PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Ngân sách Nhà nước là một phạm trù kinh tế lịch sử gắn liền với sự ra đời của Nhà nước, gắn liền với nền kinh tế hàng hóa tiền tệ. Sự ra đời của Nhà nước, sự tồn tại của kinh tế hàng hóa tiền tệ như những điều kiện cần và đủ cho sự phát sinh, tồn tại và phát triển của NSNN. Với vai trò là công cụ tài chính rất quan trọng, Nhà nước đã sử dụng hình thức tiền tệ trong phân phối để tạo lập quỹ tiền tệ riêng có của NSNN nhằm phục vụ cho hoạt động của mình, hình thành bộ phận quan trọng nhất của khu vực tài chính Nhà nước.
Nhà nước dựa vào sự vận động độc lập của tiền tệ để tạo lập, phân phối, sử dụng quỹ tiền tệ cho mục đích của mình. Để khai thác và quản lý tốt nguồn quỹ tài chính phục vụ cho mục tiêu phát triển kinh tế của đất nước, Đảng và Nhà nước ta trong quá trình đổi mới đã rất chú trọng đến công tác quản lý NSNN nhằm để quản lý thống nhất nền tài chính quốc gia, nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong việc quản lý và sử dụng quỹ NSNN, củng cố kỷ luật tài chính, sử dụng tiết kiệm, có hiệu quả quỹ NSNN, tăng tích lũy nhằm thực hiện công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước theo định hướng XHCN, đáp ứng yêu cầu phát triển KT – XH, nâng cao đời sống nhân dân, đảm bảo quốc phòng, an ninh, đối ngoại. Trên cơ sở tổng kết 13 năm thực hiện Luật NSNN năm 2002, để nhằm khắc phục những tồn tại bất cập, hạn chế trong thời gian qua, ngày 25/6/2015 Quốc hội đã ban hành Luật NSNN số 83/2015/QH13 có hiệu lực thi hành từ năm ngân sách 2017 nhằm giúp cho công tác quản lý thu, chi ngân sách được bảo đảm toàn diện, đồng bộ và chặt chẽ trong công tác quản lý NSNN. Quán triệt việc thực hiện Luật NSNN và các văn bản hướng dẫn thực hiện, Trong những năm qua, công tác tham mưu điều hành về quản lý thu, chi NSNN trên địa bàn huyện Chợ Gạo được thực hiện tốt, góp phần tích cực cho việc ổn định và phát triển KT – XH của huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang.
Nhìn chung, các khoản 1 Luan van thu ngân sách thực hiện theo quy định của các luật thuế và chế độ thu theo quy định của pháp luật; các khoản chi ngân sách được thực hiện khi có dự toán được cấp có thẩm quyền giao và bảo đảm đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi do cơ quan có thẩm quyền quy định. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện công tác quản lý thu, chi NSNN từ năm 2017 đến năm 2019 trên địa bàn huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang vẫn còn nhiều hạn chế, cần phải tiếp tục hoàn chỉnh, bổ sung như: - Việc lập, giao dự toán thu, dự toán chi ngân sách và tạm cấp ngân sách còn nhiều vướng mắc. - Công tác quản lý, sử dụng tài chính chưa thật sự chặt chẽ, còn nhiều thiếu sót trong việc quyết toán, hạch toán và công khai. - Việc khai thác và sử dụng nguồn quỹ ngân sách chưa phát huy hết hiệu quả cho nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội.
- Trình độ chuyên môn của đội ngũ công chức làm công tác kế toán các ngành, các xã chưa ngang tầm với nhiệm vụ được giao. Xuất phát từ tình hình thực tế nêu trên, tác giả quan tâm và muốn đi sâu nghiên cứu vấn đề nhằm tìm ra giải pháp để thực hiện tốt công tác quản lý thu, chi NSNN tại huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang. Vì vậy, tác giả mạnh dạn chọn đề tài: “Quản lý thu, chi NSNN trên địa bàn huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang” làm đối tượng nghiên cứu với mục đích đóng góp vào định hướng phát triển KT – XH huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang phù hợp với đặc điểm của tỉnh trong xu thế hội nhập kinh tế của đất nước, ph hợp với mục tiêu của huyện, đến cuối năm 2020 đưa huyện Chợ Gạo trở thành huyện nông thôn mới. Các công trình nghiên cứu có liên quan Hiện nay, việc hoàn thiện công tác quản lý thu, chi NSNN đã và đang được rất nhiều nhà quản lý kinh tế nghiên cứu.
Có một số công trình nghiên cứu đã công bố liên quan đến quản lý thu, chi NSNN như: - Nguyễn Thị Dừa (2012). Nâng cao hiệu quả quản lý NSNN tỉnh Tiền Giang giai đoạn 2011-2015. Luận văn thạc sĩ kinh tế, trường Đại học Ngân hàng thành phố Hồ Chí Minh. Trong đề tài này tác giả tập trung trình bày hệ thống một số khái 2 Luan van niệm quan trọng lý luận cơ bản hiệu quả quản lý NSNN và quản lý NSNN về thu, chi NSNN, phân cấp ngân sách, vai trò, chức năng,… từ đó phân tích thực trạng hiệu quả quản lý NSNN tại tỉnh Tiền Giang giai đoạn 2006 – 2010 để rút ra những kết quả đạt được, những hạn chế, trên cơ sở đó đề ra những mục tiêu cụ thể phát triển KT – XH từ năm 2011 – 2015 của tỉnh, đồng thời đề xuất một số biện pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu quả quản lý NSNN tỉnh Tiền Giang trong thời gian tới.
Tuy nhiên, đề tài này chỉ nghiên cứu về hiệu quả ngân sách cấp tỉnh, có cơ chế và quy định quản lý, đánh giá khác với ngân sách cấp huyện. - Phạm Công Hưng (2012). Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý chi NSNN ở huyện Thuận Thành tỉnh Bắc Ninh. Luận văn Thạc sĩ kinh tế, trường Đại học Nông nghiệp Hà Nội.
Trong đề tài này tác giả làm rõ các vấn đề công tác quản lý chi ngân sách Nhà nước tại các đơn vị hành chính công; đề xuất các giải pháp quản lý chi NSNN trên địa bàn huyện nhằm giải quyết kịp thời những hạn chế về công tác quản lý chi NSNN ở huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Điểm khác biệt của đề tài này chỉ đánh giá và đề xuất giải pháp thực hiện chi NSNN theo Luật NSNN năm 2002, thời điểm này chưa có Luật NSNN năm 2015. - Nguyễn Thị Thái Lộc (2013). Hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách Nhà nước quận Ngũ Hành Sơn.
Luận văn Thạc sĩ kinh tế, trường Đại học Đà Nẵng. Trong đề tài này tác giả đánh giá thực trạng công tác quản lý chi ngân sách Nhà nước giai đoạn 2004 – 2012 và đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN trong thời gian tới (2013 – 2020) tại quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng. Hạn chế của đề tài này là chưa có nêu những kinh nghiệm về công tác quản lý chi NSNN trên địa bàn các huyện lân cận. - Nguyễn Trần Phú (2014).
Hoàn thiện hệ thống kiểm soát thu, chi ngân sách tại thành phố Hồ Chí Minh. Luận văn Thạc sĩ kinh tế, trường Đại học Công nghệ thành phố Hồ Chí Minh. Trong đề tài này tác giả sử dụng những khung lý thuyết liên quan đến các nội dung về quản lý tài chính công; thu, chi NSNN cùng với việc quản lý NSNN tại thành phố Hồ Chí Minh trong mối quan hệ chặt chẽ với quy trình quản lý NSNN và tài chính công hiện nay. Qua đó tác giả còn sử dụng các phương pháp duy vật biện chứng, phương pháp điều tra khảo sát, phương pháp thống kê, 3 Luan van phương pháp so sánh, phương pháp phân tích tổng hợp và các phương pháp có liên quan để phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến hệ thống kiểm soát thu, chi NSNN, phân tích thực trạng về hiệu quả quản lý ngân sách của thành phố Hồ Chí Minh.
Luận văn còn nêu ra mục tiêu quan điểm về vấn đề hệ thống kiểm soát quản lý thu, chi ngân sách Nhà nước ở thành phố Hồ Chí Minh, trên cơ sở đó đề ra những giải pháp hữu hiệu nhằm hoàn thiện công tác thu, chi NSNN trong thời gian tới, góp phần đẩy mạnh phát triển KT – XH của thành phố ngày càng hiệu quả và vững chắc hơn. Tuy nhiên, đề tài này chỉ nghiên cứu về hệ thống kiểm soát thu, chi NSNN ở thành phố Hồ Chí Minh, có quy mô ngân sách lớn, cơ chế và quy định quản lý, đánh giá khác so với ngân sách huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang. - Nguyễn Trường Thi (2015). Hoàn thiện quản lý chi NSNN cấp huyện, tại huyện Hưng Nguyên.
Luận văn Thạc sĩ kinh tế, Trường Đại học Vinh Nghệ An. Trong luận văn này tác giả cung cấp khung lý thuyết toàn diện về vấn đề quản lý chi NSNN cấp huyện; nghiên cứu và chỉ ra được thực trạng quản lý chi NSNN trên địa bàn huyện Hưng Nguyên trong khoảng thời gian từ năm 2011 – 2014 (thành tựu, hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế đó), từ đó đề xuất phương hướng và giải pháp hoàn hiện công tác quản lý chi NSNN của huyện cho những năm tiếp theo; giải pháp luận văn đề xuất mang lại hiệu quả cao trong quá trình quản lý chi NSNN tại huyện Hưng Nguyên đến năm 2020. Tuy nhiên, điểm khác biệt của đề tài này là đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi ngân sách đến năm 2020 theo Luật NSNN năm 2002, trong khi Luật NSNN năm 2015 có hiệu lực từ 01/01/2017. - Phạm Thế Tụng (2018).
Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý NSNN tại thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang. Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Tài chính Ngân hàng, trường Đại học Tài chính – Ngân hàng Hà Nội. Trong đề tài này tác giả làm rõ các vấn đề công tác quản lý thu, chi NSNN, thực trạng các hình thức thu, chi NSNN tại thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang trong giai đoạn 2011 – 2015 và đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm hoàn thiện công tác quản lý NSNN tại thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang trong giai đoạn tới. Hạn chế của đề tài này là chưa nêu 4 Luan van được hiệu quả của chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên trong việc phát triển KT – XH và xây dựng nông thôn mới.
Tóm lại, các công trình nghiên cứu nêu trên, phần lớn các tác giả đề cập đến một số vấn đề liên quan đến việc quản lý thu, chi NSNN và đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác quản lý NSNN tại các địa phương khác nhau. Nhìn chung các giải pháp đưa ra đều dựa trên cơ sở phân tích thực tiễn, liên quan đến các vấn đề quản lý thu, chi NSNN, trên cơ sở đó đề ra những giải pháp hữu hiệu nhằm hoàn thiện công tác thu, chi NSNN trong thời gian tới, góp phần đẩy mạnh phát triển kinh tế – xã hội ở địa phương.