Chương 1: Những vấn đề lý luận về quản lý nhà nước về há tịch. Chương 2: Thực tr¿ng quản lý nhà nước về há tịch t¿i xã Đông Hưng. Chương 3: Quan điểm và giải pháp tăng cưßng quản lý nhà nước về há tịch. NHĀNG VÂN ĐÀ LÝ LUÀN CĂA QUÀN LÝ NHÀ N¯àC VÀ HÞ TÞCH 1.
Khái nißm, đặc điÃm căa quÁn lý Nhà n°ác vÁ hß tßch 1. Khái niệm, đặc điểm về hộ tịch 1. Khái niệm hộ tịch Há tịch là những sự kiện đưÿc quy định xác định tình tr¿ng nhân thân căa mát ngưßi từ khi sinh ra đến khi chết. Đây là nhiệm vā quan trọng, thưßng xuyên căa chính quyền các cấp, nhằm theo dõi thực tr¿ng và biến đáng về há tịch, trên cơ sá đó bảo há các quyền, lÿi ích hÿp pháp căa cá nhân và gia đình, đồng thßi góp phần xây dựng các chính sách về kinh tế, xã hái, an ninh quốc phòng và dân số, kế ho¿ch hóa gia đình.
Công tác quản lý há tịch là mát tổng thể căa nhiều công việc như tuyên truyền giáo dāc pháp luật về há tịch, tổ chức đăng ký há tịch, báo cáo thống kê tăng, giảm dân số, kiểm tra, xử lý vi ph¿m về đăng ký há tịch. Các công việc nêu trên phải đưÿc tiến hành thưßng xuyên t¿i cơ sá nhằm bảo đảm kịp thßi, chính xác đồng thßi phải thuận tiện, tránh gây phiền hà cho dân. Theo quan niệm truyền thống: Đăng ký há tịch là việc ghi chép vào Sổ các sự kiện về việc há tịch căa các há l¿i nhằm quản lý việc biến đáng tự nhiên, biến đáng xã hái căa các sự kiện đó, trên cơ sá đó xác định nghĩa vā đối với Nhà nước như đóng thuế, nghĩa vā nô dịch, quân dịch. Theo quan niệm hiện t¿i: Đăng ký há tịch là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận sự kiện sinh, tử, kết hôn, ly hôn, giám há, thay đổi họ, tên, xác định dân tác, cải chính há tịch và các sự kiện khác theo quy định căa pháp luật về há tịch.
Theo điều 2, Luật Há tịch năm 2014 quy định: 1. Hộ tịch là những sự kiện được quy định, xác định tình trạng nhân thân của cá nhân từ khi sinh ra đến khi chết. Đăng ký hộ tịch là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác nhận hoặc ghi vào Sổ hộ tịch các sự kiện hộ tịch của cá nhân, tạo cơ sở pháp lý để 6 Nhà nước bảo hộ quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, thực hiện quản lý về dân cư=.1] Các quyền và nghĩa vā cơ bản căa công dân và quyền nhân thân căa con ngưßi đưÿc Hiến pháp năm 2013 và Bá luật Dân sự năm 2015 quy định để xác định sự kiện há tịch như: quyền có họ tên; quyền thay đổi họ; quyền thay đổi tên; quyền xác định, xác định l¿i dân tác; quyền đưÿc khai sinh; khai tử; quyền đưÿc kết hôn, ly hôn; quyền đối với quốc tịch& Như vậy, Luật Há tịch năm 2014 đã sử dāng phương pháp mô tả để phản ánh đầy đă, toàn diện khái niệm đăng ký há tịch. Tuy nhiên, về mặt kỹ thuật, trong khái niệm đăng ký há tịch, chữ <tịch= đã có giá trị biểu đ¿t tương đương với <đăng ký=.
Chữ <tịch= có nghĩa là <sổ sách đăng ký quan hệ lệ thuác. Điều này t¿o nên sự trùng lặp về ý nghĩa khi giải thích khái niệm. Đây là mát nét đặc trưng căa việc sử dāng ngôn ngữ Hán - Việt. H¿n chế có thể đưÿc khắc phāc nếu thay thế khái niệm đăng ký há tịch bằng khái niệm thuần Việt <đăng ký tình tr¿ng dân sự=.
Tuy nhiên đây là khái niệm xa l¿ với ngưßi dân. Do đó, việc sử dāng khái niệm thay thế <đăng ký tình tr¿ng dân sự= mặc dù có thể đ¿t đưÿc sự chặt ch攃̀ về mặt học thuật nhưng l¿i hoàn toàn không có tính đ¿i chúng, h¿n chế khả năng phổ biến trong đßi sống xã hái. Như vậy, sự kết hÿp giữa khái niệm <há tịch= (mà đúng hơn là sự kiện <há tịch=) và <đăng ký há tịch= mới có thể mang l¿i cách hiểu đầy đă về khái niệm <há tịch=, vì khái niệm <há tịch là những sự kiện đưÿc quy định, xác định tình tr¿ng nhân thân căa mát ngưßi từ khi sinh ra đến khi chết= là mát khái niệm <má=, theo đó, chỉ có thể hiểu <những sự kiện đưÿc quy định, xác định tình tr¿ng nhân thân căa mát ngưßi= là những sự kiện nào khi viện dẫn tới định nghĩa về <đăng ký há tịch=. Đặc điểm của hộ tịch Từ quan niệm trên về há tịch, có thể thấy, há tịch có những đặc điểm chă yếu sau: 7 Thứ nhất, há tịch là mát giá trị nhân thân, gắn chặt với cá nhân con ngưßi, bái vì, mßi ngưßi chỉ có mát thßi điểm sinh, mát thßi điểm chết.
Các dấu hiệu về cha đẻ, mẹ đẻ, dân tác, giới tính là những dấu hiệu giúp ngưßi ta phân biệt từng cá nhân con ngưßi. Do đó, đây là các giá trị nhân thân gắn với mát con ngưßi cā thể từ khi sinh ra đến khi chết Thứ hai, há tịch là những giá trị, về nguyên tắc không chuyển đổi cho ngưßi khác. Đặc điểm này là hệ quả căa căa đặc điểm thứ nhất. Do đó, việc thực hiện các sự kiện há tịch phải do trực tiếp cá nhân ngưßi đó thực hiện, trừ trưßng hÿp pháp luật có quy định khác (như: khai sinh có thể do bố, mẹ đi đăng ký khai sinh; khai tử do ngưßi thân căa ngưßi chết đăng ký khai tử).
Thứ ba, há tịch là những sự kiện nhân thân không lưÿng hoá đưÿc thành tiền. Chính vì vậy, há tịch không phải là mát lo¿i hàng hóa có thể trao đổi trên thị trưßng.2 Khái niệm, đặc điểm của Quản lý Nhà nước về hộ tịch 1.1 Khái niệm quản lý nhà nước về hộ tịch Quản lý là ho¿t đáng mang tính đặc thù căa con ngưßi, là sự tác đáng có māc đích căa các chă thể quản lý đối với các đối Tưÿng quản lý. Quản lý xuất hiện á bất kỳ nơi nào, lúc nào nếu á nơi đó có ho¿t đáng chung căa con ngưßi. Māc đích và nhiệm vā căa quản lý là điều khiển, chỉ đ¿o ho¿t đáng chung căa con ngưßi, phối hÿp ho¿t đáng riêng lẻ căa từng cá nhân thành mát ho¿t đáng chung thống nhất căa cả tập thể và hướng ho¿t đáng chung đó theo những phương hướng thống nhất, nhằm đ¿t đưÿc māc tiêu đã định trước.
Khi Nhà nước xuất hiện thì phần lớn các công việc căa xã hái do nhà nước quản lý. Khái niệm quản lý nhà nước theo nghĩa ráng: Là ho¿t đáng tổ chức, điều hành căa cả bá máy nhà nước, nghĩa là bao hàm cả sự tác đáng, tổ chức căa quyền lực nhà nước trên các phương diện lập pháp hành pháp và Tư pháp. Theo cách hiểu này, quản lý nhà nước đưÿc đặt trong cơ chế <Đảng lãnh đ¿o, Nhà nước quản lý, nhân dân lao đáng làm chă. 8 Theo nghĩa hẹp, Quản lý nhà nước chă yếu là quá trình tổ chức, điều hành căa hệ thống cơ quan hành chính nhà nước đối với các quá trình xã hái và hành vi ho¿t đáng căa con ngưßi theo pháp luật nhằm đ¿t đưÿc những māc tiêu yêu cầu nhiệm vā quản lý nhà nước.
Đồng thßi, các cơ quan nhà nước nói chung còn thực hiện các ho¿t đáng có tính chất chấp hành, điều hành, tính chất hành chính nhà nước nhằm xây dựng tổ chức bá máy và căng cố chế đá công tác nái bá căa mình. Chẳng h¿n ra quyết định thành lập, chia tách, sáp nhập các đơn vị tổ chức thuác bá máy căa mình; đề b¿t, khen thưáng, kỷ luật cán bá, công chức, ban hành quy chế làm việc nái bá& Quản lý nhà nước theo nghĩa hẹp này còn đồng nghĩa với khái niệm quản lý hành chính nhà nước. Từ các khái niệm trên về quản lý nhà nước ta rút ra đưÿc khái niệm về quản lý nhà nước về há tịch: là mát nái dung trong quản lý hành chính nhà nước về Hành chính - Tư pháp, quản lý về há tịch có thể hiểu là mát hình thức ho¿t đáng căa nhà nước, do các chă thể có thẩm quyền thực hiện trên cơ sá và để thi hành pháp luật trong lĩnh vực há tịch, góp phần vào bảo đảm, bảo vệ quyền con ngưßi, quyền công dân, phāc vā cho công cuác phát triển kinh tế- xã hái. Đặc điểm quản lý nhà nước về hộ tịch Quản lý nhà nước đối với há tịch là mát lĩnh vực quản lý thân tr¿ng căa công dân và thực tr¿ng căa từng gia đình với những nét chính yếu nhất.
Vì vậy, ho¿t đáng quản lý há tịch có những đặc điểm sau: Một là, quản lý nhà nước về há tịch là ho¿t đáng mang tính quyền lực. Quyền lực trong quản lý nhà nước đối với há tịch thể hiện á việc các chă thể có thẩm quyền thể hiện ý chí nhà nước thông qua phương tiện nhất định, trong đó phương tiện cơ bản và đặc biệt quan trọng đưÿc sử dāng là Luật Há tịch. Hai là, ho¿t đáng quản lý nhà nước về há tịch có tính chấp hành và điều hành. Trên cơ sá quy định pháp luật nhằm hiện thực hóa pháp luật.
Tính chấp hành và điều hành căa ho¿t đáng quản lý nhà nước về há tịch thể hiện trong việc 9 những ho¿t đáng này đưÿc tiến hành theo quy định pháp luật và căa chă thể quản lý thì cũng không đưÿc vưÿt quá khuôn khổ pháp luật, điều hành cấp dưới, trực tiếp áp dāng pháp luật hoặc tổ chức những ho¿t đáng thực tiễn. Ba là, quản lý nhà nước về há tịch là ho¿t đáng có tính thống nhất, đưÿc tổ chức chặt ch攃̀ và mang tính liên tāc Công tác quản lý nhà nước về há tịch là ho¿t đáng mang tính thống nhất, bá máy các cơ quan quản lý nhà nước về há tịch đưÿc tổ chức từ Trung ương tới địa phương, nhß đó các ho¿t đáng căa bá máy đưÿc chỉ đ¿o, điều hành, hướng dẫn kịp thßi, thống nhất, bảo đảm lÿi ích chung căa cả nước, bảo đảm sự liên kết, phối hÿp nhịp nhàng giữa các địa phương t¿o ra sức m¿nh tổng hÿp căa cả nước, tránh đưÿc sự cāc bá phân hóa giữa các địa phương hay vùng miền khác nhau. Chính đặc điểm đặc thù này đưÿc coi là cơ sá quan trọng trong việc xác lập quy định về tổ chức bá máy quản lý há tịch gọn nhẹ, có sự linh ho¿t trong tổ chức, có đái ngũ công chức năng đáng sáng t¿o và chịu trách nhiệm đối với ho¿t đáng căa mình. Bốn là, quản lý nhà nước về há tịch là ho¿t đáng đưÿc tiến hành bái những chă thể có quyền năng hành pháp là các công chức trong bá máy nhà nước.