Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động đào tạo các học phần lý luận chính trị trong trường đại học. Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động đào tạo các học phần lý luận chính trị cho sinh viên hệ chính quy trong Đại học Quốc gia Hà Nội. Chương 3: Một số biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động đào tạo các học phần lý luận chính trị cho sinh viên hệ chính quy trong Đại học Quốc gia Hà Nội. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÀO TẠO CÁC HỌC PHẦN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ TRONG TRƢỜNG ĐẠI HỌC 1.
Tổng quan vấn đề nghiên cứu Đề cập đến giáo dục LLCT và quản lý đào tạo ở trường đại học đã được nhiều nhà nghiên cứu trong và ngoài nước tiếp cận theo những khía cạnh và mức độ khác nhau tùy theo mục đích nghiên cứu của mỗi tác giả ở từng công trình nghiên cứu khoa học. Có thể tổng hợp các công trình này thành ba nhóm nghiên cứu chính sau đây liên quan đến đối tượng nghiên cứu của đề tài: Nhóm thứ nhất: Các nghiên cứu chung về quản lý có liên hệ với quản lý giáo dục nói chung và quản lý đào tạo trong trường đại học nói riêng. Quản lý hoạt động đào tạo đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng hoạt động đào tạo trong trường đại học. Giống như quản lý các hoạt động khác, quản lý hoạt động đào tạo cũng phải tuân thủ những nguyên lý chung và thực hiện các chức năng chung của quản lý như: lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra.
Nghiên cứu các nguyên lý quản lý nói chung có nhiều công trình nghiên cứu khác nhau ở trong và ngoài nước tiêu biểu như: “Những vấn đề cốt yếu của quản lý” (1992) của Harold Koontz, Cyril Donnel và Heinz Weihrich [19]. “Đại cương khoa học quản lý” của Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2010) [24]; “Quản lý giáo dục: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn” (2012) của Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Trọng Hậu, Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Sĩ Thư [25]. Các công trình này tập trung nghiên cứu về những vấn đề cơ bản của quản lý nói chung và đi sâu nghiên cứu các chức năng quản lý. Nói về quản lý không thể không kể đến tác phẩm “Những thách thức của quản lý trong thế kỷ XXI” của Peter F.Drucker - người đầu tiên phân biệt hoạt động quản lý thành năm chức năng cơ bản là kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ huy, phối hợp và kiểm tra.
Cuốn sách đề cập đến những mô hình đổi mới, tầm quan trọng của việc xây dựng chiến lược người dẫn đầu sự thay đổi, những thách thức của thông tin, năng suất lao động của tri thức và tự quản lý bản thân [29]. Nhóm thứ hai: Các nghiên cứu về quản lý đào tạo với vai trò là một chức 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com năng trọng tâm của quản lý nhà trường, của các cơ sở giáo dục và đào tạo. Nghiên cứu về lĩnh vực này có một số công trình tiêu biểu như: “Cẩm nang nâng cao năng lực quản lý nhà trường” của Đặng Quốc Bảo (2007) [16]. Tác phẩm này bàn về vai trò của nhà trường trong việc thực hiện sứ mệnh của nền giáo dục trong đời sống kinh tế - xã hội; quản lý giáo viên và xây dựng đội ngũ giáo viên trong nhà trường; quản lý tài chính, quản lý CSVC trong nhà trường; công tác thanh tra, kiểm tra trong nhà trường; hiệu quả đào tạo trong nhà trường.
Nguyễn Kiên Trường và nhóm dịch giả (2004) đã dịch tác phẩm: “Phương pháp lãnh đạo và quản lý nhà trường hiệu quả” [27]. Cuốn sách cung cấp nhiều biện pháp khoa học, tiên tiến về các lĩnh vực như: hiệu quả hoạt động của nhà trường, quản lý sự thay đổi, phát triển tính chuyên nghiệp, lãnh đạo và quản lý nhà trường hiệu quả… Nhóm thứ ba: Các nghiên cứu về đào tạo lý luận chính trị ở trường đại học. Ở nhóm này có thể kể tên những công trình nghiên cứu tiêu biểu sau: “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về dạy và học môn Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh trong trường đại học” của Nguyễn Duy Bắc (Chủ biên) (2004) [28]. Tác phẩm này đã tổng hợp những bài viết của các nhà nghiên cứu lý luận chuyên sâu, tập trung phân tích chất lượng dạy và học các học phần LLCT.
Các nhà khoa học cho rằng nội dung, chương trình, phương pháp giảng dạy các học phần Mác - Lênin và chất lượng học tập các học phần học này làm lên bức tranh tổng thể chất lượng đào tạo các học phần LLCT cho SV nước ta hiện nay. “Công tác giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên Việt Nam hiện nay” của Trần Thị Anh Đào (Chủ biên) (2010) [32]. Cuốn sách này cung cấp nhiều biện pháp khả thi góp phần hữu hiệu vào việc nâng cao chất lượng giáo dục LLCT cho SV, nhằm đáp ứng nhu cầu càng tốt hơn yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa. “Một số vấn đề về phương pháp giảng dạy lý luận chính trị” của Vũ Ngọc Am (2009) [36].
Tác phẩm này được coi như cẩm nang nghiệp vụ của những người làm công tác giáo dục LLCT nói chung và những người trực tiếp làm công tác giảng dạy nói riêng. Năm 2006, ĐHQGHN đã tổ chức hội thảo khoa học “Công tác giảng dạy và học tập các học phần lý luận chính trị tại Đại học Quốc gia Hà Nội” [5]. Có 16 báo 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com cáo, tham luận khoa học tại hội thảo. Các bài tham luận thực sự là những nghiên cứu, tìm tòi, đúc rút và tổng kết có giá trị về lý luận và thực tiễn của hoạt động giảng dạy các học phần LLCT đối với SV, công tác giảng dạy các học phần LLCT.
Đồng thời cũng đưa ra các biện pháp đổi mới phương pháp giảng dạy các học phần này theo hướng tích cực hóa, các biện pháp nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập các học phần LLCT ở ĐHQGHN… Năm 2015, ĐHQGHCM đã tổ chức hội thảo khoa học quốc gia “Nâng cao chất lượng giảng dạy, học tập các học phần lý luận chính trị trong các trường đại học, cao đẳng” [6]. Có 80 báo cáo, tham luận khoa học tại hội thảo này, nhiều tác giả đã bàn về thực trạng dạy và học các học phần LLCT trong các trường đại học và cao đẳng hiện nay và các biện pháp nâng cao chất lượng dạy và học các học phần LLCT trong các trường đại học, cao đẳng; đồng thời đưa ra các đề xuất đổi mới công tác đào tạo, nghiên cứu, nội dung và phương pháp giảng dạy LLCT trong điều kiện hiện nay… Ngoài những công trình tiêu biểu kể trên còn phải kể đến công trình nghiên cứu về giáo dục LLCT của Hoàng Anh (2006): Luận án Tiến sĩ Triết học về “Giáo dục lý luận chính trị Mác - Lênin với việc hình thành và phát triển nhân cách của SV Việt Nam trong điều kiện kinh tế thị trường hiện nay”, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà Nội [20]. Tại luận án này, tác giả đã khái quát có hệ thống các vấn đề lý luận về giáo dục LLCT Mác - Lênin, sự hình thành và phát triển nhân cách của SV trong nền kinh tế thị trường. Tác giả đã tiến hành khảo sát SV các trường đại học ở Hà Nội, từ đó chỉ ra được thực trạng là những vấn đề đặt ra trong giáo dục lý luận Mác - Lênin cho SV hiện nay và đưa ra được hệ thống bốn biện pháp có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc.
Nhìn chung, những công trình nghiên cứu kể trên đã tập trung phân tích sâu về nhiều khía cạnh của quản lý, quản lý đào tạo và giáo dục các học phần LLCT ở trường đại học. Những nghiên cứu này đã cung cấp một số tài liệu và cách tiếp cận chuyên biệt, đồng thời có những đóng góp nhất định về lý luận cũng như thực tiễn cho quá trình thực hiện đề tài này. Cho đến nay việc nghiên cứu quản lý hoạt động đào tạo các học phần LLCT cho SV hệ chính quy trong ĐHQGHN chưa có tác giả, công trình nào đề cập tới. Thực hiện luận văn này, tác giả sẽ kế thừa và phát triển 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com kết quả của các công trình nghiên cứu đã đề cập và nghiên cứu, từ đó đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động đào tạo các học phần LLCT cho SV hệ chính quy trong ĐHQGHN.
Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1. Trường đại học, đại học quốc gia Theo Từ điển Giáo dục học: Trường đại học là cơ sở giáo dục thuộc bậc đại học, đào tạo trình độ cao đẳng, đại học, có thể đào tạo trình độ thạc sĩ, tiến sĩ khi được Thủ tướng Chính phủ giao [33, tr. Đại học quốc gia là trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học, công nghệ đa ngành, đa lĩnh vực chất lượng cao, được Nhà nước ưu tiên đầu tư phát triển. ĐHQG có quyền chủ động cao trong các hoạt động về đào tạo, nghiên cứu khoa học, tài chính, quan hệ quốc tế và tổ chức bộ máy.
ĐHQG chịu sự quản lý nhà nước của BGD&ĐT, của các bộ, ngành khác và Ủy ban nhân dân các cấp nơi ĐHQG đặt địa điểm, trong phạm vi chức năng theo quy định của Chính phủ và phù hợp với pháp luật. Lý luận chính trị và các học phần lý luận chính trị ở bậc đại học 1. Lý luận chính trị Theo Từ điển Triết học: Lý luận là sự tổng hợp các tri thức về tự nhiên và xã hội tích lũy được trong quá trình lịch sử; là Hệ thống tư tưởng chủ đạo trong một lĩnh vực tri thức [34, tr. Theo Từ điển tiếng Việt: Lý luận là tổng kết có hệ thống những kinh nghiệm của loài người phát sinh từ thực tiễn để chi phối và cải tạo thực tiễn [35, tr.
Hồ Chí Minh cho rằng: Lý luận là sự tổng kết những kinh nghiệm của loài người, là tổng hợp những tri thức về tự nhiên và xã hội tích trữ lại trong quá trình lịch sử [21, tr. Có thể hiểu lý luận là hệ thống tri thức được khái quát từ thực tiễn khách quan trong tự nhiên, xã hội và tư duy của con người. Nó được biểu đạt đưới dạng các khái niệm, phạm trù, quy luật, tư tưởng, quan điểm,. nhằm giúp con người chi phối và cải tạo thực tiễn.