mở đầu đến kết thúc bao gồm 9 hành động [27]. Hoạt động trải nghiệm là một trong những yêu cầu hướng đến giáo dục con người phát triển toàn diện; quan điểm này đã được các nhà giáo dục nổi tiếng quan tâm từ rất sớm như Thomas More, J. song, nó chỉ được trở thành một lý thuyết khoa học khi chủ nghĩa Mác ra đời, Mác – Ăngghen khi bàn về con người tương lại – con người cộng sản đã chỉ ra cần phải được giáo dục để phát triển toàn diện, và quan điểm này tiếp tục được hoàn thiện ở các nhà giáo dục Mác xít sau này như N. Giáo dục phương Tây cũng rất quan tâm đến vấn đề phát triển toàn diện cho học sinh, trong chương trình các trường tiểu học đề tổ chức các hoạt động về thể thao, nghệ thuật, kĩ năng sống… tuy nhiên, chương trình của họ đối với các hoạt động trải nghiệm là mang tính tự nguyện của học sinh và phụ huynh, nó không phải là hoạt động bắt buộc trong chương trình dạy học.
Để thực hiện tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh một cách hiệu quả thì bản thân người giáo viên phải có năng lực nghề nghiệp về hệ thống các kỹ năng tổ chức. Do vậy, nghiên cứu để rèn luyện năng lực nghề nghiệp cho giáo viên cũng được 6 các nhà giáo dục trên thế giới quan tâm. Trước hết, là các nhà giáo dục Xô Viết, từ những năm 50 của thế kỉ XX đã có những công trình nghiên cứu về rèn luyện kỹ năng, năng lực nghề nghiệp cho giáo viên, trong đó có năng lực tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp cho học sinh, có thể kể đến các công trình của N. Cudơmina về “Hình thành các năng lực sư phạm”, O.Apđulinna “Bàn về kỹ năng sư phạm”, và X.Kixegôf “Hình thành các kỹ năng, kỹ xảo sư phạm trong điều kiện giáo dục đại học” [10] Tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp không phải là hoạt động cứng nhắc mà rất linh hoạt trong các khâu và cách thức tổ chức.
Có nước thì hoạt động này do nhà trường tổ chức, có nước là sự kết hợp giữa nhà trường và các lực lượng xã hội, nhằm mang đến tính linh hoạt, sự hứng thú, trải nghiệm cho học sinh khi tham gia các hoạt động này. Theo báo cáo tổng hợp của Bộ GD&ĐT cho thấy : Ở nước Anh chương trình giáo dục phổ thông cung cấp hàng loạt tình huống, bối cảnh đa dạng, phong phú cho học sinh và đòi hỏi phát triển, ứng dụng nhiều tri thức, kỹ năng trong chương trình, cho phép học sinh sáng tạo và tư duy; giải quyết vấn đề theo nhiều cách thức khác nhau nhằm đạt kết quả tốt hơn; cung cấp cho học sinh các cơ hội sáng tạo, đổi mới, dám nghĩ, dám làm…[29]. Giáo dục tiểu học ở Đức thì chú trọng phát triển các kĩ năng cho trẻ như: kỹ năng sáng tạo, kỹ năng tư duy độc lập, tư duy phê phán [29]. Giáo dục Hàn Quốc ở cấp tiểu học, họ chú trọng phát triển cảm xúc và tư duy sáng tạo, độc lập cho học sinh.[29] Giáo dục Nhật Bản nhấn mạnh về năng lực thích ứng, độc lập của trẻ với sự thay đổi của môi trường xã hội [29] Bàn về giáo dục tiểu học, không thể không bàn về Phần Lan – một quốc gia đã khẳng định được vị thế hàng đầu của mình về giáo dục phổ thông.
Với triết lý giáo dục tự nhiên, giáo dục Phần Lan tin rằng con người ai cũng giá trị, năng lực của bản thân góp phần vào sự phát triển của xã hội, với họ giáo dục không phải đưa con người vào khuôn mẫu mà phải giúp học sinh phát hiện ra những năng lực và sở thích của bản thân, và giáo dục là bình đẳng, trẻ được phát triển tự nhiên và tự nguyện.[28] Một trong những mô hình giáo dục tiểu học đã được áp dụng ở Việt Nam trong một thời gian dài là chương VNEN của Colombia. Chương trình giáo dục của Clombia được xác định giáo dục bằng thực hành, bằng con đường trải nghiệm chứ không phải thi; và kết quả mô hinh giáo dục này đã có nhiều thành công và được nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng. [4] Có thể nói, giáo dục Việt Nam đang trên con đường đổi mới căn bản và toàn diện, chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã được triển khai áp dụng ở tiểu học trong 2 năm nay, hoạt động trải nghiệm trở thành một chương trình chính thức trong giáo dục tiểu học, vì vậy những nghiên cứu của các nhà giáo dục nước ngoài về hoạt 7 động này là kinh nghiệm quý giá trong quá trình triển khái giáo dục ở Việt Nam hiện nay. Những nghiên cứu ở Việt Nam Giáo dục tiểu học đóng vai trò nền tảng để hình thành phẩm chất và năng lực của học sinh, với triết lý học đi đôi với hành, kiến thức phải gắn liền với thực tiễn, hoạt động trải nghiệm hay hoạt động ngoài giờ lên lớp của học sinh cũng được các học giả, các nhà giáo dục trong nước quan tâm.
“Kỹ năng tổ chức trò chơi của chi đội trưởng chi đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh” [16] của tác giả Trần Quốc Thành đã vận dụng lý luận về kỹ năng, kỹ năng tổ chức để nghiên cứu kỹ năng tổ chức một hoạt động cụ thể - hoạt động trò chơi của thiếu nhi. Hoạt động trải nghiệm cho học sinh ở Việt Nam chỉ thực sự được quan tâm từ 1995, khi Bộ GD&ĐT quyết định đưa hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp vào kế hoạch dạy học chính thức; cũng từ đây nhiều công trình đã được biên soạn và đưa vào các cấp học. Tổ chức hoạt động trải nghiệm cho học sinh các cấp từ tiểu học đến phổ thông trung học đã được quan tâm nghiên cứu. Các tác giả như: Đặng Vũ Hoạt, Hà Nhật Thăng, Nguyễn Dục Quang,.
đã tập trung làm sáng tỏ các vấn đề: vị trí, mục tiêu, nội dung, các hình thức tổ chức của hoạt động trải nghiệm, vai trò chủ thể của học sinh, các biện pháp quản lí, sự phối hợp giữa các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường để tổ chức tốt các hoạt động này. Bên cạnh đó, các nghiên cứu sinh, học viên cao học cũng đã có những công trình nghiên cứu liên quan đến tổ chức hoạt động trải nghiệm, như các luận án của các tác giả: Lê Trung Trấn, Phạm Hoàng Gia, Phạm Lăng, Trần Anh Dũng…về hoạt động trải nghiệm cũng đã làm sáng rõ một số vấn đề lí luận và đề xuất các giải pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục của hoạt động trải nghiệm trong trường phổ thông. Nghiên cứu về tổ chức hoạt động ngoài giờ lên lớp của học sinh cần kể đến “Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp” của Nguyễn Dục Quang và Ngô Quang Quế biên soạn được dùng làm giáo trình chính thức trong chương trình đào tạo giáo viên Trung học sơ sở [15]. “Tài liệu tập huấn bổ sung và cập nhật kiến thức cho giảng viên Cao đẳng sư phạm ngành giáo dục công dân” do tác giả Hà Nhật Thăng và Nguyễn Dục Quang biên soạn đã giải quyết vấn đề những yêu cầu đối với sinh viên trong việc rèn luyện kỹ năng tổ chức các hoạt động trải nghiệm đã được đề cập tới, tác giả đã nêu lên những yêu cầu về nhận thức mà sinh viên cần nắm vững, hệ thống kỹ năng mà sinh viên cần rèn luyện.
[17] Về khía cạnh quản lý hoạt động giáo dục gần đây có nhiều luận văn thạc sĩ đã lựa chọn làm đề tài tốt nghiệp.Tác giả Nguyễn Ngọc Trang đã thực hiện luận văn thạc 8 sĩ với đề tài “Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (NGLL) của hiệu trưởng trường tiểu học Từ Sơn-Bắc Ninh” [13], tác giả Nguyễn Thị Yến Thoa với luận án “Rèn luyện kỹ năng tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho sinh viên cao đẳng sư phạm.” Các tác giả này thông qua nghiên cứu của mình đã làm sáng tỏ lý luận về vai trò, ý nghĩa của việc tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp cho học sinh Tiểu học, đề xuất các biện pháp quản lý, tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp gắn với các trường học của một cấp học nhất định ở một địa phương cụ thể. Để đổi mới giáo dục đào tạo, vào những năm 2000, Trung tâm đã đề xuất tích hợp chương trình giáo dục kỹ năng sống vào chương trình môn Đạo đức ở tiểu học và môn Giáo dục công dân cũng như chương trình hoạt động giáo dục kỹ năng sống ở trường Phổ thông (từ tiểu học đến Trung học phổ thông). Chương trình giáo dục phổ thông 2018 đã được đưa vào hoạt động, hoạt động trải nghiệm cho học sinh tiểu học trở thành hoạt động giáo dục chính thức ở các cấp học, do vậy, trong thời gian vừa qua dựa trên khung chương trình (yêu cầu cần đạt) mà nhiều bộ sách giáo khoa được biên soạn phục vụ cho tổ chức hoạt động trải nghiệm ở các cấp học. Chương trình phổ thông 2018 được xây dựng trên tinh thần nhấn mạnh yếu tố giảm kiến thức, tăng các hoạt động trải nghiệm cho học sinh.
[2] Hoạt động trải nghiệm là hình thức học ngoài giờ lên lớp, giúp học sinh được trải nghiệm thực tế, xử lý các tình huống xảy ra trong cuộc sống dưới sự hướng dẫn của giáo viên, điều này giúp học sinh hình thành những kỹ năng cần thiết. Bên cạnh đó, từ những tình huống đặt ra trong hoạt động trải nghiệm, sẽ kích thích sự sáng tạo của người học, tư duy độc lập trong cuộc sống, nhìn chung hoạt động trải nghiệm sẽ góp phần không nhỏ trong hình thành phẩm chất và năng lực của học sinh. Về nội dung, chương trình Hoạt động trải nghiệm quy định ba mạch nội dung đối với lớp 1: Hoạt động hướng vào bản thân, hoạt động hướng đến xã hội, hoạt động hướng đến tự nhiên và bốn mạch nội dung đối với lớp 2, lớp 3, lớp 4, lớp 5: Hoạt động hướng vào bản thân, hoạt động hướng đến xã hội, hoạt động hướng đến tự nhiên và hoạt động hướng nghiệp. Ngoài ra, nội dung giáo dục của địa phương được tích hợp trong Hoạt động trải nghiệm bao gồm: những vấn đề cơ bản hoặc thời sự về văn hoá, kinh tế, xã hội, môi trường, hướng nghiệp.
Hoạt động trải 9 nghiệm được tổ chức được tổ chức trong và ngoài lớp học, trong và ngoài trường học theo quy mô nhóm, lớp học, khối lớp hoặc quy mô trường; Kế hoạch tổ chức Hoạt động trải nghiệm.