phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động chuyên môn ở trường tiểu học. Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động chuyên môn ở trường tiểu học Yên Khang huyện Ý Yên tỉnh Nam Định. Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động chuyên môn ở trường tiểu học Yên Khang huyện Ý Yên tỉnh Nam Định. 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHUYÊN MÔN Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC 1.
Tổng quan nghiên cứu về quản lý hoạt động chuyên môn ở trƣờng tiểu học 1. Nghiên cứu ở nước ngoài Quản lý là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học trên các bình diện khác nhau: triết học, kinh tế học, xã hội học, tâm lý học,. Ở nước ngoài, nhiều nhà khoa học đã đưa ra các quan điểm khác nhau về quản lý, trong thời kỳ cận đại, quản lý đã từng bước tách khỏi triết học và dần trở thành một môn khoa học độc lập. Có thể nêu ra một số quan điểm tiêu biểu như: F.Fayol (1841-1925) cho rằng, quản lý là dự đoán và lập kế hoạch, tổ chức, điều khiển, phối hợp và cuối cùng là kiểm tra (Thuyết quản lý hành chính); Mary Parker Follet (1868-1933) và Elton Mayor (1880-1949) với thuyết quản lý theo quan hệ con người, quan tâm thỏa đáng đến yếu tố con người, tâm lý tập thể và bầu không khí trong xí nghiệp; G.Munsterberge (1863-1916), Abraham Maslow (1908-1970), Douglas Mc Gregor (1906-1964) quan niệm quản lý theo hành vi.Weber và Chester Barnard sáng lập mô hình tổ chức để quản lý, coi trọng sự phân công sắp xếp vị trí từng người trong tổ chức, đồng thời đề cao tính nhân đạo và tính trồi của hệ thống.
Các nhà nghiên cứu quản lý giáo dục (QLGD) Xô Viết trong những công trình nghiên cứu của mình đã cho rằng: “Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào công việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác hoạt động của đội ngũ giáo viên” [30].Xukhomlinxki đã tổng kết những thành công cũng như những thất bại của 26 năm kinh nghiệm thực tiễn làm công tác quản lý chuyên môn nghiệp vụ (CMNV) của một hiệu 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com trưởng, cùng với nhiều tác giả khác ông đã nhấn mạnh đến sự phân công hợp lý, sự phối hợp chặt chẽ, sự thống nhất quản lý giữa hiệu trưởng và phó hiệu trưởng để đạt được mục tiêu hoạt động CMNV đã đề ra. Các tác giả đều khẳng định vai trò lãnh đạo và quản lý toàn diện của hiệu trưởng. Tuy nhiên trong thực tế cùng tham gia quản lý các hoạt động CMNV của nhà trường còn có vai trò quan trọng của các phó hiệu trưởng, các tổ chức chuyên môn và các tổ chức đoàn thể. Song làm thế nào để hoạt động CMNV của các trường tiểu học đạt kết quả cao nhất, huy động được tốt nhất sức mạnh của mỗi GV? Đó là vấn đề mà các tác giả đặt ra trong công trình nghiên cứu của mình.Xukhomlinxki cũng như các tác giả khác đều chú trọng đến việc phân công hợp lý và các biện pháp quản lý CMNV của hiệu trưởng [30].
Các nhà nghiên cứu cũng thống nhất cho rằng: Một trong những biện pháp hữu hiệu nhất để làm tốt công tác quản lý CMNV là phải xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ GV, phát huy được tính sáng tạo trong công việc của họ và tạo ra khả năng ngày càng hoàn thiện tay nghề sư phạm, phải biết lựa chọn GV bằng nhiều nguồn khác nhau và bồi dưỡng họ trở thành những GV tốt theo tiêu chuẩn nhất định, bằng những biện pháp khác nhau [30]. Trong số các biện pháp quản lý CMNV để nâng cao chất lượng mà tác giả quan tâm là việc tổ chức các hội thảo khoa học. Thông qua hội thảo, GV có những điều kiện trao đổi kinh nghiệm về CMNV để nâng cao trình độ của mình. Tuy nhiên để hoạt động này đạt hiệu quả cao, nội dung hội thảo khoa học phải được chuẩn bị kỹ, phù hợp và có tác dụng thiết thực đến dạy học.Xukhomlinxki và Xvecxlerơ còn nhấn mạnh đến biện pháp dự giờ, phân tích bài giảng, sinh hoạt tổ nhóm chuyên môn [30].
Xvecxlerơ cho rằng việc dự giờ và phân tích bài giảng là đòn bẩy quan trọng nhất trong công tác quản lý CMNV của GV. Việc phân tích bài giảng mục đích là phân tích cho GV thấy và khắc phục các thiếu sót, đồng thời phát huy mặt mạnh nhằm nâng cao chất lượng bài giảng. 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Trong cuốn “Vấn đề quản lý và lãnh đạo nhà trường” V.A Xukhomlinxki đã nêu rất cụ thể cách tiến hành dự giờ và phân tích bài giảng giúp thực hiện tốt và có hiệu quả biện pháp quản lý CMNV. Nghiên cứu ở Việt Nam Ở trong nước, cùng với việc phát triển về kinh tế xã hội của nước nhà, khoa học QLGD Việt Nam dần trưởng thành, hoàn thiện và tiếp cận thế giới.
Trong quá trình đó, nhiều nhà sư phạm trong nước đã có các công trình nghiên cứu về QLGD như Hà Thế Ngữ, Phạm Minh Hạc, Nguyễn Đức Minh, Nguyễn Ngọc Quang, Nguyễn Quang Phúc. Trong những năm gần đây, xuất hiện nhiều công trình nghiên cứu chuyên sâu về QLGD như: Đặng Quốc Bảo, Một số khái niệm cơ bản của quản lý giáo dục - trường Cán bộ đào tạo Trung ương I, Hà Nội, 1997; Trần Kiểm, Những vấn đề cơ bản của khoa học quản lý giáo dục - Nhà xuất bản Đại học Sư phạm, 2009; Nhóm tác giả Bùi Minh Hiển, Vũ Ngọc Hải, Đặng Quốc Bảo - Quản lý giáo dục, Nhà xuất bản Đại học Sư phạm, 2011; Phạm Khắc Chương, Lý luận quản lý giáo dục đại cương, Đại học Sư phạm Hà Nội, 2009. Những công trình nghiên cứu của các tác giả đã giải quyết nhiều vấn đề lý luận, bản chất, quy trình, phương pháp, nghệ thuật. quản lý và QLGD nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.
Vấn đề quản lý hoạt động CMNV của GV cũng là một vấn đề được các nhà nghiên cứu quan tâm trong nhiều năm qua. Đó là tác giả Nguyễn Ngọc Hợi, Đặng Quốc Bảo, Thái Văn Thành. Trong quá trình nghiên cứu, các tác giả đều nêu lên nguyên tắc chung của việc quản lý của hoạt động chuyên môn trong các nhà trường như sau: - Xác định đầy đủ nội dung hoạt động CMNV của GV. - Xây dựng hoàn thiện quy chế đánh giá, xếp loại CMNV của GV.
- Tổ chức đánh giá xếp loại chuyên môn nghiệp vụ của GV. - Thực hiện sắp xếp điều chuyển những GV không đáp ứng được các yêu cầu về CMNV. 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của xã hội, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành Giáo dục và Đào tạo là vấn đề bồi dưỡng nghiệp vụ, năng lực quản lý cho các đội ngũ quản lý nhà trường để họ có thể “vừa hồng vừa chuyên” trong công tác quản lý, đây là một yếu tố vô cùng quan trọng trong nhà trường nói chung, nhà trường tiểu học nói riêng, nhiệm vụ chính trị trọng tâm là công tác quản lý chuyên môn - là “xương sống” trong hoạt động của mỗi đơn vị trường học. Mặc dù trong những năm qua ngành Giáo dục và Đào tạo nước ta đã đạt được những thành tựu nhất định nhưng vẫn chưa theo kịp yêu cầu phát triển kinh tế xã hội và đang bộc lộ những yếu kém, chất lượng giáo dục còn thấp với yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ mới và so với các nước có nền giáo dục tiên tiến trong khu vực và trên thế giới; nội dung chương trình, phương pháp dạy học (PPDH), công tác thi, kiểm tra đánh giá chậm đổi mới, QLGD còn nhiều bất cập, một bộ phận nhà giáo và CBQL chưa đáp ứng được yêu cầu.
Trước xu thế phát triển của xã hội cần đổi mới mạnh mẽ hơn nữa phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng hiệu quả dạy học, đổi mới công tác QLGD, hoàn thành tốt việc đào tạo bồi dưỡng nguồn lực con người đáp ứng yêu cầu CNH - HĐH đất nước. Từ các nguyên tắc chung, các tác giả đã nhấn mạnh vai trò của quản lý CMNV trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục. Bởi tính chất nghề nghiệp mà hoạt động chuyên môn của trường tiểu học rất phong phú. Ngoài việc quản lý CMNV của GV, học tập của học sinh, còn bao gồm cả công việc như tổ chức cho GV tự học, tự bồi dưỡng, giáo dục học sinh NGLL, sinh hoạt chuyên môn, nghiên cứu khoa học giáo dục.
Hay nói cách khác, quản lý hoạt động chuyên môn ở trường tiểu học thực chất là quản lý quá trình lao động sư phạm của người thầy. Như vậy, vấn đề quản lý chuyên môn của các trường phổ thông từ lâu đã được các nhà nghiên cứu trong và ngoài nước quan tâm. Hiện nay, chúng ta đang đẩy nhanh tốc độ CNH - HĐH phấn đấu đến năm 2020, Việt Nam cơ 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại thì việc tìm ra các biện pháp quản lý CMNV của các trường tiểu học để nâng cao chất lượng dạy và học của bậc học là nền móng trong trường phổ thông đồng thời trở thành mối quan tâm chung của toàn xã hội, đặc biệt của các nhà nghiên cứu giáo dục và của các cơ sở giáo dục. Qua các công trình nghiên cứu, chúng ta thấy có một điểm chung nổi bật đó là: Khẳng định vai trò quan trọng các biện pháp quản lý CMNV của GV trong việc nâng cao chất lượng dạy học ở các cấp học, bậc học.
Đây cũng là một trong những tư tưởng mang tính chiến lược về phát triển giáo dục của Đảng ta. Đối với đơn vị huyện Ý Yên nói chung và trường tiểu học Yên Khang huyện Ý Yên tỉnh Nam Định nói riêng, ngoài những văn bản, chỉ thị, đề án mang tính chủ trương đường lối của Huyện ủy, UBND huyện, Phòng GD&ĐT về các biện pháp quản chuyên môn ở trường tiểu học thì chưa có tác giả nào nghiên cứu vấn đề này. Vậy làm như thế nào quản lý có hiệu quả hoạt động chuyên môn ở trong nhà trường? Đây chính là vấn đề chúng tôi quan tâm nghiên cứu trong luận văn này. Một số khái niệm cơ bản 1.