CHƯƠNG 1 TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VE QUY HOẠCH CÁN BO 1. Tổng quan tình hình nghiên cứu 1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài Ở nhiều nước trên thé giới, van đề phát triển nguồn nhân lực, trong đó có công tác đào tạo và quy hoạch đội ngũ cán bộ, nhất là đội ngũ cán bộ công chức cho bộ máy nhà nước là chủ đề nghiên cứu của nhiều môn khoa học, trong đó có môn chính tri học. Ở các nước phương Tây, lý luận về việc xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ, trong đó có quy hoạch đội ngũ cán bộ, công chức phát triển mạnh vào giữa thé kỷ XX, nhất là từ sau chiến tranh thế giới lần thứ hai, khi mà vai trò của Nhà nước thông qua các chính sách công ngày càng được chú trọng, đồng thời với việc cần thiết có một nền hành chính mạnh dé tái thiết đất nước sau chiến tranh.
Dé đáp ứng yêu cầu đó, các nước đều quan tâm nghiên cứu và mở các trường đào tạo cán bộ, công chức. Chang hạn ở Pháp, sau năm 1945 đã thành lập Trường Hành chính Quốc gia nhằm nghiên cứu, giảng dạy, đào tạo ra các công chức cao cấp cho nước Pháp. Ở các nước đi theo con đường xã hội chủ nghĩa như Trung Quốc, đã có nhiều tác giả nghiên cứu về các vẫn đề này. Kết quả của việc nghiên cứu đó đã được nhiều nhà nghiên cứu của Việt Nam tập hợp, khai thác để phục vụ cho nghiên cứu lý luận và thực tiễn xây dựng đội ngũ cán bộ ở Việt Nam với cuốn sách đã được xuất bản gần đây: "Kinh nghiệm xây dựng đội ngũ cán bộ ở Trung Quốc", (2009), Sách tham khảo, Nxb.
Chính trị quốc gia, Hà Nội. Ở nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào, xây dựng đội ngũ cán bộ, đặc biệt cán bộ lãnh đạo đáp ứng nhiệm vụ trong giai đoạn mới đã được đề cập trong nhiều văn kiện của các kỳ Đại hội Đảng Nhân dân Cách mạng Lào từ khoá IV đến khoá IX, đặc biệt, Nghị quyết các hội nghị công tác tô chức cán bộ toàn quốc của Ban Tổ chức Trung ương Đảng lần thứ 1 (11-8-1995) và lần thứ 8 (11-2006) đã đề ra phương hướng, mục tiêu và nhiệm vụ của công tác tô chức cán bộ đên năm 2010. Các văn kiện trên và các công trình nghiên cứu có liên quan đã đề cập đến các quan điểm của Đảng va Nhà nước, góp thêm cơ sở lý luận, làm rõ nhiều van dé cụ thé và đề xuất các giải pháp về công tác cán bộ trong tình hình mới, trong đó có công tác đào tạo và quy hoạch đội ngũ cán bộ lãnh đạo của hệ thống chính trị ở Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào. Trên thực tế, đã có một số công trình nghiên cứu dưới hình thức các luận án, luận văn, bài viết tạp chí liên quan đến vấn đề cán bộ, xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu xây dựng hệ thống chính trị ở Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào thời kỳ đổi mới.
Dưới đây là một số công trình tiêu biểu như sau: "Nâng cao đạo đức cách mạng của cán bộ chủ chốt cấp tỉnh nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào trong giai đoạn hiện nay" (2003), Luận án tiến sĩ lịch sử, chuyên ngành Xây dựng Đảng của tác giả Bun Ma Kết Kê Son. Trong luận án, tác giả đã đề cập tới vấn đề đạo đức của cán bộ lãnh đạo; vai trò của đạo đức đối với cán bộ lãnh đạo và yêu cầu đối với việc đào tạo, rèn luyện nâng cao đạo đức cách mạng cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp tỉnh ở Lào. "Xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở các tỉnh phía Nam nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào trong giai đoạn hiện nay" (2004) của tac giả Bun Xot Thăm Ma Vông (2004), Luận án tiễn sĩ lịch sử chuyên ngành Xây dựng Đảng, Học viện Chính tri quốc gia Hồ Chí Minh. Tác giả đã làm rõ cơ sở lý luận, vi trí, vai trò của đội ngũ cán bộ hiện nay, chỉ rõ những ưu, khuyết điểm, nguyên nhân và kinh nghiệm, mục tiêu, phương hướng và những giải pháp chủ yếu xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở các tỉnh phía Nam Lào đáp ứng yêu cầu công cuộc đổi mới hiện nay.
Luận án góp phần cung cấp những cơ sở khoa học xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp huyện ở các tỉnh phía Nam Lào hiện nay. "Xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp tỉnh khu vực phía Bắc của nước Cộng hoa Dân chủ Nhân dân Lào trong giai đoạn cách mạng hiện nay" (2004), cua Bun Lư Sém Sắc Đi, Luận án tiến sĩ lich sử, chuyên ngành Xây dựng Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Luận án đã hệ thống hoá được nhiều vấn đề lý luận và đánh giá được thực trạng xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp tỉnh phía Bac Lào từ năm 1986 đên nay, những van đê đặt ra và bước đâu đê xuât một sô giải pháp nhằm nâng cao chất lượng xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp tỉnh khu vực phía Bắc Lào trong thời kỳ đổi mới. Tác giả cũng hệ thống hóa một số quan điểm lý luận về cán bộ, cán bộ chủ chốt nói chung và cán bộ chủ chốt cấp tỉnh của Lào nói riêng.
"Xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt các ban, ngành ở thành phố Viêng Chăn trong giai đoạn cách mạng hiện nay" (2004), của Đệt Tạ Kon Phi La Phan Dét (2004), Luận án tiến sĩ lịch sử, chuyên ngành Xây dựng Dang, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Luận án làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt và công tác xây dựng đội ngũ cán bộ chủ chốt các Ban, Ngành ở thành phố Viêng Chăn. Tác giả phân tích, đánh giá thực trạng đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt các Ban, Ngành ở thành phố Viêng Chăn và thực trạng kinh nghiệm, những yêu cầu đặt ra cho công tác xây dựng đội ngũ cán bộ. Tác giả luận chứng những cơ sở khoa học về vai trò, vị trí và yêu cầu mới của đội ngũ cán bộ chủ chốt các Ban, Ngành ở thành phố Viêng Chăn.
Luận án phân tích, rút ra những bài học kinh nghiệm về công tác cán bộ và xác định cụ thể những tiêu chuẩn và cơ cau của đội ngũ cán bộ hiện nay. Tác giả kiến nghị một số giải pháp va có tính khả thi để xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt các ban, ngành ở thành phó Viéng Chăn hiện nay. Các công trình nghiên cứu ở trong nước Tính đến nay, có rất nhiều đề tài nghiên cứu về công tác cán bộ cũng như công tác đánh giá, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, chính sách cán bộ. Liên quan đến công tác quy hoạch cán bộ cũng có nhiều đề tài khoa học, nhiều bài viết, luận văn, luận án nghiên cứu, cụ thé như: "Xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo và đội ngũ cán bộ quản lý kinh doanh thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước" (1998), do Nguyễn Trọng Bao làm chủ biên, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
Đây là một trong những cuốn sách bước đầu đề cập đến xây dựng đội ngũ cán bộ lãnh đạo, trong đó có gan với yêu cầu của công tác dao tạo cán bộ đáp ứng với yêu cầu của thời kỳ đổi mới, thực hiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước ở Việt Nam. "Công tác quy hoạch đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt thuộc diện Tỉnh uỷ quản lý ở Tỉnh Đồng Nai” (2000) - Luận văn thạc sĩ của Trần Minh Thấu. Nội dung chính của đề tài là đề cập đến công tác quy hoạch cán bộ lãnh đạo chủ chốt thuộc diện Tinh ủy Đồng Nai quản lý, trên cơ sở phân tích thực trạng và dé ra các giải pháp để nâng cao chất lượng công tác quy hoạch cán bộ lãnh đạo chủ chốt. "Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đây mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước" (2003) do Nguyễn Phú Trọng, Tran Xuân Sầm (Đồng chủ biên), Nxb.
Chính trị quốc gia, Hà Nội. Trong cuốn sách này, theo các tác giả, mỗi chế độ xã hội muốn đứng vững và phát triển đều phải được xây dựng nên bởi những con người có lòng trung thành với chế độ, có những phẩm chất và năng lực nhất định. Ngày nay, đó chính là những cán bộ và công chức, những người phục vụ chế độ chính trị đáp ứng yêu cầu một Nhà nước của dân, do dân và vì dân; những người đại diện cho Nhà nước xây dựng và thực thi các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Cuốn sách nêu bật lên được cán bộ, công chức là nhân tổ có tính quyết định đối với sự phát triển của mỗi quốc gia.
Việt Nam giờ đây dang trong thời kỳ đổi mới đây mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, những thay đổi về kinh tế - xã hội đang đặt ra nhiều vấn đề về nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ nhằm huy động mọi tiềm năng dé đưa đất nước trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại, có nền kinh tế phát triển, đời sống của nhân dân được nâng cao. Cac tác giả khang định điều chi dẫn của Hồ Chí Minh răng, muốn xây dựng chủ nghĩa xã hội, trước hết phải có con người xã hội chủ nghĩa. Cán bộ, công chức là người gánh vác trọng trách nặng nề của đất nước nên họ phải thực sự là những con người xã hội chủ nghĩa. Các tác giả của cuốn sách cũng nêu bật lên rang, ngay từ khi Dang Cộng san Việt Nam ra đời, vấn đề cán bộ đã được Đảng quan tâm hàng đầu và ngày nay tiếp tục được quan tâm.
Mấy năm gần đây, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách về van dé cán bộ, công chức nhằm củng có, đổi mới, phát triển và nâng cao chất lượng của đội ngũ cán bộ.