Chương 1: Cơ sở lí luận của quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường tiểu học. Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường tiểu học thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long. Chương 3: iện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường tiểu học thành phố Vĩnh Long, tỉnh Vĩnh Long trong bối cảnh đổi mới giáo dục. 5 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu ở nước ngoài Nghiên cứu quản lý hoạt động chuyên môn trong nhà trường phổ thông là một vấn đề tưởng như đơn giản nhưng lại rất khó khăn, phức tạp, vì thực chất công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn với mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng dạy học của giáo viên nhà trường. Nghiên cứu của Philip Hallinger và cộng sự (2014) từ 559 giáo viên tại 32 trường tiểu học ở Hồng Kông đã chỉ ra tầm quan trọng của tổ chuyên môn liên quan đến nhận thức của giáo viên về sự liên kết và gắn kết của nhà trường, sự cam kết của giáo viên và sự hỗ trợ của giáo viên đối với học sinh. Đồng thời tác giả cũng nhấn mạnh vai trò quản lý của hiệu trưởng đối với hoạt động tổ chuyên môn ở trường tiểu học không chỉ trong việc nâng cao năng lực cho giáo viên mà còn góp phần nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục [61].
Trong công trình của mình, Pascale B. (2015) đã xem xét cách thức hoạt động bên trong và bên ngoài của hiệu trưởng làm trung gian cho mối quan hệ của các giáo viên với tổ chuyên môn củ mình. Đồng thời, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, các yếu tố bên trong và bên ngoài sẽ thúc đ y hoạt động tổ chuyên môn hoạt động hiệu quả. Hơn nữa, việc hiệu trưởng phân bổ thời gian, nguồn lực sẽ là tiền đề để thực hiện có hiệu quả hoạt động tổ chuyên môn [60] Trong nghiên cứu của mình, Eric C.
(2017) đã khẳng định vai trò của nhóm giáo viên viên và tổ chức hoạt động nhóm giáo viên trong hoạt động của nhà trường. Tác giả cho rằng, mô hình nhóm hoạt động chuyên môn của giáo viên có vai trò trong việc thúc đ y phát triển nghề nghiệp liên tục (CPD) của họ. Đồng thời, kết quả nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, năng lực chuyên môn của giáo viên được cải thiện thông qua việc hợp tác của giáo viên trong một tổ chức; bởi vậy, nhà quản lý cần nắm bắt tổ chức, điều hành hoạt động của các đơn vị trung gian – tổ, nhóm chuyên môn nhằm đem lại hiệu quả tốt nhất [59]. Nghiên cứu của Yahya D.
(2019) chỉ rằng, trong quản lý chiến lược của một tổ chức trường học là hình thành một nhóm làm việc tích cực và có thể làm việc cùng nhau để đạt được các mục tiêu của tổ chức. Nói chung, đội là một nhóm có ph m chất được xây dựng nhằm tạo ra quy tắc phấn đấu cho sự xuất sắc. Vì vậy, thành công của những nỗ lực của một nhóm được hình thành, tinh thần hợp tác và quan hệ tốt đẹp giữa các thành viên trong nhóm cần được nuôi dưỡng [62]. Như vậy, tổ chuyên môn được xem như là một nhóm làm việc có hiệu quả trong trường học và là đơn vị trung gian để người hiệu trưởng có thể quản lý tốt hơn công tác chuyên môn 6 của giáo viên trong toàn nhà trường.
Tóm lại, nhìn chung, các công trình nghiên cứu ở nước ngoài tập trung phân tích vai trò, vị trí cũng như nghĩa của nhóm làm việc - tổ chuyên môn của giáo viên trong nhà trường nói chung cũng như việc quản lý, quản trị đơn vị này của hiệu trưởng nhà trường. Đồng thời các, nghiên cứu cũng chỉ ra được sự tác động của nhóm làm việc - tổ chuyên môn đối với các hoạt động của nhà trường cũng như việc phát triển năng lực chuyên môn của giáo viên hay các hoạt động dạy học. Tuy nhiên, chưa có công trình nào đánh giá toàn diện các hoạt động cũng như việc quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở trường tiểu học. Các nghiên cứu trong nước Công tác quản lý hoạt động của tổ chuyên môn được nhiều nhà nghiên cứu trong nước quan tâm ở các góc độ khác nhau.
Về công tác quản lý hoạt động chuyên môn trong nhà trường nói chung và trường Tiểu học nói riêng có thể kể đến một số công trình nghiên cứu dưới đây: * Nghiên cứu về quản lý hoạt động của tổ chuyên môn Tác giả Nguyễn Thị Hồng Ngọc (2004) đã đánh giá thực trạng về công tác quản lý hoạt động chuyên môn của hiệu trưởng các trường trung học cơ sở tại quận 8, thành phố Hồ Chí Minh, từ đó đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn của hiệu trưởng các trường trung học cơ sở trên địa bàn này trong việc thực hiện đổi mới chương trình trung học cơ sở.[35] Tác giả Nguyễn Thị Thắng (2008) nghiên cứu một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động chuyên môn các trường Tiểu học trên địa bàn thành phố Thanh Hoá, tỉnh Thanh Hoá. [49] Tác giả Hoàng Phương An (2010) đã nêu rõ được vị trí, vai trò của Tổ chuyên môn và tổ trưởng chuyên môn trong trường Tiểu học, xác định được những nội dung tổ trưởng chuyên môn quản lý hoạt động dạy học tại các trường Tiểu học quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội. Nghiên cứu của Bùi Thị Hải Yến (2015) trên cơ sở phân tích thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn trường tiểu học Hồng Hà, quận Bình Thạnh, thành phố Hồ Chí Minh, đã đề xuất được một số biện pháp quản lý về nội dung sinh hoạt chuyên môn nghiệp của Tổ chuyên môn; việc bồi dưỡng nâng cao nhận thức, kiến thức và kĩ năng đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn cho đội ngũ giáo viên; chỉ đạo đổi mới nội dung, quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá hoạt động giảng dạy giáo viên theo hướng phát triển năng lực của học sinh…. Trong công trình của mình, tác giả Bùi Minh Hiền đã nhấn mạnh rằng, “ở thành Đông Hà, công tác quản lí đội ngũ tổ trưởng chuyên môn ở trường tiểu học những năm gần đây đã đạt được những kết quả đáng kể tuy nhiên vẫn còn bộc lộ một số hạn chế, bất cập.
Do đó, rất cần thiết phải nghiên cứu để đề xuất và thực hiện đồng bộ các biện pháp quản lí đội ngũ tổ trưởng chuyên môn sao cho phù hợp với thực tiễn ở các nhà 7 trường, góp phần nâng cao được chất lượng đội ngũ tổ trưởng chuyên môn nói riêng và chất lượng giáo dục tiểu học ở TP. Đông Hà, tỉnh Quảng Trị nói chung” [27]. Trong Luận văn của mình, Phạm Hồng Vũ cho rằng, “việc xây dựng các biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn khả thi và phù hợp với yêu cầu đổi mới công tác quản lý của nhà trường thì công tác quản lý của hiệu trưởng có vai trò đặc biệt quan trọng, tác động đến đội ngũ giáo viên và chất lượng giáo dục của nhà trường. Trên cơ sở lý luận và thực tiễn điều tra, khảo sát thực trạng về quản lý hoạt động chuyên môn của hiệu trưởng ở các trường tiểu học huyện Ý Yên tỉnh Nam Định, luận văn đã đề xuất tám biện pháp, bao gồm: Bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý cho hiệu trưởng và phó hiệu trưởng; Chỉ đạo tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch hoạt động và tổ chức thực hiện đạt hiệu quả; Chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học trong các trường tiểu học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục; Quản lý việc thực hiện quy chế chuyên môn tại các trường tiểu học theo định hướng đổi mới; Tăng cường công tác bồi dưỡng giáo viên; Tăng cường xây dựng, đầu tư, quản lý và sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học để nâng cao chất lượng chuyên môn trong nhà trường; Đổi mới công tác thi đua khen thưởng và các điều kiện cần thiết cho hoạt động của tổ chuyên môn; Quản lý và kiểm tra đánh giá việc thực hiện kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn theo định hướng đổi mới” [54].
Luận văn Thạc sĩ của Trần Anh Tuấn đã phân tích thực trạng quản lý hoạt động của Tổ chuyên môn ở các trường Tiểu học thuộc thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh và chỉ ra những điểm mạnh, điểm hạn chế. Theo đó, bên cạnh những điểm mạnh, còn có những hạn chế như: "thực trạng quản lý xây dựng kế hoạch hoạt động Tổ chuyên môn ở trường Tiểu học đạt mức độ trung bình, kết quả này ảnh hưởng đến nhiều hoạt động khác trong chu trình quản lý của chủ thể quản lý; công tác xây dựng kế hoạch của Tổ chuyên môn còn mang nặng hình thức, đối phó, các chỉ tiêu xây dựng còn chưa sát với thực tế, công tác kiểm tra, rà soát, điều chỉnh việc thực hiện kế hoạch của Tổ chuyên môn và tổ viên trong năm học chưa được thực sự có hiệu quả; về quản lý hoạt động sinh hoạt của Tổ chuyên môn: đã có nhiều điểm tích cực, hiệu quả nhưng còn những hạn chế nhất định” [50]. Nghiên cứu Lê Thị Liên (2019) đã đề xuất một số biện pháp quản lí tổ chuyên môn trong trường tiểu học theo hướng xây dựng “tổ chức biết học hỏi”. Theo đó, bao gồm các biện pháp: Tổ chức cho cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường, các tổ chuyên môn học tập về “tổ chức biết học hỏi”; Xây dựng kế hoạch có nội dung quản lí hoạt động tổ chuyên môn theo hướng xây dựng “tổ chức biết học hỏi”; Ban hành quy định sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng xây dựng “tổ chức biết học hỏi”; Xây dựng văn hoá học tập trong tổ chuyên môn; Kiểm tra, giám sát các tổ chuyên môn trong việc thực hiện kế hoạch xây dựng tổ chuyên môn thành “tổ chức biết học hỏi”.
Hơn nữa, tác giả cũng khẳng định, vấn đề quản lí tổ chuyên môn theo hướng xây dựng “tổ chức biết học hỏi” có khả năng làm thay đổi chất lượng hoạt động tổ chuyên môn của nhà 8 trường và thúc đ y chất lượng giáo dục [33]. Trên đây là những công trình nghiên cứu có tính chuyên sâu, gắn với những vấn đề về công tác quản lý hoạt động chuyên môn nảy sinh trong các nhà trường ở từng địa phương. Các nghiên cứu này đã giải quyết được một số vướng mắc trong công tác quản l trường học nói chung và quản lý hoạt động chuyên môn nói riêng.
