Luận văn thạc sĩ quản lí hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn sinh học của học sinh theo tiếp cận năng lực tại các trường trung học phổ thông tỉnh bình phước

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lí hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Sinh học theo tiếp cận năng lực tại các trường THPT tỉnh Bình Phước.

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Huân
• Người hướng dẫn: TS. Lương Thị Hồng Gấm
• Trường học: Trường Đại học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Quản lí giáo dục
• Đề tài: Quản lí hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn Sinh học của học sinh theo tiếp cận năng lực tại các trường Trung học phổ thông tỉnh Bình Phước
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Bình Dương

Tóm tắt

I. Quản lý kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn Sinh học

Quản lý kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn Sinh học tại các trường THPT Bình Phước là một hoạt động quan trọng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Việc này không chỉ giúp đánh giá năng lực học sinh mà còn tạo điều kiện cho giáo viên cải thiện phương pháp giảng dạy. Theo nghiên cứu, việc áp dụng các phương pháp đánh giá hiện đại sẽ giúp học sinh phát triển toàn diện hơn. Đánh giá kết quả học tập không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra kiến thức mà còn cần chú trọng đến kỹ năng và thái độ của học sinh. Điều này phù hợp với xu hướng giáo dục hiện đại, nơi mà năng lực học sinh được đặt lên hàng đầu.

1.1. Kết quả học tập môn Sinh học

Kết quả học tập môn Sinh học tại THPT Bình Phước cho thấy sự phát triển không đồng đều giữa các học sinh. Một số học sinh có năng lực tốt, trong khi nhiều em vẫn còn gặp khó khăn trong việc tiếp thu kiến thức. Việc đánh giá năng lực học sinh cần được thực hiện một cách công bằng và khách quan. Theo đó, các phương pháp đánh giá cần được cải tiến để phù hợp với từng đối tượng học sinh. Đặc biệt, việc áp dụng các hình thức kiểm tra đa dạng sẽ giúp học sinh có cơ hội thể hiện năng lực của mình một cách tốt nhất.

1.2. Năng lực học sinh THPT

Năng lực học sinh THPT tại Bình Phước hiện nay đang được chú trọng phát triển. Tuy nhiên, nhiều học sinh vẫn còn thiếu tự tin trong việc vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Đánh giá năng lực học sinh không chỉ dựa vào điểm số mà còn cần xem xét đến khả năng giải quyết vấn đề và tư duy phản biện. Việc này sẽ giúp học sinh hình thành thói quen học tập tích cực và chủ động hơn. Để nâng cao năng lực học sinh, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên và học sinh trong quá trình dạy và học.

II. Đánh giá năng lực học sinh

Đánh giá năng lực học sinh là một phần không thể thiếu trong quản lý kiểm tra đánh giá kết quả học tập. Việc này không chỉ giúp xác định mức độ hiểu biết của học sinh mà còn giúp giáo viên điều chỉnh phương pháp giảng dạy cho phù hợp. Theo nghiên cứu, việc đánh giá năng lực học sinh cần được thực hiện thường xuyên và liên tục. Điều này sẽ giúp giáo viên nắm bắt được tiến độ học tập của học sinh và có những điều chỉnh kịp thời. Hơn nữa, việc đánh giá cần phải công bằng và minh bạch để tạo động lực cho học sinh trong học tập.

2.1. Phương pháp đánh giá học tập

Phương pháp đánh giá học tập hiện nay cần được đổi mới để phù hợp với yêu cầu của giáo dục hiện đại. Việc áp dụng các phương pháp đánh giá đa dạng như kiểm tra trắc nghiệm, bài tập nhóm, và dự án sẽ giúp học sinh phát huy tối đa năng lực của mình. Đặc biệt, việc sử dụng công nghệ thông tin trong đánh giá sẽ tạo ra sự hấp dẫn và thú vị cho học sinh. Điều này không chỉ giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách dễ dàng mà còn khuyến khích sự sáng tạo và tư duy độc lập.

2.2. Quản lý giáo dục

Quản lý giáo dục đóng vai trò quan trọng trong việc tổ chức và thực hiện các hoạt động kiểm tra đánh giá. Hiệu trưởng và các cán bộ quản lý cần có sự hiểu biết sâu sắc về các phương pháp đánh giá để có thể hướng dẫn giáo viên thực hiện một cách hiệu quả. Hơn nữa, việc xây dựng một môi trường học tập tích cực sẽ giúp học sinh cảm thấy thoải mái và tự tin hơn trong việc thể hiện năng lực của mình. Sự phối hợp giữa các bộ phận trong nhà trường cũng là yếu tố quyết định đến thành công của hoạt động đánh giá.

III. Thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá

Thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn Sinh học tại các trường THPT Bình Phước hiện nay cho thấy nhiều vấn đề cần được cải thiện. Mặc dù đã có những nỗ lực trong việc áp dụng các phương pháp đánh giá mới, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế. Việc ra đề kiểm tra chưa thực sự phản ánh đúng năng lực của học sinh. Hơn nữa, sự phối hợp giữa giáo viên và cán bộ quản lý trong việc thực hiện đánh giá còn chưa chặt chẽ. Điều này dẫn đến việc đánh giá không chính xác và thiếu công bằng.

3.1. Thực trạng lập kế hoạch

Thực trạng lập kế hoạch kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn Sinh học tại các trường THPT Bình Phước cho thấy nhiều bất cập. Nhiều trường chưa có kế hoạch cụ thể cho từng giai đoạn học tập, dẫn đến việc thực hiện đánh giá không đồng bộ. Việc này không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục mà còn làm giảm động lực học tập của học sinh. Cần có sự chỉ đạo rõ ràng từ phía các cấp quản lý giáo dục để đảm bảo việc lập kế hoạch được thực hiện một cách nghiêm túc và hiệu quả.

3.2. Thực trạng tổ chức thực hiện

Thực trạng tổ chức thực hiện hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn Sinh học tại các trường THPT Bình Phước hiện nay còn nhiều vấn đề cần khắc phục. Việc tổ chức kiểm tra chưa thực sự công bằng và minh bạch, dẫn đến sự thiếu tin tưởng từ phía học sinh. Hơn nữa, việc giám sát và đánh giá kết quả học tập của học sinh còn nhiều hạn chế. Cần có những biện pháp cụ thể để nâng cao chất lượng tổ chức thực hiện kiểm tra đánh giá, từ đó tạo ra một môi trường học tập công bằng và hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục phổ thông tại Việt Nam, việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập (KTĐG KQHT) theo tiếp cận năng lực (NL) đang trở thành một yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Tỉnh Bình Phước, với hơn 30 trường Trung học phổ thông (THPT), đang trong quá trình triển khai đổi mới này, đặc biệt đối với môn Sinh học – môn học góp phần phát triển phẩm chất và năng lực chuyên môn của học sinh (HS). Năm học 2017-2018, nghiên cứu đã khảo sát thực trạng quản lí hoạt động KTĐG KQHT môn Sinh học theo tiếp cận NL tại các trường THPT trên địa bàn tỉnh. Mục tiêu chính của nghiên cứu là đánh giá thực trạng quản lí hoạt động KTĐG KQHT môn Sinh học của HS theo tiếp cận NL, từ đó đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lí nhằm góp phần cải thiện chất lượng dạy và học.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các trường THPT tỉnh Bình Phước trong năm học 2017-2018, với đối tượng nghiên cứu là cán bộ quản lí (CBQL), giáo viên (GV) và HS tham gia hoạt động KTĐG. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp thông tin thực tiễn về công tác quản lí KTĐG theo tiếp cận NL, góp phần hỗ trợ các nhà quản lí và GV nâng cao năng lực chuyên môn, đồng thời thúc đẩy sự phát triển toàn diện năng lực của HS. Các chỉ số như mức độ nhận thức của CBQL và GV về KTĐG theo NL, thực trạng áp dụng các phương pháp đánh giá, cũng như các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí KTĐG được phân tích chi tiết nhằm làm rõ những điểm mạnh và hạn chế hiện tại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết quản lí giáo dục và lý thuyết kiểm tra đánh giá theo tiếp cận năng lực. Lý thuyết quản lí giáo dục tập trung vào các chức năng quản lí như lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra giám sát nhằm đảm bảo hoạt động KTĐG diễn ra hiệu quả trong nhà trường. Lý thuyết kiểm tra đánh giá theo tiếp cận NL nhấn mạnh việc đánh giá không chỉ kiến thức mà còn kỹ năng và thái độ của HS trong các tình huống thực tiễn, nhằm phát triển toàn diện năng lực người học.

Các khái niệm chính bao gồm:

• Kiểm tra đánh giá kết quả học tập (KTĐG KQHT): Quá trình thu thập và xử lý thông tin nhằm đánh giá mức độ đạt được các mục tiêu học tập của HS.
• Năng lực (NL): Khả năng vận dụng kiến thức, kỹ năng và thái độ để giải quyết các tình huống thực tiễn.
• Quản lí hoạt động KTĐG: Các hoạt động có hệ thống của CBQL nhằm tổ chức, điều hành và giám sát công tác KTĐG trong nhà trường.
• Phương pháp đánh giá đa dạng: Bao gồm đánh giá quá trình (formative assessment), đánh giá tổng kết (summative assessment), đánh giá qua dự án, hồ sơ học tập, tự đánh giá và đánh giá đồng đẳng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa nghiên cứu lí luận và nghiên cứu thực tiễn. Nguồn dữ liệu chính bao gồm:

• Dữ liệu sơ cấp: Thu thập qua bảng hỏi khảo sát 150 CBQL và GV, phỏng vấn sâu 20 chuyên gia, CBQL và GV, cùng phân tích hồ sơ, kế hoạch KTĐG và đề kiểm tra môn Sinh học tại các trường THPT tỉnh Bình Phước.
• Dữ liệu thứ cấp: Tổng hợp từ các văn bản pháp luật, tài liệu chuyên ngành, các nghiên cứu trước đây và các văn bản chỉ đạo của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT Bình Phước.

Phương pháp phân tích dữ liệu sử dụng phần mềm SPSS với các kỹ thuật thống kê mô tả (tỷ lệ phần trăm, điểm trung bình) và kiểm định T-test để so sánh nhận thức và thực trạng giữa các nhóm đối tượng. Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 9/2017 đến tháng 6/2018, bao gồm các giai đoạn thiết kế công cụ, thu thập dữ liệu, xử lý và phân tích kết quả, cũng như đề xuất biện pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhận thức của CBQL và GV về KTĐG theo tiếp cận NL: Khoảng 78% CBQL và 72% GV nhận thức đúng về vai trò và mục đích của KTĐG theo NL, tuy nhiên chỉ 54% GV thực sự hiểu sâu về các phương pháp đánh giá mới. Sự khác biệt này được kiểm định có ý nghĩa thống kê (p < 0.05).

2. Thực trạng áp dụng các nguyên tắc KTĐG: Chỉ có khoảng 60% GV thực hiện đầy đủ các nguyên tắc như tính khách quan, toàn diện và phát triển trong đánh giá. Việc ra đề kiểm tra chưa đảm bảo phân hóa năng lực HS, với 65% đề kiểm tra tập trung chủ yếu vào kiến thức lý thuyết.

3. Quản lí hoạt động KTĐG: Hiệu trưởng các trường đã thực hiện tốt công tác lập kế hoạch và tổ chức thi cử theo quy định (đạt 85% mức độ hài lòng từ CBQL và GV), nhưng công tác bồi dưỡng chuyên môn cho GV còn hạn chế (chỉ 40% GV được tham gia tập huấn chuyên sâu về KTĐG theo NL).

4. Điều kiện cơ sở vật chất và trang thiết bị: Khoảng 55% trường chưa đảm bảo đầy đủ CSVC phục vụ cho hoạt động KTĐG hiện đại, ảnh hưởng đến việc áp dụng các phương pháp đánh giá đa dạng.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy mặc dù nhận thức về KTĐG theo tiếp cận NL đã được nâng cao, nhưng việc triển khai thực tế còn nhiều hạn chế do thiếu đồng bộ trong quản lí và nguồn lực hỗ trợ. Việc tập trung vào đánh giá kiến thức lý thuyết truyền thống phản ánh sự chưa thích ứng kịp thời với yêu cầu đổi mới giáo dục. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả tương đồng với xu hướng chung khi nhiều trường phổ thông còn gặp khó khăn trong việc chuyển đổi phương pháp đánh giá.

Biểu đồ thể hiện tỷ lệ GV áp dụng các nguyên tắc KTĐG theo NL và mức độ trang bị CSVC có thể minh họa rõ nét sự chênh lệch giữa nhận thức và thực tiễn. Bảng phân tích so sánh mức độ hài lòng của CBQL và GV về công tác quản lí KTĐG cũng cho thấy điểm mạnh ở khâu tổ chức thi cử nhưng điểm yếu ở công tác bồi dưỡng và giám sát.

Ý nghĩa của nghiên cứu là làm rõ các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí KTĐG, từ đó giúp các nhà quản lí giáo dục có cơ sở để điều chỉnh chính sách và nâng cao hiệu quả công tác này.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường bồi dưỡng, tập huấn cho CBQL và GV: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về KTĐG theo tiếp cận NL, nâng cao kỹ năng xây dựng đề kiểm tra phân hóa năng lực HS, dự kiến thực hiện trong vòng 12 tháng, do Sở GD&ĐT phối hợp với các trường đại học chủ trì.

2. Xây dựng và hoàn thiện quy trình, hướng dẫn thực hiện KTĐG: Ban hành các quy định cụ thể về quy trình ra đề, tổ chức kiểm tra, chấm thi và đánh giá theo NL, đảm bảo tính đồng bộ và minh bạch, áp dụng trong năm học tiếp theo, do Ban giám hiệu các trường THPT chịu trách nhiệm.

3. Đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất và trang thiết bị: Huy động nguồn lực xã hội và ngân sách nhà nước để bổ sung thiết bị công nghệ thông tin, phần mềm hỗ trợ đánh giá, bảo trì và nâng cấp phòng học bộ môn Sinh học, thực hiện trong 2 năm tới, do Sở GD&ĐT và các trường phối hợp thực hiện.

4. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và đánh giá nội bộ: Hiệu trưởng cần thường xuyên dự giờ, kiểm tra việc thực hiện KTĐG của GV, tổ chức các buổi thao giảng, góp ý nhằm nâng cao chất lượng đánh giá, thực hiện liên tục hàng năm, do Ban giám hiệu và tổ chuyên môn đảm nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lí giáo dục các trường THPT: Nhận diện các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí KTĐG, từ đó xây dựng kế hoạch quản lí hiệu quả, nâng cao chất lượng giáo dục.

2. Giáo viên môn Sinh học: Nắm bắt các phương pháp đánh giá theo tiếp cận NL, cải tiến kỹ năng ra đề và đánh giá học sinh toàn diện hơn.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành Quản lí giáo dục: Tham khảo mô hình nghiên cứu thực tiễn, phương pháp khảo sát và phân tích dữ liệu trong lĩnh vực quản lí giáo dục.

4. Cơ quan quản lí giáo dục cấp tỉnh và Bộ GD&ĐT: Làm cơ sở để xây dựng chính sách, hướng dẫn và hỗ trợ các trường phổ thông trong việc đổi mới công tác KTĐG theo NL.

Câu hỏi thường gặp

1. Kiểm tra đánh giá theo tiếp cận năng lực khác gì so với phương pháp truyền thống?
   KTĐG theo tiếp cận NL không chỉ đánh giá kiến thức mà còn tập trung vào kỹ năng và thái độ của HS trong các tình huống thực tiễn, giúp phát triển toàn diện năng lực người học.

2. Những khó khăn chính trong quản lí KTĐG theo NL tại các trường THPT tỉnh Bình Phước là gì?
   Khó khăn gồm nhận thức chưa đồng đều của GV, thiếu quy trình hướng dẫn cụ thể, hạn chế về cơ sở vật chất và thiếu các hoạt động bồi dưỡng chuyên môn.

3. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản lí KTĐG theo NL?
   Cần tăng cường đào tạo, xây dựng quy trình quản lí đồng bộ, đầu tư CSVC và tăng cường kiểm tra, giám sát nội bộ.

4. Các phương pháp đánh giá nào được khuyến khích áp dụng trong KTĐG theo NL?
   Đánh giá qua dự án, hồ sơ học tập, tự đánh giá, đánh giá đồng đẳng và đánh giá quá trình là những phương pháp được khuyến khích nhằm đánh giá toàn diện năng lực HS.

5. Vai trò của hiệu trưởng trong quản lí KTĐG theo NL là gì?
   Hiệu trưởng chịu trách nhiệm xây dựng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và giám sát công tác KTĐG, đồng thời tạo điều kiện về nguồn lực và môi trường để GV thực hiện hiệu quả.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xây dựng được khung lý thuyết và đánh giá thực trạng quản lí KTĐG KQHT môn Sinh học theo tiếp cận NL tại các trường THPT tỉnh Bình Phước trong năm học 2017-2018.
• Nhận thức của CBQL và GV về KTĐG theo NL đã được nâng cao nhưng việc triển khai còn nhiều hạn chế do thiếu đồng bộ trong quản lí và nguồn lực hỗ trợ.
• Công tác quản lí KTĐG đã thực hiện tốt ở khâu lập kế hoạch và tổ chức thi cử, nhưng còn yếu kém trong bồi dưỡng chuyên môn, giám sát và đầu tư CSVC.
• Đề xuất 6 nhóm biện pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả quản lí KTĐG, bao gồm đào tạo, xây dựng quy trình, đầu tư CSVC, kiểm tra giám sát và tăng cường phối hợp nội bộ.
• Các bước tiếp theo là triển khai các biện pháp đề xuất, theo dõi đánh giá hiệu quả và điều chỉnh phù hợp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục môn Sinh học tại các trường THPT tỉnh Bình Phước.

Các nhà quản lí giáo dục và GV cần chủ động áp dụng các biện pháp đổi mới KTĐG theo tiếp cận năng lực để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện công tác quản lí trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần Mở đầu, Kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lí luận về quản lí hoạt động KTĐG KQHT môn Sinh của HS theo tiếp cận NL tại các trƣờng THPT tỉnh Bình Phƣớc. Chƣơng 2: Thực trạng quản lí hoạt động KTĐG KQHT môn Sinh của HS theo tiếp cận NL tại các trƣờng THPT tỉnh Bình Phƣớc. Chƣơng 3: Biện pháp quản lí hoạt động KTĐG KQHT môn Sinh của HS theo tiếp cận NL tại các trƣờng THPT tỉnh Bình Phƣớc. CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN SINH HỌC Ở TRƢỜNG THPT THEO TIẾP CẬN NL 1.

Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1. Nghiên cứu ở nƣớc ngoài Đánh giá giáo dục nói chung và đánh giá KQHT của HS theo tiếp cận NL nói riêng là vấn đề luôn đƣợc xã hội quan tâm. Rowntree (1987) khẳng định rằng KTĐG là hoạt động dẫn dắt hoạt động học và định hình phong cách học tập của HS. Cho đến nay, GD ở tất cả các nƣớc trên thế giới ngày càng coi trọng quản lí công tác KTĐG nhằm mục đích nâng cao chất lƣợng dạy học.

Vấn đề KTĐG KQHT đƣợc nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu và các tác giả đã xây dựng hoàn thiện cơ sở lí thuyết, cơ sở thực tiễn và hƣớng dẫn PP thực hiện KTĐG KQHT của HS. Khẳng định vai trò, ý nghĩa quan trọng của KTĐG đối với việc đánh giá NL nhận thức của HS, thời kỳ tiền tƣ bản chủ nghĩa (thế kỷ XV - XVIII) lần đầu tiên trong lịch sử GD thế giới, nhà GD Tiệp Khắc Comensky (1592-1670) đã đặt nền móng cho lí luận dạy học ở nhà trƣờng và xây dựng thành một hệ thống vấn đề trong tác phẩm “Lí luận dạy học vĩ đại”, trong đó có nêu ý nghĩa, vai trò của KTĐG quá trình lĩnh hội tri thức của HS, ông lƣu ý việc KTĐG phải căn cứ vào mục tiêu học tập và hƣớng dẫn HS tự KTĐG kiến thức của bản thân. Savin (1983), trong cuốn sách: “Giáo dục học”, đã nêu rõ quan niệm về KTĐG. Theo ông “kiểm tra là một phƣơng tiện quan trọng không chỉ để ngăn ngừa việc lãng quên mà còn để nắm đƣợc tri thức một cách vững chắc hơn.” Đồng thời ông cũng nhận thấy “đánh giá có thể trở thành một phƣơng tiện quan trọng để điều khiển sự học tập của HS, đẩy mạnh sự phát triển về công tác GD ngƣời học.

Đánh giá đƣợc thực hiện trên cơ sở kiểm tra và đánh giá theo hệ thống 5 bậc: Xuất sắc (điểm 5), Tốt (4 điểm), Trung bình (3 điểm), Xấu (điểm 2), Rất xấu (điểm 1)”. Nhƣ vậy, Savin đã xác nhận kiểm tra, đánh giá là hai hoạt động khác nhau nhƣng có mối quan hệ biện chứng. Đặc biệt ông nhấn mạnh việc 7 kiểm tra không dừng lại ở việc kiểm tra tri thức mà còn kiểm tra KN, kỹ xảo của HS. Vào thập niên 1970 đến 1980, KTĐG đƣợc xem là một hoạt động hỗ trợ, thúc đẩy việc học, hơn là một hoạt động đo lƣờng, và hoạt động GD dựa trên NL (Competency-based Education) bắt đầu đƣợc nghiên cứu và phát triển ở rất nhiều quốc gia, đặc biệt là ở Mỹ.

Các nghiên cứu về đánh giá KQHT tập trung vào những khía cạnh cơ bản của đánh giá KQHT theo tiếp cận quá trình (formative assessment), những đặc trƣng về thông tin phản hồi (feedback), chức năng giáo dục của đánh giá đƣợc nhấn mạnh trong suốt QTDH, hƣớng vào hình thành cảm xúc tích cực của ngƣời học và ý nghĩa của sự điều chỉnh kịp thời của đánh giá đối với dạy học (Guskey, 2003). Trong cuốn sách “Kỹ thuật đánh giá dựa trên NL”, Shirley Fletcher (1995) đã xác định một số nguyên tắc chính, các PP đánh giá, ý nghĩa cũng nhƣ lợi ích của kỹ thuật đánh giá theo NL; tác giả cung cấp thông tin thực tế về việc triển khai đánh giá dựa trên NL và hƣớng dẫn cho những ngƣời làm công tác đào tạo hƣớng tới việc đánh giá dựa trên công việc. Black and Wiliam (1998) trong một nghiên cứu: “Assessment and Classroom Learning”, kết luận rằng NL HS đƣợc hình thành trong suốt QTDH và đánh giá quá trình (formative assessment) đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong việc giúp HS tham gia vào quá trình học tập tích cực hơn và tự giác hơn. Black and Wiliam nghiên cứu và đƣa ra các bằng chứng cho thấy việc GV cung cấp phản hồi cụ thể, kịp thời và mang tính xây dựng về việc học của HS trong suốt QTDH đã giúp HS phát triển hơn trong học tập.

Black and Wiliam cũng cho biết các cơ sở GD sử dụng rộng rãi các PP và công cụ đánh giá khác nhau nhƣ đánh giá bằng hồ sơ (portfolio), phỏng vấn, quan sát, tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau…để đánh giá toàn diện NL của HS. Guskey (2003), trong nghiên cứu của mình: “How classroom assessments improve learning” đã đƣa ra cách giúp GV đánh giá hiệu quả KQHT của HS, cung cấp và hƣớng dẫn khắc phục hạn chế trong các PP đánh giá truyền thống nhằm giúp GV và HS nâng cao chất lƣợng dạy và học. Guskey cho rằng 8 cần đẩy mạnh đánh giá quá trình bằng các hình thức, PP đánh giá không truyền thống (Altenative assessment) nhƣ: quan sát, phỏng vấn, hồ sơ, dự án, trình diễn thực, HS tự đánh giá. trong đó, đánh giá KQHT thông qua dự án hoặc nghiên cứu nhóm đƣợc chú trọng.

Với cách này, HS có quyền tự do làm bài theo hiểu biết của mình, trao đổi, tƣơng tác với nhau, tìm hiểu từ thực tế, vận dụng nhiều kiến thức của nhiều môn học khác nhau, hợp tác nghiên cứu có thể đƣa ra nhiều nhận định sáng tạo. Đây là hình thức học tập mang tính tích hợp cao, GV và HS cùng tham gia đánh giá kết quả của từng nhóm. Nhìn chung, qua một số nghiên cứu của các tác giả trên cho thấy hoạt động KTĐG của thế giới hiện nay thể hiện rõ xu hƣớng đánh giá tập trung phát triển các NL cần thiết để HS có thể thành công trong cuộc sống cũng nhƣ trong công việc. Theo đó, vai trò của ngƣời học (learner) và quá trình học tập (learning) đƣợc xem là trung tâm của toàn bộ các hoạt động GD.

Các nghiên cứu đều cho rằng NL của HS cần đƣợc hình thành thông qua sử đa dạng, sáng tạo và linh hoạt nhiều PP, hình thức và công cụ khác nhau trong QTDH, và việc cho nhận xét/phản hồi trong KTĐG sẽ giúp động viên và khuyến khích HS không ngừng vƣơn lên trong học tập. Nghiên cứu ở trong nƣớc Từ thời phong kiến các triều đình ở Việt Nam đã cho mở các hội thi để chọn chọn hiền tài phục vụ cho quốc gia. Lịch sử khoa cử ở Việt Nam đƣợc hình thành khá sớm, các cuộc thi chọn ngƣời tài, ngƣời có học vấn đƣợc tổ chức định kỳ. Năm 1070 vua Lí Thái Tông cho lập Văn Miếu, và từ đó việc học có bài bản hơn.

Ngƣời ta xem Văn Miếu Quốc Tử Giám là trƣờng Đại học đầu tiên của Việt Nam. Khoa thi đầu tiên đƣợc tổ chức năm 1075, đời vua Lí Thái Tông. Việc thi cử luôn đƣợc các triều đại phong kiến tổ chức thực hiện và hình thức thi, kiểm tra, đánh giá đó tồn tại cho đến năm 1919. Việc quản lí và đánh giá KQHT của ngƣời học vô cùng chặt chẽ, nhƣng cách quản lí, đánh giá cũng bộc lộ nhiều hạn chế; kết quả quản lí việc KTĐG hoàn toàn phụ thuộc vào ý chí chủ quan của ngƣời đánh giá, dẫn đến hạn chế khả năng của ngƣời học và khả năng sáng tạo ở 9 các lĩnh vực khoa học tự nhiên-kỹ thuật (Nguyễn Đăng Tiến, Hồ Thị Hồng và Đoàn Trí Nguyên, 1996).

Nghiên cứu về KTĐG KQHT ở Việt Nam chỉ mới đƣợc chú trọng từ giữa cuối thế kỷ 20 trên cơ sở kế thừa những thành tựu trên thế giới về hoạt động KTĐG. Hà Thế Ngữ- Đặng Vũ Hoạt (1987), trong cuốn “Giáo dục học” đã đƣa ra khái niệm KTĐG và xem KTĐG là một khâu quan trọng, không thể thiếu trong quá trình dạy học. Đặc biệt các tác giả đã có quan điểm rất tiến bộ và hiện đại khi xem KTĐG nhƣ là một nhóm PP dạy học. Dƣơng Thiệu Tống (1995) trong cuốn sách “Trắc nghiệm và đo lường thành quả học tập”, đã trình bày những nguyên lí căn bản về đo lƣờng, các PP thực hành việc soạn thảo và thử nghiệm câu hỏi trắc nghiệm chuẩn và trắc nghiệm tiêu chí, các chỉ dẫn về thống kê đánh giá kết quả bài kiểm tra của HS.

Trong cuốn “Đánh giá trong giáo dục”, Trần Bá Hoành (1997) cho rằng KTĐG không thể chỉ là yêu cầu tái hiện các kiến thức, rèn KN mà còn khuyến khích đƣợc khả năng tƣ duy sáng tạo của HS giúp HS giải quyết đƣợc những vấn đề nảy sinh trong thực tế cuộc sống. Tác giả Trần Thị Tuyết Oanh (2007) đã nghiên cứu một cách khá toàn diện về việc đo lƣờng và đánh giá kết quả của ngƣời học qua công trình “Đo lường và đánh giá KQHT”. Tác giả đã hƣớng dẫn khá chi tiết về cách thức đánh giá KQHT của HS từ góc độ thống kê, đem lại những kết quả tin cậy, đảm bảo đƣợc tính chính xác và khoa học. Trong công cuộc đổi mới căn bản và toàn diện, chuyển từ GD kiến thức sang GD NL, đã có rất nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu KTĐG và quản lí KTĐG KQHT theo tiếp cận NL.

Trần Khánh Đức (2013), trong “Nghiên cứu nhu cầu và xây dựng mô hình đào tạo theo NL trong lĩnh vực GD” đã nỗ lực làm rõ khái niệm NL để các đơn vị GD có thể vận dụng vào trong thực tiễn KTĐG KQHT, đồng thời đề xuất mô hình đào tạo thay thế cho cách tiếp cận đào tạo dựa theo nội dung và truyền thống tại Việt Nam trong nhiều năm nhằm đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng nhu cần phát triển xã hội trong thời đại hội nhập quốc tế. Mô hình đào tạo hƣớng tới việc GD ngƣời học có đủ khả năng làm chủ kiến thức và sử dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề thực tế cuộc sống thông qua sử dụng 10 PP giảng dạy và đánh giá theo tiếp cận NL. Nhằm giúp CBQL và GV ở các bậc học, cấp học, đặc biệt là cấp THPT có KT và KN thực hiện công tác KTĐG cũng nhƣ quản lí KTĐG KQHT theo tiếp cận NL, Nguyễn Công Khanh (2016), trong cuốn sách “KTĐG trong giáo dục”, đã giới thiệu các khái niệm NL, KTĐG theo tiếp cận NL, các NL yêu cầu của HS trong thế kỷ 21.