CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VE QUAN LÝ HOAT DONG CHỦ NHIỆM LỚP TẠI TRƯỜNG TIỂU THEO TIẾP CẬN THAM GIA 1. Tổng quan nghiên cứu van đề Quản lý hoạt động chủ nhiệm lớp ở các trường tiêu học là một van dé nồi bật và quan trọng. Hoạt động chủ nhiệm lớp không chỉ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra môi trường học tập tích cực cho hoc sinh mà còn là nơi dao tạo, phát triển các kỹ năng sống, đạo đức và giáo dục công dân cho học sinh. Các nghiên cứu về hoạt động chủ nhiệm lóp ở trường tiểu học Mô hình dạy học theo lớp, được J.
Comenius đề xuất từ thế kỷ XVI, đã được duy trì và phát triển mạnh mẽ ở các quốc gia trên thế giới. Nhà trường thường chọn lựa giáo viên giảng dạy có kinh nghiệm trong giáo dục dé làm công tác chủ nhiệm lớp, được hội đồng nhà trường phân công và có sự tín nhiệm từ phía học sinh và phụ huynh. Các giáo viên chủ nhiệm có trách nhiệm đảm bảo rằng mọi học sinh trong lớp của họ đạt được tiễn bộ hoc tập va duy trì môi trường hoc tập an toàn, tôn trọng và hợp tác. Đã có nhiều nghiên cứu tập trung vào hoạt động chủ nhiệm lớp tiểu học, nhấn mạnh vào việc phân tích nghĩa vụ và trách nhiệm của giáo viên chủ nhiệm, vai trò của họ trong việc tạo môi trường học tập chất lượng, và các chiến lược dé tăng cường hiệu quả công tác của ho.
Báo cáo "Học tập: Một kho báu tiềm ân" của UNESCO năm 1996 đã nêu bốn trụ cột của giáo dục suốt đời: "Học để biết; Học để làm; Học để cùng chung sống; Học dé cùng tồn tại", hướng dẫn cho việc giáo dục học sinh phổ thông, giúp ho phát triển kiến thức, kỹ năng và nhận thức dé hỗ trợ cuộc sống và tồn tại trong xã hội. Trong cuốn "Phương pháp công tác chủ nhiệm lớp" (NXB Giáo dục Matxcơva, 1984) của Bôn-đư-rép, các phương pháp cơ bản về quản lý lớp học đã được trình bày, hướng dẫn các giáo viên chủ nhiệm cách thực hiện công tác chủ nhiệm lớp một cách hiệu quả. Quyền sách này đề cập đến việc quản lý lớp học, xây dựng môi trường học tập tích cực, tương tác và giao tiếp với học sinh và phụ huynh, cũng như hỗ trợ học sinh trong việc giải quyết các vấn đề cá nhân và học tập. Nhờ những phương pháp cơ bản này, các giáo viên chủ nhiệm có thê hướng dan và đồng hành cùng học sinh trong quá trình học tập và phát trién, từ đó giúp họ xây dựng một nền tảng vững chắc cho tương lai và đóng góp tích cực vào sự phát triển xã hội và cộng đồng.
Trong cuốn sách “Giáo dục học” của tác giả Phạm Viết Vượng (NXB Đại học quốc gia Hà Nội) [12], ở phần 4: “Lí luận về quản lý trường học”, trình bày những vấn đề cơ bản về công tác quản lí nhà trường, người giáo viên chủ nhiệm lớp và công tác giáo dục tập thể, đã nêu rất rõ vai trò, quan trọng của công tác hoạt động chủ nhiệm lớp. Tại hội thảo khoa học “Nâng cao chất lượng dạy học cho sinh viên đại học phổ thông” năm 2010, Nguyễn Thị Kim Dung[9] đã chia sẻ quan điểm cá nhân về những nội dung quan trọng của “Đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng dạy học cho sinh viên đại học bình thường”. Trong bài thuyết trình, tác giả đã tập trung dé cập đến các van dé cơ bản của công tác chủ nhiệm lớp ở trường tiéu học, đồng thời nêu rõ các nội dung cần được chú trọng từ góc nhìn của chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiêu học cũng như các kỹ năng nghề nghiệp mà giáo viên chủ nhiệm cần phải sở hữu. Bài phát biéu của Nguyễn Thị Kim Dung nhắn mạnh tam quan trọng của công tác giám thị trong quá trình giáo dục tiêu học và định hướng học sinh phát triển toàn diện.
Tác giả tập trung trình bày các nội dung chủ yếu của công tác chủ nhiệm lớp hiện nay, bao gồm các khía cạnh về tạo lớp học tích cực và rèn luyện tinh thần học tập cho học sinh. Từ góc nhìn của một giáo viên tiểu học chuyên nghiệp, Nguyễn Thi Kim Dung đã đề cao những kỹ năng nghề nghiệp cần thiết mà giáo viên chủ nhiệm cần sở hữu. Tác giả nhân mạnh về khả năng tạo môi trường học tập thân thiện và ủng hộ, khả năng tương tác và giao tiếp tốt với học sinh và phụ huynh, cũng như khả năng quản lý lớp học hiệu quả để đảm bảo sự hòa nhập và tiến bộ của tất cả học sinh. Cuốn sách "Rèn luyện kĩ năng sư phạm" của tác giả Hà Nhật Thăng và Phạm Quang Sơn (năm xuất bản 2010) [3] đã tập trung vào việc khai thác và rèn luyện kỹ năng sư phạm cho giáo viên.
Trong tác phẩm này, các tác giả trình bày các vấn đề cơ bản liên quan đến công tác chủ nhiệm lớp ở trường học hiện nay, như vi trí, vai trò, chức năng và nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm lớp, đồng thời tập trung vào các nội dung chủ yếu của công tác này từ góc nhìn của chuẩn nghề nghiệp giáo viên chủ nhiệm. Cuốn sách này nhắn mạnh vai trò quan trọng của công tác chủ nhiệm lớp trong việc tạo dựng một môi trường học tập tích cực và khuyến khích tinh thần học tập ở học sinh trung học. Tác giả đã đi sâu phân tích về vai trò quan trọng của giáo viên chủ nhiệm trong việc hỗ trợ, theo dõi quá trình học tập, đồng thời bồi đưỡng tinh thần đoàn kết và khả năng hòa nhập của mỗi học sinh trong lớp. Dưới góc độ chuẩn mực nghề nghiệp, sách cũng đi sâu vào các kỹ năng sư phạm cần thiết mà một giáo viên chủ nhiệm cần phải có.
Điều này bao gồm năng lực quản lý lớp học một cách hiệu quả, kha năng tạo ra một không gian học tập tích cực, và kỹ năng giao tiếp và tương tác hiệu quả với học sinh và phụ huynh. Bên cạnh nội dung liên quan đến hoạt động chủ nhiệm lớp, tác giả Nguyễn Thanh Bình [7] đã biểu hiện sự quan tâm đặc biệt tới công tác này ở Việt Nam qua các nghiên cứu tiêu biểu. Ông là một trong những tác giả tham gia biên soạn đề tài nghiên cứu “Công tác chủ nhiệm lớp ở trường phô thông” với mã số SPHN-09-465NCSP vào năm 2010. Nguyễn Thanh Bình cũng là tác giả của cuốn sách: “Một số vấn dé trong công tác chủ nhiệm lớp ở trường phổ thông hiện nay ” do Nhà xuất bản Đại học Sư phạm phát hành năm 2011.
Trong các công trình nghiên cứu này, tác giả đã tập trung nghiên cứu và phân tích một loạt các khía cạnh liên quan đến công tác chủ nhiệm lớp ở trường học. Những khía cạnh này có thể bao gồm vị trí và vai trò của giáo viên chủ nhiệm, những nhiệm vụ cụ thể mà họ phải thực hiện, các thách thức và khó khăn trong công tác chủ nhiệm lớp, cũng như những cải tiến và phát triển trong việc quản lý lớp học và chăm sóc học sinh. Với sự tập trung vào khía cạnh này, ông đã cung cấp những thông tin và kiến thức thiết yếu, qua đó góp phần tăng cường năng lực quản lý lớp học, phát triển một môi trường học tập thuận lợi và hỗ trợ sự phát triển toàn diện của học sinh trong môi trường giáo dục. Ngoài những công trình trên còn rất nhiều những Hội thảo khoa học về chủ đề hoạt động chủ nhiệm ở trường tiểu học, dưới góc độ quản lý giáo dục theo ngành, bậc học đã được tiến hành và thu hút sự quan tâm của nhiều tác giả đáng chú ý.
Các nghiên cứu trong lĩnh vực này do những tác giả như Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Thanh Bình, Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn Thành Hoàn, Trần Bá Hoành và nhiều nhà nghiên cứu khác tiễn hành. Tại hội thảo khoa học tô chức tại Khoa Sư phạm - Đại học Quốc gia Hà Nội nói về chất lượng giáo dục và vấn đề đào tạo giáo viên, các nhà nghiên cứu đã đưa ra các tham luận tập trung vào việc khám phá các phương pháp và nhu cầu cần cấp thiết trong đào tạo giáo viên chủ nhiệm sao cho phù hợp với những yêu cầu đổi mới của ngành Giáo dục. Các tham luận đã bước đầu xác định những vai trò, mục tiêu của hoạt động chủ nhiệm trong lớp học. Theo đó GVCN phải được coi như chuyên gia sư phạm, chuyên gia về khoa học sáng tạo, và cũng là chuyên gia trong việc hướng dẫn và tư vấn cho học sinh.
Hau het các nghiên cứu đêu thông nhât quan điêm rang giáo viên chu nhiệm tiêu học có một vai trò cực kỳ quan trọng trong việc hình thành và thúc day quá trình học tập và phát triển toàn diện của học sinh. Không chi đơn thuần là những người truyền đạt kiến thức, họ còn giữ vai trò là người hướng dẫn, tư vấn và hỗ trợ học sinh trong suốt quá trình học tập và phát triển cá nhân của các em. Các nghiên cứu cũng cho thấy hoạt động chủ nhiệm lớp có tác động đáng kê đến hành vi và thái độ của học sinh trong lớp, cũng như ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng học tập của họ. Nhiệm vụ của người giáo viên chủ nhiệm trong việc điều hành lớp học không chỉ giới hạn ở việc quản lý hành vi của sinh viên mà còn bao gồm việc lập kế hoạch cho các hoạt động giảng dạy sao cho phù hợp với từng cá nhân học sinh và mang lại hiệu quả cao.
Các nghiên cứu đã chỉ ra tầm quan trọng không thể phủ nhận của giáo viên chủ nhiệm trong việc giáo dục và quản lý sinh viên. Điều này làm nổi bật nhu cầu thiết yêu của việc sử dụng những phương pháp quản lý lớp học đa dạng và linh động, nhằm nâng cao chất lượng học tập và đảm bảo sự phát triển toàn vẹn của sinh viên. Các nghiên cứu về quản lý hoạt động chi nhiệm lóp ở trường tiểu học Trong thập kỷ qua, việc điều hành các lớp học ở cấp tiêu học đã trở thành một lĩnh vực nghiên cứu quan trọng. Sự biến đổi không ngừng trong lĩnh vực giáo dục cùng với sự nhận thức sâu sắc hơn về vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong việc hỗ trợ và thúc đây sự tiến bộ trong học tập của học sinh là nguyên nhân chính.
Các công trình nghiên cứu đã tập trung vào việc xem xét và đánh giá các chiến lược quản lý lớp học hiện hành để cải thiện chất lượng giáo dục, điều này bao gồm việc tạo ra và duy trì một môi trường học tập lý tưởng, điều chỉnh hành vi của học sinh, và áp dụng các phương tiện dạy học có hiệu quả.