LỜI MỞ ĐẦU Thị trường chứng khoán Việt Nam “được khai sinh” và bắt đầu hoạt động vào đầu thế kỷ XXI - năm 2000. Trải qua hơn 20 năm hình thành, thị trường chứng khoán Việt Nam đã chứng khiến cả những thăng tram, cả những thử thách mà qua đó đã có những bước phát triển đáng kể. Quy mô thị trường dang mở rộng từng ngày, cho thay sự gia tăng về số lượng công ty niêm yết, vốn hóa thị trường và số lượng tài khoản nhà đầu tư. Cùng với sự phát triển của thị trường, số lượng các công ty chứng khoản được thành lập cũng gia tăng từng ngày.
Tính đến năm 2021, cả nước có gần 100 công ty chứng khoán được cấp phép thành lập và đi vào hoạt động. Sự cạnh tranh giữa các công ty chứng khoán ngày càng gay gắt và khốc liệt, nhất là khi Việt Nam đang trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế. Và để cạnh tranh lành mạnh, các công ty đầu tư cần phát triển kinh doanh nhanh chóng và linh hoạt bởi khi một nhà đầu tư đánh giá một công ty chứng khoán, họ sẽ đánh giá xem hoạt động kinh doanh của công ty đó có tốt hay không và một trong những hoạt động thé hiện phần lớn điều đó là hoạt động tự doanh. Khi mà hoạt động tự doanh triển khai tốt và thành công sẽ giúp công ty chứng khoán nâng cao sức mạnh tài chính, thiết lập vị thế vững chắc cho công ty, khả năng cạnh tranh lớn song nếu hoạt động yếu kém thì có thé gây tôn thất nặng nề.
Dựa vào cơ sở trên, em đã thực tập tại Công ty Cô phần chứng khoán VPS và nhận thức được tầm quan trọng của hoạt động tự doanh nên em quyết định chọn đề tài “Quản lý hoạt động tự doanh chứng khoán của Công ty Cổ phan chứng khoán VPS” làm đề tài cho Chuyên đề tốt nghiệp của mình. CHUONG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE QUAN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ DOANH CHỨNG KHOÁN 1. Téng quan về hoạt động tự doanh của công ty chứng khoán 1. Khái niệm hoạt động tự doanh của công ty chứng khoản “Tự doanh chứng khoán là việc công ty chứng khoản mua, bản chứng khoản cho chính mình ” (Quốc hội, 2019).
Hoạt động tự doanh của công ty chứng khoán có đặc điểm sau: Thứ nhất, can bộ thực hiện hoạt động tự doanh của CTCK là những người rất chuyên nghiệp. Họ phải là những người có đầy đủ thông tin chuyên ngành, có kiến thức chuyên sâu, kỹ năng phân tích và khả năng đưa ra quyết định đúng đắn trong công việc dưới những áp lực lớn. Bên cạnh đó, tính năng động và tự chủ của họ luôn được đánh giá cao trong các quyết định đầu tư và kinh doanh chứng khoán. Song những điều này đều phải được tuân theo những quy trình đầu tư chặt chẽ nhằm bảo đảm tính hiệu quả, an toàn trong đầu tư và đàm phán trong kinh doanh.
Thứ hai, do có tiềm lực tài chính và hoạt động mạnh nên các quy trình đầu tư rất nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn và hiệu quả đầu tư. Dưới quy mô đầu tư lớn và danh mục đầu tư đa dạng, các công ty đầu tư có thể tìm thấy cơ hội dựa trên những lợi ích mà một tô chức tài chính trung gian nhận được với mức chỉ phí thấp nhằm đa dạng hóa danh mục mà vẫn giảm thiểu rủi ro. Thứ ba, hoạt động tự doanh của CTCK luôn tiềm an nhiều rủi ro. Việc sử dụng các công cụ phòng vệ như option, future.
của các CTCK hiệu quả hay không phụ thuộc vào nhiều yếu tố, chăng hạn như chiến lược phát triển, chính sách quản lý danh mục đâu tư của công ty. Như vậy, hoạt động tự doanh của công ty chứng khoản chính là hoạt động tự mua ban chứng khoán cho mình để hưởng lợi nhuận từ chênh lệch giá cổ phiếu. Nói cách khác, tự doanh là hoạt động mua di bán lại chứng khoản nhằm thu chênh lệch giá (mua thấp, ban cao). Mục dich của hoạt động tự doanh của công ty chứng khoản Thứ nhất, dự trữ đảm bảo khả năng thanh toán.
Các công ty chứng khoán, ngân hàng đều là các tổ chức kinh doanh trên thị trường tiền tệ và thị trường vốn. Do đó, phạm vi kinh doanh bị phụ thuộc vào nguồn vốn và mức dự trữ đảm bảo khả năng thanh toán. Chứng khoán là một công cụ tài chính có chức năng thanh khoản cao và khả năng tạo lợi nhuận lớn. Thứ hai, đem lại lợi nhuận kinh doanh đầu tư.
Việc tự doanh chứng khoán đem lại cho các CTCK các khoản lợi nhuận từ lợi tức chứng khoán (cô tức, trái tức, lợi tức cổ phần quỹ đầu tư v.) và chênh lệch giá. Ngược lại, khi thị giá bị tụt giảm thì các khoản lãi khó có thé bù đắp được phan mất giá. Vì vậy, các CTCK rất thận trọng trong việc hoạch định chiến lược đầu tư và đầu cơ chứng khoán. Thứ ba, kinh doanh góp vốn.
Băng việc mua cô phiếu, trái phiếu chuyên đổi hay kèm quyền chuyền đổi, các CTCK dau tư vào các Công ty cổ phan và trở thành cô đông. Vì vậy, các CTCK phải tuân thủ các quy định pháp lý đối với các cô đông lớn và han mức được phép dau tư hin vốn vào một Công ty cổ phan. Tuy vậy, dé mở rộng phạm vi kinh doanh của CTCK, pháp luật có thể quy định về thời hạn tối thiểu đối với cô đông — người có quyền sở hữu cô phiếu (từ 6 tháng trở lên). Thứ tư, tạo ra lợi nhuận cho chính mình.
Về cơ bản, mục đích của hoạt động tự doanh chứng khoán của các công ty chứng khoán là nhằm thu lại lợi nhuận và chênh lệch giữa giá đặt mua và giá bán ra. Với lợi thế về thông tin và kỹ năng phân tích, ngoài mục đích tích lũy chứng khoán phục vụ khách hàng, hoạt động đầu tư chứng khoán của công ty chứng khoán thường là kinh doanh dựa trên sự chênh lệch giá (ngay cả trong tình trạng thị trường suy thoái- giá xuống), hoặc nhằm thực hiện các giao dịch khi có chênh lệch giá tại các thị trường khu vực nhưng vẫn phải tuân theo các điều kiện thực hiện cơ bản. Tuy nhiên, trong luật định về chức năng và quyền hạn của công ty chứng khoán, điều kiện cơ bản dé được hành nghề thì các công ty chứng khoán phải có vốn hoạt động, người quản lý và nhân viên tác nghiệp, cơ sở vật chất phục vụ cho nghiệp vụ tự doanh. Vai trò hoạt động tự doanh của công ty chứng khoản Tự doanh là hoạt động mà công ty chứng khoán đóng vai trò như một nhà đầu tư trên thị trường.
Họ sẽ tự mua và bán chứng khoán cho chính mình thông qua cơ chế giao dịch khớp lệnh, thoả thuận trên các san chứng khoán liên tục hoặc thị trường phi tập trung. Hoạt động tự doanh đóng góp trực tiếp vào thu nhập của CTCK. Đối với công ty chứng khoán eHoạt động tự doanh mang lại nguồn lợi nhuận cao cho công ty chứng khoán Lợi nhuận từ hoạt động tự doanh chiếm một phần đáng kê trong tổng lợi nhuận của một công ty chứng khoán. Các công ty có kinh nghiệm, chuyên môn và quan trọng nhất là nguồn tài chính lớn hầu hết đều tự triển khai hoạt động tự doanh.
Mặc dù không được ôn định như nghiệp vụ môi giới chứng khoán, tiêu tốn nhiều nhân lực, tài chính mà còn ân chứa rất nhiều rủi ro nhưng hoạt động tự doanh sẽ mang về lại những khoản lợi nhuận không 16. eHoạt động tự doanh giúp gia tăng số lượng khách hàng cho công ty chứng khoán. Trong quá trình tự doanh, mối quan hệ giữa công ty và các doanh nghiệp được tăng cường, tạo ra nhiều mối quan hệ tốt đẹp từ đó tạo điều kiện xây dựng lượng khách hàng tiềm năng cho toàn công ty. e Tự doanh giúp các công ty chứng khoán năm bắt được tình hình thị trường.
Để thực hiện hoạt động tự doanh, các công ty cần phải theo dõi sát sao những biến động của thị trường. Với những thông tin này cùng với sự nhìn nhận, đánh giá chủ quan ma các công ty chứng khoán có thể xây dựng được chiến lược kinh doanh phù hợp cho từng giai đoạn hoạt động. Đối với thị trường chứng khoán eHoạt động tự doanh làm tăng mức độ đầu tư vao thị trường. Tuy thuộc vào quy mô và chiến lược đầu tư, mỗi công ty chứng khoán sẽ có giới hạn giao dịch cổ phiếu và trái phiếu nhất định.
Do vậy, dù ít hay nhiều thì lượng vốn mà các công ty này đưa vào thị trường cũng không phải là một con số nhỏ so với các nhà đầu tư cá nhân và điều này sẽ góp phan thúc day quy mô giao dịch trên thị trường. eHoạt động tự doanh giúp cải thiện chất lượng của các khoản đầu tư trên thị trường. Càng nhiều công ty thực hiện hoạt động tự doanh thì phong cách đầu tư của các công ty đó đang dần được thay thế bằng một phương pháp đầu tư mới có suy nghĩ và phân tích. Điều này góp phan vào sự phát triển 6n định và bền vững của thị trường chứng khoán.
eHoạt động tự doanh giúp bình 6n giá cả thị trường. Trong trường hợp này, giao dịch tự doanh sẽ được thực hiện theo luật định của pháp luật. Luật pháp của tất cả các quốc gia đều yêu cầu các công ty phải dành một tỷ lệ % nhất định trong các giao dịch của họ cho hoạt động bình ổn thị trường. Do đó, các công ty chứng khoán có nghĩa vụ mua vào khi giá chứng khoán giảm và ban ra khi gia chứng khoán tăng lên nhằm giữ cho thị trường chứng khoán luôn 6n định.
Các chỉ tiêu đo lường hiệu quả hoạt động tự doanh của công ty chứng khoán 1. Tỉ suất lợi nhuận trên doanh thu (ROS) Tỉ suất lợi nhuận của hoạt động tự doanh trên tổng doanh thu phản ánh mức độ đóng góp lợi nhuận của hoạt động tự doanh dành cho cỗ đông và doanh thu của toàn công ty. Lợi nhuận sau thuế Tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu (ROS) = TS Tông doanh thu thuần Lợi nhuận đánh giá tỉ lệ chuyển đổi doanh thu thành thu nhập. Từ quan điểm của nhà đầu tư, các công ty phải đối mặt với sự gia tăng tỷ suất lợi nhuận về doanh thu.
Con số này càng cao thì công ty càng tốt về mặt quản lý và trong các hoạt động khác. Lợi nhuận là một chỉ số ngành của hoạt động tự doanh. Các công ty cần tìm và lựa chọn cô phiếu dé mua nhưng có có một lưu ý: đó là chỉ so sánh chỉ tiêu này giữa các công ty có cùng ngành nghề kinh doanh.