phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, phần nội dung chính của luận văn được chia làm 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lí luận quản lý đào tạo trung cấp chuyên nghiệp Chƣơng 2: Thực trạng đào tạo và quản lý đào tạo tại trường Trung cấp Kinh tế - Kỹ thuật Bắc Thăng Long. Chƣơng 3: Một số biện pháp quản lý đào tạo tại trường Trung cấp Kinh tế - Kỹ thuật Bắc Thăng Long. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN QUẢN LÝ ĐÀO TẠO TRUNG CẤP CHUYÊN NGHIỆP 1. Quản lý và các chức năng quản lý 1.
Khái niệm về quản lý Hoạt động quản lý nảy sinh từ những yêu cầu của sự tồn tại của con người. Trong đó lao động là tiền đề đầu tiên. Nhưng lao động mang bản chất là lao động xã hội, cho nên quản lý tồn tại trong mọi xã hội, dù xã hội đó ở trình độ phát triển nào. Như vậy quản lý là một hoạt động cần thiết để đạt mục tiêu của tổ chức, là hoạt động phức tạp với nhiều chức năng và đặc điểm cơ bản khác nhau.
Theo từ điển Tiếng Việt thông dụng - NXB Giáo dục - 1998 thuật ngữ quản lý được định nghĩa là: “Tổ chức, điều khiển hoạt động của một đơn vị, cơ quan”. Quản lý là một hoạt động có chủ đích, được tiến hành bởi một chủ thể quản lý nhằm tác động lên khách thể quản lý để thực hiện các mục tiêu xác định của công tác quản lý. Khái niệm quản lý có ngoại diên rất rộng.Mác đã coi việc xuất hiện quản lý như là kết quả tất nhiên của sự chuyển nhiều quá trình lao động cá biệt, tản mạn, độc lập với nhau thành một quá trình xã hội được phối hợp lại.Mác đã viết: “Bất cứ lao động xã hội hay lao động chung nào mà tiến hành trên một quy mô khá lớn đều yêu cầu phải có một sự chỉ đạo để điều hoà sự hoạt động. Sự chỉ đạo đó phải làm chức năng chung tức là chức năng phát sinh từ sự khác nhau giữa vận động chung của cơ thể sản xuất với những hoạt động cá nhân của những khí quan độc lập hợp thành cơ thể sản xuất 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Một nhạc sĩ độc tấu thì tự điều khiển lấy mình nhưng một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”. Như vậy, có thể nói hoạt động quản lý là tất yếu nảy sinh khi con người lao động tập thể và tồn tại ở mọi loại hình tổ chức, mọi xã hội. Do đó, khái niệm quản lý được nhiều tác giả đưa ra theo nhiều cách tiếp cận khác nhau. Chẳng hạn: - Theo M.
Pinto: “Quản lý là sự hoạt động thiết yếu nảy sinh khi có nỗ lực tập thể nhằm thực hiện các mục tiêu chung”.Taylor cho rằng: “Quản lý là biết được chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đó hiểu được rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất ”.Koontz thì lại khẳng định: “Quản lý là hoạt động thiết yếu đảm bảo sự nỗ lực của các cá nhân nhằm đạt các mục tiêu của tổ chức ”. - Trần Anh Tuấn: “Quản lý là những hoạt động cần thiết phải được thực hiện khi con người kết hợp với nhau trong các tổ chức nhằm đạt được những mục tiêu chung”. - Theo Nguyễn Ngọc Quang: “ Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động”. - Nguyễn Quốc Trí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc cho rằng: “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo (lãnh đạo) và kiểm tra (khách thể quản lý) nhằm thực hiện những mục tiêu dự kiến”.
- Mai Hữu Khuê cho rằng: “Hoạt động quản lý là một dạng lao động đặc biệt của người lao động mang tính tổng hợp của các hoạt động lao động trí óc liên kết bộ máy quản lý thành một chỉnh thể thống nhất, điều hoà phối hợp các khâu và các cấp quản lý hoạt động nhịp nhàng đạt kết quả cao ”. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tóm lại, quản lý là sự tác động có ý thức nhằm điều khiển các quá trình xã hội, các hành vi hoạt động của con người để đạt được mục đích đúng với ý chí của các nhà quản lý và phù hợp với quy luật khách quan. Các chức năng quản lý Lịch sử đã chứng minh rằng quản lý là yếu tố không thể thiếu được trong đời sống và sự phát triển của xã hội loài người. Quản lý có thể thúc đẩy hay kìm hãm sự phát triển xã hội, tuy nhiên tác dụng của nó cũng tuỳ theo trình độ quản lý cao hay thấp.
Xã hội sẽ không thể phát triển nếu không nâng tính tổ chức, không sử dụng đòn bẩy là quản lý. Đến nay, cùng với sự phát triển của xã hội hiện đại, vai trò quản lý ngày càng quan trọng vì các nhân tố như: Tính chất và quy mô của nền sản xuất hiện đại; vai trò của cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật và công nghệ; tính chất xã hội và chính trị của sự phát triển xã hội. Quản lý là một quá trình chủ thể quản lý tác động đến khách thể quản lý bằng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá, dựa trên những nguồn lực và những điều kiện có thể có nhằm đạt được mục đích của tổ chức. Như vậy, quản lý có bốn chức năng cơ bản đó là: Dự báo/ Lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo/ lãnh đạo và kiểm tra/ đánh giá.
Trong tác phẩm Management (1995), Stoner và Freemance đã nêu: “Chức năng quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra các công việc của các thành viên trong tổ chức và việc sử dụng tất cả các khả năng, cách tổ chức để đạt mục tiêu mà tổ chức đề ra”. * Chức năng dự báo/ lập kế hoạch: Trong bốn chức năng quản lý vừa nêu thì dự báo/ lập kế hoạch là nền tảng của quản lý. Bởi vì, đó là việc xây dựng các định hướng và đề ra quyết định tổ chức thực hiện định hướng trong thời gian nhất định mang lại hiệu quả của tổ chức. 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Dự báo/ lập kế hoạch bao gồm việc xác định sứ mệnh, chức năng, nhiệm vụ, dự báo tương lai của tổ chức trên cơ sở đánh giá thông tin về thực trạng của tổ chức, từ đó xác định mục tiêu (xa và gần) dựa trên việc tính toán các nguồn lực, các giải pháp.
Mục đích của việc dự báo/ lập kế hoạch là lựa chọn một đường lối hành động mà một tổ chức nào đó và mọi bộ phận của nó phải tuân theo nhằm hoàn thành các mục tiêu cần thiết cho sự phấn đấu của tổ chức. * Chức năng tổ chức: Chức năng tiếp theo của quản lý là tổ chức. Tổ chức chính là việc sắp xếp, tuyển chọn xác định một cơ cấu định trước về các vai trò cho từng nhân tố đảm đương trong một cơ sở thông qua việc phân tích công việc, đề ra nhiệm vụ để lựa chọn người vào việc và cả việc tính toán phân bổ nguồn lực khác để xây dựng cơ chế làm việc thích hợp. Như vậy tổ chức là một công cụ quản lý.
* Chức năng lãnh đạo/ chỉ đạo: Để tổ chức cơ sở hoạt động có hiệu quả, người quản lý cần thực hiện chức năng lãnh đạo, chỉ đạo. Lãnh đạo là quá trình tác động điều hành/ điều khiển con người làm cho họ nhiệt tình, tự giác nỗ lực phấn đấu đạt được các mục tiêu của tổ chức. Người quản lý phải ra quyết định, có thông báo, hướng dẫn để động viên mọi thành viên trong tập thể hăng hái phát huy mọi năng lực làm việc. * Chức năng kiểm tra/ đánh giá: Một chức năng quan trọng của quản lý là kiểm tra, đánh giá: Đó là việc đo lường và điều chỉnh các hoạt động của các bộ phận trong tổ chức.
Kiểm tra là đánh giá kết quả của việc thực hiện các mục tiêu của tổ chức nhằm tìm ra những hiệu quả, tồn tại cũng như những ưu điểm, hạn chế để điều chỉnh việc lập kế hoạch, tổ chức và lãnh đạo. Để công tác kiểm tra, đánh giá chính xác, sử dụng kết quả đánh giá sao cho có lợi cần xây dựng 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hệ thống tiêu chí để thực hiện kiểm tra đánh giá, sử dụng các phương pháp phù hợp, thu thập thông tin đầy đủ sau đó phân tích thông tin để đánh giá. Trong đánh giá nếu có sự chênh lệch giữa thực tế và chuẩn thực hiện thì cần điều chỉnh hoạt động, nếu thật cần thiết phải điều chỉnh cả mục tiêu. Ngoài bốn chức năng quản lý trên, nguồn thông tin là yếu tố cực kỳ quan trọng trong quản lý.
Vì thông tin là nền tảng, là huyết mạch của quản lý, không có thông tin thì không có quản lý hoặc quản lý mắc sai phạm, nhờ có thông tin mà sự trao đổi qua lại giữa các chức năng được cập nhật thường xuyên, từ đó có biện pháp xử lý kịp thời và hiệu quả. Trong bốn chức năng trên thì chức năng tổ chức là quan trọng nhất. Tuy nhiên bốn chức năng này có liên quan mật thiết với nhau. Chức năng quản lý có thể mô tả theo sơ đồ sau: Sơ đồ 1.1 : Các chức năng cơ bản của quản lý Môi trường bên ngoài Mục tiêu của Tổ chức Dự báo/Lập kế hoạch Tổ chức Nhà quản lý Công việc – Nhân sự Kiểm tra/đánh giá Chỉ đạo/Lãnh đạo Các nguồn lực của tổ chức 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.
Mục tiêu quản lý Mục tiêu quản lý là đích phải đạt đến của quá trình quản lý, nó định hướng và chi phối sự vận động của toàn bộ hệ thống quản lý. Mục tiêu quản lý phải được xác định từ trước, chi phối và dẫn dắt cả chủ thể lẫn đối tượng quản lý trong toàn bộ quá trình hoạt động. Thực tế chứng minh nếu xác định mục tiêu đúng và thực hiện mục tiêu đạt hiệu quả, thì hệ thống phát triển; ngược lại nếu xác định mục tiêu sai, thì dù có đạt được mục tiêu thì toàn bộ hệ thống cũng không phát triển được. Do vậy, việc xác định mục tiêu quản lý là hết sức quan trọng, trong quá trình này phải chú ý đến các yêu cầu cơ bản sau: - Tính hệ thống: Trong một hệ thống mục tiêu thì mục tiêu này phải đặt trong mối quan hệ với các mục tiêu khác sao cho chúng không mâu thuẫn, không loại trừ nhau.