Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐÀO TẠO CÁN BỘ, CÔNG CHỨC TẠI NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC CHI NHÁNH TỈNH, THÀNH PHỐ 1. Đào tạo cán bộ công chức tại Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh, thành phố 1. Khái niệm và vai trò của đào tạo cán bộ công chức tại Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh, thành phố Theo Nghị định số 18/2010/NĐ-CP ngày 05/3/2010 của Chính phủ quy định “đào tạo bồi dưỡng cán bộ công chức là quá trình truyền thụ, tiếp nhận có hệ thống những tri thức, kỹ năng theo quy định của từng cấp học, bậc học”, là làm cho người học trở thành người có năng lực theo những tiêu chuẩn nhất định. Như vậy có thể hiểu, đào tạo là một hoạt động có chủ đích, có tổ chức và được thực hiện theo một quy trình nhất định nhằm truyền đạt cho người học hệ thống những kiến thức, kỹ năng nhất định.
Đào tạo CBCC là quá trình tổ chức học tập cho đội ngũ cán bộ công chức, là quá trình hoạt động bổ sung, gia tăng, cập nhật thêm những kiến thức mới, phẩm chất nghề nghiệp, kinh nghiệm thực tiễn nhằm giúp người học hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ được giao. Đào tạo CBCC tại Ngân hàng Nhà nước là quá trình cập nhật, trau dồi, bổ sung kiến thức, cập nhật những kiến thức mới để nâng cao trình độ, năng lực, kỹ năng làm việc, kỹ năng chuyên môn nghề nghiệp cho CBCC để đáp ứng tốt nhu cầu công việc trong lĩnh vực ngân hàng. Từ khái niệm trên có thể hiểu: “Đào tạo CBCC tại Ngân hàng nhà nước Chi nhánh tỉnh, thành phố là việc truyền thụ, tiếp nhận có hệ thống những tri thức, kỹ năng rèn luyện, trau dồi nhận thức chuyên môn qua đó thực hiện tốt công tác tham mưu, quản lý nhà nước về hoạt động tiền tệ, ngân hàng và ngoại hối trên địa bàn các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Đặc điểm đào tạo cán bộ công chức tại Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh, thành phố Nguồn nhân lực Ngân hàng Nhà nước ngày càng trở thành yếu tố quyết định tới sự phát triển toàn diện của ngành Ngân hàng nói chung và sự phát triển trong công tác chỉ đạo, điều hành nói riêng.
Căn cứ vào trình độ chuyên môn, cán bộ công chức Ngân hàng Nhà nước được chia ra làm 03 loại gồm: - Loại A gồm những người được bổ nhiệm vào ngạch chuyên viên cao cấp hoặc tương đương; có trình độ đại học trở lên, đã qua đào tạo lớp quản lý nhà nước ngạch chuyên viên cao cấp và đáp ứng đủ các điều kiện, tiêu chuẩn trong ngạch. - Loại B gồm những người được bổ nhiệm vào ngạch chuyên viên chính hoặc tương đương; có trình độ đại học trở lên, đã qua đào tạo lớp quản lý nhà nước ngạch chuyên viên chính và đáp ứng đủ các điều kiện, tiêu chuẩn trong ngạch. - Loại C gồm những người được bổ nhiệm vào ngạch chuyên viên hoặc tương đương; có trình độ đại học trở lên, đã qua đào tạo lớp quản lý nhà nước ngạch chuyên viên và đáp ứng đủ các điều kiện, tiêu chuẩn trong ngạch. - Loại D gồm những người được bổ nhiệm vào ngạch cán sự hoặc tương đương và ngạch nhân viên; có trình độ tốt nghiệp từ 12/12 trở lên và đáp ứng đủ các điều kiện, tiêu chuẩn trong ngạch.
Căn cứ vào từng vị trí công tác, cán bộ công chức được phân loại như sau: - Công chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý. - Công chức không giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý. Từ sự phân cấp giữa các ngạch, bậc công chức trên, đòi hỏi cán bộ công chức trong ngành phải nâng cao trình độ đào tạo bồi dưỡng, công tác quản lý đào tạo cán bộ cũng ngày được chú trọng hơn. Đào tạo CBCC tại Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh, thành phố là cực kỳ quan trọng và cần thiết trong công tác cán bộ, công tác này giúp nâng cao chất lượng đội ngũ CBCC về trình độ cũng như phẩm chất nghề nghiệp.
Bên cạnh đó, đào tạo CBCC tại Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh, thành phốcòn thúc đẩy công tác chỉ đạo, điều hành, quản lý và hoạt động của ngành ngân hàng trên địa bàn tỉnh đạt hiệu quả cao nhất, góp phần thúc đẩy nền kinh tế. 8 Theo Quyết định số 2613/QĐ-NHNN ngày 28/12/2018 của Thống đốc NHNN Việt Nam về việc “Ban hành Quy chế đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức Ngân hàng nhà nước”, quy định về việc quản lý và tổ chức công tác đào tạo, bồi dưỡng CBCC tại NHNN Chi nhánh tỉnh, thành phốđược chia ra làm 02 loại đó là diện được cử đi đào tạo nâng cao trình độ bằng cấp và tham gia các lớp đào tạo bồi dưỡng nâng cao trình độ, kỹ năng nghiệp vụ chuyên môn. - Diện được cử đi đào tạo phải đáp ứng đủ các điều kiện sau: + Có thời gian công tác tại NHNN từ 03 năm trờ lên (không kể thời gian tập sự, không kể thời gian nghỉ thai sản, nghỉ chế độ), trong đó có 2/3 năm liên tục liền kề ngay trước thời điểm được cử đi đào tạo hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên; + Là cán bộ công chức trong kế hoach đào tạo của NHNN đã được Thống đốc NHNN xem xét, ký phê duyệt; + Tự nguyện cam kết làm việc lâu dài, gắn bó tại NHNN. Chuyên ngành được cử đào tạo đảm bảo phải phù hợp với vị trí việc làm.
- Diện được cử tham gia các lớp bồi dưỡng nâng cao trình độ, kỹ năng, nghiệp vụ hay còn gọi chung là bồi dưỡng: + Là hoạt động cập nhật, nâng cao kiến thức, kỹ năng, nhận thức, trình độ chuyên môn việc làm. Loại hình bồi dưỡng bao gồm nhiều hình thức như Khóa học, tập huấn, hội thảo và khảo sát. Hình thức bồi dưỡng được chia ra làm 02 loại là bồi dưỡng tập trung và bồi dưỡng tại chỗ. + CBCC được cử đi bồi dưỡng không phân biệt độ tuổi và thời gian công tác, được cử đi bồi dưỡng thường xuyên hàng năm theo yêu cầu vị trí việc làm.
Tuy nhiên, đào tạo CBCC tại NHNN Chi nhánh tỉnh, thành phố hiện nay phần lớn là cử CBCC tham gia các lớp đào tạo bồi dưỡng nâng cao trình độ, kỹ năng chuyên môn, đáp ứng nhu cầu công việc. - Nội dung đào tạo CBCC phục vụ hoạt động QLNN như: + Bồi dưỡng lý luận chính trị - hành chính; + Bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh đối tượng 2, 3, 4; + Bồi dưỡng kỹ năng quản lý nhà nước cấp phòng và tương đương, cấp sở và tương đương, tiền công vụ, chuyên viên, chuyên viên chính, chuyên viên cao cấp; 9 + Bồi dưỡng kiến thức chuyên ngành, chuyên môn, nghiệp vụ; + Bồi dưỡng các kiến thức và kỹ năng bổ trợ, đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp, kiến thức hội nhập quốc tế, công nghệ thông tin, công nghệ số; + Bồi dưỡng kỹ năng tin học, ngoại ngữ, tiếng dân tộc. Các hình thức đào tạo cán bộ công chức tại Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh, thành phố Nhằm đáp ứng yêu cầu được phân công nhiệm vụ và phân quyền quản lý theo Quyết định số 1370/QĐ-NHNN ngày 11/7/2014 của Thống đốc NHNH, NHNN Chi nhánh tỉnh, thành phố cầnthực hiện công tác đào tạo theo đúng quy chế, công tác đào tạo CBCC được tổ chức thực hiện theo nhữnghình thức cơ bản như sau: a. Xét theo mục đích có: - Đào tạo có bằng cấp, đó là đào tạo bồi dưỡng nghiệp vụ, tiêu chuẩn ngạch, bậc, chức danh nghề nghiệp và tiêu chuẩn chức danh lãnh đạo, quản lý.
- Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao kiến thức và kỹ năng chuyên môn nghiệp vụ. Xét theo phương thức học: - Đào tạo tập trung: Học viên tham gia lớp học trực tiếp tại một địa điểm cố định (Tại Trường Bồi dưỡng cán bộ ngân hàng Hải Phòng, Trường bồi dưỡng cán bộ ngân hàng Nghệ An, Trường bồi dưỡng cán bộ ngân hàng Vũng Tàu; Cục Công nghệ thông tin.) và phải tham gia trong thời gian nhất định, được đào tạo, truyền đạt trực tiếp từ giảng viên lớp học. - Đào tạo tại chỗ: CBCC được tham gia các lớp đào tạo tại Chi nhánh, do Chi nhánh tổ chức bằng 02 hình thức chủ yếu: + Hình thức học trực tiếp: Học viên được đào tạo, truyền đạt, trao đổi trực tiếp với giảng viên và học hỏi kinh nghiệm từ các học viên khác trong lớp. + Hình thức học trực tuyến, e-learning, lớp học ảo: Học viên tham gia lớp học được cung cấp tài khoản đăng nhập, có thể tự chủ đông tham gia lớp học và tiếp thu kiến thức qua đường truyền internet.
Tùy từng hình thức học mà CBCC được phép bố trí, sắp xếp thời gian tham gia. Quản lý đào tạo cán bộ công chức tại Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh, thành phố 1. Khái niệm và mục tiêu về quản lý đào tạo cán bộ công chức tại Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh, thành phố Theo giáo trình Quản lý học của Trường Đại học Kinh tế Quốc dân thì “Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức thực hiện và kiểm soát các hoạt động và các nguồn lực của tổ chức nhằm đạt được mục đích, mục tiêu của tổ chức một cách có hiệu quả, kết quả cao và bền vững trong môi trường điều kiện biến động” (Nguyễn Thị Ngọc Huyền và ctg 2012). Từ khái niệm nêu trên, ta có thể hiểu khái niệm đào tạo CBCC tại NHNN Chi nhánh tỉnh, thành phố như sau: Quản lý đào tạo CBCC tại NHNN Chi nhánh tỉnh, thành phố là quá trình NHNN Chi nhánh tỉnh, thành phố lập kế hoạch đào tạo, tổ chức thực hiện kế hoạch và kiểm soát việc thực hiện đào tạo CBCC nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ CBCC và đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ trong lĩnh vực ngân hàng.
Khái niệm trên cần chú ý các yếu tố nội hàm sau: - Chủ thể quản : NHNN Chi nhánh tỉnh, thành phố - Đối tượng quản lý là hoạt động đào tạo CBCC - Nội dung quản lý là lập kế hoạch tổ chức thực hiện và kiểm soát thực hiện đào tạo. - Mục tiêu quản lý nâng cao chất lượng nhânlực ngành ngân hàng của tỉnh,đáp ứng được yêu cầu công việc và nhiệm vụ của các tổ chức ngân hàng trên địa bàn. Mục tiêu về quản lý đào tạo CBCC gồm có ba mục tiêu chính sau: - Mục tiêu thứ nhất: Nâng cao trình độ năng lực (về kiến thức, kỹ năng, chuyên môn) cho CBCC.