Luận văn thạc sĩ vnu ued quản lý hoạt động dạy học ở các trường trung học cơ sở huyện thanh sơn tỉnh phú thọ theo hướng phát triển năng lực tự học

Luận văn thạc sĩ VNU UED nghiên cứu quản lý dạy học tại trường trung học cơ sở huyện Thanh Sơn, Phú Thọ, phát triển năng lực tự học.

• Tác giả: Cao Xuân Thu
• Người hướng dẫn: Ts. Trần Thị Hoài
• Trường học: Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý Giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động dạy học ở các trường trung học cơ sở huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo hướng phát triển năng lực tự học
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
• 1.4. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.5. Giả thuyết khoa học
• 1.6. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.7. Giới hạn phạm về vi nghiên cứu
• 1.8. Phương pháp nghiên cứu
• 1.9. Những đóng góp của đề tài
• 1.10. Cấu trúc luận văn
• 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC CỦA HỌC SINH
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2.1. Quản lý giáo dục
• 1.2.2. Quản lý nhà trường
• 1.2.3. Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn
• 1.2.4. Hoạt động dạy học
• 1.2.5. Quản lý hoạt động dạy học
• 1.2.6. Năng lực tự học
• 1.3. Hoạt động dạy học ở trường THCS
• 1.3.1. Vị trí của trường THCS
• 1.3.2. Mục tiêu của giáo dục THCS
• 1.3.3. Nhiệm vụ và quyền hạn của trường THCS
• 1.4. Hoạt động dạy học ở trường THCS theo hướng phát triển năng lực tự học của học sinh
• 1.4.1. Đặc điểm hoạt động học tập của học sinh Trung học cơ sở
• 1.4.2. Hoạt động dạy học ở trường THCS theo hướng phát triển năng lực tự học
• 1.4.3. Quản lý hoạt động dạy học ở trường THCS theo hướng phát triển năng lực tự học
• 1.4.4. Quản lý việc thực hiện mục tiêu dạy học ở trường THCS theo hướng phát triển năng lực tự học
• 1.4.5. Quản lý việc thực hiện nội dung chương trình dạy học ở trường THCS theo hướng phát triển năng lực tự học
• 1.4.6. Quản lý việc thực hiện đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học ở trường THCS theo hướng phát triển năng lực tự học
• 1.4.7. Quản lý việc kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học ở trường THCS theo hướng phát triển năng lực tự học
• 1.4.8. Quản lý các điều kiện, cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ hoạt động dạy học ở trường THCS theo hướng phát triển năng lực tự học
• 1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học ở các trường THCS theo hướng phát triển năng lực tự học
• 1.5.1. Phẩm chất, năng lực chuyên môn và quản lý của hiệu trưởng
• 1.5.2. Chất lượng đội ngũ giáo viên
• 1.5.3. Khả năng tự học của học sinh
• 1.5.4. Sự quan tâm ủng hộ của các cấp lãnh đạo
• 1.5.5. Sự giúp đỡ ủng hộ của gia đình học sinh
• 1.5.6. Cơ sở vật chất và điều kiện phục vụ cho hoạt động dạy học
• 1.5.7. Trình độ dân trí, điều kiện kinh tế văn hóa xã hội, phong trào giáo dục của địa phương
• 1.6. Tiểu kết chương 1
• 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN THANH SƠN, TỈNH PHÚ THỌ THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC
• 2.1. Khái quát về vị trí địa lý, kinh tế, văn hóa - xã hội, giáo dục của huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ
• 2.1.1. Khái quát về vị trí địa lý, kinh tế, văn hóa - xã hội của huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ
• 2.1.2. Vài nét về tình hình giáo dục huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ
• 2.1.3. Khái quát về các trường THCS huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ
• 2.2. Khảo sát vấn đề nghiên cứu
• 2.2.1. Mục tiêu khảo sát
• 2.2.2. Đối tượng khảo sát
• 2.2.3. Nội dung khảo sát
• 2.2.4. Phương pháp khảo sát
• 2.3. Thực trạng hoạt động dạy học ở các trường THCS huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo hướng phát triển năng lực tự học
• 2.3.1. Nhận thức về tầm quan trọng của HĐDH ở các trường THCS huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo hướng phát triển năng lực tự học
• 2.3.2. Thực trạng hoạt động dạy học ở các trường THCS huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo hướng phát triển năng lực tự học
• 2.4. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở các trường THCS huyện Thanh Sơn tỉnh Phú Thọ theo hướng phát triển năng lực tự học
• 2.4.1. Nhận thức về tầm quan trọng của quản lý HĐDH ở các trường THCS huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo hướng phát triển năng lực tự học
• 2.4.2. Quản lý việc thực hiện mục tiêu dạy học ở các trường THCS huyện Thanh Sơn theo hướng phát triển năng lực tự học
• 2.4.3. Quản lý thực hiện nội dung chương trình, kế hoạch dạy học ở các trường THCS huyện Thanh Sơn theo hướng phát triển năng lực tự học
• 2.4.4. Quản lý công tác đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học ở các trường THCS huyện Thanh Sơn theo hướng phát triển năng lực tự học
• 2.4.5. Quản lý công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học ở các trường THCS huyện Thanh Sơn theo hướng phát triển năng lực tự học
• 2.4.6. Thực trạng quản lý điều kiện, cơ sở vật chất, thiết bị dạy học phục vụ hoạt động dạy học ở các trường THCS huyện Thanh Sơn theo hướng phát triển năng lực tự học
• 2.5. Kết quả tổng hợp thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở các trường THCS huyện Thanh Sơn theo hướng phát triển năng lực tự học
• 2.6. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học ở các trường THCS huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo hướng phát triển năng lực tự học
• 2.7. Đánh giá chung thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở các trường THCS huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo hướng phát triển năng lực tự học
• 2.8. Tiểu kết chương 2
• 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN THANH SƠN, TỈNH PHÚ THỌ THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC
• 3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực tự học
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi
• 3.2. Các biện pháp quản lý HĐDH ở các trường THCS huyện Thanh Sơn theo hướng phát triển năng lực tự học
• 3.2.1. Biện pháp 1: Tổ chức bồi dưỡng nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên về tầm quan trọng, về nội dung của hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực tự học
• 3.2.2. Biện pháp 2: Tổ chức bồi dưỡng và nâng cao năng lực, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ giáo viên
• 3.2.3. Biện pháp 3: Chỉ đạo giáo viên tích cực thực hiện đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học theo hướng phát triển năng lực tự học
• 3.2.4. Biện pháp 4: Chỉ đạo đổi mới hình thức, nội dung kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh theo hướng phát triển năng lực tự học
• 3.2.5. Biện pháp 5: Tổ chức huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực phục vụ hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực tự học của học sinh
• 3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp
• 3.4. Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất
• 3.4.1. Kết quả khảo nghiệm tính cấp thiết của các biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở các trường THCS Huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo hướng phát triển năng lực tự học
• 3.4.2. Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở các trường THCS Huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo hướng phát triển năng lực tự học
• 3.4.3. Mối tương quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở các trường THCS Huyện Thanh Sơn theo hướng phát triển năng lực tự học
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý dạy học tại trường THCS huyện Thanh Sơn

Quản lý dạy học tại các trường THCS huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc phát triển năng lực tự học của học sinh. Việc áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả là cần thiết để nâng cao chất lượng giáo dục. Nghiên cứu này sẽ phân tích thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm cải thiện hoạt động dạy học.

1.1. Khái niệm về quản lý giáo dục và dạy học

Quản lý giáo dục là quá trình tổ chức, điều hành các hoạt động giáo dục nhằm đạt được mục tiêu giáo dục. Trong đó, quản lý dạy học là một phần quan trọng, bao gồm việc tổ chức, giám sát và đánh giá hoạt động dạy học.

1.2. Vai trò của năng lực tự học trong giáo dục

Năng lực tự học giúp học sinh phát triển khả năng tư duy độc lập, sáng tạo và tự chủ trong việc tiếp thu kiến thức. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh giáo dục hiện đại, nơi mà việc học không chỉ diễn ra trong lớp học.

II. Thách thức trong quản lý dạy học tại trường THCS huyện Thanh Sơn

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc quản lý dạy học, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các vấn đề như thiếu sự quan tâm từ phụ huynh, cơ sở vật chất chưa đáp ứng yêu cầu, và phương pháp dạy học chưa đổi mới là những yếu tố cản trở sự phát triển năng lực tự học của học sinh.

2.1. Thiếu sự quan tâm từ phụ huynh và cộng đồng

Sự tham gia của phụ huynh trong quá trình học tập của học sinh là rất quan trọng. Tuy nhiên, nhiều phụ huynh chưa nhận thức được vai trò của mình trong việc hỗ trợ con cái tự học.

2.2. Cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học

Cơ sở vật chất không đầy đủ và trang thiết bị dạy học lạc hậu là một trong những nguyên nhân chính làm giảm hiệu quả của hoạt động dạy học tại các trường THCS huyện Thanh Sơn.

III. Phương pháp quản lý dạy học hiệu quả tại trường THCS huyện Thanh Sơn

Để nâng cao hiệu quả quản lý dạy học, cần áp dụng các phương pháp quản lý hiện đại. Việc tổ chức bồi dưỡng cho giáo viên, cải tiến phương pháp dạy học và tăng cường kiểm tra, đánh giá là những giải pháp quan trọng.

3.1. Tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực cho giáo viên

Bồi dưỡng giáo viên về phương pháp dạy học hiện đại và phát triển năng lực tự học cho học sinh là rất cần thiết. Điều này giúp giáo viên có thể áp dụng các phương pháp dạy học hiệu quả hơn.

3.2. Đổi mới phương pháp dạy học

Áp dụng các phương pháp dạy học tích cực như học tập hợp tác, dự án và nghiên cứu sẽ khuyến khích học sinh tham gia tích cực vào quá trình học tập.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại trường THCS huyện Thanh Sơn

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các biện pháp quản lý hiệu quả đã mang lại những kết quả tích cực trong việc phát triển năng lực tự học của học sinh. Các trường đã có những cải tiến rõ rệt trong hoạt động dạy học.

4.1. Kết quả khảo sát thực trạng hoạt động dạy học

Khảo sát cho thấy rằng nhiều học sinh đã có sự tiến bộ trong việc tự học và nghiên cứu. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc quản lý hiệu quả trong dạy học.

4.2. Những cải tiến trong quản lý dạy học

Các biện pháp quản lý đã được áp dụng đã giúp nâng cao chất lượng dạy học, tạo điều kiện cho học sinh phát triển năng lực tự học một cách hiệu quả.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho quản lý dạy học

Quản lý dạy học tại các trường THCS huyện Thanh Sơn cần tiếp tục được cải thiện để đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Việc phát triển năng lực tự học cho học sinh là một trong những mục tiêu quan trọng trong tương lai.

5.1. Định hướng phát triển trong quản lý dạy học

Cần có những chính sách và biện pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả quản lý dạy học, từ đó phát triển năng lực tự học cho học sinh.

5.2. Tầm quan trọng của việc phát triển năng lực tự học

Phát triển năng lực tự học không chỉ giúp học sinh thành công trong học tập mà còn chuẩn bị cho các em những kỹ năng cần thiết trong cuộc sống và công việc tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết 29-NQ/TW về đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, việc chuyển đổi từ mô hình truyền thụ kiến thức một chiều sang phát triển phẩm chất và năng lực người học đã trở thành nhiệm vụ then chốt. Theo các báo cáo giáo dục, có tới hơn 70% hiệu quả học tập dài hạn của học sinh phụ thuộc vào khả năng tự học và tự nghiên cứu độc lập. Tuy nhiên, tại các địa bàn miền núi như huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ, hoạt động tự học của học sinh trung học cơ sở phần lớn vẫn diễn ra tự phát, thiếu sự hướng dẫn và giám sát khoa học từ phía nhà trường.

Nghiên cứu của tác giả Cao Xuân Thu tại Trường Đại học Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội tập trung giải quyết bài toán: Làm thế nào để nâng cao chất lượng quản lý hoạt động dạy học nhằm hình thành thói quen và năng lực tự học cho học sinh? Đề tài xác định mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa cơ sở lý luận, khảo sát thực trạng quản lý dạy học tại 5 trường trung học cơ sở đại diện trên địa bàn huyện Thanh Sơn trong năm học 2018 - 2019, từ đó đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý khả thi.

Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp bộ công cụ quản lý đồng bộ cho cán bộ quản lý cấp trường và chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo. Việc áp dụng các biện pháp này hướng tới mục tiêu tăng từ 15% đến 25% tỷ lệ học sinh đạt năng lực tự học độc lập, giảm trên 20% áp lực truyền thụ thụ động cho giáo viên, đồng thời cải thiện rõ nét kết quả giáo dục đại trà và mũi nhọn tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của lý thuyết quản lý giáo dục hiện đại và thuyết học tập kiến tạo lấy người học làm trung tâm. Về mặt quản lý, đề tài vận dụng quan điểm của Harold Koontz và các nhà nghiên cứu trong nước như Nguyễn Ngọc Quang, Đặng Quốc Bảo, xem quản lý là hệ thống tác động có chủ đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến khách thể nhằm khai thác tối đa nguồn lực giáo dục. Về mặt dạy học, công trình kế thừa tư tưởng của các nhà giáo dục lỗi lạc như Cômenxki, Xukhômlinxki và học thuyết tự học của Giáo sư Nguyễn Cảnh Toàn với nguyên lý biến quá trình dạy học thành quá trình tự học.

Mô hình nghiên cứu làm rõ 5 khái niệm nòng cốt:

1. Quản lý giáo dục: Chuỗi tác động có mục đích, hợp quy luật nhằm vận hành hệ thống giáo dục đạt mục tiêu phát triển nhân cách.
2. Quản lý nhà trường: Sự điều hành toàn diện của người hiệu trưởng đối với các hoạt động sư phạm và nguồn lực nội - ngoại lực.
3. Hoạt động dạy học: Quá trình tương tác biện chứng giữa hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh.
4. Năng lực tự học: Khả năng cá nhân tự xác định mục tiêu, lập kế hoạch, lựa chọn phương pháp thu nhận và xử lý thông tin độc lập.
5. Quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực tự học: Sự chỉ đạo, kiểm tra, định hướng từ mục tiêu, nội dung, phương pháp đến kiểm tra đánh giá nhằm tối ưu hóa khả năng tự lực chiếm lĩnh tri thức của học sinh.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng quy trình hỗn hợp kết hợp giữa định tính và định lượng trong năm học 2018 - 2019:

• Nguồn dữ liệu và cỡ mẫu: Khảo sát thực trạng được thực hiện trên 112 cán bộ quản lý và giáo viên trực tiếp giảng dạy tại 5 trường trung học cơ sở huyện Thanh Sơn. Khảo nghiệm tính cấp thiết và khả thi được tiến hành với 118 chuyên gia, gồm lãnh đạo, chuyên viên Phòng Giáo dục và Đào tạo cùng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên cốt cán.
• Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu phân tầng có chủ đích, đại diện cho các trường trung học cơ sở khu vực thuận lợi và khu vực đặc biệt khó khăn của huyện Thanh Sơn nhằm đảm bảo tính toàn diện và khách quan của dữ liệu.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp điều tra bảng hỏi kết hợp phỏng vấn sâu cá nhân và quan sát dự giờ thực tế. Dữ liệu được xử lý bằng phương pháp thống kê toán học (tính điểm trung bình, độ lệch chuẩn và hệ số tương quan tuyến tính). Việc lựa chọn phương pháp này giúp lượng hóa chính xác khoảng cách giữa nhận thức lý thuyết và hành vi thực tế của giáo viên, đồng thời chứng minh mối quan hệ tương hỗ giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực tế tại 5 trường trung học cơ sở huyện Thanh Sơn đã chỉ ra 4 phát hiện quan trọng:

1. Về nhận thức: Có tới 87,5% cán bộ quản lý và giáo viên nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng của việc phát triển năng lực tự học cho học sinh, đánh giá đây là nhiệm vụ cấp bách trong đổi mới giáo dục.
2. Về thực hiện nội dung và phương pháp: Tỷ lệ giáo viên thường xuyên sử dụng các phương pháp dạy học tích cực như dạy học theo dự án, phát hiện và giải quyết vấn đề chỉ đạt khoảng 54,2%. Trong khi đó, hình thức thuyết trình truyền thống vẫn chiếm ưu thế với hơn 68% số tiết học.
3. Về kiểm tra đánh giá: Hoạt động kiểm tra vẫn nặng về tái hiện kiến thức sách giáo khoa (chiếm 63,8%), tỷ lệ đề thi tích hợp câu hỏi mở đòi hỏi năng lực tự nghiên cứu và giải quyết vấn đề thực tiễn chỉ đạt dưới 36,2%.
4. Về quản lý cơ sở vật chất: Mức độ khai thác thiết bị dạy học hiện đại và phòng máy tính nối mạng phục vụ học sinh tự tra cứu tài liệu mới chỉ đạt 48,6% so với nhu cầu thực tế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của thực trạng trên bắt nguồn từ thói quen quản lý hành chính truyền thống, chậm đổi mới cơ chế kiểm tra đánh giá và rào cản địa lý kinh tế của một huyện miền núi. Dữ liệu khảo sát có thể được trình bày trực quan thông qua bảng đối sánh điểm trung bình giữa mức độ nhận thức và mức độ thực hiện, cùng biểu đồ cột thể hiện sự chênh lệch rõ rệt trong việc ứng dụng công nghệ thông tin giữa các trường trung tâm và trường vùng sâu.

Khi so sánh với nghiên cứu của Triệu Văn Hải năm 2016 tại huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc và Vũ Anh Tuấn năm 2016 tại huyện Gia Bình, tỉnh Hải Dương, kết quả tại Thanh Sơn cho thấy điểm tương đồng về mức độ nhận thức cao nhưng gặp thách thức lớn hơn về hạ tầng thiết bị và kỹ năng tự học của học sinh dân tộc thiểu số. Biểu đồ phân tán khảo nghiệm cho thấy hệ số tương quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi đạt mức thuận r = 0,82, khẳng định tính đúng đắn và khả năng áp dụng thực tiễn cao của các giải pháp đề xuất.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực chứng, tác giả Cao Xuân Thu đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý đồng bộ:

1. Tổ chức bồi dưỡng nâng cao nhận thức:

• Đơn vị thực hiện: Ban giám hiệu nhà trường phối hợp với Phòng Giáo dục và Đào tạo.
• Nội dung: Tổ chức hội thảo chuyên đề hàng quý nhằm chuyển đổi nhận thức cho 100% cán bộ quản lý và giáo viên về bản chất của năng lực tự học.
• Mục tiêu: Nâng mức độ hiểu biết chuyên sâu từ 65% lên 90% trong vòng 6 tháng.

2. Nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ giáo viên:

• Đơn vị thực hiện: Tổ chuyên môn và các giáo viên cốt cán.
• Nội dung: Tập huấn kỹ năng thiết kế bài giảng định hướng tự học, cách xây dựng phiếu học tập và hướng dẫn học sinh đọc tài liệu.
• Timeline: Định kỳ 2 lần mỗi học kỳ, hoàn thành chỉ tiêu 100% giáo viên có giáo án đạt chuẩn đổi mới.

3. Chỉ đạo đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy học:

• Đơn vị thực hiện: Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn và giáo viên bộ môn.
• Nội dung: Tăng cường dạy học theo dự án, dạy học nhóm và học tập trải nghiệm ngoài không gian lớp học.
• Target metric: Tăng tỷ lệ tiết học phát huy tính chủ động lên tối thiểu 70% trong năm học tiếp theo.

4. Chỉ đạo đổi mới hình thức và nội dung kiểm tra đánh giá:

• Đơn vị thực hiện: Hội đồng chuyên môn nhà trường.
• Nội dung: Đưa tiêu chí tự học vào thang đo đánh giá học sinh; tăng tỷ lệ câu hỏi vận dụng thực tế trong đề kiểm tra định kỳ lên trên 40%.
• Timeline: Áp dụng ngay từ học kỳ gần nhất.

5. Huy động và khai thác hiệu quả cơ sở vật chất, trang thiết bị:

• Đơn vị thực hiện: Hiệu trưởng phối hợp với Ban đại diện cha mẹ học sinh và các tổ chức xã hội.
• Nội dung: Nâng cấp thư viện thân thiện, xây dựng không gian đọc mở và phòng máy tính tự học ngoài giờ.
• Target metric: Đạt 100% học sinh được tiếp cận Internet phục vụ học tập tại trường ít nhất 2 giờ mỗi tuần.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

1. Cán bộ quản lý trường trung học cơ sở: Hiệu trưởng và Phó Hiệu trưởng có thể ứng dụng trực tiếp 5 biện pháp quản lý để xây dựng kế hoạch năm học, thiết lập quy trình kiểm tra dự giờ và chuẩn hóa tiêu chí đánh giá giáo viên theo định hướng phát triển năng lực tự học.

2. Giáo viên trực tiếp giảng dạy bậc trung học cơ sở: Tài liệu cung cấp kỹ thuật sư phạm cụ thể trong việc chuyển đổi bài giảng, thiết kế phiếu hướng dẫn tự học ở nhà và phương pháp rèn luyện kỹ năng đọc hiểu sách giáo khoa cho học sinh vùng khó khăn.

3. Cán bộ chỉ đạo chuyên môn Phòng và Sở Giáo dục và Đào tạo: Cung cấp căn cứ thực tiễn và số liệu khảo sát từ 118 chuyên gia để tham mưu ban hành các văn bản chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học cấp huyện và cấp tỉnh một cách sát thực.

4. Học viên cao học và nhà nghiên cứu chuyên ngành Quản lý giáo dục: Đóng vai trò là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp nghiên cứu định lượng, thiết kế bảng hỏi khảo sát thực trạng và mô hình hóa tương quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi trong quản lý sư phạm.

Câu hỏi thường gặp

1. Năng lực tự học của học sinh trung học cơ sở bao gồm những kỹ năng cốt lõi nào? Theo khung lý thuyết của luận văn, năng lực tự học gồm 5 kỹ năng chính: xác định mục tiêu học tập, lập kế hoạch thời gian biểu, tìm kiếm và đọc hiểu tài liệu, tự giải quyết vấn đề và tự kiểm tra đánh giá kết quả. Trong thực tế, học sinh sở hữu đầy đủ các kỹ năng này có thể nâng cao từ 20% đến 30% kết quả học tập độc lập.

2. Tại sao công tác quản lý dạy học tại huyện Thanh Sơn cần ưu tiên năng lực tự học? Thanh Sơn là huyện miền núi với tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số chiếm hơn 50% ở nhiều xã vùng cao. Do điều kiện kinh tế và tiếp cận giáo dục bổ trợ còn hạn chế, tự học là con đường bền vững nhất giúp học sinh thu hẹp khoảng cách tri thức và thích ứng tốt khi chuyển cấp lên trung học phổ thông.

3. Khó khăn lớn nhất khi đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực tự học là gì? Khảo sát từ 112 giáo viên chỉ ra rằng khó khăn lớn nhất là quỹ thời gian trên lớp có hạn (45 phút/tiết) trong khi sĩ số học sinh đông và thói quen thụ động nghe giảng đã hình thành từ trước. Giải pháp là chuyển giao một phần nhiệm vụ chuẩn bị kiến thức thành bài tập tự nghiên cứu trước giờ học.

4. Làm thế nào để đánh giá chính xác năng lực tự học của học sinh qua bài kiểm tra? Cần chuyển đổi cơ cấu đề thi, giảm tỷ lệ câu hỏi trắc nghiệm ghi nhớ thuần túy xuống dưới 40%, đồng thời tăng tỷ lệ câu hỏi mở, bài tập tình huống và sản phẩm học tập dự án lên trên 60%. Điều này buộc học sinh phải tự tìm kiếm tài liệu để lập luận.

5. Mối quan hệ giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý trong đề tài ra sao? Kết quả khảo nghiệm trên 118 chuyên gia và cán bộ quản lý cho thấy điểm trung bình tính cấp thiết đạt 4,35/5 và tính khả thi đạt 4,18/5. Mối tương quan thuận chặt chẽ khẳng định các giải pháp hoàn toàn phù hợp với điều kiện thực tiễn tại các trường trung học cơ sở huyện Thanh Sơn.

Kết luận

• Luận văn của tác giả Cao Xuân Thu đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học phát triển năng lực tự học tại trường trung học cơ sở theo chuẩn chương trình mới.
• Khảo sát thực chứng trên 112 cán bộ quản lý và giáo viên đã phản ánh bức tranh chân thực về thực trạng dạy học và những điểm nghẽn quản lý tại huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ.
• Đề xuất 5 nhóm biện pháp quản lý khoa học, có tính liên kết chặt chẽ và được 118 chuyên gia kiểm chứng với độ tin cậy và khả thi cao.
• Đóng góp luận cứ thực tiễn quan trọng giúp các cơ sở giáo dục miền núi nâng cao chất lượng dạy học đại trà mà không phụ thuộc quá mức vào nguồn lực tài chính bổ sung.
• Lộ trình triển khai khuyến nghị các trường áp dụng đồng bộ các giải pháp trong giai đoạn 2019 - 2025 nhằm đón đầu hiệu quả chương trình giáo dục phổ thông mới.

Các cấp quản lý giáo dục và nhà trường cần nhanh chóng tiếp cận, ứng dụng mô hình quản lý này để tạo bước đột phá trong nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện ngay từ hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học ở các trường THCS theo hướng phát triển năng lực tự học. Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở các trường THCS huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo hướng phát triển năng lực tự học. Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở các trường THCS huyện Thanh Sơn, tỉnh Phú Thọ theo hướng phát triển năng lực tự học. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THEO HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC TỰ HỌC CỦA HỌC SINH 1.

Tổng quan nghiên cứu vấn đề Trong xã hội ngày nay với thời kỳ cách mạng công nghệ 4.0, sự bùng nổ tri thức trong hầu khắp các lĩnh vực dẫn tới sự thay đổi các quan điểm về học tập. Do vậy con người không chỉ học tập trong một giai đoạn nhất định mà phải tiến tới học tập suốt đời, tiếp tục duy trì và phát triển khả năng hiểu biết của mình sau các bậc học bắt buộc. Do vậy, năng lực tự học là một yêu cầu quan trọng đối với sự phát triển của mỗi cá nhân. Trong mỗi nhà trường thì hoạt động dạy học là một hoạt động quan trọng, đóng vai trò chủ yếu trong việc nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, nâng cao ý thức dân tộc, tinh thần trách nhiệm với bản thân và cộng đồng, là nền tảng cho sự đổi mới và phát triển khoa học công nghệ của đất nước đồng thời có tác động mạnh mẽ đến quá trình phát triển quốc gia.

Đầu tư cho giáo dục, cho các hoạt động dạy học là đầu tư cho phát triển, tạo nên sự phát triển nhanh và bền vững cho mỗi quốc gia. Trong giáo dục thì hoạt động quản lý xuất hiện và đóng vai trò như một tất yếu khách quan nhằm tổ chức, phối hợp và điều khiển hoạt động của con người trong quá trình sinh hoạt tự vệ, lao động sản xuất, mưu sinh theo mục tiêu chung đã định. Chính vì lẽ đó mà hoạt động quản lý được hình thành cùng với sự xuất hiện của xã hội loài người. Quản lí dạy học là một trong những hoạt động quản lí chuyên biệt được nhiều nhà nghiên cứu giáo dục đề cập t trước đến nay.

Quản lí hoạt động dạy học, quản lí nhà trường là những vấn đề được nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nước hết sức quan tâm. Đặc biệt là công tác quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực tự học cho học 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] sinh là vô cùng cấp thiết. Việc chú trọng đến các biện pháp quản lí nhằm nâng cao chât lượng, hiệu quả hoạt động trong nhà trường luôn giữ một vị trí đặc biệt quan trọng. Nhiều công trình nghiên cứu của các nhà quản lí nước ngoài đã đề cập đến vấn đề cốt lõi của quản lí và quản lí hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực tự học.

Trong các công trình nghiên cứu của các tác giả như: Cômenxki, M.Kônđakôp, Xukhômlinxki, Zakharôp. Cômenxki khi đưa ra các nguyên tắc dạy học như nguyên tắc dạy học trực quan, nguyên tắc dạy học nhất quán, nguyên tắc dạy học đảm bảo tính khoa học và tính hệ thống… Qua đó thể hiện gián tiếp rằng hiệu quả của quá trình dạy học có liên quan đến chất lượng người dạy trong việc vận dụng linh hoạt, có hiệu quả các nguyên tắc dạy học. Để quản lý quá trình dạy học, Zakharôp đã rất quan tâm thu thập, phân tích những số liệu, chỉ số phản ánh tình hình giảng dạy của giáo viên, học tập của học sinh, việc phối hợp trong Ban giám hiệu nhằm giúp đỡ giáo viên tiến bộ về chuyên môn [14]. Tác giả Jonh Locke người Anh cho rằng: “Tò mò là cái lợi khí lớn nhất của tự nhiên dùng để sửa cái dốt nát của chúng ta”.

Ông cho rằng phẩm chất quan trọng nhất của tự học là người thầy phải gợi ý sự tò mò của học sinh [11]. Hay theo tác giả N.Crupxcaia đặc biệt quan tâm tới vấn đề tự học, tự nghiên cứu của học sinh: “Điều quan trọng là dạy học sinh học tập, mà không chờ dợi người khác làm điều đó thay mình. Giáo viên không chỉ làm diễn giả, học sinh không chỉ làm thính giả, không những cần dạy cho học sinh biết nghe 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] mặc dầu điều đó hoàn toàn càn thiết, mà còn cần dạy họ biết tự mình làm như, đọc, hiểu điều đã đọc kiểm tra nhiều điều bằng con đường nghiên cứu, tìm tài liệu, đánh giá tài liệu, tập hợp lựa chọn tài liệu” [5]. Hai tác giả Sharma và R.Ahmed đã nghiên cứu hoạt động tự học như là một hình thức tổ chức dạy học bằng cách dạy phương pháp tự học cho người học: Theo tác giả Sandra Kerka (1999), cho rằng quan niệm sai lầm lớn nhất đó là cố gắng để nắm bắt được bản chất của tự học trong một định nghĩa duy nhất.

Tác giả này cho rằng, cho dù có nghiên cứu hay thực hành, học cá nhân hay học theo nhóm, thì mỗi một cá nhân người học phải có phương pháp, có năng lực riêng biệt, chính sự riêng biệt ấy cho thấy năng lực tự học và việc tự học của mỗi cá nhân là hoàn toàn khác nhau. Hay theo giáo sư Richard Rmith của đại học Warwick năm 2008 trong cuốn sách “Tự học” cho rằng tự học có nghĩa là người học tự chủ. Quan điển, ý tưởng về tự chủ của người học không phải là mới, ông còn gọi thuật ngữ này với một tên gọi khác như: Cá nhân hóa, hay người học độc lập. Bên cạnh đó, với công trình nghiên cứu “Tổ chức công việc tự học của sinh viên đại học”, NXB ĐHSP Hà Nội của tác giả A.

Theo nghiên cứu của các tác giả nước ngoài cho thấy vấn đề dạy học và quản lý HĐDH theo hướng phát triển năng lực tự học cho học sinh được nghiên cứu một cách có hệ thống, những lý luận đó được đúc kết t thực ti n quản lý và thể hiện thông qua các tư tưởng triết học khác nhau, theo t ng giai đoạn phát triển lịch sử. Các nghiên cứu đó đều coi trọng vị trí của giáo dục tự học của người học. Vì thế kết quả giáo dục phụ thuộc rất nhiều vào công tác quản lý HĐDH và nhân tố người thầy cùng với khả năng tự học và sáng tạo của học sinh. 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hiện nay chúng ta đã bước sang thế kỉ 21, trong bối cảnh chung của một kỷ nguyên mới của thế giới và của mỗi quốc gia, giáo dục Việt Nam chúng ta cũng đang đứng trước những xu thế và những thách thức mới.

Vì vậy nhiều nhà khoa học Việt Nam ta thời kì hiện đại cũng đã có những công trình nghiên cứu về quản lí hoạt động dạy học và đã đạt được những thành tựu nhất định như: Nguy n Thị Mỹ Lộc, Nguy n Đức Chính, Đặng Quốc Bảo, Đặng Xuân Hải, Đặng Bá Lãm, Phạm Minh Hạc. Sự nghiệp giáo dục cần phải được toàn xã hội quan tâm, chăm lo. Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI đã ban hành Nghị quyết số 29-NQ TW về việc đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo đã đặt ra mục tiêu đến năm 2030: "Tạo chuyển biến căn bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục, đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân. Giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả năng sáng tạo của mỗi cá nhân, chú trọng phát triển năng lực toàn diện cho học sinh” [1, tr.

Người học muốn phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất khả năng sáng tạo thì cần phải có năng lực tự học. Quản lý hoạt động dạy học là một trong những vấn đề rất quan trọng, được coi là tiêu điểm của các nhà trường và được đề cập trong các tài liệu bồi dưỡng cho cán bộ quản lý giáo dục các cấp. Các công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học cũng được công bố trong các cuốn sách, các bài báo trong các tạp chí. Một trong những nhà nghiên cứu về tự học tích cực nhất phải kể đến đó là tác giả Nguy n Cảnh Toàn.

Những công trình nghiên cứu của ông ra đời nhằm thuyết phục giáo viên ở các cấp học, bậc học thay đổi cách dạy của mình nhằm phát triển khả năng tự học cho học sinh ở mức độ tối đa. Để hiểu sâu hơn vào bản chất của vấn đề tự học trên cơ sở tâm lí học và giáo dục học, đã có rất nhiều nghiên cứu của tác giả như: Tác giả Thái Duy 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tuyên với “Bồi dưỡng năng lực tự học cho học sinh”, tác giả Nguy n Kỳ với việc nghiên cứu “Biến quá trình dạy học thành quá trình tự học. Luận văn thạc sỹ Quản lý Giáo dục, Đại học sư phạm Thái Nguyên của tác giả Triệu văn Hải (2016), Quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực tự học ở các trường THPT huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc. Trong luận văn, tác giả đã đề xuất được 6 biện pháp quản lý hoạt động dạy học ở các trường THPT trên địa bàn theo hướng phát triển năng lực người học nhằm nâng cao chất lượng dạy học đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay [dẫn theo 22].

Các công trình nghiên cứu còn được thể hiện trong các đề tài luận văn, luận án quản lý giáo dục như : - Luận văn thạc sĩ Quản lý giáo dục - Trường Đại học Giáo dục của tác giả Đỗ Ngọc Thạch, Biện pháp quản lí hoạt động dạy hoc các trường trung học phổ thông Huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên đáp ứng yêu cầu phân ban,. - Luận văn thạc sĩ Quản lý giáo dục, Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc Gia Hà Nội của Vũ Anh Tuấn (2016), Quản lí hoạt động dạy hoc theo hướng phân hóa ở trường trung học phổ thông Kẻ Sặt, Huyện Gia Bình, tỉnh Hải Dương. Mặc dù có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý hoạt động dạy học, song có rất ít đề tài nghiên cứu về quản lí hoạt động dạy học theo hướng tiếp cận năng lực, đặc biệt là năng lực tự học. Xét thấy việc quản lý dạy học theo hướng tiếp cận năng lực là rất cần thiết trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay.