Chương 1: Cơ sở lí luận về quản lý dạy học tại trường tiểu học theođịnh hướng đổi mới giáo dục tiểu học. - Chương 2: Thực trạng quản lý dạy học ở trường Tiểu học Đền Lừ - Hoàng Mai - Hà Nội. - Chương 3: Biện pháp quản lý dạy học ở trường Tiểu học Đền Lừ - Hoàng Mai - Hà Nội theođịnh hướng đổi mới giáo dục tiểu học. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC TẠI TRƢỜNG TIỂU HỌC THEO ĐỊNH HƢỚNG ĐỔI MỚI GIÁO DỤC TIỂU HỌC 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề Dạy học là hoạt động cơ bản trong nhà trƣờng, quyết định chất lƣợng giáo dục của nhà trƣờng cho nên đã có rất nhiều công trình nghiên cứu thuộc các lĩnh vực khoa học khác nhau nhƣ: Giáo dục học, Tâm lý học, QLGD,. bàn về dạy học nói chung và dạy học tiểu học nói riêng; về quản lý dạy học trong nhà trƣờng phổ thông. Các công trình nghiên cứu gắn với tên tuổi của các nhà khoa học trên thế giới nhƣ: Comensky, Usinxky, John Jewey, Êxipôp,. và của các nhà khoa học trong nƣớc nhƣ: Đặng Vũ Hoạt, Hà Thế Ngữ, Nguyễn Ngọc Quang, Nguyễn Kế Hào, Bùi Văn Huệ, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Thái Duy Tuyên,.
Các công trình nghiên cứu đi theo hai hƣớng: a) Các nghiên cứu lý luận về dạy học tiểu học và quản lý dạy học tiểu học (khái niệm, bản chất, các thành tố của quá trình dạy học, các lý thuyết dạy học,.) b) Các nghiên cứu về thực tiễn: phát hiện thực trạng dạy học và dạy học tiểu học; Quản lý dạy học trong nhà trƣờng phổ thông nói chung và quản lý dạy học trong nhà trƣờng tiểu học nói riêng ở các chủ thể quản lý khác nhau (Sở GD&ĐT, Phòng GD&ĐT, Hiệu trƣởng các trƣờng phổ thông, Tổ trƣởng chuyên môn). Các công trình nghiên cứu về dạy học tiểu học và quản lý dạy học tiểu học đƣợc công bố trong các cuốn sách, bài báo trong các tạp chí khoa học nhƣ:“Những vấn đề cơ bản về chương trình và quá trình dạy học”của Nguyễn Hữu Châu [6]; “Lý luận và phương pháp dạy học hiện đại - phát triển năng lực và tư duy sáng tạo” của Trần Khánh Đức [10]; “Những cơ sở lý luận dạy học” của Êxipôp [12]; “HS tiểu học và dạy nghề ở bậc tiểu học” của Nguyễn Kế Hào [15]; “Dạy học phát hiện ở tiểu học dưới góc nhìn lý thuyết kiến tạo” của Phó Đức Hòa, Lê Thị Lan Anh [17]; Đặng Thành Hƣng với “Phát triển chương trình dựa vào chuẩn nghề nghiệp trong bồi dưỡng GV”[20]; Nguyễn Thị Mỹ Lộc với “Đổi mới phương pháp dạy và học theo mục tiêu: một giải pháp đưa chất lượng GD&ĐT đạt chuẩn” [25];. Các công trình nghiên cứu còn đƣợc thể hiện trong các đề tài luận văn, luận 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com án tiến sỹ giáo dục học và QLGD. Có thể kể ra: Phan Văn Tỵ với “Vận dụng dạy học hợp tác trong dạy học các môn khoa học xã hội và nhân văn ở đại học Quân sự”[33]; Phạm Huy Tƣ: “Quản lý dạy học trong các trường tiểu học tỉnh Vĩnh Long theo hướng đảm bảo chất lượng”[31]; Trần Quỳnh Loan: “Quản lý dạy học ở Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên theo hướng xây dựng xã hội học tập”[24]; Nguyễn Minh Hằng với đề tài “Quản lý của phòng GD&ĐT đối với hoạt động dạy học trong các trường tiểu học thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương” [21]; Trần Thị Hạnh với đề tài luận văn “Quản lý dạy học trong các trường tiểu học huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội” [18]; Đinh Thị Lan Anh “Quản lý dạy học ở trường Cao đẳng Cộng đồng tỉnh Lai châu” [3];vv.
Các công trình nghiên cứu về quản lý dạy học xuất phát từ các cách tiếp cận khác nhau nhƣ: tiếp cận chức năng quản lý, tiếp cận quá trình, tiếp cận hoạt động,. trên các địa bàn khác nhau, các loại hình trƣờng khác nhau để phát hiện thực trạng dạy học và quản lý dạy học ở các địa bàn trên. Trên cơ sở đó đề xuất các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lƣợng dạy học ở địa bàn nghiên cứu. Nhận xét: - Các công trình nghiên cứu tập trung nhiều vào dạy học và dạy học trong các loại hình trƣờng phổ thông, cao đẳng, trung tâm giáo dục còn nghiên cứu về quản lý dạy học ít hơn.
- Nghiên cứu về quản lý dạy học tập trung nhiều vào quản lý dạy học ở trung học cơ sở, tiểu học, trung tâm giáo dục, các trƣờng cao đẳng và đại học còn nghiên cứu về quản lý dạy học trong trƣờng tiểu học trong bối cảnh đổi mới giáo dục tiểu học hiện nay chƣa nhiều. - Nghiên cứu quản lý dạy học ở trƣờng tiểu học Đền Lừ, quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội chƣa đƣợc nghiên cứu, mặc dù thực tiễn dạy học và quản lý dạy học của nhà trƣờng đòi hỏi phải có các công trình nghiên cứu ở góc độ quản lý để nâng cao chất lƣợng dạy học trong nhà trƣờng tiểu học. Vì vậy, đề tài nghiên cứu “Quản lý dạy học tại trường Tiểu học Đền Lừ - Quận Hoàng Mai - Thành phố Hà Nội theo định hướng đổi mới giáo dục tiểu học” đã xác định đƣợc điểm mới và kết quả nghiên cứu phục vụ trực tiếp cho việc 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nâng cao chất lƣợng dạy học tại trƣờng tiểu học Đền Lừ, quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội. Khái niệm * Các tác giả nước ngoài Bàn về khái niệm quản lý các nhà khoa học trên thế giới có rất nhiều quan niệm khác nhau.
Ở đây xin nêu ra một số khái niệm của các nhà khoa học tiêu biểu, nhằm tìm ra điểm chung, sự thống nhất của các nhà khoa học về quản lý. Tác giả Aunapu cho rằng: “Quản lý hệ thống xã hội là một khoa học, nghệ thuật tác động vào hệ thống mà chủ yếu là những con người trong hệ thống đó nhằm đạt được những mục tiêu quản lý mà trong đó mục tiêu kinh tế-xã hội là cơ bản”.[2] Harold Koontz, Cyril Odonnell và Heinz Ƣeihrich trong cuốn: “Những vấn đề cốt yếu của quản lý” cho rằng: “Quản lý là hoạt động đảm bảo sự phối hợp nỗ lực của các cá nhân để đạt được mục tiêu quản lý trong điều kiện chi phí thời gian, công sức, tài lực, vật lực ít nhất và đạt được kết quả cao nhất”. [13] * Các tác giả trong nước Theo Từ điển tiếng Việt do nhà xuất bản Đà Nẵng xuất bản năm 2000 “Quản lý là trông coi, giữ gìn theo những yêu cầu nhất định. Là tổ chức và điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định”.800] Theo Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể của nhũng người lao động (nói chung là khách thể quản lý) nhằm thực hiện những mục tiêu dự kiến”.24] Theo Trần Kiểm: “Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, phối hợp các nguồn lực (nhân lực, tài lực) trong và ngoài tổ chức (chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất” .15] Tuy có nhiều cách hiểu, cách diễn đạt khác nhau nhƣng có thể nói rằng: “Quản lý là hệ thống tác động có chủ định, phù hợp quy luật khách quan của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm khai thác và tận dụng tốt nhất những tiềm 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com năng và cơ hội của đối tượng quản lý để đạt được mục tiêu quản lý trong một môi trường luôn biến động”.
Những quan niệm về quản lý trên đây tuy có cách tiếp cận khác nhau, nhƣng đều bao hàm những điểm chung sau: - Quản lý là các hoạt động thiết yếu đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân, đảm bảo hoàn thành các công việc và là phƣơng thức tốt nhất để đạt đƣợc mục tiêu chung của tập thể. - Quản lý là một quá trình tác động có định hƣớng, có tổ chức của chủ thể quản lý lên đối tƣợng quản lý thông qua các cơ chế quản lý, nhằm sử dụng có hiệu quả cao nhất các nguồn lực trong điều kiện môi trƣờng biến động để hệ thống ổn định phát triển, đạt đƣợc mục tiêu đã định. - Quản lý bao giờ cũng tồn tại với tƣ cách là một hệ thống bao gồm các thành phần: Chủ thể quản lý; Khách thể quản lý; Cơ chế quản lý; Mục tiêu quản lý. Từ những điểm chung đó có thể hiểu quản lý là quá trình tác động có mục đích, có hệ thống của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý đặt ra.
Có thể mô tả hoạt động quản lý theo mô hình sau: Công cụ quản lý Môi trƣờng quản lý Chủ thể Khách thể Mục tiêu quản lý quản lý quản lý Phƣơng pháp quản lý Sơ đồ 1.1: Mô hình hoạt động quản lý 1. Chức năng Quản lý là một dạng lao động đặc biệt - Lao động quản lý, có các chức năng cơ bản sau: 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com - Chức năng lập kế hoạch: Là chức năng hạt nhân quan trọng nhất của quá trình quản lý. Kế hoạch đƣợc hiểu là tập hợp những mục tiêu cơ bản đƣợc sắp xếp theo một trình tự nhất định, lôgíc với một chƣơng trình hành động cụ thể để đạt đƣợc các mục tiêu đã đƣợc hoạch định, trƣớc khi tiến hành thực hiện những nội dung mà chủ thể quản lý đề ra. Kế hoạch đặt ra xuất phát từ đặc điểm tình hình cụ thể của tổ chức và những mục tiêu định sẵn mà tổ chức có thể hƣớng tới và đạt đƣợc theo mong muốn, dƣới sự tác động có định hƣớng của chủ thể quản lý.
- Chức năng tổ chức: Là sắp xếp, bố trí một cách khoa học và phù hợp với những nguồn lực (nhân lực, vật lực và tài lực) của hệ thống thành một hệ toàn vẹn nhằm đảm bảo cho chúng tƣơng tác với nhau để đạt đƣợc mục tiêu của hệ thống một cách tối ƣu nhất, hiệu quả nhất Đây là một chức năng quan trọng, tạo thành sức mạnh của tổ chức để thực hiện thành công kế hoạch. - Chức năng chỉ đạo: Chức năng này có tính chất tác nghiệp, điều chỉnh, điều hành hoạt động của hệ thống nhằm thực hiện đúng kế hoạch đã định để biến mục tiêu trong dự kiến thành kết quả hiện thực. Trong quá trình chỉ đạo phải bám sát các hoạt động, các trạng thái vận hành của hệ thống đúng tiến trình, đúng kế hoạch đã định.