Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý dạy học 2 buổi/ngày ở trường tiểu học. Chương 2: Thực trạng công tác quản lý dạy học 2 buổi/ngày tại các trường tiểu học huyện Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc. Chương 3: Các biện pháp quản lý dạy học 2 buổi/ngày tại các trường tiểu học huyện Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc. 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC 2 BUỔI/NGÀY Ở TRƢỜNG TIỂU HỌC 1.
Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Ở ngoài nước Các nhà lãnh đạo, các nhà nghiên cứu của nhiều quốc gia trên thế giới đều nhất trí cho rằng: Giáo dục chính là động lực để phát triển kinh tế - xã hội, nguồn lực con người chính là tài sản quyết định cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Trong những công trình nghiên cứu, các nhà nghiên cứu giáo dục Nga khẳng định rằng: Kết quả toàn bộ hoạt động quản lý của quản lý nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào việc tổ chức đúng đắn hoạt động giảng dạy của đội ngũ giáo viên. Saxerđôtôp đi sâu nghiên cứu lãnh đạo công tác giảng dạy, giáo dục trong nhà trường, các ông cho đây là khâu then chốt trong hoạt động quản lý của lãnh đạo nhà trường.
Hình thức hoạt động dạy học 2 buổi/ngày đã có cách đây khá lâu ở nhiều nước trên thế giới, như châu Âu, châu Mỹ và ngay cả các nước trong khu vực châu Á như: Nhật Bản, Hàn Quốc, Sinhgapore, Thái Lan, Trung Quốc,… cũng áp dụng đại trà và có hiệu quả. Ở trong nước Trong tiến trình lãnh đạo, Đảng và Nhà nước đã quan tâm và tạo ra nhận thức đúng đắn về vai trò của giáo dục đối với sự phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Nghị quyết Trung Ương II khóa VIII của Đại hội đại biểu Đảng Cộng sản Việt Nam xác định “Cùng với khoa học và công nghệ giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu” [1, tr. Bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, giáo dục và đào tạo trở thành một 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com trong những nhân tố có ý nghĩa quyết định tới tốc độ và quy mô phát triển.
Như vậy, Đảng và Nhà nước đã coi giáo dục là “quốc sách hàng đầu” toàn xã hội có ý thức chăm lo cho giáo dục, vì giáo dục đã tạo nên nguồn lực con người phục vụ cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lê nin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm kim chỉ nam cho các nhà khoa học Việt Nam tiếp cận quản lý giáo dục, quản lý trường học, quản lý hoạt động dạy học. Bằng sự tổng hòa các tri thức của Quản lý giáo dục, Giáo dục học, Tâm lý học, Xã hội học, Kinh tế học,… Ở Việt Nam nhiều nhà sư phạm đã đi sâu nghiên cứu một cách toàn diện về vai trò, vị trí, nhiệm vụ, tổ chức quá trình dạy học, thấy được việc nâng cao chất lượng dạy học trên lớp sẽ quyết định chất lượng dạy học. Những ưu điểm, nhược điểm của quá trình dạy học trên lớp và nhận thức đúng về bản chất quá trình dạy học, mối quan hệ giữa hoạt động dạy và hoạt động học, vai trò của người dạy và người học, sự đổi mới hiện nay về giáo dục, đổi mới nội dung và những biện pháp tổ chức dạy học trên lớp, trang thiết bị cơ sở vật chất phục vụ cho dạy học.
Biện pháp quản lý hoạt động dạy học trên lớp. Các nhà khoa học đã thể hiện trong các công trình nghiên cứu của mình một cách khoa học về các khái niệm quản lý, quản lý giáo dục, quản lý trường học, quản lý hoạt động dạy học cùng các chức năng, nguyên tắc, phương pháp quản lý,… Đó là các công trình khoa học, các tác phẩm, bài viết của các tác giả GS Hà Thế Ngữ (1929 – 1990), Đặng Vũ Hoạt, Nguyễn Lân, Nguyễn Cảnh Toản, Nguyễn Quang Uẩn, Đặng Quốc Bảo, Hồ Ngọc Đại, Bùi Minh Hiền, Trần Kiểm, Trần Quốc Thành, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Trọng Hậu, Nguyễn Quốc Chí,… Các kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học giáo dục đã đem lại cho chúng ta những tri thức về phương pháp luận nghiên cứu có giá trị cao trong quản lý giáo dục và quản lý hoạt động dạy học. Để giải quyết từng bước cho chất lượng thực chất của giáo dục nước ta, ngành giáo dục và đào tạo đã triển khai cuộc vận động lớn về việc “Nói 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com không với tiêu cực và bệnh thành tích trong giáo dục” nhằm lập lại kỷ cương trong dạy học, phát huy niềm tự hào và tự trọng nghề nghiệp của mỗi thầy giáo cô giáo, khẳng định trách nhiệm và sứ mạng vẻ vang của ngành giáo dục, của mỗi nhà trường, của các thầy cô giáo trong việc tạo ra nguồn nhân lực cho đất nước. Ở nước ta, với bậc tiểu học, việc chỉ đạo dạy học 2 buổi/ngày đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo cụ thể hóa trong từng giai đoạn.
Tức là có chỉ đạo, có tổ chức thực hiện thống nhất trong cả nước. Dạy học 2 buổi/ngày ở trường tiểu học cũng là một trong các tiêu chí đánh giá của trường tiểu học đạt chuẩn Quốc gia, phổ cập giáo dục tiểu học và phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi, kiểm định chất lượng trường tiểu học các cấp độ,… Về vấn đề này đã có một số công trình nghiên cứu khoa học, những hội thảo, tham luận, đề cập đến về dạy học 2 buổi/ngày đối với tiểu học, trung học cơ sở như: 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc Quản lý Trường tiểu học 2 buổi/ngày ở Nga Sơn – Thanh Hóa của tác giả Trần Công Định. Một số biện pháp quản lý con người của hiệu trưởng nhằm nâng cao hiệu quả dạy học 2 buổi/ngày ở Trường tiểu học Hoàn Kiếm của tác giả Dương Kim Tuyến.
Một số giải pháp xây dựng chương trình tiểu học Dạy học 2 buổi/ngày tại Quận 3 – Thành phố Hồ Chí Minh của tác giả Vũ Thị Mỹ Hạnh. Tổ chức dạy học 2 buổi/ngày tại các trường tiểu học thuộc quận Tân Bình thành phố Hồ Chí Minh của tác giả Lê Huy Hoàng – Viện Chiến lược và chương trình giáo dục thành phố Hồ Chí Minh năm 2006. Quản lý dạy học 2 buổi/ngày tại các trường trung học cơ sở thuộc quận Ba Đình thành phố Hà Nội của tác giả Lưu Văn Định – Viện khoa học giáo dục Việt Nam năm 2008. Các công trình nghiên cứu khoa học, bài viết, tham luận trên đã khái quát được những vấn đề cơ bản của khoa học quản lý giáo dục về dạy học 2 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com buổi/ngày và dạy học 2 buổi/ngày ở tiểu học, hệ thống hóa được các khái niệm công cụ phục vụ cho việc nghiên cứu, điều tra hoạt động dạy học và biện pháp quản lý hoạt động dạy học 2 buổi/ngày tại các trường tiểu học, trung học cơ sở trên địa bàn nghiên cứu.
Các đề tài nghiên cứu, các bài viết, tham luận cũng đã khẳng định được những thành công và hạn chế của việc quản lý hoạt động dạy học 2 buổi/ngày trên địa bàn nghiên cứu. Trên cơ sở đó, các tác giả cũng đề ra được các biện pháp quản lý dạy học 2 buổi/ngày cụ thể, phù hợp với đối tượng nghiên cứu nhằm nâng cao chất lượng hoạt động dạy học và giáo dục ở địa phương. Mỗi công trình đề cập đến những khía cạnh khác nhau nhưng điểm chung nhất là khẳng định vai trò của quản lý trong công tác dạy học 2 buổi/ngày ở các trường tiểu học. Chính vì vậy các công trình nghiên cứu thực sự có ý nghĩa về mặt lý luận và thực tiễn về hoạt động quản lý giáo dục của từng địa phương, đồng thời là những viên gạch hồng xây dựng nền tảng cho hệ thống các biện pháp quản lý dạy học 2 buổi/ngày của nước ta.
Dạy học 2 buổi/ngày là xu thế chung, tất yếu của thời đại, đáp ứng nhu cầu học tập ngày càng cao của xã hội, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục nói chung và giáo dục tiểu học nói riêng. Đây là vấn đề cần được tiếp tục nghiên cứu trong thực tiễn quản lý giáo dục hiện nay. Đặc biệt, trên địa bàn huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc vấn đề quản lý dạy học 2 buổi/ngày ở các trường tiểu học cũng chưa được quan tâm nghiên cứu. Do vậy tác giả chọn vấn đề Quản lí dạy học 2 buổi/ngày tại các trường Tiểu học để làm đề tài của luận văn.
Việc thực hiện nghiên cứu tại huyện Vĩnh Tường tỉnh Vĩnh Phúc được xem như một địa bàn nghiên cứu cụ thể, kết quả nghiên cứu không chỉ đáp ứng đòi hỏi của huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc mà còn là tài liệu hữu ích cho các địa phương khác tham khảo trong công tác quản lý dạy học 2 buổi/ngày ở tiểu học. 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Các khái niệm cơ bản 1. Quản lý Mọi hoạt động của xã hội đều cần tới quản lý để thực hiện những hoạt động kết hợp những con người, người trong các nhóm, các tổ chức nhằm đạt được những mục tiêu chung, hay nói cách khác quản lý là một yếu tố cần thiết để đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân để thực hiện các mục tiêu chung.
Thuật ngữ quản lý được hiểu theo nhiều khía cạnh khác nhau trên cơ sở những tiếp cận khác nhau. Theo từ điển Tiếng Việt do trung tâm ngôn ngữ Hà Nội xuất bản năm 1992, quản lý có nghĩa là: “Trông coi và giữ gìn theo những yêu cầu nhất định”. Theo các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc “Hoạt động quản lý là các tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến khách thể quản lý (người bị quản lý) – trong một tổ chức – nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức”. [8, tr 9] Hiện nay, hoạt động quản lý thường được định nghĩa rõ hơn: Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra.9] Khái quát ý kiến của nhiều tác giả khác nhau có thể xác định: Quản lý là sự tác động có định hướng, có mục đích, có kế hoạch và có hệ thống dựa trên những cơ sở khoa học và xu hướng phát triển khách quan của xã hội, của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý, nhằm chuyển đối tượng quản lý từ trạng thái này sang trạng thái khác theo mong muốn của nhà quản lý.