Chương 1: Cơ sở lý luận và khái quát chung về trung tâm văn hóa thể thao xã, phường trên địa bàn Thị xã Nghi Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Chương 2: Thực trạng quản lý trung tâm văn hóa xã, phường trên địa bàn Thị xã Nghi Sơn, tỉnh Thanh Hóa Chương 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về hoạt động của trung tâm văn hóa xã, phường trên địa bàn thị xã Nghi Sơn, tỉnh Thanh Hóa. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRUNG TÂM VĂN HÓA THỂ THAO XÃ, PHƯỜNG TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ NGHI SƠN, TỈNH THANH HÓA 1. Các khái niệm cơ bản 1.
Quản lý Theo sách Đại từ điển Tiếng Việt thì: "quản lý được hiểu là việc tổ chức, điều khiển hoạt động của một số đơn vị, cơ quan; việc trông coi, gìn giữ và theo dõi việc"[54, tr 52]. Các nhà nghiên cứu cũng đã đưa ra các khái niệm về quản lý, trong đó có các nhà khoa học quản lý đã đưa ra khái niệm một cách cụ thể về quản lý: "là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nằm đạt được mục tiêu đề ra" [50, tr. Để thuận tiện cho nghiên cứu, theo chúng tôi khái niệm “quản lý” có thể được hiểu: là một quá trình tác động gây ảnh hưởng của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt dược mục tiêu chung. Bản chất của quản lý là một loại lao động để điều khiển lao động xã hội ngày càng phát triển, các loại hình lao động phong phú, phức tạp thì hoạt động quản lý càng có vai trò quan trọng.
Quản lý nhà nước Quản lý nhà nước là hoạt động của nhà nước trên các lĩnh vực lập pháp, hành pháp và tư pháp nhằm thực hiện các chức năng đối nội và đối ngoại của nhà nước. Mặt khác, quản lý nhà nước là sự tác động của các chủ thể mang quyền lực nhà nước chủ yếu bằng pháp luật tới các đối tượng quản lý nhằm thực hiện các chức năng đối nội đối ngoại của nhà nước. Chủ thể của quản lý nhà nước là tổ chức mang quyền lực nhà nước trong quá trình hoạt động tác động tới đối tượng quản lý. 10 Quản lý nhà nước bao gồm hai yếu tố: chủ thể quản lý và khách thể quản lý.
Chủ thể quản lý nhà nước bao gồm: Nhà nước, cơ quan nhà nước tổ chức nhà nước xã hội và cá nhân được nhà nước uỷ quyền thực hiện quyền quản lý nhà nước. Khách thể của quản lý nhà nước: Là trật tự quản lý nhà nước. Quản lý hành chính nhà nước là một hình thức hoạt động của nhà nước được thực hiện trước hết và uỷ quyền các cơ quan hành chính nhà nước. Như vậy có thể hiểu “Quản lý nhà nước là hoạt động thực thi quyền lực nhà nước do các cơ quan nhà nước tiến hành đối với tất cả mọi cá nhân và các tổ chức trong xã hội, trên tất cả các mặt của đời sống xã hội bằng cách sử dụng quyền lực nhà nước có tính cưỡng chế đơn phương, nhằm mục tiêu phục vụ lợi ích chung của cả cộng đồng, duy trì ổn định, an ninh trật tự và thúc đẩy xã hội phát triển theo một định hướng thống nhất của nhà nước”[23, tr10] 1.
Quản lý nhà nước về văn hóa Quản lý văn hóa là một lĩnh vực cụ thể của quản lý, ở đây thường hiểu hiểu là: “Công việc của nhà nước được thực hiện thống nhất qua việc ban hành, tổ chức thực hiện, kiểm tra và giám sát việc thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực văn hóa, đồng thời nhằm phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương, đơn vị nói riêng, cả nước nói chung. Ngoài ra, quản lý văn hóa còn được hiểu là sự tác động chủ quan bằng nhiều hình thức, phương pháp cụ thể của chủ thể quản lý (các cơ quan đảng, nhà nước, đoàn thể, các cơ cấu dân sự, các cá nhân được trao quyền và trách nhiệm quản lý) đối với khách thể (là mọi thành tố tham gia và làm nên đời sống văn hóa) nhằm đạt được mục tiêu mong muốn” [15,tr. Trung tâm văn hóa, thể thao Trung tâm văn hóa, thể thao là một bộ phận của hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở. Trung tâm có nội dung và kế hoạch hoạt động, có hoạt đông ở trong nhà và hoạt động ngoài trời và có nhiều loại trung tâm với các 11 tên gọi như: Trung văn hóa- thể thao; Trung tâm văn hóa- Du lịch….Cho dù có tên gọi khác nhau và mô hình nội dung, phương thức hoạt động khác nhau nhưng chúng cũng đều có một mục đích giáo dục và truyền tải các giá trị văn hóa cho cộng đồng.
Thiết chế văn hóa, thiết chế văn hóa cơ sở * Thiết chế văn hóa Là thuật ngữ được sử dụng rộng rãi trong ngành Văn hóa Việt Nam từ những năm 70 thế kỷ XX. Theo từ điển bách khoa toàn thư Việt Nam “Thiết chế văn hóa là chính thể văn hóa hội tụ đầy đủ các yếu tố: cơ sở vật chất, bộ máy tổ chức, hệ thống biện pháp hoạt động và kinh phí hoạt động cho thiết chế đó”. Thiết chế văn hóa là những công trình thuộc kết cấu hạ tầng xã hội được sử dụng cho các hoạt động trong lĩnh vực văn hóa - thể thao, nhằm phục vụ nhu cầu nâng cao đời sống tinh thần cho nhân dân, đảm bảo các tiêu chuẩn như: cơ sở vật chất kỹ thuật, có tổ chức bộ máy, có hoạt động theo chức năng, có sự tham gia sinh hoạt của quần chúng nhân dân. Cơ sở vật chất là yếu tố dễ thấy nhất trong hệ thống thiết chế văn hóa và nó cũng có mối liên hệ biện chứng với những yếu tố phi vật thể.
Yếu tố cơ sở vật chất trong hệ thống thiết chế văn hóa, ngoài điện, đường, trường, trạm, còn có hệ thống cơ sở văn hóa, thể thao phục vụ cộng đồng thuộc ngành văn hóa, thể thao và du lịch quản lý bao gồm nhà văn hóa - khu thể thao ở thôn và tương đương, trung tâm văn hóa - thể thao ở xã, phường, thị trấn, quận, huyện, thành phố, tỉnh. Hệ thống cơ sở văn hóa, thể thao phục vụ thanh niên, thiếu niên và nhi đồng, bao gồm: nhà thiếu nhi, cung thiếu nhi hoặc trung tâm hoạt động thanh, thiếu nhi. Hệ thống cơ sở văn hóa, thể thao phục vụ công nhân, viên chức, người lao động bao gồm: nhà văn hóa lao động, cung văn hóa lao động, trung tâm văn hóa - thể thao ở khu chế xuất, khu công nghiệp và trong các doanh nghiệp lớn, hệ thống cơ sở văn hóa, thể thao thuộc các Bộ, ngành, đoàn thể và lực lượng vũ 12 trang, cơ sở văn hóa, thể thao được đầu tư bằng nguồn vốn xã hội hóa, được quy định về 13 nguyên tắc quản lý và định hướng phát triển. Những cơ sở vật chất trên đây phải đi liền với trang thiết bị, tổ chức bộ máy, số lượng và trình độ cán bộ.
Có như vậy, hệ thống thiết chế văn hóa mới phát huy hết vai trò quan trọng của mình. * Thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở - Hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở phục vụ cộng đồng: + Nhà Văn hóa - Khu Thể thao ở thôn và tương đương + Trung tâm Văn hóa - Thể thao ở xã, phường, thị trấn + Trung tâm Văn hóa - Thể thao ở huyện, quận, thị trấn, thành phố trực thuộc tỉnh. + Trung tâm Văn hóa cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương - Hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở phục vụ thanh niên, thiếu niên và nhi đồng, bao gồm: + Nhà Thiếu nhi cấp huyện; + Cung Thiếu nhi, Nhà Thiếu nhi hoặc Trung tâm hoạt động Thanh Thiếu nhi cấp tỉnh. - Hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở phục vụ công nhân viên chức, người lao động, bao gồm: + Nhà Văn hóa Lao động cấp huyện; + Cung Văn hóa Lao động, Nhà Văn hóa Lao động cấp tỉnh; + Trung tâm Văn hóa - Thể thao ở Khu chế xuất, Khu công nghiệp và trong các doanh nghiệp lớn; - Hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở thuộc các Bộ, ngành, đoàn thể và lực lượng vũ trang.
Như vậy, Hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở với 4 cấp: Cấp tỉnh , cấp huyện, cấp xã và cấp thôn. 13 Hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở có vai trò hết sức quan trọng trong việc tuyên truyền các chủ trương đường lới chính sách của Đảng, Nhà nước. Đồng thời đây cũng là nơi để người dân tổ chức và hưởng thụ các hoạt động văn hóa, bảo tồn các gia trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Việc xây dựng và quy hoạch phát triển các thiết chế văn hóa và cơ sở hạ tầng tại cơ sở phải đồng bộ phù hợp với từng địa bàn địa phương.
Đầu tư xây dựng các cơ sở hạ tầng và mua sắm các trang thiết bị phải đi đôi với tăng cường chất lượng cho đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý hoạt động. Cần phải thực hiện có chính sách xã hội hóa trong xây dựng và phát triển thiết chế văn hóa tại cơ sở. Mục tiêu có quy hoạch là rút ngắn sự chênh lệch về sự hưởng thụ văn hóa giữa các vùng miền; giữa đông bằng và núi; Tạo ra sự phát triển đồng đều về kinh tế và văn hóa trong quản lý hoạt động văn hóa ở cơ sở. Cơ sở pháp lý, nội dung quản lý Hiện nay, ở cấp xã, phường đã xây dựng các Trung tâm Văn hóa Thể thao theo Thông tư số 12/2010/TT-BVHTTDL ngày 22/12/2010 của Bộ Văn hóa-Thể thao & Du lịch quy định về mẫu tổ chức, hoạt động, tiêu chí của Trung tâm văn hóa- Thể thao xã.
Quy chế này quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của trung tâm [35]. Thông tư số 14/2016/TT-BVHTDL ngày 21 tháng 12 năm 2016 của Bộ Văn hóa- Thể thao&Du lịch quy định tiêu chí của Trung tâm văn hóa thể thao xã, phường thị trấn. Thông tư này quy định các tiêu chí về diện tích đất quy hoạch được áp dụng cho từng vùng miền [24]. Tiêu chí về diện tích đất quy hoạch: khu trung tâm Văn hóa Thể thao đối với đồng bằng diện tích tối thiểu 300 m²; đối với miền núi 300 m².
Về sân tổ chức các hoạt động thể dục, thể thao (chưa tính sân vận động ) đối với đồng bằng tối thiểu 300 m²; đối với miền núi tối thiểu 300 m².