Chương 1 : Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh trung học phổ thông. Chương 2 : Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh tại trường trung học phổ thông Bùi Thị Xuân, quận 1, thành phố Hồ Chí Minh. Chương 3 : Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh tại trường trung học phổ thông Bùi Thị Xuân, quận 1, thành phố Hồ Chí Minh. 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội, xuất hiện từ buổi bình minh của lịch sử xã hội loài người. Những tư tưởng đạo đức, giá trị đạo đức, đạo đức học đã hình thành hơn 26 thế kỉ trước đây trong triết học phương Đông: Trung Quốc, Ấn Độ … và triết học phương Tây: Hy Lạp cổ đại, La Mã cổ đại …Nó được hoàn thiện và phát triển trên cơ sở các chế độ kinh tế – xã hội nối tiếp nhau từ thấp đến cao, mà đỉnh cao nhất của nó là đạo đức mới: Đạo đức Cộng sản mà xã hội ta đã và đang xây dựng. Theo quan điểm học thuyết Mác – Lê Nin: Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội có nguồn gốc từ lao động sản xuất và đời sống cộng đồng xã hội, nó phản ánh và chịu sự chi phối của tồn tại xã hội. Nếu tồn tại xã hội thay đổi thì đạo đức cũng thay đổi theo.
Do vậy đạo đức mang tính lịch sử, tính giai cấp và tính dân tộc. Đạo đức là tổng hợp những nguyên tắc, qui định, chuẩn mực nhằm hướng con người tới cái chân, cái thiện, cái mỹ, chống lại cái giả, cái ác, cái xấu. Các chuẩn mực đạo đức xuất hiện do nhu cầu của đời sống XH là sản phẩm của lịch sử xã hội. Bất kỳ trong thời đại nào của lịch sử, đạo đức con người đều được đánh giá theo khuôn phép chuẩn mực và quy tắc đạo đức.
Đạo đức là sản phẩm của xã hội, cùng với sự phát triển của sản xuất, các mối quan hệ xã hội, hệ thống các quan hệ đạo đức, ý thức đạo đức, hành vi đạo đức cũng theo đó ngày càng phát triển, ngày càng nâng cao, phong phú, đa dạng và phức tạp hơn. Đạo đức có vai trò rất lớn trong đời sống xã hội, trong đời sống của con người, đạo đức là vấn đề thường xuyên được đặt ra và giải quyết nhằm đảm bảo cho các cá nhân và cộng đồng tồn tại phát triển: “ Đạo đức đã trở thành 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com mục tiêu, đồng thời cũng là động lực để phát triển XH ” [27] và“ Đạo đức cũng như ý thức đã là sản phẩm xã hội và vẫn là như vậy chừng nào con người còn tồn tại ” [12]. Chủ tịch Hồ Chí Minh coi đạo đức là nền tảng của người Cách Mạng. Nội dung cơ bản trong quan điểm đạo đức CM là: Trung với nước, hiếu với dân; cần kiệm,liêm chính, chí công vô tư; yêu thương con người; tinh thần quốc tế trong sáng.
Quan điểm của Người về đạo đức là những quan điểm thật sự khoa học, biện chứng Mác-xít, phù hợp với sự tiến hoá của xã hội loài người. Để có được đạo đức CM mỗi người phải chăm lo tu dưỡng, kiên trì bền bỉ suốt đời: “Đạo đức Cách mạng không phải trên trời sa xuống, nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hằng ngày mà phát triển và củng cố, cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong” [18]. Trong di chúc thiêng liêng, Người đã viết: Đầu tiên là vấn đề con người. Rõ ràng đối tượng trung tâm trong sự nghiệp xây dựng nền văn hoá mới là xây dựng con người mới.
Con người nói ở đây là mỗi một con người Việt Nam, là con người trong gia đình, trong xã hội, là người công dân của nước nhà, nói rộng ra là con người trên hành tinh của chúng ta. Trong công cuộc đổi mới kinh tế - xã hội của đất nước, do nhận thức được tầm quan trọng đặc biệt của nhân tố con người, cho nên đã có nhiều đề tài đi sâu vào nghiên cứu GDĐĐ, đặc biệt là GDĐĐ cho học sinh phổ thông thể hiện tại những luận văn thạc sĩ liên quan đến vấn đề giáo dục đạo đức, quản lý vấn đề giáo dục đạo đức ở tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông của một số tác giả như: Lê Ngọc Tiến với đề tài: “Quản lý hoạt động giáo dục đạo đức học sinh ở trường THPT Tây Hồ, thành phố Hà Nội” Trần Thị Thu Huyền với đề tài: “Quản lý giáo dục đạo đức ở trường THPT Tô Hiệu thành phố Hưng Yên hiện nay”. Trịnh Thị Thu Hiền với đề tài: “Quản lý giáo dục đạo đức ở trường THPT Bất Bạt huyện Ba Vì thành phố Hà Nội”. 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Phạm Thị Minh Huệ với đề tài: “Quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh ở trường THPT thành phố Thái Bình”.
Nguyễn Tuấn Anh với đề tài: “Biện pháp quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh của hiệu trưởng trường THPT Gia Lộc, tỉnh Hải Dương”. Đỗ Quang Hợp với đề tài: “Các biện pháp quản lý công tác giáo dục đạo đức của Hiệu trưởng trường THPT tỉnh Hưng Yên”. Phạm Văn Đường với đề tài: “Biện pháp quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh ở trường THPT Tự Lập Mê Linh - Hà Nội”. Nhưng đề tài nghiên cứu về vấn đề này tại trường THPT Bùi Thị Xuân – quận 1 – TP.
Nhất là trong giai đoạn hiện nay khi việc nghiên cứu các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng GDĐĐ cho học sinh trung học phổ thông vẫn còn bỏ ngỏ. Vì vậy việc nghiên cứu thực trạng quản lý GDĐĐ cho học sinh tại trường THPT Bùi Thị Xuân quận 1, thành phố Hồ Chí Minh từ đó đề xuất những biện pháp quản lý phù hợp, có tính khả thi nhằm nâng cao hiệu quả GDĐĐ cho học sinh các trường THPT là rất cấp thiết. Một số khái niệm cơ bản 1. Đạo đức Để tồn tại và phát triển, con người phải hoạt động và tham gia các mối quan hệ xã hội trong thế giới hiện thực.
Trong quá trình thực hiện mối quan hệ ấy, nếu con người có cách giao tiếp, ứng xử phù hợp với lợi ích chung của mọi người, của cộng đồng xã hội thì con người ấy được đánh giá là có đạo đức. Ngược lại, cá nhân nào có thái độ, hành vi không đứng đắn làm tổn hại tới lợi ích của người khác, của cộng đồng và bị xã hội lên án, chê trách thì cá nhân đó bị coi là người thiếu đạo đức. Vậy đạo đức là gì ? + Theo Từ điển Tiếng Việt thì: “ Đạo đức là những tiêu chuẩn, những nguyên tắc quy định hành vi quan hệ của con người đối với nhau và đối với xã hội. Đạo đức là những phẩm chất tốt đẹp của con người theo những tiêu chuẩn đạo đức của một giai cấp nhất định” .[25] 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Theo nghĩa rộng, khái niệm đạo đức liên quan chặt chẽ với phạm trù chính trị, pháp luật đời sống.
Đạo đức là thành phần cơ bản của nhân cách, phản ánh bộ mặt nhân cách của một cá nhân đã được xã hội hoá. Đạo đức được biểu hiện ở cuộc sống tinh thần lành mạnh trong sáng, ở hành động giải quyết hợp lý, có hiệu quả những mâu thuẫn. Có nhiều định nghĩa khác nhau về đạo đức, tuy nhiên ta có thể hiểu khái niệm này dưới hai góc độ: Một là góc độ xã hội: Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội đặc biệt, phản ánh dưới dạng những nguyên tắc, yêu cầu, chuẩn mực điều chỉnh hoặc chi phối hành vi của con người trong các mối quan hệ giữa con người với tự mhiên, giữa con người với xã hội và với chính bản thân mình. Hai là góc độ cá nhân: Đạo đức chính là những phẩm chất, nhân cách của con người, phản ánh ý thức, tình cảm, ý chí, hành vi, thói quen và cách ứng xử của họ trong các mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, với xã hội, giữa bản thân họ với người khác và với chính bản thân mình.
Đạo đức biến đổi và phát triển cùng với sự biến đổi và phát triển của các điều kiện kinh tế xã hội, cùng với sự phát triển của xã hội. Khái niệm đạo đức ngày càng được hoàn thiện đầy đủ hơn. Như vậy, từ các quan niệm trên ta có thể hiểu: "Đạo đức là một hình thái ý thức xã hội đặc biệt bao gồm một hệ thống những quan điểm, quan niệm, những quy tắc, nguyên tắc, chuẩn mực xã hội. Nó ra đời, tồn tại và biến đổi từ nhu cầu của xã hội, nhờ đó con người tự giác điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với lợi ích, hạnh phúc của con người và sự tiến bộ của xã hội trong mối quan hệ giữa con người với con người, giữa cá nhân với xã hội".
Giáo dục đạo đức “Giáo dục đạo đức là những tác động sư phạm một cách có mục đích, có hệ thống và có kế hoạch của nhà giáo dục tới người được giáo dục (học sinh) để bồi dưỡng cho họ những phẩm chất đạo đức (chuẩn mực, hành vi đạo 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com đức) phù hợp với yêu cầu của xã hội”. [13] Theo tác giả Đặng Vũ Hoạt và Hà Thị Đức “Giáo dục đạo đức là quá trình biến các chuẩn mực đạo đức từ những đòi hỏi bên ngoài của xã hội đối với cá nhân thành những đòi hỏi bên trong của bản thân, thành niềm tin, nhu cầu, thói quen của người được giáo dục”. [14] Giáo dục đạo đức là quá trình hai mặt, mặt tác động của nhà sư phạm và mặt tiếp nhận tích cực của người được giáo dục, đó là sự chuyển hoá những nhu cầu của xã hội thành những phẩm chất bên trong của cá nhân. Giáo dục đạo đức được thực hiện trong gia đình, nhà trường và trong môi trường xã hội, với những hình thức đa dạng và những phương pháp phong phú, trong đó giáo dục trong nhà trường có một vị trí đặc biệt quan trọng.
Bản chất giáo dục đạo đức là chuỗi tác động có định hướng của chủ thể giáo dục và yếu tố tự giáo dục của học sinh, giúp học sinh nhận thức đúng, tạo lập tình cảm và thái độ đúng, hình thành những thói quen hành vi văn minh trong cuộc sống, phù hợp với chuẩn mực xã hội.