Quản Lý Hoạt Động Trải Nghiệm Của Học Sinh Tại Các Trường Tiểu Học Huyện Sa Thầy, Tỉnh Kon Tum

Khám phá cách quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường tiểu học huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum, nâng cao chất lượng giáo dục.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thùy Vân
• Người hướng dẫn: PGS. Võ Nguyên Du
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Trải Nghiệm Tại Trường Tiểu Học Huyện Sa Thầy, Tỉnh Kon Tum
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• TRANG THÔNG TIN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CỦA HỌC SINH TẠI CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.1.1. Những nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.1.2. Những nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2.1. Quản lý giáo dục
• 1.2.2. Hoạt động trải nghiệm
• 1.2.3. Quản lý hoạt động trải nghiệm
• 1.2.4. Hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học
• 1.2.5. Những yêu cầu mới trong hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học trong chương trình GDPT 2018
• 1.2.6. Những vấn đề cơ bản trong hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học
• 1.2.7. Quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học
• 1.2.7.1. Quản lý mục tiêu hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học
• 1.2.7.2. Quản lý nội dung hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học
• 1.2.7.3. Quản lý hình thức, phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học
• 1.2.7.4. Quản lý môi trường tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học
• 1.2.7.5. Quản lý công tác đánh giá kết quả hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học
• 1.2.8. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học
• 1.2.8.1. Các yếu tố chủ quan
• 1.2.8.2. Các yếu tố khách quan
• 1.3. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CỦA HỌC SINH TẠI CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN SA THẦY TỈNH KON TUM
• 2.1. Khái quát về khảo sát thực trạng
• 2.1.1. Mục tiêu khảo sát
• 2.1.2. Đối tượng và quy mô khảo sát
• 2.1.3. Nội dung khảo sát
• 2.1.4. Phương pháp khảo sát và cách xử lý số liệu
• 2.2. Khái quát tình hình kinh tế - xã hội và giáo dục, đào tạo huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum
• 2.2.1. Tình hình kinh tế - xã hội
• 2.2.2. Tình hình giáo dục và đào tạo huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum
• 2.2.3. Tình hình giáo dục Tiểu học huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum
• 2.3. Thực trạng tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum
• 2.3.1. Thực trạng mục tiêu của tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum
• 2.3.2. Thực trạng nội dung hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum
• 2.3.3. Thực trạng phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum
• 2.3.4. Thực trạng môi trường tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum
• 2.3.5. Thực trạng đánh giá kết quả tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum
• 2.3.6. Thực trạng quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum
• 2.3.6.1. Thực trạng quản lý mục tiêu tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum
• 2.3.6.2. Thực trạng quản lý nội dung hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum
• 2.3.6.3. Thực trạng quản lý hình thức và phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum
• 2.3.6.4. Thực trạng quản lý môi trường tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum
• 2.3.6.5. Thực trạng quản lý công tác đánh giá kết quả tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum
• 2.3.7. Đánh giá chung về khảo sát thực trạng quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum
• 2.3.8. Những hạn chế
• 2.3.9. Những nguyên nhân
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM CỦA HỌC SINH TẠI CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN SA THẦY TỈNH KON TUM
• 3.1. Những nguyên tắc chỉ đạo đề xuất biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo quán triệt mục tiêu của giáo dục tiểu học
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính an toàn
• 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo phù hợp thực tiễn, đảm bảo tính khả thi
• 3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và tính đồng bộ
• 3.2. Một số biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum
• 3.2.1. Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên về mục tiêu, nội dung tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum
• 3.2.2. Biện pháp 2: Đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum
• 3.2.3. Biện pháp 3: Bồi dưỡng năng lực tổ chức hoạt động trải nghiệm cho giáo viên, đáp ứng yêu cầu tổ chức hiệu quả hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum
• 3.2.4. Biện pháp 4: Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, xây dựng môi trường tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum
• 3.2.5. Biện pháp 5: Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá việc tổ chức hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum
• 3.3. Khảo nghiệm tính hợp lý và khả thi của biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh tại các trường Tiểu học huyện Sa Thầy tỉnh Kon Tum
• 3.3.1. Mục đích khảo nghiệm
• 3.3.2. Đối tượng khảo nghiệm
• 3.3.3. Nội dung khảo nghiệm
• 3.3.4. Tiến trình khảo nghiệm
• 3.3.5. Kết quả khảo nghiệm và phân tích kết quả khảo nghiệm
• 3.4. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về Quản Lý Hoạt Động Trải Nghiệm Tại Trường Tiểu Học Huyện Sa Thầy

Quản lý hoạt động trải nghiệm tại các trường tiểu học huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay. Hoạt động trải nghiệm không chỉ giúp học sinh phát triển kỹ năng sống mà còn góp phần hình thành nhân cách và phẩm chất của các em. Việc quản lý hiệu quả các hoạt động này sẽ tạo ra môi trường học tập tích cực, khuyến khích sự sáng tạo và tự tin của học sinh.

1.1. Khái niệm và vai trò của hoạt động trải nghiệm trong giáo dục

Hoạt động trải nghiệm là những hoạt động ngoài giờ lên lớp, giúp học sinh áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Vai trò của nó trong giáo dục tiểu học là rất lớn, giúp học sinh phát triển toàn diện về cả trí tuệ và nhân cách.

1.2. Tình hình giáo dục tiểu học tại huyện Sa Thầy

Huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum có nhiều trường tiểu học với điều kiện kinh tế - xã hội còn khó khăn. Tuy nhiên, các trường vẫn nỗ lực tổ chức các hoạt động trải nghiệm nhằm nâng cao chất lượng giáo dục cho học sinh.

II. Những Thách Thức Trong Quản Lý Hoạt Động Trải Nghiệm Tại Trường Tiểu Học

Quản lý hoạt động trải nghiệm tại các trường tiểu học huyện Sa Thầy gặp nhiều thách thức. Những khó khăn này có thể ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục và sự phát triển của học sinh. Việc nhận diện và giải quyết các thách thức này là rất cần thiết.

2.1. Thiếu nguồn lực và cơ sở vật chất

Nhiều trường tiểu học tại huyện Sa Thầy thiếu thốn về cơ sở vật chất, điều này ảnh hưởng đến khả năng tổ chức các hoạt động trải nghiệm phong phú và đa dạng.

2.2. Nhận thức chưa đầy đủ về vai trò của hoạt động trải nghiệm

Một số giáo viên và phụ huynh chưa nhận thức rõ về tầm quan trọng của hoạt động trải nghiệm, dẫn đến việc tổ chức chưa hiệu quả và không thu hút được sự tham gia của học sinh.

III. Phương Pháp Quản Lý Hoạt Động Trải Nghiệm Hiệu Quả Tại Trường Tiểu Học

Để nâng cao chất lượng quản lý hoạt động trải nghiệm, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Những phương pháp này sẽ giúp tối ưu hóa quy trình tổ chức và thực hiện các hoạt động trải nghiệm cho học sinh.

3.1. Nâng cao nhận thức cho giáo viên và phụ huynh

Cần tổ chức các buổi tập huấn để nâng cao nhận thức cho giáo viên và phụ huynh về vai trò của hoạt động trải nghiệm trong giáo dục, từ đó tạo sự đồng thuận và hỗ trợ trong việc tổ chức.

3.2. Đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm

Áp dụng các phương pháp tổ chức linh hoạt, sáng tạo sẽ giúp thu hút học sinh tham gia nhiều hơn vào các hoạt động trải nghiệm, từ đó nâng cao hiệu quả giáo dục.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Quản Lý Hoạt Động Trải Nghiệm Tại Trường Tiểu Học

Việc áp dụng các biện pháp quản lý hoạt động trải nghiệm tại các trường tiểu học huyện Sa Thầy đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Những ứng dụng này không chỉ giúp nâng cao chất lượng giáo dục mà còn tạo ra môi trường học tập thân thiện cho học sinh.

4.1. Kết quả khảo sát thực trạng hoạt động trải nghiệm

Khảo sát cho thấy rằng hoạt động trải nghiệm đã được tổ chức thường xuyên và nhận được sự tham gia tích cực từ học sinh, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tại các trường.

4.2. Những mô hình hoạt động trải nghiệm thành công

Một số mô hình hoạt động trải nghiệm thành công đã được triển khai tại huyện Sa Thầy, như các buổi dã ngoại, hội thảo, giúp học sinh phát triển kỹ năng sống và khả năng làm việc nhóm.

V. Kết Luận Về Quản Lý Hoạt Động Trải Nghiệm Tại Trường Tiểu Học Huyện Sa Thầy

Quản lý hoạt động trải nghiệm tại các trường tiểu học huyện Sa Thầy là một nhiệm vụ quan trọng, cần được chú trọng hơn nữa trong thời gian tới. Việc cải thiện và nâng cao chất lượng quản lý sẽ góp phần phát triển toàn diện cho học sinh.

5.1. Định hướng tương lai cho hoạt động trải nghiệm

Cần có những định hướng rõ ràng cho hoạt động trải nghiệm trong giáo dục tiểu học, nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.

5.2. Khuyến nghị cho các bên liên quan

Các bên liên quan như giáo viên, phụ huynh và chính quyền địa phương cần phối hợp chặt chẽ để tạo điều kiện tốt nhất cho hoạt động trải nghiệm, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục tại huyện Sa Thầy.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đánh dấu bước chuyển mình mang tính chiến lược của giáo dục Việt Nam, dịch chuyển từ mô hình trang bị kiến thức sang định hướng phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực người học. Trong cấu trúc chương trình mới, Hoạt động trải nghiệm được xác lập là một hoạt động giáo dục bắt buộc với thời lượng 105 tiết mỗi năm học, phân bổ đều cho các khối lớp từ lớp 1 đến lớp 5. Tuy nhiên, việc chuyển hóa chủ trương giáo dục thực nghiệm vào thực tiễn đòi hỏi năng lực quản lý đồng bộ và khoa học từ cấp cơ sở, đặc biệt tại các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc thù.

Huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum là khu vực miền núi, biên giới thuộc cực Bắc Tây Nguyên với địa bàn rộng lớn gồm 10 xã và 1 thị trấn. Toàn huyện hiện có 16 trường có cấp tiểu học, quản lý 254 lớp với 6.101 học sinh tiểu học, trong đó học sinh dân tộc thiểu số chiếm tới 66,8% (tương đương 4.078 em). Địa hình phức tạp với 18 điểm trường chính và 31 điểm trường lẻ phân tán đã tạo ra những rào cản đáng kể về cơ sở vật chất, nhân lực và phương pháp tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ truyền thống.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là đánh giá thực trạng quản lý hoạt động trải nghiệm của học sinh lớp 1 và lớp 2 tại các trường tiểu học huyện Sa Thầy giai đoạn 2020 - 2022, từ đó xây dựng hệ thống giải pháp quản trị mang tính khả thi cao. Đề tài làm sáng tỏ cơ sở lý luận quản lý giáo dục trải nghiệm, nhận diện các điểm nghẽn trong khâu lập kế hoạch, chỉ đạo thực hiện và đánh giá kết quả, góp phần nâng tỷ lệ trường chuẩn quốc gia từ mức 41,02% và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh vùng cao.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản lý giáo dục hiện đại và lý luận hoạt động trải nghiệm sáng tạo:

Lý thuyết chức năng quản lý của Harold Koontz nhấn mạnh việc phối hợp các nguồn lực thông qua chu trình: lập kế hoạch, tổ chức bộ máy, chỉ đạo thực hiện và kiểm tra đánh giá nhằm tối ưu hóa hiệu quả sư phạm. Quản lý hoạt động trải nghiệm được định nghĩa là sự tác động có định hướng, có chủ đích của ban giám hiệu nhà trường tới đội ngũ giáo viên, học sinh, cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển phẩm chất người học.

Lý thuyết hoạt động và tổ chức thực nghiệm của các nhà giáo dục học Xô Viết, tiêu biểu như mô hình 7 yếu tố cơ bản trong công tác tổ chức của P. Kecgientxev và quy trình tổ chức 9 bước của L. Lutoskin, tạo nền tảng vững chắc cho việc thiết kế kịch bản giáo dục ngoài lớp học. Quan điểm giáo dục thực hành kết hợp triết lý học qua làm giúp học sinh tự kiến tạo tri thức, chuyển hóa trải nghiệm thành kỹ năng giải quyết vấn đề.

Khái niệm Hoạt động trải nghiệm theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 được cụ thể hóa thành 4 mạch nội dung: hoạt động hướng vào bản thân, hoạt động hướng đến xã hội, hoạt động hướng đến tự nhiên và hoạt động hướng nghiệp. Cấu trúc thời lượng 105 tiết/năm học được chia đều cho 3 loại hình: 35 tiết sinh hoạt dưới cờ (quy mô khối/trường), 35 tiết sinh hoạt lớp (quy mô lớp học) và 35 tiết hoạt động giáo dục theo chủ đề hoặc câu lạc bộ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng kết hợp ngẫu nhiên để thu thập dữ liệu sơ cấp và thứ cấp tại địa bàn nghiên cứu:

Cỡ mẫu khảo sát chính thức gồm 112 khách thể, bao gồm 12 cán bộ quản lý (trong đó có 2 lãnh đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo, 1 chuyên viên phụ trách chuyên môn tiểu học, 9 cán bộ quản lý cấp trường) và 100 giáo viên trực tiếp giảng dạy tại 9/16 trường tiểu học đại diện cho các trường độc lập, trường liên cấp tiểu học - trung học cơ sở và các điểm trường lẻ vùng sâu, vùng xa. Bên cạnh đó, tác giả thực hiện phỏng vấn sâu với 11 đại diện gồm cán bộ quản lý, giáo viên tổng phụ trách Đội và phụ huynh học sinh.

Nguồn dữ liệu bao gồm hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, báo cáo tổng kết năm học 2020 - 2021 và 2021 - 2022 của Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Sa Thầy, kế hoạch bài dạy, sổ báo giảng và phiếu khảo sát cấu trúc đóng - mở theo thang đo Likert 4 bậc (từ mức 1 - Yếu đến mức 4 - Tốt, điểm trung vị quy ước là 2,5).

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích thống kê toán học kết hợp phân tích định tính nhằm đảm bảo tính khách quan khoa học, lượng hóa chính xác sự khác biệt về nhận thức và đánh giá thực thi giữa cấp quản lý và giáo viên trực tiếp đứng lớp, đồng thời phản ánh đầy đủ bối cảnh giáo dục dân tộc thiểu số tại Tây Nguyên.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn giai đoạn 2020 - 2022 tại huyện Sa Thầy ghi nhận 4 phát hiện quan trọng:

Thứ nhất, có sự chênh lệch lớn giữa nhận thức mục tiêu và kết quả thực hiện thực tế. Ở khía cạnh nhận thức, 100% cán bộ quản lý và giáo viên đều thống nhất cao về tầm quan trọng của hoạt động trải nghiệm. Tỷ lệ thực hiện thường xuyên mục tiêu xác định yêu cầu cơ bản và mục tiêu phát triển nhân cách đạt mức cao, lần lượt là 47,2% và 49% với điểm trung bình đạt 3,94/4,0. Tuy nhiên, ở mục tiêu hình thành chức năng tâm sinh lý và kỹ năng sống nền tảng cho học sinh lớp 1 và lớp 2, điểm đánh giá kết quả thực hiện rơi xuống mức rất thấp, cán bộ quản lý chấm 2,55 điểm và giáo viên chỉ chấm 2,07 điểm.

Thứ hai, điều kiện tổ chức tại các điểm trường chính và 31 điểm trường lẻ có sự phân hóa sâu sắc. Toàn huyện mới có 16/39 cơ sở giáo dục đạt chuẩn quốc gia (đạt 41,02%), số phòng học bộ môn cấp tiểu học chỉ có 23 phòng trên tổng số 254 lớp học. Sự thiếu thốn trang thiết bị, sân chơi bãi tập tại các điểm thôn bản xa khiến 1,4% giáo viên thừa nhận chưa từng triển khai các mục tiêu rèn luyện kỹ năng nâng cao cho học sinh.

Thứ ba, sự thiếu đồng đều về chất lượng đội ngũ nhà giáo. Tính đến thời điểm khảo sát, toàn ngành giáo dục tiểu học huyện Sa Thầy có 347 giáo viên nhưng chỉ có 186 người đạt chuẩn trình độ đào tạo theo Luật Giáo dục 2019, chiếm tỷ lệ 53,6%. Tỷ lệ giáo viên/lớp đạt 1,32 người, gây khó khăn cho việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm phức hợp đòi hỏi nhân lực phụ trách an toàn và hướng dẫn chi tiết.

Thứ tư, hình thức tổ chức hoạt động trải nghiệm còn đơn điệu và bó hẹp. Các hình thức sân khấu hóa, tham quan thực tế và nghiên cứu khoa học kỹ thuật đạt tần suất thực hiện rất thấp, tỷ lệ triển khai thường xuyên chỉ đạt từ 20,8% đến 25%, chủ yếu tập trung vào các tiết sinh hoạt lớp và trò chơi đơn giản trong phạm vi không gian lớp học chật hẹp.

Thảo luận kết quả

Các dữ liệu nghiên cứu có thể được tổng hợp trực quan qua biểu đồ so sánh khoảng cách kỳ vọng - thực thi và bảng đối sánh kết quả đánh giá giữa cán bộ quản lý và giáo viên đứng lớp. Biểu đồ chỉ ra rằng trong khi cấp quản lý có xu hướng đánh giá lạc quan hơn về tiến độ đổi mới thì giáo viên trực tiếp đối mặt với áp lực thực tế lại đánh giá khắt khe hơn về mức độ chuyển biến hành vi của học sinh lớp 1 và lớp 2.

Nguyên nhân cốt lõi của sự bất cập này bắt nguồn từ việc thiếu vắng các tài liệu hướng dẫn quy trình tổ chức chuyên biệt cho địa bàn miền núi. Đa số giáo viên còn lúng túng trong việc tích hợp nội dung giáo dục địa phương vào 35 tiết hoạt động theo chủ đề. Bên cạnh đó, công tác xã hội hóa giáo dục còn nhiều hạn chế, kinh phí huy động tại cấp tiểu học trong giai đoạn 2020 - 2022 chỉ đạt khoảng 873 triệu đồng trên toàn địa bàn, chưa đủ để trang bị đồng bộ phương tiện giáo dục ngoài trời.

So sánh với các nghiên cứu tương đồng tại khu vực đô thị như quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng, công tác quản lý tại Sa Thầy chịu thêm áp lực lớn từ rào cản ngôn ngữ và tập quán sinh hoạt của học sinh đồng bào dân tộc thiểu số, đòi hỏi hiệu trưởng phải chuyển đổi từ phương thức chỉ đạo hành chính cứng nhắc sang mô hình quản trị linh hoạt và phân quyền chuyên môn sâu rộng.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả khảo sát, nghiên cứu đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng hoạt động trải nghiệm:

Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức và chuẩn hóa mục tiêu hoạt động trải nghiệm cho đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên. Ban giám hiệu các trường tiểu học cần tổ chức quán triệt 100% các văn bản chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, chuyển giao quyền chủ động cho tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch trải nghiệm ngay từ đầu năm học, đảm bảo 100% giáo viên hiểu đúng bản chất phát triển phẩm chất và năng lực của chương trình.

Biện pháp 2: Đổi mới linh hoạt phương pháp và đa dạng hóa hình thức tổ chức. Chỉ đạo giáo viên phối hợp linh hoạt 4 nhóm phương thức: khám phá thực tế tự nhiên, tương tác giao lưu sân khấu hóa, cống hiến vì cộng đồng và nghiên cứu khoa học đơn giản. Phấn đấu tăng tỷ lệ các tiết trải nghiệm theo chủ đề ngoài không gian lớp học lên tối thiểu 40% tổng thời lượng 105 tiết/năm.

Biện pháp 3: Bồi dưỡng chuyên sâu năng lực thiết kế và điều hành hoạt động trải nghiệm cho giáo viên. Phòng Giáo dục và Đào tạo cùng ban giám hiệu nhà trường cần tổ chức các lớp tập huấn kỹ năng sư phạm thực hành, sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn trình độ đào tạo từ 53,6% lên trên 85% vào năm 2025.

Biện pháp 4: Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, tận dụng không gian văn hóa bản địa. Huy động nguồn lực xã hội hóa giáo dục theo Nghị quyết 35/NQ-CP của Chính phủ, cải tạo vườn trường, sân chơi an toàn tại 18 điểm trường chính và 31 điểm trường lẻ; gắn nội dung trải nghiệm với phong tục tập quán, nghề truyền thống tại 10 xã trên địa bàn huyện.

Biện pháp 5: Chuẩn hóa công tác kiểm tra, đánh giá kết quả theo định hướng phát triển năng lực. Chuyển đổi từ đánh giá kiến thức sang đánh giá đa chiều, kết hợp nhận xét của giáo viên chủ nhiệm, phụ huynh học sinh và tự đánh giá của học sinh; áp dụng 100% hồ sơ theo dõi sự tiến bộ của trẻ theo chuẩn Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo học thuật và thực tiễn giá trị cho 4 nhóm đối tượng chính:

Cán bộ quản lý giáo dục và chuyên viên Phòng/Sở Giáo dục và Đào tạo: Tài liệu cung cấp khung lý thuyết quản trị hệ thống, bộ công cụ khảo sát thực trạng chuẩn hóa và mô hình quản lý 5 chức năng, hỗ trợ đắc lực cho công tác lập kế hoạch chỉ đạo chuyên môn cấp tiểu học tại các địa phương có điều kiện kinh tế tương đồng.

Giáo viên tiểu học trực tiếp giảng dạy khối lớp 1 và lớp 2: Nghiên cứu cung cấp hệ thống gợi ý kịch bản sư phạm, phương pháp phân bổ thời lượng 105 tiết và kỹ thuật đánh giá học sinh qua sản phẩm hoạt động thực tiễn, giúp khắc phục tình trạng quá tải và lúng túng khi thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

Học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục: Luận văn là hình mẫu điển hình về thiết kế nghiên cứu khoa học giáo dục ứng dụng, kết hợp phương pháp định tính và định lượng, cung cấp nguồn dữ liệu thực chứng tin cậy về giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số tại Tây Nguyên.

Ban đại diện cha mẹ học sinh và các tổ chức xã hội: Tài liệu giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng về vai trò của hoạt động trải nghiệm, làm rõ cơ chế phối hợp ba môi trường giáo dục nhà trường - gia đình - xã hội nhằm tối ưu hóa công tác xã hội hóa nguồn lực.

Câu hỏi thường gặp

Thời lượng và cơ cấu tổ chức Hoạt động trải nghiệm ở cấp tiểu học được quy định cụ thể như thế nào? Theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, Hoạt động trải nghiệm có tổng thời lượng 105 tiết/năm học, phân bổ đều 3 tiết/tuần cho 3 loại hình: 35 tiết sinh hoạt dưới cờ quy mô trường, 35 tiết sinh hoạt lớp quy mô lớp học và 35 tiết hoạt động trải nghiệm theo chủ đề hoặc câu lạc bộ.

Tại sao công tác quản lý hoạt động trải nghiệm tại các huyện miền núi như Sa Thầy lại gặp nhiều rào cản? Địa bàn Sa Thầy có 31 điểm trường lẻ vùng sâu, tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số chiếm 66,8% (4.078 học sinh) và tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia mới đạt 41,02%. Rào cản ngôn ngữ, địa hình chia cắt và cơ sở vật chất thiếu thốn là những thách thức lớn nhất đối với công tác quản lý.

Khoảng cách giữa nhận thức và kết quả thực hiện của giáo viên biểu hiện qua những chỉ số nào? Khảo sát cho thấy nhận thức về tầm quan trọng của mục tiêu giáo dục đạt mức rất cao với điểm trung bình 3,94/4,0, nhưng điểm đánh giá kết quả thực tế rèn luyện kỹ năng sống nền tảng cho học sinh lớp 1 và lớp 2 chỉ đạt 2,07/4,0 theo nhận định của giáo viên trực tiếp đứng lớp.

Làm thế nào để nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên dạy trải nghiệm tại địa phương? Cần đẩy mạnh đào tạo nâng chuẩn theo Luật Giáo dục 2019 để nâng tỷ lệ giáo viên tiểu học đạt chuẩn từ 53,6% hiện nay lên mức trên 85% vào năm 2025, kết hợp tập huấn chuyên đề về thiết kế kịch bản hoạt động trải nghiệm phân hóa theo đối tượng học sinh vùng khó khăn.

Hoạt động đánh giá học sinh trong các tiết trải nghiệm được thực hiện theo nguyên tắc nào? Đánh giá hoạt động trải nghiệm là sự kết hợp giữa định tính và định lượng theo Thông tư 27/2020/TT-BGDĐT, coi trọng đánh giá quá trình thông qua sự quan sát thái độ, hành vi, mức độ hợp tác và các sản phẩm cụ thể của học sinh trong từng hoạt động thực tiễn.

Kết luận

Nghiên cứu về quản lý hoạt động trải nghiệm tại các trường tiểu học huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum mang lại những đóng góp nổi bật sau:

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý hoạt động trải nghiệm cấp tiểu học trong bối cảnh thực hiện Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 tại địa bàn miền núi.
• Phân tích sắc bén thực trạng quản lý thông qua khảo sát 112 cán bộ quản lý, giáo viên tại 9 trường tiểu học, chỉ rõ điểm nghẽn trong đánh giá kỹ năng sống nền tảng cho 6.101 học sinh.
• Đề xuất 5 nhóm biện pháp quản trị đồng bộ từ nhận thức, nội dung, bồi dưỡng nhân lực, đầu tư hạ tầng đến đổi mới kiểm tra đánh giá theo chuẩn năng lực.
• Xác lập lộ trình chuyển đổi và chuẩn hóa trình độ giáo viên tiểu học từ 53,6% lên trên 85% trong giai đoạn 2022 - 2025, gắn liền với mục tiêu nâng tỷ lệ trường chuẩn quốc gia vượt mốc 41,02%.
• Cung cấp luận cứ thực tiễn tin cậy để nhân rộng mô hình quản trị hoạt động trải nghiệm linh hoạt cho toàn bộ các huyện vùng cao, biên giới khu vực Tây Nguyên.

Các cơ sở giáo dục tiểu học và cán bộ quản lý ngành cần khẩn trương nghiên cứu, vận dụng sáng tạo 5 nhóm biện pháp của luận văn vào kế hoạch nhiệm vụ năm học để tạo bước chuyển biến căn bản về chất lượng giáo dục toàn diện.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu đến kết thúc bao gồm 9 hành động [27]. Hoạt động trải nghiệm là một trong những yêu cầu hướng đến giáo dục con người phát triển toàn diện; quan điểm này đã được các nhà giáo dục nổi tiếng quan tâm từ rất sớm như Thomas More, J. song, nó chỉ được trở thành một lý thuyết khoa học khi chủ nghĩa Mác ra đời, Mác – Ăngghen khi bàn về con người tương lại – con người cộng sản đã chỉ ra cần phải được giáo dục để phát triển toàn diện, và quan điểm này tiếp tục được hoàn thiện ở các nhà giáo dục Mác xít sau này như N. Giáo dục phương Tây cũng rất quan tâm đến vấn đề phát triển toàn diện cho học sinh, trong chương trình các trường tiểu học đề tổ chức các hoạt động về thể thao, nghệ thuật, kĩ năng sống… tuy nhiên, chương trình của họ đối với các hoạt động trải nghiệm là mang tính tự nguyện của học sinh và phụ huynh, nó không phải là hoạt động bắt buộc trong chương trình dạy học.

Để thực hiện tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh một cách hiệu quả thì bản thân người giáo viên phải có năng lực nghề nghiệp về hệ thống các kỹ năng tổ chức. Do vậy, nghiên cứu để rèn luyện năng lực nghề nghiệp cho giáo viên cũng được 6 các nhà giáo dục trên thế giới quan tâm. Trước hết, là các nhà giáo dục Xô Viết, từ những năm 50 của thế kỉ XX đã có những công trình nghiên cứu về rèn luyện kỹ năng, năng lực nghề nghiệp cho giáo viên, trong đó có năng lực tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp cho học sinh, có thể kể đến các công trình của N. Cudơmina về “Hình thành các năng lực sư phạm”, O.Apđulinna “Bàn về kỹ năng sư phạm”, và X.Kixegôf “Hình thành các kỹ năng, kỹ xảo sư phạm trong điều kiện giáo dục đại học” [10] Tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp không phải là hoạt động cứng nhắc mà rất linh hoạt trong các khâu và cách thức tổ chức.

Có nước thì hoạt động này do nhà trường tổ chức, có nước là sự kết hợp giữa nhà trường và các lực lượng xã hội, nhằm mang đến tính linh hoạt, sự hứng thú, trải nghiệm cho học sinh khi tham gia các hoạt động này. Theo báo cáo tổng hợp của Bộ GD&ĐT cho thấy : Ở nước Anh chương trình giáo dục phổ thông cung cấp hàng loạt tình huống, bối cảnh đa dạng, phong phú cho học sinh và đòi hỏi phát triển, ứng dụng nhiều tri thức, kỹ năng trong chương trình, cho phép học sinh sáng tạo và tư duy; giải quyết vấn đề theo nhiều cách thức khác nhau nhằm đạt kết quả tốt hơn; cung cấp cho học sinh các cơ hội sáng tạo, đổi mới, dám nghĩ, dám làm…[29]. Giáo dục tiểu học ở Đức thì chú trọng phát triển các kĩ năng cho trẻ như: kỹ năng sáng tạo, kỹ năng tư duy độc lập, tư duy phê phán [29]. Giáo dục Hàn Quốc ở cấp tiểu học, họ chú trọng phát triển cảm xúc và tư duy sáng tạo, độc lập cho học sinh.[29] Giáo dục Nhật Bản nhấn mạnh về năng lực thích ứng, độc lập của trẻ với sự thay đổi của môi trường xã hội [29] Bàn về giáo dục tiểu học, không thể không bàn về Phần Lan – một quốc gia đã khẳng định được vị thế hàng đầu của mình về giáo dục phổ thông.

Với triết lý giáo dục tự nhiên, giáo dục Phần Lan tin rằng con người ai cũng giá trị, năng lực của bản thân góp phần vào sự phát triển của xã hội, với họ giáo dục không phải đưa con người vào khuôn mẫu mà phải giúp học sinh phát hiện ra những năng lực và sở thích của bản thân, và giáo dục là bình đẳng, trẻ được phát triển tự nhiên và tự nguyện.[28] Một trong những mô hình giáo dục tiểu học đã được áp dụng ở Việt Nam trong một thời gian dài là chương VNEN của Colombia. Chương trình giáo dục của Clombia được xác định giáo dục bằng thực hành, bằng con đường trải nghiệm chứ không phải thi; và kết quả mô hinh giáo dục này đã có nhiều thành công và được nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng. [4] Có thể nói, giáo dục Việt Nam đang trên con đường đổi mới căn bản và toàn diện, chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã được triển khai áp dụng ở tiểu học trong 2 năm nay, hoạt động trải nghiệm trở thành một chương trình chính thức trong giáo dục tiểu học, vì vậy những nghiên cứu của các nhà giáo dục nước ngoài về hoạt 7 động này là kinh nghiệm quý giá trong quá trình triển khái giáo dục ở Việt Nam hiện nay. Những nghiên cứu ở Việt Nam Giáo dục tiểu học đóng vai trò nền tảng để hình thành phẩm chất và năng lực của học sinh, với triết lý học đi đôi với hành, kiến thức phải gắn liền với thực tiễn, hoạt động trải nghiệm hay hoạt động ngoài giờ lên lớp của học sinh cũng được các học giả, các nhà giáo dục trong nước quan tâm.

“Kỹ năng tổ chức trò chơi của chi đội trưởng chi đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh” [16] của tác giả Trần Quốc Thành đã vận dụng lý luận về kỹ năng, kỹ năng tổ chức để nghiên cứu kỹ năng tổ chức một hoạt động cụ thể - hoạt động trò chơi của thiếu nhi. Hoạt động trải nghiệm cho học sinh ở Việt Nam chỉ thực sự được quan tâm từ 1995, khi Bộ GD&ĐT quyết định đưa hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp vào kế hoạch dạy học chính thức; cũng từ đây nhiều công trình đã được biên soạn và đưa vào các cấp học. Tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh các cấp từ tiểu học đến phổ thông trung học đã được quan tâm nghiên cứu. Các tác giả như: Đặng Vũ Hoạt, Hà Nhật Thăng, Nguyễn Dục Quang,.

đã tập trung làm sáng tỏ các vấn đề: vị trí, mục tiêu, nội dung, các hình thức tổ chức của hoạt động trải nghiệm, vai trò chủ thể của học sinh, các biện pháp quản lí, sự phối hợp giữa các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường để tổ chức tốt các hoạt động này. Bên cạnh đó, các nghiên cứu sinh, học viên cao học cũng đã có những công trình nghiên cứu liên quan đến tổ chức hoạt động trải nghiệm, như các luận án của các tác giả: Lê Trung Trấn, Phạm Hoàng Gia, Phạm Lăng, Trần Anh Dũng…về hoạt động trải nghiệm cũng đã làm sáng rõ một số vấn đề lí luận và đề xuất các giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục của hoạt động trải nghiệm trong trường phổ thông. Nghiên cứu về tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp của học sinh cần kể đến “Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp” của Nguyễn Dục Quang và Ngô Quang Quế biên soạn được dùng làm giáo trình chính thức trong chương trình đào tạo giáo viên Trung học sơ sở [15]. “Tài liệu tập huấn bổ sung và cập nhật kiến thức cho giảng viên Cao đẳng sư phạm ngành giáo dục công dân” do tác giả Hà Nhật Thăng và Nguyễn Dục Quang biên soạn đã giải quyết vấn đề những yêu cầu đối với sinh viên trong việc rèn luyện kỹ năng tổ chức các hoạt động trải nghiệm đã được đề cập tới, tác giả đã nêu lên những yêu cầu về nhận thức mà sinh viên cần nắm vững, hệ thống kỹ năng mà sinh viên cần rèn luyện.

[17] Về khía cạnh quản lý hoạt động giáo dục gần đây có nhiều luận văn thạc sĩ đã lựa chọn làm đề tài tốt nghiệp.Tác giả Nguyễn Ngọc Trang đã thực hiện luận văn thạc 8 sĩ với đề tài “Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (NGLL) của hiệu trưởng trường tiểu học Từ Sơn-Bắc Ninh” [13], tác giả Nguyễn Thị Yến Thoa với luận án “Rèn luyện kỹ năng tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho sinh viên cao đẳng sư phạm.” Các tác giả này thông qua nghiên cứu của mình đã làm sáng tỏ lý luận về vai trò, ý nghĩa của việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp cho học sinh Tiểu học, đề xuất các biện pháp quản lý, tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp gắn với các trường học của một cấp học nhất định ở một địa phương cụ thể. Để đổi mới giáo dục đào tạo, vào những năm 2000, Trung tâm đã đề xuất tích hợp chương trình giáo dục kỹ năng sống vào chương trình môn Đạo đức ở tiểu học và môn Giáo dục công dân cũng như chương trình hoạt động giáo dục kỹ năng sống ở trường Phổ thông (từ tiểu học đến Trung học phổ thông). Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã được đưa vào hoạt động, hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học trở thành hoạt động giáo dục chính thức ở các cấp học, do vậy, trong thời gian vừa qua dựa trên khung chương trình (yêu cầu cần đạt) mà nhiều bộ sách giáo khoa được biên soạn phục vụ cho tổ chức hoạt động trải nghiệm ở các cấp học. Chương trình phổ thông 2018 được xây dựng trên tinh thần nhấn mạnh yếu tố giảm kiến thức, tăng các hoạt động trải nghiệm cho học sinh.

[2] Hoạt động trải nghiệm là hình thức học ngoài giờ lên lớp, giúp học sinh được trải nghiệm thực tế, xử lý các tình huống xảy ra trong cuộc sống dưới sự hướng dẫn của giáo viên, điều này giúp học sinh hình thành những kỹ năng cần thiết. Bên cạnh đó, từ những tình huống đặt ra trong hoạt động trải nghiệm, sẽ kích thích sự sáng tạo của người học, tư duy độc lập trong cuộc sống, nhìn chung hoạt động trải nghiệm sẽ góp phần không nhỏ trong hình thành phẩm chất và năng lực của học sinh. Về nội dung, chương trình Hoạt động trải nghiệm quy định ba mạch nội dung đối với lớp 1: Hoạt động hướng vào bản thân, hoạt động hướng đến xã hội, hoạt động hướng đến tự nhiên và bốn mạch nội dung đối với lớp 2, lớp 3, lớp 4, lớp 5: Hoạt động hướng vào bản thân, hoạt động hướng đến xã hội, hoạt động hướng đến tự nhiên và hoạt động hướng nghiệp. Ngoài ra, nội dung giáo dục của địa phương được tích hợp trong Hoạt động trải nghiệm bao gồm: những vấn đề cơ bản hoặc thời sự về văn hoá, kinh tế, xã hội, môi trường, hướng nghiệp.

Hoạt động trải 9 nghiệm được tổ chức được tổ chức trong và ngoài lớp học, trong và ngoài trường học theo quy mô nhóm, lớp học, khối lớp hoặc quy mô trường; Kế hoạch tổ chức Hoạt động trải nghiệm.