Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VE QUAN LY HOAT ĐỘNG ĐÁNH GIA KET QUA HỌC TAP CUA HỌC SINH TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC THEO HƯỚNG THUC DAY SỰ TIEN BO CUA NGƯỜI HỌC 1. Tổng quan nghiên cứu van đề 1. Những nghiên cứu về hoạt động đánh giá đánh giá kết quả học tập của học sinh Năm 1971, B.S Bloom, George F Madaus và J. Thomas Hastings trong tác phâm “Evaluation to improve Learning” (Đánh giá thúc day học tập) đã tập trung giới thiệu về kỹ thuật đánh giá kết quả học tập của học sinh nhằm hỗ trợ các giáo viên sử dụng đánh giá như một công cụ để cải tiến cả quy trình dạy và học [39] Với nghiên cứu về kỹ thuật đánh giá theo năng lực của tác giả Shirley Fletcher (1995).
Trong nghiên cứu của mình đã có nghiên cứu về đánh giá theo tiếp cận năng lực trong lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp, đây là lĩnh vực việc đánh giá theo năng lực thực hiện là rất cần thiết và khả thi, vì vậy, việc tac gia xác định một số nguyên tắc cơ bản giúp cho việc đánh giá đảm bảo đúng con đường [41]. Việc đề xuất thay đổi đánh giá có năng lực hay không có năng lực theo hệ thống nhị nguyên trong đánh giá xếp hạng có thé gây ảnh hưởng đến kết quả thu được từ đánh giá về năng lực. Bên cạnh đó việc phân hạng thường gây tác động tiêu cực đặc biệt đối với nhóm có kết quả thấp [39]. Năm 2006, tác giả Trần Kiều cùng các cộng sự đã tiễn hành nghiên cứu nhằm phát triển phương pháp và một số bộ công cụ dé đánh giá chất lượng giáo dục ở cấp phô thông.Từ đó, chỉ ra các định hướng và giải pháp lớn về đổi mới đánh giá, đề xuất một số nguyên tắc thiết kế bộ công cụ đánh giá kết quả học tập của học sinh đối với một số môn học từ đó xây dựng một số bộ công cụ minh họa [24].
Năm 2010, nhà nghiên cứu Lê Thị Mỹ Hà đã thực hiện một khảo cứu về quy trình xây dựng đề kiểm tra đánh giá năng lực học tập của học sinh phổ thông[ 14]. Nguyễn Công Khanh và cộng sự (2022), nghiên cứu đề tại khoa học cấp nhà nước: “Đánh giá học sinh tiểu học theo tiếp cận năng lực đáp ứng yêu cau đổi mới chương trình giáo dục pho thông". Kết quả nghiên cứu đã đưa ra phương thức quy trình đánh giá thể hiện đường phát triển năng lực đội ngũ. Da dạng hóa công cụ đánh giá như: câu hỏi van đáp, đánh giá sản phẩm, bảng kiểm, ma trận trí nhớ đã được nhóm tác giả đề xuất.
Nhóm cũng đã thiết lập khung chuẩn dé đánh giá các kỹ năng và pham chất của học sinh bậc tiêu học trong khuôn khổ chương trình giáo đục phé thông mới. Ngoài ra, nhóm còn thiết kế các bộ công cụ phục vụ cho việc đánh giá những năng lực và phẩm chất này, cùng với việc biên soạn tài liệu hướng dẫn dé hỗ trợ trong quá trình đánh giá sự phát triển của học sinh. Các nghiên cứu liên quan đên kiêm tra và đánh giá đã được các tác giả tiếp cận từ nhiều khía cạnh khác nhau, với những phương pháp đa dạng. Những nghiên cứu về quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của học sinh Trong đó, mỗi nghiên cứu đều tập trung vào những khía cạnh đa dạng của công tác kiểm tra và đánh giá.
Vào năm 2004, tổ chức UNESCO đã công bố một tài liệu mang tiêu dé “Monitoring Educational Achievement” (Giám sát thành tích giáo dục), trong tài liệu này đã nêu rõ các nhóm tiêu chí dé tiến hành đánh giá. Tác gia “Mười bước tiến tới hệ thong giám sát và đánh giá dựa trên kết quả ” của tac gia Jody Zall Kusek (2005) đã chỉ rõ quan lý hoạt động đánh gia giáo dục phải được tiễn hành như thế nao dé đạt được hiệu quả cao, đây cũng là nội dung tác giả tiếp thu dé xây dựng khung lý luận [19]. Năm 2016, tác giả Đặng Thị Thủy Ngân đã thực hiện một nghiên cứu chuyên sâu về các biện pháp quản lý hoạt động đánh giá đối với học sinh tiểu học tại quận Cam Lệ, thành phố Đà Nẵng trong bối cảnh hiện tại[30]. Trần Thị Hương Giang (2021) trong Luận án về “Quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập nhằm phát triển năng lực của học sinh tiểu học ” đã tổng quan một số vấn đề cơ bản liên quan tới nghiên cứu và hệ thông hóa cơ sở lý luận, làm rõ hơn một số khái niệm và xây dựng khung lý luận về quản lý hoạt động đánh giá KQHT nhằm phát triển NL của HS tiểu học.
Luận án đã đúc rút kinh nghiệm của một số nước có nền giáo dục phát triển như Canada, Phần Lan, Ireland, Đức, Pháp và Anh, tìm hiểu thực trạng ở Việt Nam tại các địa phương Thái Nguyên, Hưng Yên, Hà Nội, Nghệ An, Cần Thơ và Thành phố Hồ Chí Minh về đánh giá KQHT và quản lý hoạt động đánh giá KQHT nhằm phát triển NL của HS tiểu học. Nghiên cứu lý luận và thực tiễn, luận án kiến nghị sáu giải pháp nâng cao năng lực học sinh tiểu học thông qua quản lý đánh giá kết quả học tập. Cụ thé, hai giải pháp trọng yếu bao gồm: (1) Thiết lập quy trình đánh giá kết quả học tập, hướng đến phát triển năng lực học sinh tiểu học; (2) Xây dựng kế hoạch đầu tư cơ sở vật chất hỗ trợ hoạt động đánh gia năng lực hoc sinh tiểu học. (3) Chỉ đạo và định hướng sự tham gia của các bên liên quan thực hiện đánh giá KQHT nhăm phát triển năng lực của HS tiểu học; (4) Tổ chức nâng cao nhận thức, trình độ chuyên môn của giáo viên về đánh giá kết quả học tập nhằm phát triển năng lực học sinh tiểu học; (5) Tổ chức đôi mới va hoàn thiện quy trình đánh giá KQHT nhằm phat triển năng lực của HS tiêu học và (6) Xây dựng khung năng lực đánh giá học sinh của giáo viên tiêu học.
Kết quả nghiên cứu có thé sử dụng làm luận cứ cho việc điều chỉnh, xây dựng các chính sách QL mang tính thực tiễn trong việc quản lý hoạt động đánh giá KQHT của HS tiểu học nói riêng và đánh giá KQHT của HS phổ thông nói chung [13]. Tác giả Vũ Thị Thảo (2024) trong công trình nghiên cứu mang tên “Quản lý quy trình kiểm tra và đánh giá kết quả học tập của học sinh tại các trường Tiểu học thuộc huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội nham đáp ứng yêu cầu của Chương trình Giáo dục phô thông 2018” đã đưa ra nhận định: Theo xu hướng hiện đại hóa phương pháp đánh giá giáo dục toàn cầu, Việt Nam cũng đang thực hiện những cải cách sâu rộng và có ý nghĩa.Trong đổi mới giáo dục hiện nay, đánh giá không còn quá thiên lệch vào mục tiêu điểm số, báo cáo thành tích mà coi trong hơn vảo việc động viên, khuyến khích tính tích cực và vượt khó trong học tập, rèn luyện của học sinh. Trong đánh gia coi trong cả thành tích học tập và rèn luyện của học sinh, điều này đặc biệt đúng với đối tượng học sinh tiểu học. Dẫn đến nhiều tình huống xảy ra trong quá trình quản lý đánh giá học sinh chưa được giải quyết triệt dé [38].
Tuy nhiên, với các trường Tiểu học huyện Gia Bình, tinh Bắc Ninh thì những biện pháp đó chỉ có tính chất tham khảo, bởi những đặc thù riêng biệt. Một số khái niệm cơ bản 1. Kết quả học tập Theo các tác giả Hoàng Đức Nhuận và Lê Đức Phúc, kết quả học tập 10 được định nghĩa là mức độ mà người học đạt được so với các mục tiêu đề ra của môn học liên quan đến kiến thức, kỹ năng và thái độ. Kết quả này còn đóng vai trò quan trọng trong việc thu thập thông tin phản hồi” [29].
Tác giả Lê Đức Phúc đã thực hiện nhiều nghiên cứu nhằm đánh giá thành tích mà người học đạt được, đồng thời phân tích mối tương quan giữa thành tích đó với công sức và thời gian đầu tư. Trong nghiên cứu của mình, tác giả đã làm rõ rằng mục tiêu cần xác định chính là mức độ thành tích của một học sinh khi so sánh với những bạn cùng lớp khác. Đây là nội dung có liên quan xây dựng khung lý luận mà đề tài tác giả sử dụng kế thừa [34]. Nghiên cứu do tác gia Trần Kiều thực hiện khang định rằng, thành qua học tập phản ánh các mục tiêu và trình độ giảng dạy.
Hiện tại, các mục tiêu này bao gồm nhận thức, hành động và cảm xúc của người học.Đây là nội dung từng môn học được cụ thể hóa thành các mục tiêu về kiến thức, kỹ năng thái độ nhằm nâng cao năng lực giải quyết van dé [25]. Đánh giá Khái niệm về đánh giá có nhiều quan điểm khác nhau, trong đó bản chất là việc nhận định về kết quả công việc. Nhà nghiên cứu chuyên sâu về đánh giá tác giả Nguyễn Đức Chính, cũng đưa ra những quan niệm về đánh giá, trong đó được định nghĩa: Quá trình chủ thê đánh giá thu thập thông tin phản hồi một cách có hệ thống nhằm cụ thé được mục tiêu đã đề ra, hoặc mục tiêu đang đạt được ở mức độ nào gọi là đánh giá hoặc “Đánh giá là quá trình đưa ra phán xét nhận định về van dé nào đó, là quá trình thu thập và xử lý thông tin đưa ra minh chứng, bằng chứng đề đưa ra quyết định” [8]. Mục tiêu dạy học đạt được được xác định thông qua việc thu thập minh chứng, bằng chứng, phân tích đánh giá trong quá trình gọi là đánh giá, đây là quan niệm của tác giả Đặng Bá Lam [28].
Như vậy, bản chất đánh giá cũng như tác giả khác, khái niệm đánh giá nhằm thu thập thông tin phan hồi dé điều chỉnh 11 qua trinh day hoc. Về quan niệm đánh giá của tác giả Trần Bá Hoành cho rằng, trong quá trình đi nhận định, phán đoán về kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao, dựa trên những phân tích, suy đoán trên cơ sở bằng chứng thu thập được từ đó đối chiếu với mục tiêu, chuẩn đã đề ra dé đưa ra cái tiễn trước, trong và sau quá trình đó nhằm điều chỉnh và nâng cao chất lượng, hiệu quả công việc [16]. Căn cứ định nghĩa trên tác giả cho rằng, đánh giá là một quá trình liên tục, nhằm điều chỉnh đề xuất những quyết định thích hợp dé cải tiến, nâng cao chất lượng và hiệu quả công thông qua nhận xét, đánh giá nhận định từ việc việc dựa trên việc phân tích thông tin thu được.