Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM VỀ QUẢN LÝ ĐIỂM ĐẾN DU LỊCH 1. Điểm đến du lịch 1. Khái niệm điểm đến du lịch “Du lịch là các hoạt động có liên quan đến chuyến đi của con người ngoài nơi cư trú thường xuyên trong thời gian không quá 01 năm liên tục nhằm đáp ứng nhu cầu tham quan, nghỉ dưỡng, giải trí, tìm hiểu, khám phá tài nguyên du lịch hoặc kết hợp với mục đích hợp pháp khác” [7,tr.
Địa điểm mà khách du lịch lựa chọn trong chuyến đi rất đa dạng, có thể là một địa danh cụ thể, một khu vực, một vùng lãnh thổ, một quốc gia, thậm chí là châu lục. Trên phương diện địa lý, điểm đến được xác định theo phạm vi không gian lãnh thổ. “Điểm đến du lịch là một vị trí địa lý mà một du khách đang thực hiện hành trình đến đó nhằm thỏa mãn nhu cầu theo mục đích chuyến đi của người đó” [28]. Với khái niệm này, điểm đến du lịch vẫn chưa rõ ràng còn mang tính chung chung, chưa chỉ ra được các yếu tố tạo nên điểm đến du lịch.
Theo Tổ chức Du lịch Thế giới UNWTO “Điểm đến du lịch là một không gian vật chất mà du khách ở lại ít nhất là một đêm. Nó bao gồm các sản phẩm du lịch như các dịch vụ hỗ trợ, các điểm đến và tuyến điểm du lịch trong thời gian một ngày. Nó có các giới hạn vật chất và quản lý giới hạn hình ảnh, sự quản lý xác định tính cạnh tranh trong thị trường. Các điểm đến du lịch địa phương thường bao gồm nhiều bên hữu quan như một cộng đồng tổ chức và có thể kết nối lại với nhau để tạo thành một điểm đến du lịch lớn hơn” [27,tr.
Trong khái niệm này, điểm đến du lịch được hiểu một cách cụ thể hơn, không chỉ dừng lại là một không gian vật chất mà còn phải thỏa mãn các nhu cầu khác của khách du lịch như lưu trú và các dịch vụ bổ sung… Trong phạm vi của luận văn, tác giả sử dụng khái niệm của PGS.TS Trần Thị Minh Hòa trong tập bài giảng Marketing điểm đến du lịch làm cơ sở lý luận: “Điểm đến du lịch là những điểm có tài nguyên du lịch nổi trội, có khả năng hấp dẫn du khách, hoạt động kinh doanh có hiệu quả và đảm bảo phát triển bền vững” [22,tr. 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Vị trí và vai trò của điểm đến du lịch trong phát triển du lịch Vị trí của điểm đến du lịch Điểm đến du lịch có vị trí quan trọng, là điều kiện cần để bắt đầu hình thành các hoạt động du lịch. Sức hấp dẫn của điểm đến quyết định khả năng thu hút khách do đó quyết định đến sự phát triển lâu dài của hoạt động du lịch.
Bên cạnh đó, đặc điểm, tính chất của điểm đến sẽ tạo ra loại hình cũng như sản phẩm du lịch khác nhau từ đó quyết định đến định hướng, quy hoạch, kế hoạch phát triển du lịch của từng địa phương. Mỗi địa phương, khu vực hay quốc gia cần xác định đúng vị trí của của điểm đến để có những chính sách phát triển phù hợp và toàn diện mang tính bền vững. Các chính sách này sẽ là động lực để các điểm đến tận dụng được các thế mạnh, phát triển một cách độc đáo, tránh sự trùng lặp giữa các điểm đến với nhau trong quá trình cạnh tranh. Vai trò của điểm đến du lịch Điểm đến và sự phát triển của điểm đến có vai trò to lớn đối với các địa phương và quốc gia kinh doanh du lịch.
Vai trò của các điểm đến thể hiện ở các mặt về kinh tế, văn hóa, xã hội và môi trường. Về mặt kinh tế: Điểm đến du lịch đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút khách du lịch tới tham quan và sử dụng các sản phẩm, dịch vụ. Không có điểm đến du lịch hấp dẫn các đơn vị kinh doanh sẽ không có cơ sở để xây dựng và thực hiện các chương trình du lịch thu hút khách. Sự tới thăm và chi tiêu của khách du lịch tại điểm đến chính là hình thức xuất khẩu tại chỗ và là nguồn thu ngoại tệ có hiệu quả, mang tính bền vững nếu được thực hiện một cách hợp lý.
Điểm đến du lịch là nơi thực hiện tái phân chia nguồn thu nhập giữa các địa phương, giữa các tầng lớp dân cư và làm tăng giá trị hàng hóa thông qua việc khách du lịch từ các vùng miền khác đến chi tiêu sử dụng các sản phẩm dịch vụ tại điểm đến. Từ việc phục vụ khách, các điểm đến du lịch cũng thu được nhiều nguồn lợi để củng cố nền kinh tế địa phương, cải thiện chất lượng cuộc sống cho cộng đồng. Nguồn lợi về kinh tế có thể được tạo ra từ việc bán vé, các dịch vụ mà cộng đồng địa phương tham gia như: chèo đò, 14 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com hướng dẫn, bán hàng…Sự đóng góp về kinh tế có thể giúp nâng cấp, cải thiện hệ thống cơ sở hạ tầng địa phương, nâng cao dân trí hoặc nâng cao thu nhập cho cộng đồng. Ngoài ra, phát triển điểm đến du lịch là động lực để chuyển đổi cơ cấu kinh tế từ nông nghiệp, công nghiệp chuyển sang dịch vụ.
Về văn hóa: Điểm đến du lịch góp phần giới thiệu về lịch sử, văn hóa truyền thống tới khách trong và ngoài nước từ đó tăng cường hiểu biết lẫn nhau, xây dựng tình đoàn kết, hữu nghị hòa bình. Điểm đến du lịch góp phần bảo tồn, khai thác những giá trị văn hóa, lịch sử không chỉ phục vụ cho du lịch mà còn để gìn giữ cho thế hệ mai sau, góp phần thúc đẩy việc nâng cao nhận thức của khách du lịch, cộng đồng trong việc bảo tồn và giữ gìn những giá trị truyền thống. Về mặt xã hội: Sự phát triển du lịch tại các điểm đến tạo ra nhiều việc làm bao gồm trực tiếp và gián tiếp góp phần tăng thu nhập, nâng cao đời sống người dân, giảm đói nghèo và thay đổi diện mạo của địa phương, khu vực. Về mặt môi trường: Để phát triển du lịch bền vững đòi hỏi chính quyền, cộng đồng dân cư, doanh nghiệp và các bên liên quan phải có trách nhiệm bảo vệ môi trường và tài nguyên du lịch.
Đây là vai trò phổ biến và cũng trở thành cấp thiết với mọi điểm đến du lịch trong hiện tại và tương lai. Các yếu tố cấu thành điểm đến du lịch Một điểm đến du lịch được cấu thành bởi 5 yếu tố khác nhau, bao gồm: Điểm hấp dẫn du lịch, giao thông đi lại (khả năng tiếp cận điểm đến), nơi ăn nghỉ, các tiện nghi và dịch vụ bổ trợ, các hoạt động bổ sung. Điểm hấp dẫn du lịch Là những điểm có tài nguyên nổi trội, có sự hấp dẫn khách du lịch. Những điểm hấp dẫn của một nơi đến dù mang đặc điểm tự nhiên hay nhân tạo, hoặc là các sự kiện thì cũng tạo ra động lực ban đầu cho sự viếng thăm của khách du lịch.
Điểm hấp dẫn thực sự là phần không thể thiếu đồng thời là cơ sở để tồn tại và phát triển của điểm đến du lịch. Giao thông đi lại (khả năng tiếp cận điểm đến) Hệ thống giao thông ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận điểm đến của các thị trường khách du lịch và cũng là nhân tố tạo nên sự thành công của 15 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com các điểm đến. Điểm đến càng dễ tiếp cận càng thu hút được nhiều khách du lịch. Bên cạnh đó, sự đa dạng của các phương tiện vận chuyển tại điểm như ô tô, cáp treo, xe điện, xe ngựa, cưỡi voi, chèo thuyền…cũng đóng vai trò quan trọng, góp phần tạo nên sự tiện nghi, hấp dẫn, thú vị đối với khách du lịch.
Như vậy, có thể thấy giao thông có hiệu quả sẽ gắn kết nguồn khách với điểm đến du lịch một cách hiệu quả. Nơi ăn nghỉ Tại một điểm đến du lịch cần cung cấp các dịch vụ về ăn uống và lưu trú cho khách. Tuy nhiên, những dịch vụ này không chỉ cung cấp nơi ăn nghỉ mang tính vật chất mà còn tạo cảm giác chung về sự đón tiếp nồng nhiệt và ấn tượng khó quên về các món ăn hoặc đặc sản của địa phương. Sự đa dạng của các loại hình lưu trú cho phép khách du lịch có thể lựa chọn những dịch vụ phù hợp với sở thích và khả năng chi trả của họ.
Trong quá trình xây dựng, cần tính đến sự phát triển bền vững, đáp ứng đúng và đủ nhu cầu của khách du lịch, tránh việc phát triển một cách tự phát gây lãng phí, kém hiệu quả trong kinh doanh, đồng thời cũng tránh việc thiếu và yếu trong các dịch vụ lưu trú, ăn uống ảnh hưởng xấu đến ấn tượng của khách du lịch. Sự đa dạng, tính độc đáo, phù hợp với cảnh quan, môi trường và chất lượng của các cơ sở lưu trú và ăn uống là yếu tố quan trọng tăng tính hấp dẫn và giữ chân khách du lịch. Các tiện nghi và dịch vụ hỗ trợ Trong chuyến hành trình, khách du lịch đòi hỏi rất nhiều các tiện nghi và dịch vụ hỗ trợ tại điểm đến du lịch. Khả năng cung cấp tiện nghi và các dịch vụ hỗ trợ thể hiện bản chất đa ngành của yếu tố cung trong du lịch và sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các lĩnh vực kinh doanh trong ngành du lịch.
Khi qui mô của điểm đến du lịch được mở rộng, lượng khách ngày càng đông thì các tiện nghi và dịch vụ hỗ trợ cũng tăng theo như các trung tâm thương mại bán lẻ, y tế, ngân hàng, nơi đổi tiền, tư vấn, các dịch vụ về an toàn, bảo hiểm…Bên cạnh đó, các điểm đến còn cung cấp các dịch vụ hỗ trợ cho cả khách du lịch và ngành du lịch thông qua các tổ chức (cơ quan) du lịch địa phương. Những dịch vụ này bao gồm: Quảng bá cho nơi đến; Lãnh đạo, phối hợp và kiểm soát 16 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com sự phát triển của điểm đến; Tư vấn và phối hợp với các doanh nghiệp khác ở địa phương; Cung cấp một số tiện nghi nhất định (giải trí, thể thao…). Các hoạt động bổ sung Mặc dù điểm hấp dẫn du lịch là nguyên nhân chính thúc đẩy động cơ đi du lịch của khách nhưng các hoạt động bổ sung cũng rất quan trọng trong việc tăng tính hấp dẫn của điểm đến. Những dịch vụ bổ sung nhằm tạo cho khách những hoạt động đáp ứng các nhu cầu vui chơi, giải trí, sức khỏe.Các hoạt động bổ sung càng phong phú, đa dạng sẽ kéo dài được thời gian lưu trú của khách, góp phần kéo dài thời vụ du lịch của điểm đến.