Chương 1. Cở sở lý luận về quản lí hoạt động chủ nhiệm lớp tại trường trung học phổ thông. Thực trạng hoạt động chủ nhiệm lớp và quản lí hoạt động chủ nhiệm lớp ta ̣i trường trung học phổ thông Lý Thái Tổ, Cầu Giấy, Hà Nội Chương 3. Biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp của trường Trung học phổ thông Lý Thái Tổ, Cầu Giấy, Hà Nội 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề Trong nhà trường phổ thông, GVCN có một vai trò hết sức quan trọng trong các hoạt động GD của nhà trường, trong việc hình thành và phát triển nhân cách của HS. Nói một cách khác, hình ảnh GVCN trong trường phổ thông là linh hồn của lớp học, là người lĩnh xướng của dàn nhạc giao hưởng hình thành nhân cách toàn vẹn cho thế hệ trẻ. Như vậy có thể thấy rõ tầm quan trọng của GVCN trong các hoạt động GD toàn diện của nhà trường phổ thông. Sự phát triển của nhà trường gắn liền với sự tiến bộ và trưởng thành của từng tập thể lớp học, của từng học snh, gắn liền với sự tiến bộ và trưởng thành của đội ngũ GV, đặc biệt là đội ngũ GVCN.
Khi đề cập đến HĐCNL đã có nhiều tài liệu, công trình nghiên cứu, tìm hiểu, phân tích, có thể kể đến các công trình tiêu biểu như: Giáo dục học 2004 (Chương XVI, Người giáo viên chủ nhiệm) của Phạm Viết Vượng - Nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội; Phương pháp công tác của người giáo viên chủ nhiệm ở trường Trung học phổ thông của Hà Nhật Thăng (chủ biên) - Nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội, 2004; Công tác giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường phổ thông của Hà Nhật Thăng (chủ biên) - Nhà xuất bản Giáo dục, 2005; Những tình huống giáo dục học sinh của người giáo viên chủ nhiệm của Hà Nhật Thăng (chủ biên) - Nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội, 2000; Công tác giáo viên chủ nhiệm ở trường phổ thông - Nhà xuất bản Giáo dục, 1998; Kỷ yếu hội thảo - Công tác giáo viên chủ nhiệm ở trường phổ thông - Nhà xuất bản Giáo dục, 2010. Tác giả Nguyễn Thanh Bình với công trình: Công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT đề tài mã số SPHN - 09 - 465 NCSP, 2010, cũng như cuốn Một số vấn đề trong công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT hiện nay - Nhà xuất bản ĐHSP, 2011. Ở đây các tác giả đề cập đến những vấn đề cơ bản của hoạt động 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CNL và những nội dung trong công tác CNL ở trường THPT hiện nay từ góc nhìn của chuẩn nghề nghiệp GV trung học; Tác giả Nguyễn Thị Kim Dung cũng thể hiện quan điểm của mình trong đào tạo bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên sư phạm (Kỷ yếu hội thảo khoa học - Nâng cao chất lượng nghiệp vụ sư phạm cho sinh viên các trường Đại học sư phạm, 2010). Một số tác giả còn đi sâu vào nghiên cứu những khía cạnh khác có liên quan đến công tác chủ nhiệm như Nguyễn Thanh Bình với tác phẩm Giáo dục kỹ năng sống - Nhà xuất bản Đại học sư phạm Hà Nội, 2007; Nguyễn Thị Kim Dung và cộng sự Hướng dẫn tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp (Tài liệu dành cho lớp 11); Nguyễn Thị Kim Dung với đề tài Rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm của học sinh tiểu học thông qua hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp - 2007, mã số: B2006 - 17 - 01 - 2007.
Một số bài báo, tài liệu khác viết về hoạt động CNL như: Rèn luyện một số kỹ năng làm công tác giáo viên chủ nhiệm lớp cho sinh viên Cao đẳng sư phạm của Vũ Đình Mạnh - Tạp chí Giáo dục số 126 (11/2005); Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng làm công tác giáo viên chủ nhiệm lớp cho sinh viên Cao đẳng sư phạm của Vũ Đình Mạnh - Tạp chí Giáo dục số 135 (kỳ 1 - 4/2006). Nghiên cứu về quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp có Một số biện pháp tăng cường quản lý của Hiệu trưởng đối với công tác chủ nhiệm lớp trong các trường THPT tỉnh Bắc Ninh- 2005 của Nguyễn Khắc Hiền. Vấn đề này cũng đã được nghiên cứu qua các luận văn thạc sỹ chuyên ngành quản lý giáo dục như: - Tác giả Nghuyễn Xuân Tuyên với luận văn: Biện pháp quản lý công tác giáo viên chủ nhiệm lớp của Hiệu trưởng trường Trung học phổ thông ở tỉnh Yên Bái trong giai đoạn hiện nay năm 2006. - Tác giả Ngô Thị Chuyên với đề tài:Biện pháp quản lý nâng cao chất lượng công tác chủ nhiệm lớp tại trường THPT Mạc Đĩnh Chi quận Dương Kinh, Hải Phòng năm 2009.
5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Tác giả Vũ Thị Hải với đề tài: Biện pháp quản lý công tác giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường trung học phổ thông cơ sở Ngô Quyền thành phố Hải Phòng năm 2011. - Tác giả Hà Quang Vinh với đề tài: Biện pháp quản lý công tác giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường trung học phổ thông Đức Hợp tỉnh Hưng Yên năm 2011. - Tác giả Đàm Liên Quân với đề tài: Biện pháp quản lý bồi dưỡng công tác chủ nhiệm lớp cho giáo viên trường trung học phổ thông Yên Hòa, Hà Nội trong giai đoạn hiện nay năm 2102. - Tác giả Đặng Diễm Hương với đề tài: Quản lý công tác giáo viên chủ nhiệm lớp tại trường trung học phổ thông chuyên Hà Nội -Amsterdam năm 2014 Các tác giả đã nghiên cứu thực trạng về hoạt động chủ nhiệm lớp ở các đơn vị công tác của mình và trên cơ sở đó đề xuất ra các biện pháp quản lý hoạt động chủ nhiệm ở trường phổ thông nhằm nâng cao chất lượng hoạt động chủ nhiệm lớp.
Ở Hà Nội, hoạt động CNL cũng được Ban lãnh đạo Sở GD&ĐT Hà Nội cũng như Hiệu trưởng và GV các trường rất quan tâm song mới chỉ được chỉ đạo và thực hiện dựa trên kinh nghiệm cá nhân chứ chưa có công trình nghiên cứu nào chuyên sâu về QL hoạt động CNL, đặc biệt là QL hoạt động CNL ở các trường ngoài công lập. Vì vậy trong khuôn khổ của luận văn này, trên cơ sở nghiên cứu các tài liệu đã có, kết hợp với thực tiễn và kinh nghiệm công tác của mình ở trường THPT Lý Thái Tổ, tôi đã chọn đề tài “Quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp tại trường Trung học phổ thông Lý Thái Tổ, Cầu Giấy, Hà Nội trong giai đoạn hiện nay” để nghiên cứu trong luận văn của mình. Những khái niệm cơ bản của đề tài 1. Quản lý, Quản lý giáo dục, Quản lý nhà trường 1.
Quản lý a) Khái niệm quản lý Trong quá trình hình thành và phát triển của mình,mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, con người muốn tồn tại và phát triển cần phải có sự phối hợp với nhau 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trong một nhóm, một tổ chức. Để tổ chức, điều khiển tạo nên sự phối hợp của nhóm người hoạt động theo yêu cầu nhất định, một loại hình lao động mới xuất hiện - đó là hoạt động QL. - Quản lý xã hội một cách khoa học là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý đối với toàn bộ hay những hệ thống khác nhau của hệ thống xã hội trên cơ sở nhận thức và vận dụng đúng đắn những qui luật khách quan vốn có của nó nhằm đảm bảo cho nó hoạt động và phát triển tối ưu theo mục đích đặt ra. - Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng, chính xác cái gì cần làm và làm cái đó như thế nào, bằng phương pháp tốt nhất, rẻ nhất.
(William - Taylor) - Quản lý là sự tác động của cơ quan quản lý vào đối tượng quản lý, tạo ra sự chuyển biến của toàn bộ hệ thống, hướng vào mục tiêu nhất định .Mác: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cũng đều cần đến một sự chỉ đạo để điều hoà những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ vận động của toàn bộ cơ thể khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ cầm tự điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”[14. Trong quá trình tồn tại và phát triển của quản lý, đặc biệt trong quá trình xây dựng lý luận về quản lý, khái niệm quản lý được nhiều nhà lý luận đưa ra theo những goc sđộ tiếp cận khác nhau. Theo Nguyễn Quốc Chí- Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Hoạt động quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức”[15].
Khi nói về vai trò của quản lý trong xã hội, ý kiến của Paul Herscy và Ken Blanc Heard trong cuốn “Quản lý nguồn nhân lực” là: “Quản lý là một quá trình cùng làm việc giữa nhà quản lý và người bị quản lý, nhằm thông qua hoạt động của cá nhân, của nhóm, huy động các nguồn lực khác để đạt mục tiêu của tổ chức”[28]. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hà Thế Ngữ và Đặng Vũ Hoạt cho rằng: “Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý một hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định. Từ các định nghĩa trên có thể rút ra một số điểm chung: + Quản lý là hoạt động điều khi ển hoạt động khác. + Yếu tố con người giữ vai trò trung tâm của hoạt động quản lý - Trong quản lý, bao giờ cũng có chủ thể quản lý và đối tượng quản lý, quan hệ với nhau bằng những tác động quản lý.
Những tác động quản lý chính là những quyết định quản lý, là những nội dung chủ thể quản lý yêu cầu đối với đối tượng quản lý.Mác so sánh một cách hình ảnh: Nhạc trưởng đối với hệ thống nhạc công, trong đó nhạc trưởng là một chủ thể quản lý, nhạc công là chủ thể bị quản lý (các nhạc công chịu sự tác động của nhạc trưởng) để đưa đến một sản phẩm “kép” một sản phẩm “siêu sản phẩm” - Đó là cả chủ thể quản lý và chủ thể bị quản lý đều phát triển (hoạt động tạo ra các chủ thể và về sự phát triển của con người).