Nâng cao quản lý hoạt động dạy học tại THPT Phan Đình Giót, Điện Biên Phủ

Luận văn thạc sĩ phân tích quản lý dạy học tại trường trung học phổ thông Phan Đình Giót, thành phố Điện Biên Phủ, theo hướng phát triển năng lực.

• Tác giả: Phạm Thị Hà
• Người hướng dẫn: PGS. Đặng Xuân Hải
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý hoạt động dạy học ở trường trung học phổ thông Phan Đình Giót
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Điện Biên Phủ

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
• 1.1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.2. Một số nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.3. Một số nghiên cứu ở trong nước
• 1.4. Các khái niệm cơ bản
• 1.4.1. Quản lý và chức năng của quản lý
• 1.4.2. Quản lý giáo dục
• 1.4.3. Quản lý nhà trường
• 1.4.4. Hoạt động dạy học
• 1.5. Một số vấn đề lý luận về hoạt động học tập ở trường THPT
• 1.5.1. Bản chất của hoạt động học
• 1.5.2. Hình thành hành động học
• 1.5.3. Một số quan niệm hiện nay về hoạt động dạy học trong nhà trường
• 1.5.4. Những hình thức hoạt động học tập của học sinh
• 1.6. Một số vấn đề lý luận về quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT
• 1.7. Nhiệm vụ quyền hạn của Hiệu trưởng và của giáo viên THPT
• 1.8. Nội dung cụ thể của quản lí hoạt động dạy học ở một nhà trường
• 1.9. Đặc điểm quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực
• 1.10. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THPT PHAN ĐÌNH GIÓT - THÀNH PHỐ ĐIỆN BIÊN PHỦ
• 2.1. Khái quát về đặc điểm kinh tế, xã hội và giáo dục thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên
• 2.1.1. Một số nét về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của thành phố Điện Biên Phủ
• 2.1.2. Khái quát về giáo dục của thành phố Điện Biên Phủ
• 2.1.3. Một số nét về trường THPT Phan Đình Giót - thành phố Điện Biên Phủ - tỉnh Điện Biên
• 2.2. Quá trình và nội dung khảo sát
• 2.3. Thực trạng hoạt động dạy học và QL hoạt động dạy học ở trường THPT Phan Đình Giót - thành phố Điện Biên Phủ
• 2.3.1. Thực trạng hoạt động dạy học của giáo viên
• 2.3.2. Thực trạng ứng dụng CNTT và các PTDH - TBDH hiện đại
• 2.3.3. Thực trạng kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh
• 2.3.4. Thực trạng bồi dưỡng và tự bồi dưỡng của giáo viên
• 2.3.5. Đánh giá thực trạng dạy học và QL dạy học ở trường THPT Phan Đình Giót - thành phố Điện Biên Phủ
• 2.3.5.1. Mặt tích cực
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở TRƯỜNG THPT PHAN ĐÌNH GIÓT - THÀNH PHỐ ĐIỆN BIÊN PHỦ THEO HƯỚNG TIẾP CẬN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
• 3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp
• 3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ
• 3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả
• 3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi
• 3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn
• 3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính bền vững
• 3.2. Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tại trường THPT Phan Đình Giót - thành phố Điện Biên Phủ theo hướng tiếp cận phát triển năng lực
• 3.2.1. Biện pháp 1: Bồi dưỡng năng lực dạy học cho đội ngũ giáo viên để họ có thể thực hiện được dạy học hướng vào năng lực cho học sinh
• 3.2.2. Biện pháp 2: Tăng cường chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực học sinh
• 3.2.3. Biện pháp 3: Đổi mới việc kiểm tra, đánh giá nhằm thúc đẩy hoạt động tự học của học sinh
• 3.2.4. Biện pháp 4: Tăng cường quản lý nề nếp, kỷ cương trong dạy và học
• 3.2.5. Biện pháp 5: Bảo đảm tốt hơn các điều kiện cho hoạt động dạy học nói chung và tự học của học sinh nói riêng. Tăng cường quản lý công tác tự học, tự bồi dưỡng, nghiên cứu của giáo viên
• 3.3. Tiểu kết chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về quản lý dạy học tại THPT Phan Đình Giót

Quản lý dạy học tại trường THPT Phan Đình Giót đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng giáo dục. Trường không chỉ chú trọng đến việc truyền đạt kiến thức mà còn phát triển năng lực cho học sinh. Việc quản lý hiệu quả các hoạt động dạy học sẽ giúp học sinh phát huy tối đa khả năng của mình.

1.1. Đặc điểm của trường THPT Phan Đình Giót

Trường THPT Phan Đình Giót nằm tại thành phố Điện Biên Phủ, có cơ sở vật chất hiện đại và đội ngũ giáo viên giàu kinh nghiệm. Đặc điểm này tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai các phương pháp dạy học mới.

1.2. Vai trò của quản lý trong giáo dục

Quản lý giáo dục không chỉ là việc tổ chức, điều hành mà còn là việc định hướng phát triển năng lực cho học sinh. Điều này giúp tạo ra môi trường học tập tích cực và hiệu quả.

II. Những thách thức trong quản lý dạy học tại THPT Phan Đình Giót

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc quản lý dạy học, nhưng trường THPT Phan Đình Giót vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề này cần được nhận diện và giải quyết kịp thời để nâng cao chất lượng giáo dục.

2.1. Khó khăn trong việc áp dụng công nghệ thông tin

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận kiến thức của học sinh. Cần có các biện pháp hỗ trợ để giáo viên và học sinh làm quen với công nghệ.

2.2. Đánh giá kết quả học tập chưa hiệu quả

Hệ thống đánh giá kết quả học tập hiện tại chưa phản ánh đúng năng lực của học sinh. Cần có sự đổi mới trong phương pháp đánh giá để khuyến khích học sinh tự học và phát triển năng lực.

III. Phương pháp quản lý dạy học hiệu quả tại THPT Phan Đình Giót

Để nâng cao chất lượng dạy học, trường THPT Phan Đình Giót cần áp dụng các phương pháp quản lý hiệu quả. Những phương pháp này không chỉ giúp cải thiện chất lượng giáo dục mà còn phát triển năng lực cho học sinh.

3.1. Bồi dưỡng năng lực cho giáo viên

Đào tạo và bồi dưỡng năng lực cho giáo viên là yếu tố then chốt. Giáo viên cần được trang bị kiến thức và kỹ năng để áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại.

3.2. Đổi mới phương pháp dạy học

Cần áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình học tập. Điều này giúp học sinh phát triển tư duy và khả năng tự học.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu tại THPT Phan Đình Giót

Việc áp dụng các biện pháp quản lý dạy học tại trường THPT Phan Đình Giót đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Những kết quả này không chỉ thể hiện qua thành tích học tập mà còn qua sự phát triển toàn diện của học sinh.

4.1. Kết quả học tập của học sinh

Kết quả học tập của học sinh đã có sự cải thiện rõ rệt. Tỷ lệ học sinh đạt học lực khá, giỏi tăng lên đáng kể, cho thấy hiệu quả của các biện pháp quản lý.

4.2. Phát triển kỹ năng mềm cho học sinh

Ngoài kiến thức chuyên môn, trường cũng chú trọng đến việc phát triển kỹ năng mềm cho học sinh thông qua các hoạt động ngoại khóa và dự án học tập.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho quản lý dạy học tại THPT Phan Đình Giót

Quản lý dạy học tại trường THPT Phan Đình Giót cần tiếp tục được cải tiến và đổi mới. Hướng phát triển tương lai sẽ tập trung vào việc nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển năng lực cho học sinh.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Trường sẽ tiếp tục đầu tư vào cơ sở vật chất và công nghệ thông tin, đồng thời nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên để đáp ứng yêu cầu giáo dục hiện đại.

5.2. Tăng cường hợp tác với cộng đồng

Hợp tác với các tổ chức, doanh nghiệp và cộng đồng sẽ giúp trường có thêm nguồn lực và cơ hội để phát triển, từ đó nâng cao chất lượng giáo dục.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam, việc nâng cao chất lượng dạy và học ở bậc Trung học Phổ thông (THPT) được xem là nhiệm vụ trọng tâm nhằm phát triển nguồn nhân lực phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Thành phố Điện Biên Phủ, với đặc điểm kinh tế - xã hội đa dạng và sự phát triển giáo dục ổn định, là địa bàn nghiên cứu điển hình cho việc quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh. Trường THPT Phan Đình Giót, với quy mô 27 lớp, 757 học sinh và đội ngũ 76 cán bộ giáo viên, đã đạt nhiều thành tích nổi bật như tỷ lệ học sinh đỗ tốt nghiệp từ 80% đến 97%, tỷ lệ học sinh đỗ đại học đạt khoảng 7%, cao đẳng 28%, trung cấp nghề 60%. Tuy nhiên, việc quản lý hoạt động dạy học tại trường vẫn còn nhiều hạn chế trong việc phát triển năng lực học sinh.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm khảo sát thực trạng quản lý hoạt động dạy học tại trường THPT Phan Đình Giót trong giai đoạn 2012-2015, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý hiệu quả theo hướng phát triển năng lực học sinh. Nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá các hoạt động dạy học, phương pháp giảng dạy, kiểm tra đánh giá, ứng dụng công nghệ thông tin và bồi dưỡng giáo viên. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển toàn diện phẩm chất và năng lực học sinh, đồng thời góp phần hoàn thiện công tác quản lý giáo dục tại các trường THPT trên địa bàn thành phố Điện Biên Phủ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết quản lý giáo dục và phát triển năng lực học sinh. Trước hết, khái niệm quản lý được hiểu là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến khách thể nhằm đạt được mục tiêu đề ra. Quản lý giáo dục là sự tác động có tổ chức, định hướng của nhà quản lý nhằm vận hành hệ thống giáo dục theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, tập trung vào quá trình dạy học và giáo dục.

Lý thuyết phát triển năng lực được tiếp cận như một tổ hợp các phẩm chất cá nhân, kiến thức, kỹ năng và thái độ được vận dụng linh hoạt để thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ học tập. Năng lực không chỉ là tri thức và kỹ năng mà còn là khả năng vận dụng trong các tình huống thực tiễn, góp phần hình thành nhân cách và phẩm chất toàn diện cho học sinh. Việc phát triển năng lực học sinh đòi hỏi đổi mới phương pháp dạy học, kiểm tra đánh giá và quản lý hoạt động dạy học theo hướng lấy học sinh làm trung tâm.

Các khái niệm chính bao gồm: quản lý hoạt động dạy học, năng lực sư phạm của giáo viên, phát triển năng lực học sinh, phương pháp dạy học tích cực, kiểm tra đánh giá năng lực, và quản lý nhà trường theo hệ thống.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống, lịch sử - logic và thực tiễn nhằm phân tích mối quan hệ giữa quản lý hoạt động dạy học và phát triển năng lực học sinh tại trường THPT Phan Đình Giót. Nguồn dữ liệu chính bao gồm khảo sát thực trạng qua phiếu điều tra với 11 cán bộ quản lý, 45 giáo viên và 75 học sinh, cùng các báo cáo, tài liệu của nhà trường và ngành giáo dục địa phương.

Phương pháp phân tích dữ liệu kết hợp thống kê mô tả (tỷ lệ phần trăm, hệ số) và phân tích định tính nhằm đánh giá thực trạng, ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân. Cỡ mẫu được lựa chọn dựa trên tính đại diện và khả năng thu thập thông tin đầy đủ, phản ánh chính xác thực trạng quản lý hoạt động dạy học trong giai đoạn 2012-2015. Quá trình nghiên cứu diễn ra trong khoảng thời gian từ năm 2012 đến 2015, tập trung tại trường THPT Phan Đình Giót, thành phố Điện Biên Phủ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học còn nhiều hạn chế: Khoảng 27 lớp với 757 học sinh được quản lý bởi 76 cán bộ giáo viên, trong đó 62 người có trình độ đại học và 10 thạc sĩ. Tỷ lệ học sinh đỗ tốt nghiệp đạt từ 80% đến 97%, tuy nhiên việc quản lý nội dung chương trình, phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá chưa đồng bộ, chưa thực sự phát huy hiệu quả phát triển năng lực học sinh.

2. Phương pháp dạy học và ứng dụng công nghệ thông tin còn hạn chế: Chỉ khoảng 45% giáo viên thường xuyên đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực, trong khi việc ứng dụng thiết bị dạy học hiện đại và công nghệ thông tin mới đạt khoảng 30%. Việc kiểm tra, đánh giá chủ yếu tập trung vào kiểm tra kiến thức, chưa đánh giá toàn diện năng lực vận dụng của học sinh.

3. Bồi dưỡng và tự bồi dưỡng giáo viên chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới: Khoảng 40% giáo viên tham gia các lớp bồi dưỡng chuyên môn theo hướng phát triển năng lực, nhưng chưa có hệ thống bồi dưỡng thường xuyên và đánh giá chuẩn nghề nghiệp một cách thực chất. Điều này ảnh hưởng đến năng lực sư phạm và khả năng tổ chức hoạt động dạy học đổi mới.

4. Quản lý nề nếp, kỷ cương và tự học của học sinh còn nhiều khó khăn: Tỷ lệ học sinh bỏ học dưới 1%, tỷ lệ chuyển lớp trên 97%, nhưng việc quản lý hoạt động tự học và tự bồi dưỡng của học sinh chưa được quan tâm đúng mức, ảnh hưởng đến hiệu quả phát triển năng lực cá nhân.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy quản lý hoạt động dạy học tại trường THPT Phan Đình Giót đang trong quá trình chuyển đổi từ quản lý hành chính sang quản lý chất lượng, tập trung phát triển năng lực học sinh. Tuy nhiên, việc thực hiện còn nhiều khó khăn do hạn chế về nguồn lực, trình độ đội ngũ giáo viên và phương pháp quản lý chưa đồng bộ.

So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, việc phát triển năng lực học sinh đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa quản lý nhà trường, đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá. Các nhà quản lý cần tăng cường chỉ đạo đổi mới sinh hoạt chuyên môn, tổ chức dự giờ thăm lớp, rút kinh nghiệm và bồi dưỡng giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ học sinh đỗ tốt nghiệp, biểu đồ mức độ ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy, bảng phân tích kết quả khảo sát ý kiến giáo viên và học sinh về phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá. Những biểu đồ này giúp minh họa rõ nét các điểm mạnh và hạn chế trong quản lý hoạt động dạy học, từ đó làm cơ sở đề xuất giải pháp phù hợp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường bồi dưỡng năng lực dạy học cho đội ngũ giáo viên: Tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng chuyên sâu về phương pháp dạy học tích cực, phát triển năng lực học sinh, ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy. Mục tiêu nâng tỷ lệ giáo viên áp dụng phương pháp đổi mới lên trên 70% trong vòng 2 năm. Chủ thể thực hiện: Ban giám hiệu phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo.

2. Đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá: Xây dựng kế hoạch chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học theo hướng lấy học sinh làm trung tâm, tăng cường kiểm tra đánh giá năng lực vận dụng kiến thức, giảm thiểu kiểm tra trí nhớ. Thời gian thực hiện trong năm học tiếp theo, với sự giám sát của tổ chuyên môn và Ban giám hiệu.

3. Tăng cường quản lý nề nếp, kỷ cương trong dạy và học: Xây dựng quy chế quản lý chặt chẽ về giờ giấc, thái độ học tập, tự học của học sinh; phối hợp với giáo viên chủ nhiệm và phụ huynh để nâng cao ý thức học tập. Mục tiêu giảm tỷ lệ học sinh bỏ học xuống dưới 0,5% trong 1 năm học.

4. Bảo đảm điều kiện vật chất và hỗ trợ tự học: Đầu tư trang thiết bị dạy học hiện đại, mở rộng thư viện, phòng học bộ môn và không gian tự học cho học sinh. Đồng thời, tăng cường quản lý và khuyến khích hoạt động tự học, tự bồi dưỡng của giáo viên và học sinh. Thời gian thực hiện trong 3 năm, phối hợp giữa nhà trường và các cấp quản lý giáo dục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Hiệu trưởng và Ban giám hiệu các trường THPT: Nghiên cứu giúp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học, đổi mới phương pháp giảng dạy và kiểm tra đánh giá theo hướng phát triển năng lực học sinh.

2. Giáo viên bộ môn và giáo viên chủ nhiệm: Tham khảo các biện pháp đổi mới phương pháp dạy học, tổ chức hoạt động học tập và kiểm tra đánh giá nhằm phát triển năng lực học sinh một cách toàn diện.

3. Cán bộ quản lý giáo dục tại Sở và Phòng Giáo dục: Áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, kế hoạch bồi dưỡng giáo viên và chỉ đạo đổi mới quản lý hoạt động dạy học trên địa bàn.

4. Nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Quản lý giáo dục: Tài liệu tham khảo quý giá về cơ sở lý luận, phương pháp nghiên cứu và thực trạng quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực tại trường THPT.

Câu hỏi thường gặp

1. Quản lý hoạt động dạy học theo hướng phát triển năng lực là gì?
   Là quá trình tổ chức, điều hành các hoạt động dạy và học nhằm phát huy tối đa năng lực tư duy, kỹ năng thực hành và phẩm chất của học sinh, thay vì chỉ tập trung truyền đạt kiến thức.

2. Tại sao cần đổi mới phương pháp dạy học ở trường THPT?
   Đổi mới giúp học sinh chủ động, sáng tạo trong học tập, phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề và vận dụng kiến thức vào thực tiễn, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và phát triển xã hội.

3. Các biện pháp quản lý nào hiệu quả để phát triển năng lực học sinh?
   Bao gồm bồi dưỡng giáo viên, đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá, tăng cường quản lý nề nếp học tập, cải thiện điều kiện vật chất và khuyến khích tự học.

4. Làm thế nào để đánh giá năng lực học sinh một cách khách quan?
   Sử dụng đa dạng hình thức kiểm tra, đánh giá quá trình và kết quả học tập, tập trung vào khả năng vận dụng kiến thức, kỹ năng thực hành và giải quyết tình huống thực tế.

5. Vai trò của công nghệ thông tin trong quản lý hoạt động dạy học?
   Công nghệ giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy, hỗ trợ quản lý thông tin học sinh, tạo môi trường học tập tương tác và phát triển kỹ năng công nghệ cho học sinh.

Kết luận

• Quản lý hoạt động dạy học tại trường THPT Phan Đình Giót còn nhiều hạn chế trong việc phát triển năng lực học sinh, đặc biệt về đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá.
• Đội ngũ giáo viên cần được bồi dưỡng chuyên môn thường xuyên, nâng cao năng lực sư phạm và ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy.
• Quản lý nề nếp học tập, tự học của học sinh cần được tăng cường để phát huy tối đa năng lực cá nhân.
• Đề xuất các biện pháp quản lý đồng bộ, khả thi nhằm nâng cao chất lượng dạy học và phát triển năng lực học sinh trong giai đoạn 2016-2018.
• Kêu gọi các nhà quản lý giáo dục, hiệu trưởng và giáo viên cùng phối hợp thực hiện các giải pháp để nâng cao hiệu quả giáo dục tại trường THPT Phan Đình Giót và các trường THPT khác trên địa bàn.

Hãy bắt đầu áp dụng các biện pháp quản lý đổi mới ngay hôm nay để góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và phát triển toàn diện năng lực học sinh!

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận của việc quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT Phan Đình Giót - thành phố Điện Biên Phủ Chương 3: Quản lý hoạt động dạy học ở trường THPT Phan Đình Giót, thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên theo hướng tiếp cận phát triển năng lực 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề Trong nhà trường dạy học là hoạt động giữ vị trí trung tâm, chi phối mọi hoạt động khác và quyết định chất lượng giáo dục. Hoạt động dạy học bao gồm hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của trò. Hai hoạt động này song song tồn tại và phát triển trong cùng một quá trình thống nhất.

Ở các lĩnh vực quản lý, quản lý giáo dục, quản lý trường học, quản lý quá trình sư phạm, dạy học, quản lý hoạt động dạy học đã có nhiều công trình nghiên cứu, tuy nhiên hướng nghiên cứu theo định hướng phát triển năng lực học sinh là chưa nhiều, trong khi đây là một trong những yêu cầu cần thiết nhất của kết quả đào tạo theo định hướng đổi mới. Một số nghiên cứu ở nước ngoài Quản lý hoạt động dạy học thực chất là quản lý hoạt động học tập của học sinh và quản lý hoạt động dạy của giáo viên. Học sinh là chủ thể hoạt động học tập. Tinh thần, thái độ, động cơ, phương pháp học tập quyết định trực tiếp kết quả học tập của người học.

Các nhà nghiên cứu quản lý giáo dục Xô Viết trong những công trình nghiên cứu của mình đã cho rằng:“Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào công việc tổ chức đúng đắn và hợp lý công tác hoạt động dạy học và học tập”[15].Saxerđôtôp đi sâu nghiên cứu lãnh đạo công tác dạy học, giáo dục trong nhà trường và xem đây là khâu then chốt trong hoạt động quản lý của người làm công tác quản lý giáo dục[15]. John Dewey (1859-1925), nhà sư phạm người Mỹ nổi tiếng đầu thế kỷ XX đã đưa ra một phương hướng canh tân giáo dục, ông yêu cầu bổ sung vào vốn tri thức của học sinh những tri thức ngoài sách giáo khoa và lời giảng của giảng viên, đề cao hoạt động đa dạng của học sinh, đặc biệt là hoạt động thực 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Ông viết: Học sinh là mặt trời, xung quanh nó quy tụ mọi phương tiện giáo dục, nói không phải là dạy, nói ít hơn, chú ý nhiều đến việc tổ chức hoạt động của học sinh. Vào thập niên 30 của thế kỷ XX, nhà giáo dục nổi tiếng người Nhật Bả n Tsunesaburo Makiguchi (1871-1944) đã nhấn mạnh: “Giáo viên không bao giờ học thay cho học viên mà học viên phải tự mình học lấy.

Nói khác đi, dù giáo viên có làm gì đi nữa thì mọi tri thức truyền thụ vẫn không có giá trị nếu họ không làm cho học sinh tự mình kiểm nghiệm và thực nghiệm những tri thức đó” [31]. Xukhômlinxki (1918-1970), Nhà sư phạm Xô Viết, Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học giáo dục Liên Xô, đã vận dụng lý luận, kinh nghiệm giáo dục xã hội chủ nghĩa vào hoàn cảnh cụ thể, đào tạo ra nhiều học trò, đóng góp nhiều lý luận, kinh nghiệm giáo dục thế hệ trẻ Xô Viết. Ông có nhiều kinh nghiệm giải quyết mối quan hệ giữa quá trình giáo dục và tự giáo dục, chủ động tác động của nhà sư phạm với chủ động, tự quản rèn luyện của học sinh và tập thể học sinh, giải quyết hợp lý giữa giáo dục tập thể và giáo dục cá nhân. Ông cũng có nhiều kinh nghiệm trong việc phối hợp các lực lượng giáo dục xã hội, tự nhiên vào quá trình giáo dục thế hệ trẻ.

Những tác phẩm giáo dục chủ yếu: “Giáo dục con người chân chính như thế nào”, “Giáo dục cộng sản đối với lao động” v. Vấn đề quản lý quá trình sư phạm, dạy học, quản lý hoạt động dạy học đã có nhiều công trình nghiên cứu trên các khía cạnh khác nhau. Một số nghiên cứu ở trong nước Đã có một số tác giả nghiên cứu về năng lực, hình thành năng lực. Khi nghiên cứu về NL của người thầy giáo, Phạm Minh Hạc cho rằng: sự thành công trong việc dạy học và giáo dục học sinh đòi hỏi người thầy giáo phải có thế giới quan tiên tiến, phẩm chất đạo đức cao quý, trình độ tri thức, kỹ năng kỹ xảo nghề nghiệp cao, trình độ văn hoá chung và xu hướng sư phạm.

Ngoài ra, còn cần một số đặc điểm tâm lý đặc trưng của nhân cách về mặt trí tuệ, 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] tình cảm và ý chí. Các đặc điểm này có liên quan mật thiết với nhau, tạo thành một thể thống nhất, phù hợp với yêu cầu của hoạt động sư phạm, quyết định kết quả của hoạt động đó và chúng chính là các thành tố trong cấu trúc của NLSP. Ông khẳng định: NL là một tổ hợp đặc điểm tâm lý của một con người (còn gọi là tổ hợp thuộc tính tâm lý của một nhân cách), tổ hợp này vận hành theo mục đích, tạo ra kết quả của một hoạt động nào đấy. NL là những đặc điểm tâm lý cá biệt tạo thành điều kiện, quy định tốc độ, chiều sâu, cường độ của việc tác động của con người vào đối tượng lao động, nghĩa là quy định chất lượng của hoạt động.

Phạm Minh Hạc cũng chỉ ra mối quan hệ giữa NL và tri thức, KN, kỹ xảo. Theo ông: tri thức, KN, kỹ xảo là chất liệu để tạo thành NL tương ứng. Không có tri thức, KN, kỹ xảo thì không có NL, tuy chúng không đồng nhất với nhau. Nhóm tác giả Nguyễn Kế Hào, Nguyễn Hữu Dũng chia NLSP thành các nhóm: nhóm NL chẩn đoán, nhóm NL đáp ứng, nhóm NL đánh giá, nhóm NL thiết lập mối quan hệ với người khác, nhóm NL triển khai chương trình dạy học, nhóm NL đáp ứng trách nhiệm với xã hội.

Tuy nhiên, các tác giả này chưa chỉ ra mỗi nhóm NL kể trên gồm những NL cụ thể nào, cấu trúc của từng NL ra sao. Theo Trần Trọng Thủy và Nguyễn Quang Uẩn, Nguyễn Xuân Thức thì năng lực là một thành tố cấu tạo nên nhân cách. NL là tổ hợp các thuộc tính tâm lý độc đáo của cá nhân, phù hợp với những yêu cầu của một hoạt động nhất định, đảm bảo cho hoạt động đó có kết quả. NL của mỗi người không ai giống ai, không bao giờ lặp lại cả về số lượng và chất lượng.

Các tác giả này đã chia ra 3 mức độ biểu hiện của năng lực là năng lực, tài năng và thiên tài. Các tác giả Trần Trọng Thủy và Nguyễn Quang Uẩn, Nguyễn Xuân Thức và Đinh Văn Vang cho rằng giữa năng lực và tri thức, kỹ năng, kỹ xảo quan hệ chặt chẽ với nhau. Cùng với năng lực thì tri thức, KN, kỹ xảo thích hợp cũng rất cần thiết cho việc thực hiện có kết quả một hoạt động. Có tri 10 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] thức, KN, kỹ xảo trong một lĩnh vực nào đó là điều kiện cần thiết để có NL trong lĩnh vực này.

Ngược lại, NL góp phần làm cho việc tiếp thu tri thức, hình thành KN, kỹ xảo tương ứng với lĩnh vực của NL được nhanh chóng và dễ dàng hơn. Trần Bá Hoành định nghĩa: NL người giáo viên là khả năng thực hiện các hoạt động dạy học/giáo dục với chất lượng cao. Kỹ năng có tính cụ thể, riêng lẻ. NL có tính tổng hợp, khái quát.

Kỹ năng và NL đều là sản phẩm của quá trình đào tạo, rèn luyện. Kỹ năng đạt đến mức thành thạo thì thành kỹ xảo. NL đạt đến mức cao được xem là tinh thông nghề nghiệp. Trần Bá Hoành khẳng định, lao động sư phạm mang tính sáng tạo.

Mỗi GV phải biết lựa chọn, vận dụng phối hợp các KN thích hợp để hoàn thành mỗi nhiệm vụ dạy học/giáo dục xác định trong hoàn cảnh xác định mới có thể thành công. Có thể xác định các NL của GV gồm: NL chẩn đoán nhu cầu và đặc điểm đối tượng DH/GD, năng lực thiết kế hoạt động DH/GD, năng lực tổ chức thực hiện kế hoạch DH/GD, năng lực giám sát, đánh giá kết quả các hoạt động DH/GD, năng lực giải quyết những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn DH/GD. Ngày nay, thầy giáo có uy tín phải là người có đức và có tài, có năng lực hành động; uy tín của người thầy thì dù ở thời đại nào cũng là đòi hỏi cao nhất của của sự nghiệp “trồng người”. Chỉ có nhà giáo dục có uy tín mới thực sự xứng đáng với sự tin yêu, kính trọng của xã hội, của các thế hệ học trò.

Năng lực của giáo viên là điều kiện tiên quyết để phát triển năng lực học sinh. Qua nghiên cứu một số luận văn thạc sỹ trong nước chưa thấy tác giả nào đi sâu nghiên cứu về QLHĐHT của học sinh THPT. Từ thực tiễn giáo dục và tiếp xúc nhiều đối tượng học sinh THPT, người viết nhận thấy trong công tác quản lý, giáo dục và công tác giảng dạy của các nhà trường cũng còn nhiều tồn tại thiếu sót. Từ những tiếp thu lý luận về giáo dục, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường, kết hợp với học tập kinh nghiệm quản lý của các đơn vị khác, chúng tôi quyết định thực hiện một số giải pháp về quản lý hoạt động học tập bước đầu đã có kết quả khả quan.

Vấn đề quản lý quá trình sư phạm, dạy học, 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] quản lý hoạt động dạy học đã có nhiều luận văn và luận án khoa học giáo dục nghiên cứu. Các khái niệm cơ bản 1. Quản lý và chức năng của quản lý Theo Từ điển Tiếng Việt thông dụng (NXB Giáo dục, 1998) thuật ngữ quản lý được định nghĩa là: “Tổ chức, điều khiển hoạt động của một đơn vị, cơ quan”. Các nhà nghiên cứu từ các góc độ tiếp cận khác nhau đã đưa ra các khái niệm khác nhau: Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang thì: “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể người lao động nói chung là khách thể quản lý nhằm thực hiện được mục tiêu dự kiến”[26,tr.

Theo quan điểm điều khiển học: Quản lý là quá trình điều khiển của chủ thể quản lý đối với đối tượng quản lý để đạt được mục tiêu đã định. Theo quan điểm kinh tế học: Quản lý là sự tính toán, sử dụng hợp lý các nguồn lực nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra.