ngân sách xã: Tập trung vào bốn nội dung chính gồm lập dự toán, chấp hành dự toán, quyết toán và thanh tra, kiểm tra ngân sách xã.
• Khái niệm và nguyên tắc quản lý ngân sách xã: NSX là quỹ tiền tệ tập trung phục vụ các chức năng của chính quyền xã, được quản lý theo nguyên tắc công khai, minh bạch, tuân thủ pháp luật và phân cấp rõ ràng.

Các khái niệm chính bao gồm: ngân sách nhà nước, ngân sách địa phương, ngân sách xã, dự toán ngân sách, chấp hành dự toán, quyết toán ngân sách, thanh tra kiểm tra ngân sách, và các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý ngân sách xã.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu nghiên cứu bao gồm:

• Thông tin thứ cấp: Số liệu thống kê từ các cơ quan quản lý huyện Đại Từ, báo cáo quyết toán ngân sách giai đoạn 2016-2018, các văn bản pháp luật liên quan như Luật NSNN (2015), Thông tư 344/2016/TT-BTC, các công trình nghiên cứu và tài liệu chuyên ngành.
• Thông tin sơ cấp: Khảo sát, phỏng vấn 78 cán bộ quản lý ngân sách tại huyện, gồm lãnh đạo phòng Tài chính - Kế hoạch, Kho bạc Nhà nước, Chi cục Thuế, lãnh đạo và công chức tài chính kế toán của 30 xã, thị trấn.

Phương pháp phân tích sử dụng:

• Phân tích mô tả thống kê: Mô tả đặc điểm thu, chi ngân sách xã qua các bảng số liệu, biểu đồ.
• Phân tích so sánh thống kê: So sánh số liệu thu, chi giữa các năm, tỷ lệ hoàn thành dự toán, cơ cấu thu chi theo từng xã, thị trấn.
• Phân tích định tính: Đánh giá nhận thức, tổ chức bộ máy, chất lượng cán bộ qua khảo sát thang đo Likert 5 điểm.

Cỡ mẫu 78 người được chọn theo phương pháp chọn mẫu toàn bộ nhằm đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả. Thời gian nghiên cứu từ tháng 5/2019, tập trung phân tích dữ liệu giai đoạn 2016-2018, đề xuất giải pháp cho giai đoạn đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng thu ngân sách xã ổn định nhưng chưa đồng đều: Tổng thu NSX huyện Đại Từ giai đoạn 2016-2018 tăng trung bình khoảng 8% mỗi năm, đạt trên 95% dự toán giao. Tuy nhiên, cơ cấu thu giữa các xã, thị trấn có sự chênh lệch lớn, với một số xã đạt tỷ lệ thu vượt dự toán trên 110%, trong khi một số xã khác chỉ đạt khoảng 80%.

2. Chi ngân sách xã có xu hướng vượt dự toán: Tổng chi NSX tăng khoảng 10% mỗi năm, nhưng tỷ lệ chi vượt dự toán chi trung bình khoảng 12%, chủ yếu do chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên chưa được kiểm soát chặt chẽ. Một số xã có tỷ lệ chi vượt dự toán lên đến 20%.

3. Công tác lập dự toán còn hạn chế: Khoảng 30% số xã chưa lập dự toán đầy đủ các nguồn thu và nhiệm vụ chi, dẫn đến dự toán không phản ánh chính xác nhu cầu thực tế. Quy trình lập dự toán chưa tuân thủ nghiêm ngặt các quy định, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý ngân sách.

4. Thanh tra, kiểm tra ngân sách xã chưa thường xuyên và hiệu quả: Chỉ khoảng 60% xã thực hiện thanh tra, kiểm tra ngân sách định kỳ. Việc phát hiện và xử lý sai phạm còn hạn chế, dẫn đến tình trạng lãng phí và sai sót trong quản lý ngân sách.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các tồn tại trên là do nhận thức của một số cán bộ quản lý ngân sách xã còn hạn chế, bộ máy tổ chức chưa đồng bộ, đội ngũ cán bộ tài chính kế toán thiếu chuyên môn sâu và cơ sở vật chất phục vụ quản lý ngân sách chưa đầy đủ. So với kinh nghiệm quản lý ngân sách xã tại huyện Tiền Hải (Thái Bình) và Hiệp Hòa (Bắc Giang), huyện Đại Từ còn thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan thuế, kho bạc và chính quyền xã trong công tác thu ngân sách, cũng như chưa chú trọng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng thu, chi ngân sách xã theo năm, bảng so sánh tỷ lệ hoàn thành dự toán thu, chi giữa các xã, và biểu đồ đánh giá mức độ thực hiện thanh tra, kiểm tra ngân sách xã. Những kết quả này cho thấy cần thiết phải nâng cao chất lượng lập dự toán, tăng cường kiểm soát chi ngân sách và đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra để nâng cao hiệu quả quản lý NSX.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cao chất lượng lập dự toán ngân sách xã: Tổ chức tập huấn, hướng dẫn quy trình lập dự toán theo đúng quy định pháp luật cho cán bộ tài chính kế toán xã. Đảm bảo dự toán bao quát đầy đủ các nguồn thu và nhiệm vụ chi, phù hợp với điều kiện thực tế địa phương. Thời gian thực hiện: trong năm 2021. Chủ thể thực hiện: Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện phối hợp với Sở Tài chính tỉnh.

2. Tăng cường công tác thu ngân sách và phối hợp liên ngành: Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan thuế, kho bạc và chính quyền xã nhằm đảm bảo thu đúng, thu đủ, kịp thời các khoản thu ngân sách xã. Áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý thu ngân sách để nâng cao hiệu quả. Thời gian thực hiện: 2021-2022. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, Chi cục Thuế, Kho bạc Nhà nước huyện.

3. Kiểm soát chặt chẽ chi ngân sách xã: Xây dựng quy trình kiểm soát chi ngân sách rõ ràng, minh bạch, đảm bảo chi đúng dự toán, tiết kiệm và hiệu quả. Tăng cường giám sát, kiểm tra việc sử dụng ngân sách tại các xã, thị trấn. Thời gian thực hiện: 2021-2023. Chủ thể thực hiện: UBND xã, Phòng Tài chính - Kế hoạch huyện.

4. Đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra và công khai ngân sách xã: Tổ chức thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất các hoạt động thu, chi ngân sách xã. Công khai tài chính ngân sách xã để tạo điều kiện cho cộng đồng giám sát. Thời gian thực hiện: liên tục từ 2021. Chủ thể thực hiện: HĐND xã, Thanh tra huyện, Phòng Tài chính - Kế hoạch.

5. Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ quản lý ngân sách xã: Tổ chức đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng quản lý ngân sách cho cán bộ tài chính kế toán xã. Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị công nghệ thông tin phục vụ công tác quản lý ngân sách. Thời gian thực hiện: 2021-2024. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, Sở Tài chính, các cơ sở đào tạo.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo và cán bộ quản lý ngân sách các cấp địa phương: Giúp nâng cao nhận thức, cải thiện quy trình quản lý ngân sách xã, từ đó nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính địa phương.

2. Cán bộ tài chính kế toán xã, thị trấn: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về lập dự toán, chấp hành dự toán, quyết toán và kiểm tra ngân sách xã, hỗ trợ nâng cao năng lực chuyên môn và nghiệp vụ.

3. Các cơ quan quản lý nhà nước về tài chính và ngân sách: Là tài liệu tham khảo để xây dựng, hoàn thiện chính sách, quy định về quản lý ngân sách xã phù hợp với thực tiễn địa phương.

4. Các nhà nghiên cứu, học viên cao học ngành quản lý kinh tế, tài chính công: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý ngân sách xã, làm nền tảng cho các nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực quản lý tài chính công địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Ngân sách xã là gì và vai trò của nó trong hệ thống ngân sách nhà nước?
   Ngân sách xã là cấp ngân sách cuối cùng trong hệ thống ngân sách nhà nước, phục vụ cho chính quyền xã thực hiện các chức năng, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo an ninh quốc phòng địa phương. Vai trò của NSX là huy động nguồn lực tài chính, điều tiết hoạt động kinh tế xã hội và hỗ trợ phát triển cơ sở hạ tầng nông thôn.

2. Phương pháp lập dự toán ngân sách xã như thế nào?
   Lập dự toán ngân sách xã dựa trên các căn cứ như nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, chính sách thuế, cơ chế phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi, số liệu thực hiện ngân sách các năm trước và báo cáo dự toán của các đơn vị sử dụng ngân sách xã. Quy trình lập dự toán phải tuân thủ các quy định của pháp luật và được phê duyệt bởi HĐND xã.

3. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý ngân sách xã?
   Các yếu tố bao gồm điều kiện kinh tế - xã hội địa phương, nhận thức và năng lực của chính quyền địa phương, hệ thống chính sách pháp luật về ngân sách, ý thức chấp hành pháp luật của người dân, tổ chức bộ máy quản lý và chất lượng đội ngũ cán bộ tài chính kế toán, cũng như cơ sở vật chất phục vụ quản lý ngân sách.

4. Làm thế nào để tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra ngân sách xã?
   Cần tổ chức thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất các hoạt động thu, chi ngân sách xã; công khai tài chính ngân sách để cộng đồng giám sát; nâng cao năng lực cán bộ thanh tra; phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan nhằm phát hiện và xử lý kịp thời các sai phạm.

5. Tại sao việc nâng cao năng lực cán bộ tài chính kế toán xã lại quan trọng?
   Cán bộ tài chính kế toán là người trực tiếp thực hiện các công việc liên quan đến lập dự toán, chấp hành dự toán, quyết toán và kiểm tra ngân sách xã. Năng lực chuyên môn và nghiệp vụ tốt giúp đảm bảo tính chính xác, minh bạch và hiệu quả trong quản lý ngân sách, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính địa phương.

Kết luận

• Nghiên cứu đã phân tích và đánh giá thực trạng quản lý ngân sách xã trên địa bàn huyện Đại Từ giai đoạn 2016-2018, chỉ ra những tồn tại như chi vượt dự toán, lập dự toán chưa đầy đủ và công tác thanh tra kiểm tra chưa hiệu quả.
• Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý ngân sách xã bao gồm điều kiện kinh tế xã hội, nhận thức của chính quyền, chính sách pháp luật, ý thức người dân, tổ chức bộ máy và chất lượng cán bộ.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm nâng cao chất lượng lập dự toán, tăng cường thu ngân sách, kiểm soát chi ngân sách, đẩy mạnh thanh tra kiểm tra và nâng cao năng lực cán bộ tài chính kế toán.
• Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, hỗ trợ huyện Đại Từ và các địa phương tương tự trong việc hoàn thiện công tác quản lý ngân sách xã.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, tổ chức đào tạo cán bộ và xây dựng hệ thống giám sát hiệu quả nhằm nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách xã trong giai đoạn tới.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách xã, góp phần phát triển bền vững kinh tế - xã hội địa phương!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH XÃ 1.1 Cơ sở lý luận về quản lý ngân sách xã 1.1 Một số vấn đề cơ bản về ngân sách nhà nước và ngân sách xã 1.1 Ngân sách nhà nước a. Khái niệm Ngân sách nhà nước Sự ra đời của NSNN là một tất yếu khách quan, gắn liền với tồn tại và phát triển của Nhà nước. Có rất nhiều quan điểm khác nhau được đưa ra về khái niệm NSNN: Theo Dương Đăng Chinh (2009) thì: “Ngân sách nhà nước phản ánh các quan hệ kinh tế phát sinh gắn liền quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ tập trung của Nhà nước khi nhà nước tham gia phân phối các nguồn tài chính quốc gia nhằm thực hiện các chức năng của Nhà nước trên cơ sở luật định”. Tại kỳ họp thứ hai, Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam khóa XI ngày 16 tháng 12 năm 2002 đã thông qua Luật Ngân sách (2002), trong đó đưa ra khái niệm về NSNN như sau: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”.

Đến kỳ họp thứ chín, Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam khóa XIII ngày 25 tháng 06 năm 2015 tiếp tục thông qua Luật NSNN (2015) có hiệu lực thi hành từ năm ngân sách 2017, cho rằng: “Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”. Đây có thể coi là khái niệm cơ bản và đầy đủ nhất trong các khái niệm về NSNN. Khái niệm này đã thể hiện được khái quát nội dung và mục đích của NSNN. Hệ thống NSNN và phân cấp quản lý NSNN * Hệ thống NSNN Hệ thống NSNN có thể hiểu là tổng thể các cấp ngân sách có mối quan hệ ràng buộc, chặt chẽ với nhau trong quá trình thực hiện nhiệm vụ thu, chi của mỗi cấp ngân sách.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 Theo Điều 06 Luật NSNN (2015) thì hệ thống NSNN gồm có: “1. Ngân sách nhà nước gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương. Ngân sách địa phương gồm ngân sách của các cấp chính quyền địa phương.” Theo quy định tại Điều 02 của Luật tổ chức chính quyền địa phương (2015) thì các đơn vị hành chính của nước CHXHCN Việt Nam gồm có: “1. Tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh); 2.

Huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp huyện); 3. Xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là cấp xã); 4. Đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt.” Từ các căn cứ trên có thể thấy, NSĐP sẽ bao gồm các cấp ngân sách sau: - Thứ nhất, ngân sách tỉnh: bao gồm ngân sách các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. - Thứ hai, ngân sách huyện: bao gồm ngân sách các huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

- Thứ ba, NSX: bao gồm ngân sách các xã, phường, thị trấn. Có thể khái quát hệ thống NSNN qua hình dưới đây: NSNN NSTƯ NSĐP Ngân sách Ngân sách Ngân sách tỉnh, thành phố huyện, thành xã, phường, thị trực thuộc Trung phố, thị xã trực trấn ương thuộc tỉnh Sơ đồ 1.1: Hệ thống Ngân sách Nhà nước tại Việt Nam (Nguồn: Tác giả tự tổng hợp) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Hình trên cho thấy, NSX là cấp ngân sách cuối cùng trong hệ thống NSNN và được quản lý, sử dụng theo các quy định hiện hành của pháp luật. * Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước Để tạo điều kiện thuận lợi cho các cấp chính quyền chủ động quản lý, sử dụng NSNN, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của chính quyền các cấp trong việc sử dụng, quản lý NSNN, cần thiết phải tiến hành phân cấp quản lý NSNN. Thực chất phân cấp quản lý NSNN là việc phân định rõ ranh giới quyền lực về quản lý NSNN giữa các cấp chính quyền.

Theo quy định tại Điều 09 Luật NSNN (2015), nguyên tắc phân cấp quản lý nguồn thu, nhiệm vụ chi và quan hệ giữa các cấp ngân sách được quy định như sau: “1. Ngân sách trung ương, ngân sách mỗi cấp chính quyền địa phương được phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi cụ thể. Ngân sách trung ương giữ vai trò chủ đạo, bảo đảm thực hiện các nhiệm vụ chi quốc gia, hỗ trợ địa phương chưa cân đối được ngân sách và hỗ trợ các địa phương theo quy định tại khoản 3 Điều 40 của Luật này. Ngân sách địa phương được phân cấp nguồn thu bảo đảm chủ động thực hiện những nhiệm vụ chi được giao.

Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định việc phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa các cấp ngân sách ở địa phương phù hợp với phân cấp quản lý kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và trình độ quản lý của mỗi cấp trên địa bàn. Nhiệm vụ chi thuộc ngân sách cấp nào do ngân sách cấp đó bảo đảm; việc ban hành và thực hiện chính sách, chế độ mới làm tăng chi ngân sách phải có giải pháp bảo đảm nguồn tài chính, phù hợp với khả năng cân đối của ngân sách từng cấp; việc quyết định đầu tư các chương trình, dự án sử dụng vốn ngân sách phải bảo đảm trong phạm vi ngân sách theo phân cấp. Trường hợp cơ quan quản lý nhà nước thuộc ngân sách cấp trên ủy quyền cho cơ quan quản lý nhà nước thuộc ngân sách cấp dưới thực hiện nhiệm vụ chi của mình thì phải phân bổ và giao dự toán cho cơ quan cấp dưới được ủy quyền để thực hiện nhiệm vụ chi đó. Cơ quan nhận kinh phí ủy quyền phải quyết toán với cơ quan ủy quyền khoản kinh phí này.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thực hiện phân chia theo tỷ lệ phần trăm (%) đối với các khoản thu phân chia giữa các cấp ngân sách và số bổ sung từ ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới trên cơ sở bảo đảm công bằng, phát triển cân đối giữa các vùng, các địa phương. Trong thời kỳ ổn định ngân sách: a) Không thay đổi tỷ lệ phần trăm (%) phân chia các khoản thu giữa các cấp ngân sách; b) Hằng năm, căn cứ khả năng cân đối của ngân sách cấp trên, cơ quan có thẩm quyền quyết định tăng thêm số bổ sung cân đối ngân sách từ ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới so với năm đầu thời kỳ ổn định; c) Số bổ sung có mục tiêu từ ngân sách cấp trên cho ngân sách cấp dưới được xác định theo nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ ngân sách và các chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách; khả năng của ngân sách cấp trên và khả năng cân đối ngân sách của từng địa phương cấp dưới; d) Các địa phương được sử dụng nguồn tăng thu hằng năm mà ngân sách địa phương được hưởng theo phân cấp để tăng chi thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh. Đối với số tăng thu so với dự toán thực hiện theo quy định tại khoản 2 Điều 59 của Luật này.

Trường hợp đặc biệt có phát sinh nguồn thu từ dự án mới đi vào hoạt động trong thời kỳ ổn định ngân sách làm ngân sách địa phương tăng thu lớn thì số tăng thu phải nộp về ngân sách cấp trên. Chính phủ trình Quốc hội, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định thu về ngân sách cấp trên số tăng thu này và thực hiện bổ sung có mục tiêu một phần cho ngân sách cấp dưới theo quy định tại điểm d khoản 3 Điều 40 của Luật này để hỗ trợ đầu tư cơ sở hạ tầng ở địa phương theo dự án được cấp có thẩm quyền phê duyệt; đ) Trường hợp ngân sách địa phương hụt thu so với dự toán do nguyên nhân khách quan thực hiện theo quy định tại khoản 3 Điều 59 của Luật này. Sau mỗi thời kỳ ổn định ngân sách, các địa phương phải tăng khả năng tự cân đối, phát triển ngân sách địa phương, thực hiện giảm dần tỷ lệ bổ sung cân đối từ ngân sách cấp trên so với tổng chi ngân sách địa phương hoặc tăng tỷ lệ phần LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 trăm (%) nộp về ngân sách cấp trên đối với các khoản thu phân chia giữa các cấp ngân sách để tăng nguồn lực cho ngân sách cấp trên thực hiện các nhiệm vụ chi quốc gia và phát triển đồng đều giữa các địa phương. Không được dùng ngân sách của cấp này để chi cho nhiệm vụ của cấp khác và không được dùng ngân sách của địa phương này để chi cho nhiệm vụ của địa phương khác, trừ các trường hợp sau: a) Ngân sách cấp dưới hỗ trợ cho các đơn vị thuộc cấp trên quản lý đóng trên địa bàn trong trường hợp cần khẩn trương huy động lực lượng cấp trên khi xảy ra thiên tai, thảm họa, dịch bệnh và các trường hợp cấp thiết khác để bảo đảm ổn định tình hình kinh tế - xã hội, an ninh và trật tự, an toàn xã hội của địa phương; b) Các đơn vị cấp trên quản lý đóng trên địa bàn khi thực hiện chức năng của mình, kết hợp thực hiện một số nhiệm vụ theo yêu cầu của cấp dưới; c) Sử dụng dự phòng ngân sách địa phương để hỗ trợ các địa phương khác khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa nghiêm trọng.

Trường hợp thực hiện điều ước quốc tế dẫn đến giảm nguồn thu của ngân sách trung ương, Chính phủ trình Quốc hội điều chỉnh việc phân chia nguồn thu giữa ngân sách trung ương và ngân sách địa phương để bảo đảm vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương” (Quốc hội, 2015). Vai trò của NSNN Vai trò tất yếu của ngân sách nhà nước ở mọi thời đại và trong mọi mô hình kinh tế, là công cụ quan trọng của ngân sách nhà nước trong cơ chế thị trường. Thứ nhất, huy động các nguồn lực tài chính. Vai trò này được xác định trên cơ sở bản chất kinh tế của ngân sách nhà nước.

Sự hoạt động của nhà nước trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội đòi hỏi phải có các nguồn lực tài chính để chi tiêu cho những mục đích xác định.