phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn dự kiến được trình bày theo 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lí luận về quản lí hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên âm nhạc TH theo định hướng phát triển năng lực. Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động quản lí bồi dưỡng đội ngũ giáo viên âm nhạc TH quận Long Biên, thành phố Hà Nội theo định hướng phát triển năng lực. Chƣơng 3: Biện pháp quản lí hoạt động bồi dưỡng đội ngũ giáo viên âm nhạc TH quận Long Biên, thành phố Hà Nội theo định hướng phát triển năng lực. 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN ÂM NHẠC TIỂU HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu trên thế giới Vấn đề quản lí bồi dưỡng năng lực cho giáo viên âm nhạc đã được các nhà hiền triết, triết gia cả phương Tây và phương Đông đề cập đến. Những quan niệm, tư tưởng của họ cho đến tận ngày nay vẫn được nhiều thế hệ tiếp thu và thể hiện vào công tác quản lí của mình, nhất là trong quản lí bồi dưỡng đội ngũ giáo viên âm nhạc phát triển và nâng cao năng lực của mình. Ở phương Đông, tư tưởng về việc quản lí bồi dưỡng năng lực cho người thầy âm nhạc cũng được nhắc tới nhiều trong hệ thống triết lí sâu xa của Phật giáo (điều này có thể thấy rõ trong kinh Hoa Nghiêm - Avatamsaka sutra).
Trong đó cũng chỉ ra cần phải tập trung vào quản lí ba vấn đề nhằm phát huy tính hiệu quả của Phật pháp và để khơi dậy được tâm giác ngộ ở người thầy, triết lí đó là: - Hành vi đạo đức - Thân cận Phật - Thiện Tri Thức - Tâm thanh tịnh, chân thật - từ bi [6, tr. 37] Các tác giả hiện đại ngày nay đã có những quan điểm mới trong nghiên cứu mang màu sắc riêng của mình, như luận án nghiên cứu của tác giả Jacob Easley (2004), Trường Đại học Pennsyvania - Mỹ Contextualizing pedagogical capacity: The nexus between teaching and learning (Mối quan hệ giữa dạy và học) đã đề cập về vấn đề quản lí bồi dưỡng năng lực cho giáo viên âm nhạc chính là việc làm cho năng lực này của họ luôn phải được nâng cao để phù hợp với việc đổi mới trong giảng dạy âm nhạc TH ông qua việc dựa trên khả năng và sự ảnh hưởng trực tiếp của nhà quản lí đến các mối quan hệ giữa giáo viên âm nhạc và các nhà quản lí [35, tr. Trên cương vị một nhà quản lí, tác giả Ricardo Del Campo, hiệu trưởng 6 Trường Đại học âm nhạc Sevilla - Tây Ban Nha, có bài tham luận “Giáo dục âm nhạc TH ế kỷ XXI”, trong đó tác giả đã nhấn mạnh rằng, việc bồi dưỡng nâng cao năng lực cho giáo viên âm nhạc là một yêu cầu tất yếu, đó cũng là những thách thức mới đặt ra cho các CBQL trong quản lí hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực cho giáo viên âm nhạc của thế kỷ XXI, mà cụ thể như là: - Cần cải tiến quy trình làm việc, tìm ra cách thức quản lí phù hợp và nhạy bén, tự đặt mình vào vị trí hành động của thực tiễn thời đại. - Thúc đẩy áp dụng phát triển công nghệ mới vào mô hình quản lí tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực cho giáo viên âm nhạc.
- Vận dụng khả năng sáng tạo của mình để tìm ra hướng giải quyết trên cơ sở của những hoạt động hiện thời” [25, tr. Trong cuộc hội thảo về giáo dục âm nhạc khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, tổ chức tại Seoul - Hàn Quốc (2006) các nhà quản lí về nghệ thuật của khu vực cũng đề xuất một lộ trình đối với việc quản lí bồi dưỡng nâng cao năng lực cho giáo viên âm nhạc và được thông qua. Trong đó các nhà quản lí, các chuyên gia và các nhà nghiên cứu về âm nhạc đã chỉ ra sự cần thiết của việc đẩy mạnh các chiến lược và chính sách về bồi dưỡng nâng cao năng lực cho giáo viên âm nhạc nhằm chuyển giao và giữ vững những giá trị thẩm mỹ và đặc tính văn hóa của các nước Châu Á - Thái Bình Dương, đồng thời th c đẩy, khuyến khích đa dạng văn hóa, xây dựng xã hội hòa bình và thịnh vượng. Bên cạnh đó còn là những khó khăn và trở ngại đòi hỏi các nhà quản lí phải tìm ra giải pháp khắc phục, tạo điều kiện thực hiện những đề xuất một cách hiệu quả nhất, cho những người làm công tác quản lí ngành âm nhạc trong bồi dưỡng nâng cao năng lực cho giáo viên âm nhạc.
Cũng với ý đó, tại hội nghị thường niên của Hiệp hội Giáo dục Âm nhạc Quốc tế - ISME (International Society for Music Education) 2008 - Australia, cũng thu được nhiều ý kiến đánh giá trong vấn đề quản lí bồi dưỡng nâng cao năng lực cho giáo viên âm nhạc từ các chuyên gia trên thế giới, các ý kiến đều cho rằng muốn quản lí bồi dưỡng nâng cao năng lực cho giáo viên âm nhạc đạt hiệu quả, thì trước hết nhà quản lí cần nắm rõ năng lực, trình độ của từng đối tượng và nhu cầu của họ cần bồi dưỡng những vấn đề gì, từ đó sẽ có mục tiêu định hướng bồi dưỡng. 7 Tại Liên Xô (cũ) các nhà nghiên cứu quản lí giáo dục như: M. Khuđominxki… đã rất quan tâm tới việc nâng cao phát triển năng lực và chất lượng của giáo viên âm nhạc TH ông qua các biện pháp quản lí có hiệu quả. Muốn nâng cao chất lượng dạy học phải có đội ngũ giáo viên âm nhạc có năng lực chuyên môn.
Họ cho rằng kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đ ng đắn và hợp lí công tác quản lí bồi dưỡng, phát triển đội ngũ giáo viên âm nhạc có năng lực. Tại Nhật Bản, việc bồi dưỡng nâng cao năng lực và đào tạo lại cho đội ngũ giáo viên là nhiệm vụ bắt buộc đối với người lao động sư phạm. Tùy theo thực tế của từng đơn vị, từng cá nhân mà cấp quản lí giáo dục đề ra các phương thức bồi dưỡng khác nhau trong một phạm vi theo yêu cầu nhất định. Cụ thể là mỗi cơ sở giáo dục cử từ 3 đến 5 giáo viên được đào tạo lại một lần theo chuyên môn mới và tập trung nhiều vào đổi mới phương pháp dạy qua đó nâng cao năng lực cho giáo viên trong đó có giáo viên môn âm nhạc.
Tại Thái Lan, các nhà quản lí kiến nghị rằng, quản lí bồi dưỡng nâng cao năng lực cho giáo viên âm nhạc cần tăng cường hoạt động tự bồi dưỡng và tập chung chủ yếu vào mở rộng thông tin tư vấn cho giáo viên âm nhạc để họ có thêm tư liệu. Còn ở Hàn Quốc, việc quản lí bồi dưỡng nâng cao năng lực cho giáo viên âm nhạc lại được tiến hành theo thiết kế theo mô hình Modul. Trong đó, xây dựng những nhóm đối tượng có chung đặc điểm để sau đó phân tích những yêu cầu bồi dưỡng thiết thực để tìm ra các nội dung quản lí sao cho phù hợp nhằm đem lại hiệu xuất cao. Các nghiên cứu ở Việt Nam Tư tưởng quản lí bồi dưỡng về NLDH cho người thầy âm nhạc đã xuất hiện lâu đời ở Việt Nam.
Trong cuốn Đại Việt sử ký toàn thư có đề cập tới việc quản lí bồi dưỡng năng lực truyền nghề (NLDH) của những trưởng phường hát - nhạc, trong đó có nói tới việc quản lí những người làm công tác truyền nghề (dạy học) cho các nhạc công của dàn nhạc cung đình vào thời nhà Lê (1437) nhằm hình thành bộ nhã nhạc trong cung đình. Công việc quản lí bồi dưỡng này đã 8 được vua Lê Thái Tông giao cho do hai ông Nguyễn Trãi và Lương Đăng phụ trách, với nhiều hoạt động như: đề ra phương cách cải tiến nhạc cụ, viết nhạc cho dàn nhạc cung đình, bồi dưỡng nâng cao năng lực truyền đạt của các trưởng phường trong hoạt động truyền thụ lại các bài tập múa, hát cho nghệ nhân. với mục đích lưu giữ nền nghệ thuật âm nhạc gắn liền với văn hóa dân tộc Việt Nam mà không bị pha trộn với dân tộc khác. Cho đến thời vua Lê Thánh Tông thì việc quản lí hoạt động bồi dưỡng về NLDH đã được được nâng lên một bước và có bài bản hơn vì giai đoạn này đã có thêm Thự Nhã nhạc - Bộ Nhã nhạc (bộ phận chuyên trách về quản lí âm nhạc của triều đình đối với hoạt động truyền dạy của các trưởng phường hát), với vai trò định hướng âm nhạc dân gian, bên cạnh đó còn có Thự Đồng văn (chuyên tập âm luật để hòa nhạc) chịu trách nhiệm ghi chép, lưu giữ văn bản của các bộ nhã nhạc cung đình.
Tuy đây dù mới chỉ là bước sơ khai và chưa đề cập rõ đến con đường hay cách thức cho việc quản lí bồi dưỡng NLDH cho người thầy âm nhạc như thế nào, nhưng tất cả những điều này đã minh chứng cho sự xuất hiện tiền đề vai trò của nhà quản lí trong việc hình thành công tác quản lí bồi dưỡng NLDH cho người thầy giảng dạy âm nhạc sau này. Với cuốn “Âm nhạc mới Việt Nam tiến trình và thành tựu” do tác giả Tú Ngọc chủ biên cũng đã viết về sự ra đời của một số trường nghệ thuật và trung tâm đào tạo âm nhạc, trong đó có Trường Nghệ thuật Quân đội (1955), là bước khởi đầu đối với công tác quản lí chính quy, nhất là về vấn đề quản lí bồi dưỡng nâng cao năng lực cho giáo viên âm nhạc, nó đã góp phần vào cho sự nghiệp của khoa học quản lí ngành âm nhạc chuyên nghiệp của nước Nhà theo những chuẩn mực của quốc tế khi đất nước Việt Nam giành độc lập [22, tr. Vì vậy, để quản lí và định hướng cho sự phát triển VHNT của Việt Nam khi đã có một nền giáo dục mới hiện nay thì vấn đề quản lí bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên âm nhạc là mục tiêu thiết yếu và cần phải được đặc biệt quan tâm hơn bao giờ hết. Ngày 28/12/2001, Thủ tướng chính phủ đã phê duyệt thông tư về chiến lược phát triển giáo dục 2011 - 2020, trong đó đề ra 7 nhóm giải pháp để đạt được mục tiêu chiến lược “Đổi mới chương trình giáo 9 dục, phát triển đội ngũ nhà giáo là giải pháp trọng tâm, đổi mới quản lí giáo dục là khâu đột phá” [29, tr.
