Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC CHO GIÁO VIÊN DẠY MÔN NGHỆ THUẬT Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu về bồi dưỡng năng lực cho giáo viên Vấn đề bồi dưỡng năng lực giáo viên nói chung và bồi dưỡng năng lực giáo viên dạy môn nghệ thuật nói riêng đã được nghiên cứu từ rất sớm. Những quan điểm, tư tưởng về đề bồi dưỡng năng lực giáo viên nói chung được trình bày trong các công trình nghiên cứu về đào tạo sư phạm trên thế giới.
Công trình “Bồi dưỡng năng lực sư phạm cho giáo viên” của tác giả V.Mukhina nghiên cứu các yêu cầu kỹ năng sư phạm mà người giáo viên cần có, đồng thời các kỹ năng đó là đáng chú trọng trong bồi dưỡng năng lực giáo viên.Zaporojets với công trình “Cơ sở nâng cao năng lực cho các nhà giáo” tập trung nghiên cứu chuyên biệt về các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên. [1]; Pamela Morris Cybele Raver Chrishana và M. Lloyd Megan Millenky với “Vai trò của năng lực giáo viên với nâng cao chất lượng dạy học”. Tác giả đã nêu các dẫn chứng và lý luận về mối liên quan của năng lực giáo viên với chất lượng dạy học.
Từ đó rút ra vấn đề tương quan, khi muốn nâng cao chất lượng dạy học thì bắt buộc phải có giải pháp nâng cao năng lực giáo viên. Mayer đã viết “Tại sao phải đầu tư vào chương trình giác dục nghệ thuật và đội ngũ giáo viên dạy môn nghệ thuật, coi đây là một phần của chiến lược cơ bản, bởi vì cũng như trước khi xây dựng tòa nhà, ta cần xây dựng một cái nền bằng đá vững chắc trên cơ sở đó làm nền tảng xây nên toàn bộ công trình kiến trúc. 5 Giáo viên dạy nghệ thuật là cầu nối truyền tải kiến thức mà giáo dục nghệ thuật là vai trò nền tảng phát triển nhận thức và thẩm mỹ của con người”. Như vậy, khi một người bước vào xã hội cũng cần xây dựng cho họ một nền tảng tương tự.
Chính gia đình, cộng đồng và những giá trị văn hóa nghệ thuật cộng đồng là những nhân tố tạo nên nền tảng đó. Do đó, năng lực của người giáo viên dạy nghệ thuật có vai trò cầu nối kiến thức âm nhạc, mỹ thuật, đầu tư hỗ trợ phát triển tinh thần và hiểu biết xã hội, trong đó giáo dục nghệt huật giúp trẻ hình thành và phát triển toàn diện nhân cách, tạo nền tảng tốt sau này. Bộ Giáo dục và Đào tạo (2019), “Thông tư Số: 17/2019/TT-BGDĐT về Ban hành chương trình bồi dưỡng thường xuyên giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông”. Trong thông tư nêu rõ: “Chương trình bồi dưỡng thường xuyên giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông nhằm bồi dưỡng theo yêu cầu của vị trí việc làm; bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng chuyên ngành bắt buộc hàng năm đối với giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông; là căn cứ để quản lý, chỉ đạo, tổ chức và biên soạn tài liệu phục vụ công tác bồi dưỡng, tự bồi dưỡng nhằm nâng cao phẩm chất, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông, đáp ứng yêu cầu vị trí việc làm, nâng cao mức độ đáp ứng của giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông đối với yêu cầu phát triển giáo dục phổ thông và yêu cầu của chuẩn nghề nghiệp giáo viên cơ sở giáo dục phổ thông.”, Đối tượng áp dụng gồm giáo viên đang giảng dạy ở trường tiểu học, trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông, trường phổ thông có nhiều cấp học, trường chuyên, trường phổ thông dân tộc nội trú, trường phổ thông dân tộc bán trú (sau đây gọi chung là cơ sở giáo dục phổ thông).
[2] Đinh Thị Kim Thoa (2018), “Bồi dưỡng năng lực dạy học cho đội ngũ giáo viên các trường tiểu học trên địa bàn huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình”, Khoa Quản lý giáo dục, Đại học Sư phạm Hà Nội. Trong nghiên cứu, tác giả đã nêu một số khái niệm liên quan bồi dưỡng, bồi dưỡng giáo viên tiểu học và các hình thức, phương pháp bồi dưỡng năng lực đội ngũ giáo viên các trường tiểu học; kinh nghiệm về bồi dưỡng năng lực cho giáo viên cho đội ngũ giáo viên các trường tiểu học, xác định nội dung, tiêu chí, phương pháp bồi dưỡng năng lực cho giáo viên cho đội ngũ giáo viên các trường tiểu học áp dụng thực tiễn trên địa bàn huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình.[26] 6 Nguyễn Ngọc Trai (2019), “Một số biện pháp nâng cao năng lực dạy học cho đội ngũ giáo viên mầm non trên địa bàn huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương”, Khoa Giáo dục Mầm non Đại Học Sư Phạm Hà Nội. Tác giả đã làm rõ việc nâng cao trình độ văn hóa chung, trình độ sư phạm cho đội ngũ giáo viên mầm non nước ta là việc làm chiến lược, có ý nghĩa thế giới và khu vực. Để có đội ngũ giáo viên mầm non ngang tầm với thế giới và khu vực, việc đào tạo lại đội ngũ giáo viên mầm non nước ta đòi hỏi một khoảng thời gian dài hàng thập kỉ, một sự nỗ lực lớn của Nhà nước và của từng cá nhân giáo viên mầm non.
Trên thực tiễn địa bàn huyện Kinh Môn, để có thể dạy được các kiến thức mới, vận dụng phương pháp bồi dưỡng phát huy năng lực tự học, tự nghiên cứu của lớp trẻ, nếu mỗi giáo viên mầm non không tự vượt lên chính mình, không tự chiến thắng những thói quen bồi dưỡng cũ kỹ, lạc hậu thì bản thân giáo viên mầm non và toàn thể đội ngũ không thể đáp ứng yêu cầu của chương trình mới. Có nhiều hình thức bồi dưỡng năng lực cho giáo viên dạy môn Nghệ thuật mầm non, trong đó bồi dưỡng năng lực cho giáo viên cho đội ngũ giáo viên mầm non chỉ là một hình thức đang nổi lên nhưng mang lại hiệu quả có cả người dạy lẫn kết quả học tập của trẻ mầm non.[27] Trần Hoàng Kiều Trang (2020), “Bồi dưỡng năng lực cho giáo viên tiểu học trên địa bàn huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn theo hướng chuẩn nghề nghiệp”, Luận văn thạc sĩ đại học Sư phạm Hà Nội. Luận văn đã nêu ra những khía cạnh đa dạng, đặc trưng về các vấn đề khó khăn khi bồi dưỡng năng lực cho giáo viên tiểu học theo hướng chuẩn nghề nghiệ rên địa bàn huyện miền núi như huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn, khảo sát thực trạng kết quả bồi dưỡng để rút ra các hạn chế và nguyên nhân tồn tại. Tác giả đã đề xuất phương hướng và các giải pháp bồi dưỡng năng lực cho giáo viên tiểu học trên địa bàn huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn phong phú mang tính định hướng, phù hợp với các nguyên tắc sư phạm để ngăn chặn và khắc phục những tình huống trên.
[28] Ngoài ra trong thời gian qua cũng đã có nhiều công trình nghiên cứu, bài viết, hội thảo về giáo dục nói chung và tổ chức bồi dưỡng năng lực cho giáo viên nói riêng trên một số tỉnh, thành phố trong cả nước, điều đó nói lên sự quan tâm của các nhà nghiên cứu đến vấn đề này. Các nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng năng lực cho giáo viên các trường tiểu học Quản lý bồi dưỡng năng lực cho giáo viên nói chung và quản lý bồi dưỡng năng lực cho giáo viên các trường tiểu học nói riêng là nhiệm vụ quan trọng của các cán bộ quản lý trong nhà trường. Mỗi phương pháp quản lý tốt sẽ kéo theo cả một bộ máy hoạt động của một nhà trường vận hành được thông suốt, hiệu quả, góp phần quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục, đáp ứng được yêu cầu chung nền giáo dục nước ta. Đối với quản lý bồi dưỡng năng lực cho giáo viên các trường tiểu học, đã có nhiều công trình được các chuyên gia và ít nhiều đã đề cập đến hoạt động cho có hiệu quả nhất.
Một số công trình nghiên cứu tiêu biểu và có giá trị như: ” Nguyễn Thị Thế Bình (Chủ biên, 2017): “Rèn luyện kĩ năng nghiệp vụ Sư phạm trong đào tạo giáo viên”, NXB Đại học Sư Phạm, Hà Nội. Tác phẩm đề cập đến việc vận dụng lý luận kĩ năng nghiệp vụ Sư phạm vào thực tế trong việc quản lý bồi dưỡng năng lực cho giáo viên ở các cấp bậc phổ thông, nêu cái nhìn chuyên ngành sâu sắc về sư phạm và mô phạm về kĩ năng nghiệp vụ Sư phạm trong bồi dưỡng năng lực cho giáo viên hiện nay. Tuy nhiên, nội dung cuốn sách chủ yếu là các lý thuyết giáo dục được hệ thống lại mà không có vai trò của quản lý giáo dục.[5] Nguyễn Đăng Doanh (2018), “Quản lý bồi dưỡng năng lực cho giáo viên các môn xã hội các trường tiểu học trên địa bàn huyện Thuỷ Nguyên, Hải Phòng đáp ứng chuẩn nghề nghiệp”, Luận văn thạc sĩ đại học Sư phạm Hà Nội. Đây là một công trình nghiên cứu sâu về các thực hành thực hành và các phương pháp quản lý bồi dưỡng năng lực cho giáo viên tiểu học một cách hiệu quả, đang được lưu hành và sử dụng cho giáo viên Tiểu học cả nước.
Vận dụng trong đánh giá, phân tích thực trạng bồi dưỡng năng lực cho giáo viên các môn xã hội các trường tiểu học trên địa bàn huyện Thuỷ Nguyên, Hải Phòng đáp ứng chuẩn nghề nghiệp , tác giả đã đưa ra một số cải cách về trực quan, tư duy của ban giám hiệu các trường về quản lý bồi dưỡng năng lực cho giáo viên các môn xã hội các trường tiểu học trên địa bàn huyện Thuỷ Nguyên, Hải Phòng đáp ứng chuẩn nghề nghiệp. Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ mới dừng ở phương pháp quản lý mà không đi sâu vào vai trò của các nhà quản lý.[7] 8 Nguyễn Hồng Nhung (2019), “Quản lý bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy môn toán cho giáo viên các trường tiểu học trên địa bàn huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương”, Luận văn thạc sĩ đại học Sư phạm Hà Nội. Tác giả đã nghiên cứ khái quát cơ sở lý luận về quản lý, bồi dưỡng năng lực dạy học, bồi dưỡng trãi nghiệm và quản lý bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy môn toán cho giáo viên các trường tiểu học. Tác giả khẳng định vai trò của ban giám hiệu, trong đó vai trò của hiệu trưởng là quan trọng nhất trong các yêu tố ảnh hưởng đến quản lý bồi dưỡng nâng cao năng lực dạy môn toán cho giáo viên các trường tiểu học.