Quản Lý Ngân Sách Nhà Nước Của Phường Ngô Mây, Thành Phố Quy Nhơn, Tỉnh Bình Định

Khám phá cách quản lý ngân sách nhà nước tại phường Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định, và những ảnh hưởng đến phát triển địa phương.

• Tác giả: Hồ Thị Kim Ngọc
• Người hướng dẫn: TS. Hồ Thị Minh Phương
• Trường học: Trường Đại Học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản Lý Ngân Sách Nhà Nước Tại Phường Ngô Mây, Thành Phố Quy Nhơn
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Quy Nhơn

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Tổng quan nghiên cứu đề tài
• Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Phương pháp nghiên cứu
• Ý nghĩa lý luận và thực tiễn
• Kết cấu của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP XÃ
• 1.1. Ngân sách nhà nước và ngân sách nhà nước cấp xã
• 1.1.1. Khái niệm ngân sách nhà nước và hệ thống ngân sách nhà nước
• 1.1.2. Khái niệm và vai trò của ngân sách nhà nước cấp xã
• 1.1.3. Đặc điểm của ngân sách nhà nước cấp xã
• 1.2. Quản lý ngân sách nhà nước cấp xã
• 1.2.1. Khái niệm và nguyên tắc quản lý ngân sách nhà nước cấp xã
• 1.2.2. Mục tiêu và trách nhiệm của chính quyền xã trong quản lý ngân sách nhà nước cấp xã
• 1.2.3. Nội dung quản lý ngân sách nhà nước cấp xã
• 1.2.4. Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý ngân sách nhà nước cấp xã
• 1.3. Kinh nghiệm quản lý ngân sách nhà nước cấp xã của một số địa phương và bài học kinh nghiệm cho phường Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 1.3.1. Kinh nghiệm quản lý ngân sách nhà nước cấp xã của một số địa phương
• 1.3.2. Bài học kinh nghiệm cho phường Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định về quản lý ngân sách nhà nước
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA PHƯỜNG NGÔ MÂY, THÀNH PHỐ QUY NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 2.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và tổ chức bộ máy quản lý ngân sách nhà nước của phường Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 2.1.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của phường Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định ảnh hưởng đến quản lý ngân sách nhà nước
• 2.1.2. Tổ chức bộ máy quản lý ngân sách nhà nước của phường Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 2.2. Tổng quan về ngân sách nhà nước của phường Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 2.3. Hoạt động quản lý ngân sách nhà nước của phường Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 2.3.1. Quản lý nguồn thu và nhiệm vụ chi ngân sách nhà nước của phường Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 2.3.2. Quản lý chu trình ngân sách nhà nước của phường Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 2.4. Đánh giá quản lý ngân sách nhà nước của phường Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 2.4.1. Những kết quả đạt được
• 2.4.2. Những mặt hạn chế và nguyên nhân hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CỦA PHƯỜNG NGÔ MÂY, THÀNH PHỐ QUY NHƠN, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 3.1. Mục tiêu và phương hướng quản lý ngân sách nhà nước của phường Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 3.1.1. Mục tiêu quản lý ngân sách nhà nước của phường Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 3.1.2. Phương hướng quản lý ngân sách nhà nước của phường Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý ngân sách nhà nước của phường Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 3.2.1. Nâng cao hiệu quả công tác lập dự toán ngân sách nhà nước của phường Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 3.2.2. Tăng cường quản lý thu, khai thác, tạo lập nguồn thu ngân sách nhà nước của phường Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 3.2.3. Tiếp tục quản lý và sử dụng có hiệu quả các khoản chi ngân sách nhà nước của phường Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 3.2.4. Nâng cao hiệu quả quyết toán ngân sách nhà nước của phường Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 3.2.5. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực quản lý ngân sách nhà nước của phường Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 3.2.6. Chú trọng công tác thanh tra, kiểm tra trong quản lý ngân sách nhà nước của phường Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• 3.2.7. Đẩy nhanh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách nhà nước của phường Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ (bản sao)

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý ngân sách nhà nước tại phường Ngô Mây

Quản lý ngân sách nhà nước tại phường Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn, là một vấn đề quan trọng trong việc đảm bảo sự phát triển kinh tế - xã hội. Ngân sách nhà nước không chỉ là nguồn tài chính cho các hoạt động của phường mà còn phản ánh sự quản lý hiệu quả của chính quyền địa phương. Việc quản lý ngân sách nhà nước cần được thực hiện một cách chặt chẽ và minh bạch để đáp ứng nhu cầu phát triển của cộng đồng.

1.1. Khái niệm ngân sách nhà nước và vai trò của nó

Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định. Vai trò của ngân sách nhà nước rất quan trọng, nó không chỉ đảm bảo các chức năng của Nhà nước mà còn thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

1.2. Đặc điểm của ngân sách nhà nước cấp xã

Ngân sách nhà nước cấp xã có những đặc điểm riêng biệt, bao gồm quy mô nhỏ hơn so với ngân sách cấp tỉnh, nhưng lại có vai trò quan trọng trong việc thực hiện các chính sách phát triển địa phương. Sự phân bổ ngân sách cần phải phù hợp với nhu cầu thực tế của cộng đồng.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý ngân sách nhà nước tại phường Ngô Mây

Mặc dù đã có những nỗ lực trong việc quản lý ngân sách nhà nước, phường Ngô Mây vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Các vấn đề như dự toán chi chưa sát thực tế, quản lý ngân sách chưa chặt chẽ, và thiếu nguồn lực cho đầu tư phát triển là những khó khăn cần được giải quyết.

2.1. Những hạn chế trong dự toán ngân sách

Dự toán ngân sách tại phường Ngô Mây thường không phản ánh đúng nhu cầu thực tế, dẫn đến tình trạng thiếu hụt hoặc lãng phí ngân sách. Việc này cần được khắc phục để đảm bảo tính hiệu quả trong quản lý ngân sách.

2.2. Thiếu minh bạch trong quản lý ngân sách

Sự thiếu minh bạch trong quản lý ngân sách nhà nước có thể dẫn đến sự nghi ngờ từ phía người dân và các tổ chức. Cần có các biện pháp công khai ngân sách để tăng cường sự tin tưởng của cộng đồng.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước tại phường Ngô Mây

Để nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước, phường Ngô Mây cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại và hiệu quả. Việc cải tiến quy trình lập dự toán, tăng cường giám sát và kiểm tra là những giải pháp cần thiết.

3.1. Cải tiến quy trình lập dự toán ngân sách

Quy trình lập dự toán ngân sách cần được cải tiến để phản ánh đúng nhu cầu thực tế của cộng đồng. Việc này sẽ giúp tăng cường tính chính xác và hiệu quả trong việc sử dụng ngân sách.

3.2. Tăng cường giám sát và kiểm tra ngân sách

Giám sát và kiểm tra ngân sách là rất quan trọng để đảm bảo rằng các khoản chi tiêu được thực hiện đúng mục đích và hiệu quả. Cần có các cơ chế kiểm tra độc lập để đảm bảo tính minh bạch.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về quản lý ngân sách nhà nước

Nghiên cứu về quản lý ngân sách nhà nước tại phường Ngô Mây đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực cũng như những hạn chế cần khắc phục. Việc áp dụng các giải pháp quản lý hiệu quả sẽ giúp nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

4.1. Kết quả đạt được trong quản lý ngân sách

Trong những năm qua, phường Ngô Mây đã đạt được một số kết quả tích cực trong quản lý ngân sách, như tăng cường nguồn thu và cải thiện chất lượng chi tiêu. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục cải thiện để đạt được hiệu quả cao hơn.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Các bài học kinh nghiệm từ thực tiễn quản lý ngân sách tại phường Ngô Mây có thể được áp dụng cho các địa phương khác. Việc học hỏi và chia sẻ kinh nghiệm sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách chung.

V. Kết luận và tương lai của quản lý ngân sách nhà nước tại phường Ngô Mây

Quản lý ngân sách nhà nước tại phường Ngô Mây cần được tiếp tục cải tiến để đáp ứng nhu cầu phát triển của cộng đồng. Tương lai của quản lý ngân sách sẽ phụ thuộc vào khả năng áp dụng các giải pháp hiệu quả và sự tham gia của cộng đồng.

5.1. Tầm quan trọng của quản lý ngân sách hiệu quả

Quản lý ngân sách hiệu quả không chỉ giúp đảm bảo sự phát triển kinh tế - xã hội mà còn nâng cao đời sống của người dân. Cần có sự cam kết từ chính quyền địa phương trong việc thực hiện điều này.

5.2. Định hướng phát triển trong tương lai

Định hướng phát triển trong tương lai cần tập trung vào việc cải thiện quy trình quản lý ngân sách, tăng cường sự tham gia của cộng đồng và áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý ngân sách.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quản lý ngân sách nhà nước tại chính quyền cơ sở đóng vai trò then chốt trong việc duy trì bộ máy hành chính và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Trong giai đoạn 2017–2021, tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn phường Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định đã đạt khoảng 50 tỷ đồng so với dự toán 48 tỷ đồng được giao, đạt tỷ lệ 104%. Với diện tích tự nhiên hơn 123,6 ha cùng quy mô dân số 19.039 nhân khẩu phân bổ tại 5.047 hộ dân, địa bàn tập trung 294 doanh nghiệp và hơn 2.079 hộ sản xuất kinh doanh cá thể. Thực tế này tạo ra nguồn thu đa dạng nhưng cũng đặt ra áp lực lớn đối với công tác điều hành tài chính công.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn xuất phát từ những bất cập thực tiễn trong công tác quản lý tài chính địa phương: dự toán chi ngân sách chưa thực sự sát với nhu cầu phát sinh, cơ cấu chi tiêu tập trung chủ yếu vào nhiệm vụ chi thường xuyên, thiếu hụt nguồn lực dành cho chi đầu tư phát triển hạ tầng đô thị, và tỷ lệ điều tiết 5% từ các khoản thu do cơ quan thuế quản lý chưa đạt kế hoạch.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá toàn diện thực trạng công tác quản lý ngân sách nhà nước tại phường Ngô Mây giai đoạn 2017–2021, nhận diện rõ những kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân cốt lõi; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp khả thi đến năm 2025. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở khoa học giúp chính quyền cơ sở nâng cao hiệu lực phân bổ nguồn lực, siết chặt kỷ luật tài khóa, giảm thiểu lãng phí và hoàn thiện năng lực tự cân đối ngân sách tại các đô thị loại 1.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng trên nền tảng lý thuyết tài chính công hiện đại và lý thuyết phân cấp quản lý ngân sách nhà nước theo Luật Ngân sách nhà nước năm 2015 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2017) cùng Thông tư số 344/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính.

Mô hình nghiên cứu vận hành theo chu trình quản lý ngân sách toàn diện gồm 3 giai đoạn nối tiếp nhau: lập dự toán ngân sách, chấp hành dự toán ngân sách, kế toán và quyết toán ngân sách nhà nước. Khung phân tích làm rõ 4 khái niệm nền tảng:

• Ngân sách nhà nước cấp xã, phường: Quỹ tiền tệ tập trung của chính quyền cơ sở phục vụ các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, xã hội theo phân cấp.
• Tính chất "lưỡng tính" của ngân sách cơ sở: Phường vừa đóng vai trò là một cấp ngân sách hoàn chỉnh có nhiệm vụ quản lý nguồn thu và phân bổ nhiệm vụ chi, vừa là đơn vị sử dụng ngân sách duy nhất trực tiếp giải ngân nguồn vốn (do không có đơn vị dự toán trực thuộc).
• Kỷ luật tài khóa: Yêu cầu bắt buộc trong việc kiểm soát các chỉ tiêu thu - chi tuân thủ dự toán mang tính pháp lệnh, hạn chế tối đa bội chi và nợ đọng.
• Hiệu quả phân bổ ngân sách: Cơ chế sắp xếp thứ tự ưu tiên giữa 2 nhóm nhiệm vụ chi chính là chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển nhằm tối ưu hóa phúc lợi công cộng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chính thống từ hệ thống báo cáo quyết toán ngân sách, báo cáo kinh tế - xã hội định kỳ và nghị quyết của Hội đồng nhân dân phường Ngô Mây trong 5 năm liên tục từ năm 2017 đến năm 2021.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn bộ 100% dữ liệu tài chính - ngân sách phát sinh trên địa bàn phường, bao gồm dữ liệu quản lý từ 11 khu vực dân cư, 87 tổ dân phố, 294 doanh nghiệp đang hoạt động và 2.079 hộ kinh doanh cá thể. Phương pháp chọn mẫu toàn bộ (census) được áp dụng thay cho chọn mẫu ngẫu nhiên nhằm loại trừ triệt để sai số chọn mẫu, bảo đảm tính xác thực và phản ánh toàn diện mọi dòng chu chuyển tiền tệ của ngân sách địa phương.

Luận văn kết hợp đồng bộ các phương pháp phân tích:

• Phương pháp thống kê mô tả: Hệ thống hóa, phân loại các dòng thu và danh mục chi tiêu theo mục lục ngân sách.
• Phương pháp phân tích - tổng hợp: Đánh giá mối quan hệ giữa biến động kinh tế đô thị và tốc độ tăng trưởng nguồn thu.
• Phương pháp so sánh - đối chiếu chuỗi thời gian: Đánh giá mức độ hoàn thành chỉ tiêu thực hiện so với dự toán giao qua từng năm tài chính.
• Phương pháp logic kết hợp lịch sử: Làm rõ sự tương thích giữa văn bản pháp lý hiện hành và hiệu quả thực thi tại bộ máy hành chính phường gồm 21 cán bộ, công chức.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, tổng quy mô ngân sách phường ghi nhận mức tăng trưởng liên tục. Tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn giai đoạn 2017–2021 đạt khoảng 50 tỷ đồng, vượt 4% so với tổng dự toán 48 tỷ đồng. Tổng nguồn ngân sách địa phương được hưởng theo dự toán và bổ sung cân đối tăng từ 5,0 tỷ đồng năm 2017 lên hơn 9,0 tỷ đồng vào năm 2021, tương đương mức tăng trưởng trên 80% sau 5 năm.

Thứ hai, công tác quản lý nguồn thu do phường trực tiếp tổ chức thực hiện đạt kết quả ấn tượng, tỷ lệ thu ngân sách hằng năm luôn đạt từ 106% đến 113% chỉ tiêu cấp trên giao. Đơn cử như khoản thu phí và lệ phí năm 2017 đạt 141,9% so với dự toán ban đầu.

Thứ ba, cơ cấu chi ngân sách còn biểu hiện mất cân đối khi chi thường xuyên chiếm tỷ trọng chi phối (thường xuyên trên 70% tổng chi), phục vụ bộ máy hành chính và an sinh xã hội. Nguồn vốn dành cho chi đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng kỹ thuật còn rất khiêm tốn, chủ yếu phụ thuộc vào nguồn hỗ trợ có mục tiêu từ ngân sách cấp trên. Địa phương đã thực hiện nghiêm túc định mức tiết kiệm 10% chi thường xuyên theo quy định.

Thứ tư, hiệu quả thu từ các sắc thuế phân chia theo tỷ lệ phần trăm (phường được hưởng điều tiết 5% do Chi cục Thuế thu) đạt kết quả rất thấp và thường xuyên không đạt dự toán giao trong suốt giai đoạn 2017–2021, gây thiếu hụt nguồn lực tự chủ của địa phương.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng của nguồn thu trực tiếp xuất phát từ lợi thế địa bàn trung tâm kinh tế sầm uất với 1.045 hộ thương nghiệp và 511 hộ kinh doanh dịch vụ ăn uống, giải khát. Bên cạnh đó, việc hoàn thành xóa 100% hộ nghèo vào cuối năm 2021 (giảm từ 30 hộ nghèo chiếm 0,6% năm 2017 xuống còn 0 hộ) đã phản ánh hiệu quả tích cực của việc phân bổ chi an sinh xã hội.

Tuy nhiên, nguyên nhân dẫn đến sự hụt thu ở nhóm thuế điều tiết 5% là do công tác phối hợp liên ngành giữa bộ phận tài chính phường và cơ quan thuế thành phố chưa thực sự đồng bộ, kết hợp với tác động tiêu cực của thiên tai và dịch bệnh Covid-19 làm suy giảm sức khỏe tài chính của 245 công ty trách nhiệm hữu hạn và 18 công ty cổ phần trên địa bàn.

Để tăng tính thuyết phục trong công tác quản lý tài chính, toàn bộ chuỗi số liệu 5 năm có thể được minh họa trực quan thông qua biểu đồ cột chồng thể hiện cơ cấu chi thường xuyên so với chi đầu tư phát triển, kết hợp bảng ma trận cân đối thu - chi giúp các nhà quản lý dễ dàng nhận diện độ lệch dự toán và đưa ra điều chỉnh kịp thời.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hoàn thiện công tác quản lý ngân sách nhà nước của phường Ngô Mây đến năm 2025, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

1. Đổi mới quy trình lập dự toán ngân sách: Nâng cao độ chính xác trong công tác dự báo các nguồn thu và nhu cầu chi tiêu, bảo đảm kiểm soát mức sai số giữa dự toán và thực tế thực hiện dưới 5% trong mỗi năm tài khóa. Timeline: Thực hiện định kỳ vào quý IV hằng năm từ 2023 đến 2025. Chủ thể thực hiện: Bộ phận Tài chính phường phối hợp với các ban ngành liên quan.

2. Tăng cường khai thác và mở rộng nguồn thu bền vững: Triển khai rà soát, lập bộ quản lý thuế chặt chẽ đối với 2.079 hộ kinh doanh cá thể và 294 doanh nghiệp; chống thất thu thuế xây dựng tư nhân, phí sử dụng vỉa hè; phấn đấu nâng tốc độ tăng thu tự chủ đạt từ 8% đến 10%/năm giai đoạn 2023–2025. Timeline: Rà soát định kỳ 2 lần/năm (quý I và quý III). Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân phường chủ trì, phối hợp Đội thuế liên phường.

3. Cơ cấu lại nhiệm vụ chi và tăng cường kỷ luật tài khóa: Thực hành tiết kiệm triệt để tối thiểu 10% dự toán chi thường xuyên cho các khoản hội nghị, tiếp khách; ưu tiên tối thiểu 25% tổng chi ngân sách hằng năm cho các dự án chỉnh trang đô thị, nâng cấp thoát nước và cơ sở hạ tầng dân sinh. Timeline: Thực hiện xuyên suốt giai đoạn 2023–2025. Chủ thể thực hiện: Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường và kế toán trưởng.

4. Nâng cao năng lực nhân sự và đẩy mạnh số hóa: Đào tạo, bồi dưỡng chuẩn hóa chuyên môn cho 100% cán bộ tài chính - kế toán; ứng dụng đồng bộ phần mềm quản trị tài chính công và dịch vụ công trực tuyến, bảo đảm 100% hồ sơ, chứng từ quyết toán được công khai, minh bạch đúng thời hạn trước năm 2025. Timeline: Hoàn thành trong giai đoạn 2023–2024. Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân phường phối hợp Phòng Tài chính - Kế hoạch thành phố Quy Nhơn.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Lãnh đạo Ủy ban nhân dân và công chức tài chính - kế toán cấp xã, phường: Ứng dụng trực tiếp quy trình lập dự toán chuẩn hóa, kỹ thuật kiểm soát 3 khâu của chu trình ngân sách và biện pháp chống thất thu thuế xây dựng cơ bản, phí vỉa hè tại đô thị.
• Phòng Tài chính - Kế hoạch, Chi cục Thuế và Kho bạc Nhà nước thành phố: Sử dụng làm tài liệu tham khảo thực tiễn để đánh giá cơ chế phân cấp nguồn thu, xem xét điều chỉnh tỷ lệ điều tiết 5% hiện nay lên mức hợp lý hơn cho ngân sách cấp cơ sở.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu chuyên ngành Kinh tế công, Quản lý nhà nước: Khai thác chuỗi dữ liệu thực nghiệm 5 năm và mô hình quản trị tài chính cơ sở phục vụ biên soạn bài giảng, tình huống nghiên cứu tình huống (case study).
• Học viên cao học và sinh viên ngành Quản lý kinh tế, Tài chính - Ngân hàng: Tham khảo khung lý thuyết chuyên sâu, phương pháp chọn mẫu toàn bộ và phương pháp đối chiếu chuỗi thời gian trong nghiên cứu học thuật về ngân sách địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Đặc thù lớn nhất trong quản lý ngân sách của phường Ngô Mây là gì?
Đặc thù lớn nhất là tính "lưỡng tính" của ngân sách cấp cơ sở. Phường vừa là một cấp ngân sách được giao quyền tự chủ thu chi, vừa là đơn vị sử dụng ngân sách duy nhất trực tiếp chi tiêu kinh phí phục vụ 19.039 nhân khẩu mà không có bất kỳ đơn vị dự toán trực thuộc nào.

Tỷ lệ hoàn thành thu ngân sách nhà nước của phường giai đoạn 2017–2021 đạt bao nhiêu?
Trong giai đoạn 2017–2021, tổng thu ngân sách trên địa bàn đạt khoảng 50 tỷ đồng trên tổng dự toán 48 tỷ đồng, đạt 104% kế hoạch. Các khoản thu do phường trực tiếp tổ chức thu luôn đạt từ 106% đến 113% chỉ tiêu cấp trên giao hằng năm.

Nguyên nhân nào khiến các khoản thu phân chia theo tỷ lệ 5% của phường đạt kết quả thấp?
Nguyên nhân chủ yếu do sự suy giảm hoạt động của 294 doanh nghiệp dưới ảnh hưởng của dịch Covid-19 và biến động kinh tế, cùng với sự thiếu gắn kết thường xuyên trong công tác đối chiếu dữ liệu giữa bộ phận tài chính phường và cơ quan thuế thành phố.

Phường Ngô Mây đã thực hiện các biện pháp nào để kiểm soát chi tiêu thường xuyên?
Ủy ban nhân dân phường đã thực hiện nghiêm túc quy chế chi tiêu nội bộ, cắt giảm tối thiểu 10% kinh phí chi thường xuyên ngoài lương, đồng thời rà soát toàn bộ các khoản chi hội họp, mua sắm tài sản công bảo đảm đúng định mức và chế độ kế toán hiện hành.

Mục tiêu tối ưu hóa cơ cấu chi ngân sách của phường đến năm 2025 là gì?
Mục tiêu là kiểm soát chặt chẽ tỷ trọng chi thường xuyên, giảm các khoản chi hành chính gián tiếp và nâng tỷ trọng chi đầu tư phát triển lên mức trên 25% tổng chi ngân sách, tập trung nâng cấp hệ thống hạ tầng và chỉnh trang đô thị.

Kết luận

• Luận văn đã khái quát hóa hệ thống lý luận quản lý ngân sách nhà nước cấp xã, phường với đặc thù vận hành của một đơn vị dự toán ngân sách cơ sở.
• Phản ánh trung thực bức tranh tài chính phường Ngô Mây giai đoạn 2017–2021 với tổng thu đạt 50 tỷ đồng (đạt 104%), tổng ngân sách tăng từ 5,0 tỷ lên hơn 9,0 tỷ đồng.
• Nhận diện chính xác điểm nghẽn về tỷ trọng chi thường xuyên cao và sự hụt thu ở nhóm thuế phân chia điều tiết 5%.
• Đề xuất hệ thống 4 giải pháp toàn diện gắn liền với các chỉ số mục tiêu và lộ trình thực hiện cụ thể đến năm 2025.
• Nghiên cứu đóng góp tài liệu thực tiễn giá trị, giúp chính quyền đô thị nâng cao hiệu quả quản trị tài chính công trong kỷ nguyên số hóa; các đơn vị hành chính cấp cơ sở nên sớm áp dụng các đề xuất này để tối ưu hóa nguồn lực phát triển địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn quản lý ngân sách nhà nước cấp xã Chương 2: Thực trạng quản lý ngân sách nhà nước của phường Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định Chương 3: Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước của phường Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định 8 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƢỚC CẤP XÃ 1. Ngân sách nhà nƣớc và ngân sách nhà nƣớc cấp xã 1. Khái niệm ngân sách nhà nước và hệ thống ngân sách nhà nước 1. Khái niệm ngân sách nhà nước Tại Khoản 14 Điều 4 của Luật Ngân sách nhà nước được Quốc hội khóa XIII nước Cộng hòa XHCN Việt Nam thông qua tại kỳ họp thứ 9, năm 2015 khẳng định: “NSNN là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước” [14].

NSNN là quỹ tiền tệ tập trung của nhà nước. Quỹ này thể hiện lượng tiền huy động từ thu nhập quốc dân để đáp ứng cho các khoản chi tiêu của Nhà nước, có hai mặt đó là: mặt tĩnh và mặt động. Mặt tĩnh thể hiện các nguồn tài chính được tập trung vào NSNN mà chúng ta có thể xác định được vào bất kỳ thời điểm nào. Mặt động thể hiện các quan hệ phân phối dưới hình thức giá trị gắn liền với quỹ tiền tệ tập trung vào NSNN và từ NSNN phân bổ các nguồn tài chính cho các ngành, các lĩnh vực, các địa phương của nền kinh tế quốc dân.

Hoạt động của NSNN bao gồm thu và chi. Thu NSNN phản ánh các quan hệ kinh tế nảy sinh trong quá trình nhà nước dùng quyền lực chính trị để thực hiện phân phối các nguồn tài chính dưới hình thức giá trị nhằm hình thành quỹ tiền tệ của nhà nước. Như vậy, thu NSNN bao gồm toàn bộ các khoản tiền được tập trung vào tay nhà nước để hình thành quỹ NSNN đáp ứng cho các yêu cầu chi tiêu xác định của nhà nước. Chi NSNN thể hiện các quan hệ tiền tệ hình thành trong quá trình phân 9 phối và sử dụng quỹ NSNN nhằm trang trải cho các chi phí của bộ máy quản lý nhà nước và thực hiện các chức năng kinh tế - xã hội mà nhà nước đảm nhận theo những nguyên tắc nhất định.

Hệ thống ngân sách nhà nước Hệ thống NSNN là tổng thể ngân sách của các cấp chính quyền nhà nước. Tổ chức hệ thống ngân sách chịu tác động bởi nhiều yếu tố mà trước hết là chế độ xã hội của một nhà nước và phân chia lãnh thổ hành chính. Thông thường ở các nước, hệ thống NSNN được tổ chức phù hợp với hệ thống hành chính. Ở Việt Nam với mô hình nhà nước thống nhất nên hệ thống NSNN được tổ chức theo hai cấp: Ngân sách Trung ương và ngân sách của các cấp chính quyền địa phương.

Tại Khoản 15 Điều 4 của Luật NSNN, năm 2015 cho rằng: “Ngân sách Trung ương là các khoản thu NSNN phân cấp cho cấp Trung ương hưởng và các khoản chi NSNN thuộc nhiệm vụ chi của cấp Trung ương” [14] cấp Trung ương bao gồm các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan trực thuộc Chính phủ. Tổ chức xã hội thuộc Trung ương, tổ chức đoàn thể Trung ương,… Tại Khoản 13 Điều 4 của Luật NSNN, năm 2015 cho rằng: “Ngân sách địa phương là các khoản thu NSNN phân cấp cho cấp địa phương hưởng, thu bổ sung từ ngân sách Trung ương cho ngân sách địa phương và các khoản chi NSNN thuộc nhiệm vụ chi của cấp địa phương” [14 ] Ngân sách địa phương bao gồm ngân sách các cấp chính quyền địa phương như: ngân sách tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; ngân sách huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương; ngân sách xã, phường, thị trấn. 10 Ngân sách nhà nƣớc Ngân sách Trung ƣơng Ngân sách địa phƣơng Ngân sách tỉnh và Ngân sách huyện, Ngân sách xã, thành phố phường, thị quận, thị xã, thành trực thuộc trung trấn ương phố thuộc tỉnh Sơ đồ 1. Hệ thống ngân sách nhà nƣớc ở Việt Nam 1.

Khái niệm và vai trò của ngân sách nhà nước cấp xã 1. Khái niệm ngân sách nhà nước cấp xã Trong hệ thống NSNN, NSNN cấp xã là ngân sách các cấp chính quyền địa phương, đó là NSNN được phân cấp nguồn thu, toàn bộ các khoản thu trong dự toán được HĐND xã quyết định và được thực hiện trong một năm để thực hiện chức năng nhiệm vụ của chính quyền cấp xã. Có nhiệm vụ phân phối và sử dụng nguồn vốn đã tập trung qua thu ngân sách xã nhằm đáp ứng cho các nhu cầu chi tiêu gắn liền với việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của chính quyền xã theo quy định của pháp luật. Được quản lý và điều hành theo dự toán và theo chế độ tiêu chuẩn mà nhà nước đặt ra.

Hoạt động của ngân sách xã gắn với hoạt động của chính quyền nhà nước cấp xã. Xã vừa là cấp ngân sách, vừa là đơn vị sử dụng ngân sách. Điều này chi phối lớn đến quá trình tổ chức lập, chấp hành, kế toán và quyết toán ngân sách xã. Vai trò của ngân sách nhà nước cấp xã NSNN cấp xã là cấp ngân sách cuối cùng trong hệ thống NSNN tại Việt Nam nhưng mang một đặc điểm khác biệt với các cấp ngân sách còn lại, đó là ngân sách cấp xã chỉ có duy nhất 01 đơn vị sử dụng NSNN là UBND cấp xã.

11 NSNN cấp xã là công cụ tiên quyết cho chính quyền xã thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình, gắn bó mật thiết với dân, trực tiếp xử lý các vấn đề mà cộng đồng dân cư đặt ra. Chính quyền xã sử dụng ngân sách xã để chi lương, phụ cấp cho cán bộ, công chức và những người hoạt động không chuyên trách thuộc bộ máy hành chính, bảo đảm cơ sở hạ tầng giao thông, môi trường liên quan đến đời sống cộng đồng dân cư, giáo dục, chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân, bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội. theo phân cấp quản lý. Chính quyền xã sử dụng các công cụ ngân sách để thực hiện vai trò định hướng hình thành cơ cấu kinh tế mới, kích thích phát triển sản xuất kinh doanh, chống độc quyền.

Với công cụ thuế, một mặt chính quyền tạo được nguồn thu để đầu tư phát triển kinh tế hạ tầng, mặt khác chính quyền định hướng hình thành cho các doanh nghiệp đầu tư vào các lĩnh vực kinh tế khác nhau, bằng mức thuế suất hợp lý để chính quyền có thể kích thích hoặc hạn chế sự phát triển của các ngành nghề hoặc mặt hàng, tạo điều kiện cho kinh tế phát triển cân đối, hiệu quả. Chính quyền xã sử dụng NSNN để đầu tư vào cơ sở hạ tầng, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển cơ sở hạ tầng, các lĩnh vực kinh tế, văn hoá, xã hội và an ninh quốc phòng trên địa bàn. Thực hiện hỗ trợ cho các cơ quan trong trường hợp cần thiết để đảm bảo sự ổn định về cơ cấu hoặc chuẩn bị thay đổi sang cơ cấu mới cao hơn. NSNN cấp xã là công cụ huy động nguồn tài chính để đảm bảo các nhu cầu chi tiêu trên địa bàn.Việc huy động các nguồn tài chính vào ngân sách cấp xã bao gồm từ NSNN cấp trên và thông qua thuế, các khoản thu khác với chính sách huy động tối ưu là: phải đảm bảo chi tiêu cho hoạt động của xã, mặt khác mức huy động phải phù hợp với khả năng đóng góp của các chủ thể trong xã hội, kích thích hoạt động kinh doanh của các chủ thể phát triển.

Mức động viên quá cao hay quá thấp đều có tác động tích cực và tiêu cực đến hoạt động kinh tế trên địa bàn. Đặc điểm của ngân sách nhà nước cấp xã *Đặc điểm chung: NSNN cấp xã là một loại quỹ tiền tệ của nhà nước, do chính quyền cấp cơ sở quản lý và điều hành, có các khoản thu, chi NSNN dự toán được thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định, theo một quy trình: Lập dự toán, chấp hành dự toán, kế toán và quyết toán ngân sách. Thu ngân sách xã bao gồm các khoản thu NSNN phân cấp cho cấp xã và các khoản huy động đóng góp của các cá nhân, tổ chức trên nguyên tắc tự nguyện theo quy định của pháp luật do HĐND xã quyết định. Chi ngân sách xã gồm có chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển theo phân cấp.

*Đặc điểm riêng: NSNN cấp xã vừa là một cấp ngân sách trong hệ thống NSNN, lại vừa là đơn vị sử dụng ngân sách. Đóng vai một cấp ngân sách, vì NSNN cấp xã cũng được phân cấp quản lý nguồn thu và thực hiện các nhiệm vụ chi như một cấp ngân sách thực thụ. Đóng vai như một đơn vị sử dụng ngân sách, bởi xã cũng có nhiệm vụ trực tiếp chi tiêu các nguồn kinh phí theo chế độ, tiêu chuẩn, định mức quy định. Nên NSNN cấp xã mang tính “lưỡng tính” vừa là một cấp tự cân đối thu chi, vừa là đơn vị trực tiếp chi tiêu.

NSNN cấp xã không có đơn vị dự toán trực thuộc nào, nó vừa tạo nguồn thu, vừa phải phân bổ nhiệm vụ chi. NSNN cấp xã là đơn vị dự toán cuối cùng vì nó là nơi trực tiếp giải quyết mối quan hệ lợi ích giữa nhà nước với nhân dân, đảm bảo cho pháp luật của nhà nước được thực hiện nghiêm minh. Thông qua hoạt động thu, chi NSNN cấp xã thì mối quan hệ về lợi ích giữa người dân và nhà nước cũng sẽ được giải quyết tốt và triệt để nếu chính quyền cấp xã thực hiện đúng việc phân cấp nguồn thu và nhiệm vụ chi trong nhiệm vụ và quyền hạn của mình. NSNN cấp xã là cấp ngân sách cuối cùng gắn chặt với việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của chính quyền cấp xã.

Các hoạt động thu, chi NSNN cấp xã gắn liền với chức năng, nhiệm vụ của chính quyền cấp xã được phân 13 cấp đồng thời luôn chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan quyền lực của nhà nước ở cấp xã đó là HĐND. Bản chất quan hệ thu chi NSNN cấp xã là phản ánh quan hệ lợi ích phát sinh trong quá trình thu chi NSNN giữa hai chủ thể, một bên là lợi ích chung của cộng đồng cấp cơ sở mà đại diện là chính quyền cấp xã, một bên là các chủ thể kinh tế xã hội. Quản lý ngân sách nhà nƣớc cấp xã 1.