Quản lý hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở các trường tiểu học huyện đắk glong tỉnh đắk nông

Quản lý hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực học sinh là một trong những vấn đề quan trọng trong giáo… 105 trang · Học viện Khoa học xã hội · 2021.

• Tác giả: Nguyễn Thị Vân
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Xuân Thanh
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản Lý Hoạt Động Dạy Học Theo Hướng Tiếp Cận Năng Lực Học Sinh Tại Trường Tiểu Học Đắk Glong
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Đắk Nông

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG SỐ LIỆU VÀ SƠ ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO HƯỚNG TIẾP CẬN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản
• 1.3. Hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở các trường Tiểu học
• 1.4. Quản lý, quản lý hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực học sinh
• 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở các trường TH
• 2. Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO HƯỚNG TIẾP CẬN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN ĐẮK GLONG, TỈNH ĐẮK NÔNG
• 2.1. Khái quát về tình hình giáo dục trên địa bàn huyện Đắk Glong, tỉnh Đắk Nông
• 2.2. Tổ chức và phương pháp nghiên cứu thực tiễn
• 2.3. Thực trạng hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở các trường TH trên địa bàn huyện ĐGL
• 2.4. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở các trường tiểu học trên địa bàn huyện Đắk Glong
• 2.5. So sánh thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở các trường tiểu học huyện Đắk Glong, tỉnh Đắk Nông qua các biến số
• 2.6. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lý hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở các trường TH huyện ĐGL, tỉnh ĐN
• 2.7. Đánh giá chung thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở trường tiểu học
• 3. Chương 3: GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO HƯỚNG TIẾP CẬN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN ĐẮK GLONG, TỈNH ĐẮK NÔNG
• 3.1. Một số nguyên tắc đề xuất giải pháp
• 3.2. Các giải pháp quản lý hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực học sinh ở các trường TH huyện Đắk Glong, tỉnh Đắk Nông
• 3.3. Điều kiện thực hiện giải pháp
• 3.4. Mối quan hệ giữa các giải pháp
• 3.5. Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý hoạt động dạy học tại Đắk Glong

Quản lý hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực học sinh là một trong những vấn đề quan trọng trong giáo dục hiện nay. Tại huyện Đắk Glong, việc áp dụng phương pháp này không chỉ giúp nâng cao chất lượng giáo dục mà còn tạo ra môi trường học tập tích cực cho học sinh. Các trường tiểu học đang nỗ lực thực hiện các biện pháp quản lý nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.

1.1. Khái niệm về quản lý giáo dục và dạy học

Quản lý giáo dục là quá trình tổ chức, điều hành các hoạt động giáo dục nhằm đạt được mục tiêu giáo dục. Trong đó, quản lý hoạt động dạy học là một phần quan trọng, bao gồm việc lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và đánh giá.

1.2. Tầm quan trọng của việc tiếp cận năng lực học sinh

Tiếp cận năng lực học sinh giúp giáo viên định hướng dạy học theo nhu cầu và khả năng của học sinh, từ đó phát triển toàn diện năng lực của các em. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện đại.

II. Thách thức trong quản lý hoạt động dạy học tại Đắk Glong

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc quản lý hoạt động dạy học, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Các yếu tố như cơ sở vật chất, trình độ chuyên môn của giáo viên và sự tham gia của phụ huynh đều ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý.

2.1. Cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học

Cơ sở vật chất không đảm bảo có thể gây khó khăn trong việc thực hiện các phương pháp dạy học hiện đại. Việc thiếu thốn trang thiết bị cũng làm giảm hiệu quả của quá trình dạy học.

2.2. Trình độ chuyên môn của giáo viên

Trình độ chuyên môn của giáo viên ảnh hưởng lớn đến chất lượng dạy học. Nhiều giáo viên chưa được đào tạo bài bản về phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng lực, dẫn đến việc áp dụng chưa hiệu quả.

III. Phương pháp quản lý hoạt động dạy học hiệu quả

Để nâng cao chất lượng quản lý hoạt động dạy học, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại. Việc xây dựng kế hoạch dạy học rõ ràng, tổ chức các buổi tập huấn cho giáo viên và thường xuyên đánh giá kết quả là những giải pháp cần thiết.

3.1. Xây dựng kế hoạch dạy học chi tiết

Kế hoạch dạy học cần được xây dựng dựa trên nhu cầu và khả năng của học sinh. Việc này giúp giáo viên có thể điều chỉnh phương pháp dạy học phù hợp hơn.

3.2. Tổ chức tập huấn cho giáo viên

Tổ chức các buổi tập huấn giúp giáo viên cập nhật kiến thức và kỹ năng mới, từ đó nâng cao chất lượng dạy học. Đây là một trong những yếu tố quan trọng để thực hiện thành công phương pháp tiếp cận năng lực.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại Đắk Glong

Nghiên cứu thực tiễn cho thấy việc áp dụng quản lý hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực học sinh đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Học sinh có khả năng tự học và sáng tạo hơn, đồng thời giáo viên cũng được nâng cao năng lực chuyên môn.

4.1. Kết quả đạt được từ việc áp dụng phương pháp mới

Việc áp dụng phương pháp dạy học theo hướng tiếp cận năng lực đã giúp học sinh phát triển toàn diện hơn. Nhiều em đã có khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn tốt hơn.

4.2. Phản hồi từ giáo viên và phụ huynh

Phản hồi từ giáo viên và phụ huynh cho thấy sự hài lòng với chất lượng giáo dục. Nhiều phụ huynh đã nhận thấy sự tiến bộ rõ rệt của con em mình trong học tập.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai

Quản lý hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực học sinh tại Đắk Glong cần tiếp tục được cải thiện và phát triển. Các giải pháp cần được thực hiện đồng bộ để đảm bảo chất lượng giáo dục ngày càng cao hơn.

5.1. Đề xuất giải pháp cho tương lai

Cần có các chính sách hỗ trợ giáo viên trong việc đào tạo và phát triển chuyên môn. Đồng thời, cần tăng cường cơ sở vật chất để đáp ứng nhu cầu dạy học.

5.2. Tầm nhìn cho giáo dục Đắk Glong

Tầm nhìn cho giáo dục tại Đắk Glong là xây dựng một môi trường học tập hiện đại, nơi mà học sinh có thể phát triển toàn diện và tự tin trong việc ứng dụng kiến thức vào thực tiễn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục theo tinh thần Nghị quyết số 29-NQ/TW và Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, việc chuyển đổi từ mô hình truyền thụ kiến thức một chiều sang phát triển phẩm chất, năng lực học sinh là yêu cầu sống còn của hệ thống giáo dục quốc dân. Tuy nhiên, tại các địa bàn miền núi khó khăn, công tác quản lý hoạt động dạy học theo định hướng này đang đối mặt với nhiều rào cản mang tính đặc thù. Huyện Đắk Glong, tỉnh Đắk Nông có diện tích tự nhiên 144.825 km² với dân số gần 73.000 người, trong đó có tới 6 trên 7 xã thuộc diện đặc biệt khó khăn. Toàn huyện hiện có 14 trường tiểu học với 9.691 học sinh, tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số chiếm tới 67,1% (tương đương 6.503 học sinh) và chỉ có 2 trường đạt chuẩn quốc gia.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn tập trung vào sự bất cập trong công tác chỉ đạo, tổ chức và kiểm tra hoạt động dạy học theo tiếp cận năng lực tại vùng sâu, vùng xa. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát và đánh giá toàn diện thực trạng quản lý dạy học tại 14 trường tiểu học trên địa bàn huyện Đắk Glong trong giai đoạn từ tháng 8/2019 đến tháng 8/2021, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp quản lý đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi trực tiếp cung cấp hệ thống chỉ số đo lường hiệu quả quản lý, giúp các nhà quản lý giáo dục địa phương nâng tỷ lệ trường chuẩn quốc gia và cải thiện năng lực tự chủ học tập của hơn 9.000 học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng khung lý thuyết dựa trên sự tích hợp giữa lý thuyết quản lý giáo dục hiện đại và lý thuyết dạy học định hướng phát triển năng lực người học:

• Lý thuyết quản lý chức năng: Vận dụng quan điểm của các chuyên gia quản lý giáo dục hàng đầu như Nguyễn Ngọc Quang và Nguyễn Phúc Châu, tiếp cận quản lý dạy học như một chu trình khép kín gồm 4 chức năng cốt lõi: lập kế hoạch, tổ chức bộ máy và nhân lực, chỉ đạo thực thi chuyên môn, kiểm tra và đánh giá kết quả.
• Lý thuyết dạy học phát triển năng lực: Kế thừa các nghiên cứu của tác giả Đỗ Ngọc Thống và Nguyễn Vũ Bích Hiền, xác định bản chất dạy học tiếp cận năng lực là chuyển từ việc trang bị người học "biết cái gì" sang rèn luyện người học "làm được cái gì" và biết vận dụng tri thức vào xử lý các tình huống thực tiễn.
• Hệ thống khái niệm công cụ: Luận văn chuẩn hóa 4 khái niệm nền tảng bao gồm: Dạy học tiểu học, Năng lực học sinh tiểu học (gồm 3 năng lực chung: tự chủ - tự học, giao tiếp - hợp tác, giải quyết vấn đề - sáng tạo; cùng 7 năng lực đặc thù môn học), Dạy học theo tiếp cận năng lực và Quản lý hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực học sinh tiểu học.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng để đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy khoa học:

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Nghiên cứu thực hiện chọn mẫu toàn diện và phân tầng đối với 358 cán bộ quản lý và giáo viên tại toàn bộ 14 trường tiểu học trên địa bàn huyện Đắk Glong (bao gồm 14 Hiệu trưởng, 20 Phó Hiệu trưởng, 59 Tổ trưởng chuyên môn và 301 Giáo viên trực tiếp đứng lớp). Mẫu định tính gồm 27 cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo cùng ban giám hiệu được lựa chọn để phỏng vấn sâu. Phương pháp chọn mẫu này đảm bảo phản ánh chính xác cấu trúc nhân sự và tính đại diện của toàn ngành giáo dục tiểu học huyện Đắk Glong.
• Thu thập và phân tích dữ liệu: Sử dụng hệ thống phiếu hỏi chuẩn hóa theo thang đo Likert 5 mức độ với khoảng chia giá trị 0,80 (từ mức 1: Kém/Không ảnh hưởng đến mức 5: Tốt/Ảnh hưởng nhiều). Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm thống kê chuyên ngành SPSS phiên bản 20.0 thông qua các phép toán thống kê mô tả (tính điểm trung bình, tỷ lệ phần trăm), thống kê so sánh và tương quan giữa các biến số về thâm niên, trình độ học vấn và vị trí công tác. Lý do lựa chọn SPSS 20.0 nhằm kiểm định tính nhất quán của dữ liệu khảo sát và làm rõ mối tương quan giữa năng lực quản lý của Hiệu trưởng với kết quả dạy học thực tế.
• Khung thời gian nghiên cứu: Dữ liệu thực tiễn được thu thập, phân tích và tiến hành thử nghiệm sư phạm trong chu kỳ 24 tháng, từ tháng 8/2019 đến tháng 8/2021.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tiễn tại 14 trường tiểu học huyện Đắk Glong đã ghi nhận những phát hiện định lượng then chốt về cả hoạt động dạy học lẫn công tác quản lý:

• Sự phân hóa trong thực hiện mục tiêu dạy học: Mức độ thực hiện mục tiêu dạy học theo hướng tiếp cận năng lực đạt điểm trung bình chung ở mức 3,21 trên 5,00 (mức trung bình). Trong đó, tiêu chí "Giúp học sinh nhận biết, tái hiện kiến thức" đạt điểm cao nhất với 3,49 (có 62,2% đánh giá khá). Trái lại, tiêu chí cốt lõi "Giúp học sinh vận dụng kiến thức vào giải quyết tình huống thực tế" bị đánh giá thấp nhất ở mức 2,99, với 99,8% ý kiến xếp ở mức trung bình và yếu.
• Chênh lệch giữa các phương pháp giảng dạy: Điểm trung bình chung về đổi mới phương pháp đạt 3,38. Phương pháp thực hành thí nghiệm (4,24 điểm với 50,0% xếp loại tốt) và dạy học dự án (4,12 điểm với 62,4% xếp loại khá) được thực hiện tích cực. Tuy nhiên, phương pháp dạy học giải quyết vấn đề rơi vào mức yếu nghiêm trọng với điểm trung bình chỉ đạt 2,37 (62,7% đánh giá yếu), cho thấy học sinh chưa được rèn luyện kỹ năng tư duy độc lập.
• Bất cập trong các khâu quản lý của Ban giám hiệu: Khâu lập kế hoạch dạy học đạt điểm trung bình thấp nhất trong các chức năng quản lý, chỉ đạt 2,89 điểm. Đặc biệt, việc lấy ý kiến tập thể giáo viên khi xây dựng kế hoạch chỉ đạt 2,49 điểm (mức yếu). Công tác tổ chức hoạt động học cho học sinh cũng ở mức tiệm cận yếu với điểm trung bình 2,95 (trong đó đổi mới phương pháp tự học đạt 2,74 điểm). Ngược lại, khâu tổ chức bộ máy quản lý đạt kết quả cao nhất với 3,47 điểm (tiêu chí phối hợp giữa các bộ phận đạt 3,87 điểm).
• Hạn chế về hạ tầng công nghệ và ứng dụng thiết bị: Mức độ ứng dụng công nghệ thông tin và sử dụng cơ sở vật chất trong dạy học chỉ đạt điểm trung bình 3,12. Khả năng sử dụng hiệu quả trang thiết bị dạy học chỉ đạt 2,87 điểm, phản ánh sự thiếu hụt phương tiện trực quan tại các điểm trường lẻ.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên cho thấy một nghịch lý rõ rệt: các nhà trường đã kiện toàn tốt bộ máy hành chính (3,47 điểm), nhưng việc chuyển giao định hướng năng lực vào từng tiết dạy thực tế và khâu lập kế hoạch chiến lược còn nhiều lúng túng (2,89 điểm).

Nguyên nhân chính xuất phát từ điều kiện kinh tế - xã hội đặc thù của huyện Đắk Glong: hơn 63,8% học sinh toàn huyện là người dân tộc thiểu số, rào cản ngôn ngữ khiến giáo viên có xu hướng quay lại phương pháp thuyết trình truyền thống nhằm đảm bảo tiến độ thay vì tổ chức dạy học giải quyết vấn đề. Thêm vào đó, năng lực điều hành chuyên môn của một bộ phận cán bộ quản lý trường học chưa bắt kịp yêu cầu của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

Khi phân tích kết quả nghiên cứu, việc mô hình hóa dữ liệu thông qua biểu đồ mạng nhện (radar chart) thể hiện rõ khoảng cách bất cân đối giữa các chức năng quản lý: đỉnh cao nhất thuộc về tổ chức bộ máy và chỉ đạo mục tiêu, trong khi các vùng trũng rơi vào khâu lập kế hoạch có sự tham gia của giáo viên và tổ chức hoạt động tự học cho học sinh. Các biểu đồ cột so sánh tương quan giữa trình độ học vấn của giáo viên với mức độ đổi mới phương pháp cũng chỉ ra rằng giáo viên có trình độ đại học và sau đại học có khả năng thích ứng với dạy học tiếp cận năng lực cao hơn 28,4% so với nhóm có trình độ cao đẳng. Kết quả này tương đồng với các báo cáo đánh giá giáo dục vùng Tây Nguyên, khẳng định sự cần thiết phải tái cấu trúc toàn diện quy trình quản trị chuyên môn tại cơ sở.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm tháo gỡ triệt để các rào cản thực tiễn, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp quản lý đồng bộ:

• Giải pháp 1: Nâng cao nhận thức và bồi dưỡng năng lực quản lý dạy học tiếp cận năng lực.
  • Hành động: Tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu, sinh hoạt chuyên đề theo cụm trường về phương pháp dạy học tích cực và kỹ thuật đánh giá sự tiến bộ của học sinh.
  • Chỉ số mục tiêu: 100% cán bộ quản lý và giáo viên hoàn thành chương trình bồi dưỡng chuẩn hóa, nâng điểm trung bình nhận thức chuyên môn từ 3,21 lên trên 4,20.
  • Thời gian thực hiện: Hoàn thành trong năm học 2022 - 2023.
  • Chủ thể thực hiện: Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Đắk Glong phối hợp với Ban Giám hiệu 14 trường tiểu học.
• Giải pháp 2: Đổi mới quy trình lập kế hoạch và phát triển chương trình nhà trường linh hoạt.
  • Hành động: Thực hiện phân cấp quản lý chuyên môn, xây dựng kế hoạch giáo dục nhà trường dựa trên sự tham gia dân chủ của 100% giáo viên và điều chỉnh nội dung dạy học gắn liền với văn hóa, thực tiễn địa phương.
  • Chỉ số mục tiêu: Tăng điểm đánh giá khâu lập kế hoạch từ 2,89 lên mức khá trên 3,80.
  • Thời gian thực hiện: Định kỳ vào đầu mỗi học kỳ, giai đoạn 2022 - 2025.
  • Chủ thể thực hiện: Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng và Tổ trưởng chuyên môn.
• Giải pháp 3: Chỉ đạo đổi mới phương pháp giảng dạy và đa dạng hóa hình thức kiểm tra đánh giá.
  • Hành động: Triệt để áp dụng phương pháp dạy học giải quyết vấn đề, dạy học nhóm và kết hợp giữa đánh giá thường xuyên với đánh giá định kỳ theo Thông tư số 28/2020/TT-BGDĐT.
  • Chỉ số mục tiêu: Cải thiện mức độ thực hiện phương pháp dạy học giải quyết vấn đề từ 2,37 điểm (mức yếu) lên tối thiểu 3,50 điểm (mức khá).
  • Thời gian thực hiện: Triển khai liên tục trong các năm học.
  • Chủ thể thực hiện: Tổ chuyên môn và toàn thể giáo viên trực tiếp giảng dạy.
• Giải pháp 4: Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin.
  • Hành động: Xây dựng kho học liệu số dùng chung, trang bị thiết bị đa phương tiện cho các điểm trường khó khăn và tổ chức các hội thi thiết kế bài giảng điện tử.
  • Chỉ số mục tiêu: 100% điểm trường chính có kết nối internet băng rộng và phòng học thông minh; nâng điểm sử dụng thiết bị dạy học từ 2,87 lên trên 4,00.
  • Thời gian thực hiện: Giai đoạn trung hạn 2022 - 2024.
  • Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân huyện Đắk Glong, Phòng Giáo dục và Đào tạo cùng sự phối hợp xã hội hóa từ phụ huynh học sinh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị tham chiếu học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ quản lý Phòng Giáo dục và Đào tạo: Sử dụng kết quả nghiên cứu làm căn cứ khoa học để hoạch định chính sách chỉ đạo chuyên môn, phân bổ nguồn lực trang thiết bị và xây dựng kế hoạch kiểm định chất lượng trường tiểu học chuẩn quốc gia cho địa bàn vùng sâu, vùng xa.
• Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng các trường tiểu học miền núi: Áp dụng trực tiếp quy trình 4 bước quản lý dạy học (lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra) và bộ công cụ đo lường thực trạng để tái cấu trúc kế hoạch giáo dục nhà trường theo đúng Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
• Giáo viên tiểu học đang công tác tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số: Tham khảo các phân tích về điểm nghẽn tâm lý học sinh (từ 6 đến 11 tuổi) để chủ động điều chỉnh phương pháp dạy học từ truyền thụ thụ động sang tổ chức hoạt động trải nghiệm, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và giải quyết vấn đề.
• Học viên cao học, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý giáo dục: Sử dụng bộ khung lý thuyết, thang đo khảo sát 358 mẫu và quy trình xử lý dữ liệu SPSS 20.0 như một tài liệu tham khảo chuẩn mực cho các đề tài nghiên cứu về quản lý giáo dục tiểu học tại các địa bàn khó khăn.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao việc dạy học theo tiếp cận năng lực tại huyện Đắk Glong lại gặp nhiều khó khăn ở khâu vận dụng thực tiễn? Kết quả khảo sát chỉ ra tiêu chí vận dụng kiến thức vào thực tế chỉ đạt điểm trung bình 2,99. Nguyên nhân chủ yếu do hơn 67,1% học sinh là người dân tộc thiểu số gặp rào cản ngôn ngữ tiếng Việt, điều kiện kinh tế của 6/7 xã đặc biệt khó khăn khiến các em thiếu cơ hội tiếp cận môi trường trải nghiệm thực tế và các phương tiện học tập hiện đại.

Chức năng quản lý nào của Hiệu trưởng tại các trường tiểu học Đắk Glong đang bị đánh giá thấp nhất? Khâu lập kế hoạch dạy học là điểm nghẽn lớn nhất với điểm trung bình chỉ đạt 2,89. Trong đó, việc lấy ý kiến tập thể giáo viên khi xây dựng kế hoạch chỉ đạt 2,49 điểm (mức yếu), cho thấy công tác lập kế hoạch còn mang tính áp đặt từ trên xuống, chưa phát huy tính chủ động và sáng tạo của đội ngũ nhà giáo.

Phương pháp dạy học nào đạt hiệu quả cao nhất và thấp nhất theo số liệu khảo sát? Phương pháp thực hành thí nghiệm đạt điểm cao nhất với 4,24 điểm (50,0% đánh giá tốt), theo sau là phương pháp dạy học theo dự án với 4,12 điểm. Ngược lại, phương pháp dạy học giải quyết vấn đề xếp thấp nhất với điểm trung bình chỉ đạt 2,37 (62,7% xếp loại yếu), đòi hỏi phải có biện pháp bồi dưỡng phương pháp khẩn cấp cho giáo viên.

Luận văn sử dụng cỡ mẫu và công cụ nghiên cứu nào để đảm bảo tính đại diện cho huyện Đắk Glong? Luận văn tiến hành khảo sát toàn diện 358 cán bộ quản lý và giáo viên thuộc 14/14 trường tiểu học trên địa bàn huyện Đắk Glong kết hợp phỏng vấn sâu 27 chuyên gia quản lý. Toàn bộ dữ liệu được lượng hóa bằng thang đo Likert 5 mức độ và xử lý bằng phần mềm SPSS 20.0 để kiểm định thống kê chính xác.

Các giải pháp của luận văn có tính khả thi như thế nào đối với các trường vùng sâu vùng xa? Hệ thống 4 giải pháp được khảo nghiệm về tính cần thiết và tính khả thi đối với 358 khách thể, đạt mức đồng thuận cao trên 85%. Các giải pháp tập trung vào đổi mới quy trình nội tại, phân cấp quản trị chuyên môn và tận dụng tối đa hạ tầng hiện có nên hoàn toàn phù hợp với nguồn lực tài chính của địa phương.

Kết luận

• Luận văn đã chuẩn hóa hệ thống lý luận về quản lý hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực tại cấp tiểu học, bám sát các yêu cầu cốt lõi của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
• Cung cấp bức tranh thực trạng chân thực tại 14 trường tiểu học huyện Đắk Glong thông qua dữ liệu khảo sát 358 mẫu, chỉ rõ điểm nghẽn ở khâu lập kế hoạch (2,89 điểm) và phương pháp dạy học giải quyết vấn đề (2,37 điểm).
• Làm rõ tác động đa chiều của các yếu tố kinh tế - xã hội đặc thù vùng đồng bào dân tộc thiểu số (67,1% học sinh dân tộc thiểu số) đến hiệu quả quản lý dạy học.
• Đề xuất hệ thống 4 giải pháp quản lý mang tính đột phá, khả thi và được lượng hóa bằng các chỉ số mục tiêu cụ thể cho từng giai đoạn từ năm 2022 đến 2025.
• Đóng góp nguồn học liệu khoa học giá trị, đóng vai trò cẩm nang thực hành quản trị chuyên môn cho cán bộ quản lý và giáo viên tiểu học trên địa bàn tỉnh Đắk Nông.

Để triển khai hiệu quả các kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, các trường tiểu học tại huyện Đắk Glong cần khẩn trương rà soát lại quy chế chuyên môn ngay trong học kỳ tới, chủ động xây dựng kế hoạch bồi dưỡng giáo viên theo lộ trình 2022 - 2025 và áp dụng đồng bộ các giải pháp quản lý để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh vùng cao.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO HƯỚNG TIẾP CẬN NĂNG LỰC HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Những nghiên cứu về hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực HS Những nghiên cứu về hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực học sinh tập trung vào một số vấn đề sau: (1) Sự cần thiết phải chuyển sang day học theo hướng tiếp cận năng lực; (2) Phát triển chương trình giáo dục theo hướng tiếp cận năng lực; (3) Tổ chức hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực; (4) Kiểm tra và đánh giá kết quả dạy học theo hướng tiếp cận năng lực. Sự cần thiết phải chuyển sang dạy học theo hướng tiếp cận năng lực Sự cần thiết phải chuyển sang dạy học theo hướng tiếp cận năng lực có thể nói xuất phát từ căn cứ pháp lý, các nhà nghiên cứu với những công trình như sau: Tác giả Đỗ Ngọc Thống (2012) nêu ra bản chất và lý do chuyển sang cách tiếp cận năng lực là “ Chủ trương giúp học sinh không chỉ biết học thuộc, ghi nhớ mà còn phải biết làm thông qua các hoạt động cụ thể, sử dụng những tri thức học được để giải quyết các tình huống do cuộc sống đặt ra.

Nói cách khác phải gắn với thực tiễn đời sống ” [27]. Tác giả Nguyễn Vũ Bích Hiền (2014) đã nêu: Trong bối cảnh toàn cầu hóa và kinh tế tri thức phát triển, giáo dục Việt Nam sớm tìm thấy tiếng nói chung với các nền giáo dục tiên tiến của các nước trong khu vực và trên thế giới, điều cơ bản là nhanh chóng chuyển hệ thống giáo dục Việt Nam sang phát triển tiếp cận năng lực học sinh [16]. Phát triển chương trình giáo dục theo hướng tiếp cận năng lực Đây là vấn đề thu hút được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu, nhất là từ sau khi có Nghị quyết 29 (2013), có thể kể ra đây một số nghiên cứu của các tác giả: Các tác giả Nguyễn Đức Chính, Vũ Lan Hương, Phạm Thị Nga (2017) nghiên cứu về “ Phát triển chương trình giáo dục” cho rằng: chương trình giáo dục là kế 8 hoạch tổng thể, hệ thống về toàn bộ hoạt động giáo dục tại nhà trường. Nó bao gồm mục đích, mục tiêu, chuẩn đầu ra, nội dung giáo dục, phương thức giáo dục và hình thức tổ chức giáo dục, phương pháp đánh giá giáo dục; Phát triển chương trình giáo dục là một nghành học [18].

Kiểm tra và đánh giá kết quả dạy học theo hướng tiếp cận năng lực học sinh Kiểm tra và đánh giá kết quả dạy học theo hướng tiếp cận năng lực học sinh được nhiều tác giả tập trung nghiên cứu khả sâu sắc như sau: Tác giả Nguyễn Thanh Ngọc Bảo (2014), đánh giá theo năng lực học sinh: Chính là đánh giá khả năng vận dung, thực hiện các nhiệm vụ cụ thể, thực tế và phát triển tư duy bậc cao ( Phân tích, tổng hợp, đánh giá) của học sinh chứ không dừng lại ở mức độ đánh giá phân hóa riêng rẻ các phương diện kiến thức, kỹ năng, thái độ [7]. Do vậy, đánh giá theo năng lực học sinh chủ yếu là đánh giá dựa trên hoạt động thực hiện và áp dụng kiến thức vào thực tế của học sinh. Vậy, những công trình nghiên cứu về hoạt động dạy học theo định hướng đổi mới căn bản toàn diện GD&ĐT, thực hiện hoạt động dạy học đảm bảo phát triển phẩm chất và năng lực người học, vận dụng kiến thức đã học để giải quyết vấn đề trong học tập và đời sống, các công trình đã có những đóng góp cả về mặt lý luận và thực tiễn.