Đặt vấn đề: Xã hội ngày một phát triển, kéo theo những nhu cầu về thực phẩm cũng ngày một tăng theo. Những tiêu chí về chọn lựa thực phẩm hàng ngày ( thịt bò, thịt trâu, thịt lợn,.) cần phải sạch, đảm bảo chất lượng về sức khỏe cũng như dinh dưỡng đang được người tiêu dùng vô cùng chú trọng.Mặt khác, nhà nước ta lại rất cần xây dựng một khu tập trung tất cả các nguồn gia súc, gia cầm thành một điểm để tiến hành xử lý, kiểm tra, kiểm định trước khi giết mổ nhằm quản lý chặt chẽ việc tiêu thụ gia súc cũng như kiểm soát được dịch bệnh lây lan một cách dễ dàng hơn, đóng góp đáng kể doanh thu cho ngân sách nhà nước. Đó chính là nguyên nhân ra đời của hàng loạt các lò mổ trên toàn quốc cũng như trên khắp thế giới Nhưng tồn tại song song với nó là những điểm giết mổ không hợp vệ sinh phân bố rải rác khắp các khu dân cư, đặc biệt là ở khu vực ven thành phố và vùng nông thôn làm cho lực lượng cán bộ thú y gặp nhiều khó khăn khi thực hiện kiểm soát giết mổ. Các địa điểm giết mổ này không đảm bảo điều kiện về vệ sinh an toàn thực phẩm, không quan tâm đến nguồn gốc của gia súc gia cầm, không có điều kiện giết mổ đảm bảo, không có hệ thống thu gom và xử lí chất thải do quá trình giết mổ nên gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng.
Các chất thải được xả tràn lan trong khi giết mổ hay được đổ thẳng xuống sông, cống thoát nước. Có hàng trăm lò giết mổ trên khắp các tỉnh thành cả nước và Tp Tuyên Quang cũng là một trong số đó. Vậy đằng sau những hoạt động giết mổ đó là gì ? Ảnh hưởng đến môi trường sống, con người và sinh vật ra sao ? Thấy được sự cấp thiết của việc bảo về môi trường, tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài : " Hiện trạng và giải pháp quản lý lò giết mổ tập trung gia súc, gia cầm tại Thành Phố Tuyên Quang" 1. Mục đích, yêu cầu của đề tài 1.1 Mục đích nghiên cứu của đề tài - Đánh giá được mức độ ô nhiễm của các cơ sở giết mổ trên địa bàn TP Tuyên Quang và cơ sở giết mổ tập trung gia súc gia cầm phường Tân Hà 2 n - Nghiên cứu hiện trạng chất lượng nước thải và chất thải rắn từ các cơ sở giết mổ trên địa bàn TP Tuyên Quang, đặc biệt là cơ sở giết mổ tập trung phường Tân Hà - Lấy ý kiến của người dân về ảnh hưởng của công tác giết mổ đến môi trường xung quanh - Đề xuất giải pháp nhằm giải quyết vấn đề ô nhiễm và cải thiện nâng cao chất lượng cho công tác giết mổ trên toàn địa bàn thành phố.
Yêu cầu của đề tài - Số liệu thu thập cần bao quát , trung thực và chính xác - Điều tra thực tế các hộ với số liệu sơ cấp- thứ cấp - Nắm vững luật Bảo Vệ Môi Trường năm 2005, luật tài nguyên Nước, các tiêu chuẩn Việt Nam và các văn bản dưới luật của nhà nước và tỉnh ủy TP Tuyên Quang. - Đề xuất giải pháp khả thi để phù hợp với tình hình của địa phương 1. Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu * Ý nghĩa thực tiễn: - Đánh giá được mức độ ô nhiễm môi trường và công tác triển khai thực hiện việc Bảo vệ Môi trường tại địa phương - Đề xuất ra được những biện pháp tối ưu nhất nhằm nâng cao chất lượng môi trường tại phường Tân Hà nói riêng và toàn địa bàn thành phố nói chung *Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học Nâng cao kiến thức toàn diện, kỹ năng và rút ra những kinh nghiệm thực tế phục vụ cho công tác chuyên môn cho sự nghiệp công tác sau này; vận dụng và phát huy những kiến thức đã học tập và nghiên cứu vào thực tiễn. 3 n Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 Khái quát chung 2.1 Tình hình giết mổ trên thế giới Thế giới có rất nhiều lò giết mổ gia súc - gia cầm.
Phần nhiều là được hiện đại hóa trên máy móc nhưng cũng có 1 số nơi vẫn tiến hành giết mổ theo phương pháp thủ công. Đối với các nước Châu Á việc những lò giết mổ mọc lên đi đôi với việc tăng trưởng kinh tế xã hội nông thôn đặc biệt là tạo cơ hội việc làm cho những người thất nghiệp. Đặc biệt là những nước : " Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc ,Ấn Độ, Thái Lan,. Với quốc gia lớn mạnh như Trung Quốc, sau thời kỳ cải cách mở cửa năm 1978, việc thành lập và duy trì những lò giết mổ hay nói đúng hơn là làng nghề giết mổ đã tăng doanh thu lên tới tốc độ 20-30 %, giải quyết được 12 triệu lao động dư thừa ở nông thôn.
Hay như quốc gia Nhật Bản được mệnh danh " Đất nước Mặt Trời Mọc" không chỉ dừng lại ở việc xây dựng ra những lò giết mổ , sự thành lập " Hiệp hội khôi phục và phát triển làng nghề giết mổ truyền thống " là hạt nhân cho sự nghiệp khôi phục và phát triển nền kinh tế đất nước hay tăng đáng kể GDP cho quốc gia Ngành công nghiệp thực phẩm Thụy Điển, trong đó có ngành giết mổ gia súc. Gần đây đã tiến hành hợp lý hóa cơ cấu toàn bộ, vấn đề giết mổ gia súc đang là tâm điểm của ngành công nghiệp thực phẩm nơi đây. Với hơn 50 cơ sở giết mổ gia súc quy mô lớn, việc cung cấp sản phẩm thịt cho thị trường chủ yếu nhờ vào các cơ sở hợp tác nông nghiệp vốn chiếm 75% thị phần. Con số này không nhỏ, nó phục vụ nhu cầu ăn uống của người tiêu dùng nên việc đảm bảo vệ sinh, an toàn thực phẩm của các lò mổ cũng đang là vấn đề cần lưu ý.
Một số quốc gia đã thực hiện thành công cách quản lý đầu ra-đầu vào với lượng gia súc-gia cầm như: Côlômbia, Trung Quốc, Hàn Quốc, Philippin, Băng- la-đét, Malaysia, In-đô-nê-xia…Với phương pháp cho điểm đơn giản để dân chúng nhận rõ cơ sở nào tuân thủ các tiêu chuẩn chống ô nhiễm của quốc gia và địa phương; cơ sở nào không tuân thủ. Trung Quốc đã cho phép tính các loại phí ô nhiễm dựa trên sự thảo luận của cộng đồng. Mức định giá phí ô nhiễm dựa trên mức độ ô nhiễm, mức dân cư phải hứng chịu hậu quả của ô nhiễm, mức thu nhập bình 4 n quân… Cùng với đó, chính phủ nước này cũng thường xuyên nâng cao năng lực của cộng đồng trong nhận thức và hành động giải quyết các vấn đề môi trường địa phương. Như vậy, cần thiết có sự phối hợp giữa Nhà nước, Xã hội dân sự và cộng đồng trong quản lý môi trường cũng như giải quyết xung đột môi trường.
Đây là giải pháp mang tính bền vững cho sự phát triển của xã hội.2 Tình hình giết mổ ở Việt Nam Hiện trên cả nước có tất cả 28.285 điểm Giết mổ gia súc , gia cầm nhỏ lẻ. Trong đó, 12 tỉnh trọng điểm phía bắc( Tổng cộng 11544 cơ sở , điểm giết mổ), mới chỉ có 59 cơ sở giết mổ tập trung( chiếm 0,51%). Tại nhiều địa phương, tình trạng giết mổ lưu động ngay tại hộ chăn nuôi diễn ra phổ biến, gây không ít khó khăn cho công tác quản lý việc Giết mổ gia súc, gia cầm. Có rất nhiều dự án về giết mổ gia súc, gia cầm đang trong quá trình hoàn thiện mong rằng trong tương lai sẽ phần nào giúp được những khó khăn về quản lý giết mổ cũng như bảo vệ được môi trường sống.
Các tỉnh miền bắc theo thống kê, việc giết mổ gia súc, gia cầm nhỏ lẻ còn rất lỏng lẻo, chưa được sự quan tâm lớn của các cấp chính quyền địa phương. Như tỉnh Hải Dương, hiện có hơn 1600 điểm giết mổ nhỏ lẻ, trong đó có 20 điểm giết trâu - bò và hơn 680 điểm giết mổ lợn nhỏ lẻ cùng 530 điểm giết mổ gia cầm. Nhưng số cơ sở được kiểm soát giết mổ chỉ đạt khoảng 50%. Vậy câu hỏi đặt ra là việc thiếu quan tâm trong công tác giết mổ sẽ gây ra những hậu quả gì ? Câu trả lời sẽ được giải đáp theo thời gian khi mà hàng ngày, hàng giờ môi trường đang bị đe dọa đến sự sống bởi những sản phầm dư thừa, những hóa chất hay lượng nước thải ra thiếu tiêu chuẩn chất lượng được cấp phép.
Với các tỉnh miền Nam, tình hình cũng không khá lên được là bao. Điển hình là tỉnh Đồng Nai, việc hàng trăm cơ sở giết mổ trái phép ( giết mổ lậu) gia súc - gia cầm vẫn ngang nhiên tồn tại và kéo dài khiến người dân nơi đây hết sức lo ngại. Theo sở Nông Nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh, đến thời điểm hiện tại vẫn còn hơn 261 cơ sở giết mổ trái phép, trong đó tồn tại nhiều nhất ở địa bàn TP Biên Hòa, các huyện Trảng Bom, Thống Nhất và Tân Phú, còn lại nằm rải rác ở các địa phương khác. Trong khi các lò giết mổ gia súc, gia cầm (GSGC) thủ công gây mất vệ sinh nhưng vẫn hoạt động bình thường thì một số lò giết mổ có công nghệ hiện 5 n đại đang rơi vào cảnh “sống dở chết dở”, buộc phải đóng cửa hoặc hoạt động cầm chừng.
Thời gian gần đây, ngày càng có nhiều doanh nghiệp (DN) rao bán nhà máy giết mổ gia súc, gia cầm bởi không thể cạnh tranh được với các cơ sở giết mổ nhỏ lẻ. Những doanh nghiệp từng tiên phong trong lĩnh vực này đang rơi vào tình trạng hết sức khó khăn, cần sự hỗ trợ từ nhiều phía. Trong khi đó giá giết mổ trong nhà máy cao hơn giết mổ lậu vì thế mọi người thường đem ra các khu vực giết mổ để tiết kiệm chi phí, thời gian…. Giết mổ nhỏ lẻ ngoài đường, chợ không ai hỏi về giấy tờ kiểm dịch, đầu vào, đầu ra, nhưng đưa vào nhà máy cơ quan thú y yêu cầu đầy đủn giấy tờ.
Nghịch lý này diễn ra từ nhiều năm nay, song các ngành chức năng vẫn chưa có biện pháp xử lý hiệu quả. Theo Cục Chăn nuôi (Bộ NN&PTNT), hiện nay, cả nước mới chỉ kiểm soát được 45% cơ sở giết mổ gia súc, gia cầm có giấy phép của các cơ sở thú y. Ngoài ra, có 65% cơ sở không có vệ sinh tiêu độc khử trùng sau giết mổ, số cơ sở sử dụng nước máy chỉ chiếm 25%. Hầu hết các cơ sở buôn bán thịt của tư nhân chưa có thiết bị bảo quản lạnh, quầy lạnh.