Chương 1. Cơ sở lý luận quản lý nhà nước đối với đội ngũ giáo viên trung học cơ sở trên địa bàn Huyện Chương 2. Thực trạng quản lý nhà nước đối với đội ngũ giáo viên trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh Chương 3. Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước đối với đội ngũ giáo viên trung học cơ sở trên địa bàn thành phố Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh 8 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN 1.1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.1 Khái niệm giáo viên Trung học cơ sở Theo Thông tư số 32/2020/TT-BGDĐT ngày 15/9/2020 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc Ban hành Điều lệ Trường Trung học cơ sở, trường Trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học thì tại Điều 2 Điều lệ Trƣờng trung học cơ sở, trƣờng trung học phổ thông và trƣờng phổ thông có nhiều cấp học (Ban hành kèm theo Thông tƣ số 32/2020/TT-BGDĐT ngày 15/9/2020 của Bộ trƣởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) quy định “Trường trung học là cơ sở giáo dục phổ thông của hệ thống giáo dục quốc dân.
Trường có tư cách pháp nhân, có tài khoản và con dấu riêng”11. Trường THCS là “một bậc học trong hệ thống giáo dục ở Việt Nam, là bậc học bản lề giữa bậc Tiểu học và bậc Trung học phổ thông. Bậc THCS chỉ kéo dài 4 năm , tính theo hệ thống phân lớp ở Việt Nam là từ lớp 6 đến lớp 9, độ tuổi học sinh ở trường THCS thông thường là 11 tuổi đến 15 tuổi, trừ một số trường hợp ngoại lệ. Trường THCS do Chủ tịch UBND cấp huyện quyết định thành lập, UBND cấp huyện quản lý.
Sau khi học hết lớp 9, học sinh sẽ được xét công nhận tốt nghiệp THCS”12. Ở cấp bậc THCS học sinh sẽ được trang bị kiến thức tương đối, tạo nền tảng vững chắc, tạo tiền để để học tập ở bậc tiếp theo. Đồng thời, đây là tiền đề để các em có thể định hướng được khả năng, điều kiện, sở trường của mình, từ đó có lựa chọn phù hợp sau khi tốt nghiệp bậc Trung học phổ thông là học nghề, tham gia vào sản xuất - kinh doanh của gia đình hoặc học tập ở bậc Trung cấp, Cao đẳng, Đại học. Có thể nhận thấy được mục tiêu của trường THCS là giúp học sinh tiếp thu các kiến thức về các môn khoa học tự nhiên, khoa học xã hội và các kỹ năng cứng, kỹ năng mềm, các giá trị đạo đức, truyền thống tốt đẹp, góp phần hình thành nhân cách đúng chuẩn mực, lớn hơn nữa là nhân cách con người chủ nghĩa xã hội; giúp học sinh nắm vững kiến thức THCS, là điều kiện để tiếp tục hoàn thành chương trình Trung học 11 Điều 2, Điều lệ Trƣờng trung học cơ sở, trƣờng trung học phổ thông và trƣờng phổ thông có nhiều cấp học Ban hành kèm theo Thông tƣ số 32/2020/TT-BGDĐT ngày 15/9/2020 của Bộ trƣởng Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc Ban hành Điều lệ Trường Trung học cơ sở, trường Trung học phổ thông và trường phổ thông có nhiều cấp học.
12 Điều 28 Luật Giáo dục năm 2019 (Luật số 43/2019/QH14), ngày 14/6/2019. 9 phổ thông, có những định hướng ban sơ về định hướng nghề nghiệp, tạo điều kiện để các em phát huy sở trường cá nhân nhằm lựa chọn, định hướng cho tương lai. Như vậy, để hoàn thành các mục tiêu đó, trường THCS ngoài việc tổ chức giảng dạy, học tập theo chương trình giáo dục hiện hành; cần phải thực hiện có hiệu quả việc công khai mục tiêu, nội dung, kết quả đánh giá chất lượng giáo dục; quản lý ĐNGV, công nhân viên chức; tổ chức tuyển sinh, quản lý học sinh theo quy định của Bộ GD&ĐT; quản lý, sử dụng có hiệu quả các nguồn lực cho hoạt động giáo dục; bảo quản cơ sở vật chất; tổ chức và thực hiện các hoạt động về kiểm định chất lượng giáo dục theo quy định của Luật Giáo dục13. Trong nhà trường, Hiệu trưởng là người đứng đầu, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền bổ nhiệm và chịu trách nhiệm về quản lý các mặt hoạt động của trường.
Giáo viên được hiểu là người giảng dạy cho học sinh các kiến thức liên quan đến môn học đối với từng cấp học phù hợp với học sinh, Giáo viên có trách nhiệm thực hiện các bài giảng các tiết dạy của mình để mang kiến thức đến với học sinh. Theo quy định tại Điều 66, Luật Giáo dục năm 2019 thì các nhà giáo làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, cơ sở giáo dục khác, giảng dạy trình độ sơ cấp, trung cấp gọi là giáo viên 14. Như vậy, giáo viên là danh từ để chỉ nhà giáo thực hiện hoạt động giảng dạy tại các cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, THCS, hay các tổ chức giáo dục nghề nghiệp. ĐNGV là lực lượng chủ đạo nhất trong hội đồng sư phạm nhà trường, là lực lượng trực tiếp thực hiện kế hoạch giảng dạy, mục tiêu giáo dục của nhà trường, là người mang lại uy tín, chất lượng giáo dục hiệu quả cho nhà trường.
Công tác xây dựng và hoàn thiện ĐNGV là quá trình hiện thực hóa chủ trương, quan điểm của Đảng “Giáo dục là quốc sách hàng đầu”, phát triển giáo dục nhằm “nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài” để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc15. Theo Nghị quyết Trung ương 2 khoá VIII đã nêu “Giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục và được xã hội tôn vinh”16. ĐNGV được nhiều nhà nghiên cứu khoa học nước ngoài cho rằng họ giống như những nhà nghiên cứu trong lĩnh vực giáo dục, họ được trang bị nhiều kiến thức, có 13 Đinh Minh Dũng (2013), “Quản lý nhà nước ở cấp huyện đối với giáo dục mầm non, tiểu học, trung học cơ sở vùng Đồng bằng sông Cửu Long”, Luận án Tiến sĩ Quản lý Hành chính công, Học viện Hành chính, tr. 14 Điều 66 Luật Giáo dục năm 2019 (Luật số 43/2019/QH14 ngày 14/6/2019 ).
15 Ban Chấp hành Trung ương khoá XI, Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo. 16 Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá VIII). 10 phương pháp dạy học, họ dùng toàn bộ trí tuệ và sức lực của bản thân cho sự nghiệp của giáo dục. Ở nước ta, khái niệm ĐNGV dùng để chỉ một tập hợp người bao gồm cán bộ quản lý và giáo viên.
Theo Từ điển Giáo dục học định nghĩa: “ĐNGV là tập hợp những người đảm nhận công tác giáo dục và dạy học có đủ tiêu chuẩn đạo đức, chuyên môn và nghiệp vụ quy định”17. ĐNGV THCS được hiểu là “Tập hợp những người là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, cùng tham gia công tác giảng dạy, giáo dục theo chế độ hợp đồng làm việc và hưởng lương từ quỹ lương của các trường THCS theo quy định của pháp luật; giúp học sinh hình thành và phát triển nhân cách theo kế hoạch của nhà trường”18. Qua những khái niệm nêu trên, có thể rút ra khái niệm: “Giáo viên THCS là người làm công tác giảng dạy học sinh trong trường THCS, có nhiệm vụ là giáo dục, rèn luyện học sinh THCS, giúp các em hình thành và phát triển nhân cách theo mục tiêu giáo dục đã đề ra cho bậc học”.2 Vai trò của giáo viên trung học cơ sở Giáo viên các trường THCS ngoài vai trò là người truyền đạt kiến thức mà còn là người tổ chức, hướng dẫn, định hướng cho các hoạt động tìm tòi, sáng tạo của HS, giúp học sinh dựa vào năng lực bản thân chiếm lĩnh tri thức của nhân loại, hình thành các kỹ năng sống, làm việc, hình thành đạo đức và định hướng chính trị19. Ngoài ra, có thể nhận thấy vai trò cụ thể và quan trọng của ĐNGV THCS: Một là, giáo viên là người trang bị cho học sinh những hành trang, những kiến thức cơ bản nhất về các môn khoa học xã hội, khoa học tự nhiên, là người khơi dậy và định hình tài nằng của học sinh.
Hai là, giáo viên là người trang bị, bồi dưỡng cho học sinh những kiến thức cơ bản, sơ khai về đạo đức, pháp luật, những truyền thống tốt đẹp dân tộc; lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc, nghĩa vụ và trách nhiệm của mỗi người đối với Tổ quốc. 17 Bùi Hiền (2001), Từ điển giáo dục học, Nxb Từ điển Bách khoa, Hà Nội, tr. 18 Tô Thị Bích Phượng (2021), Hoạt động quản lý nhà nước của Ủy ban nhân dân huyện đối với đội ngũ giáo viên là viên chức tại các trường Trung học cơ sở công lập từ thực tiễn huyện Châu Thành, tỉnh Trà Vinh, Luận văn Thạc sĩ Quản lý công, Trường Đại học Trà Vinh tr. 19 Trường THCS Đào Duy Từ (2018), “Năng lực, phẩm chất của người giáo viên thế kỷ XXI”, [https://thcsdaoduytuhn.vn/bai-viet-duoc-quan-tam-nhat/nang-luc-pham-chat-cua-nguoi-giao-vien-ki-xxi.html , truy cập ngày 22/01/2022.
11 Ba là, trang bị những tri thức lao động, kỷ luật giúp các em đi đúng hướng. Với học sinh THCS, đây là giai đoạn ban đầu hình thành ý thức và phát huy khả năng cá nhân trong việc chọn và đầu tư chuyên sâu khả năng của mình, là giai đoạn ban đầu để các em hình dung được mình sẽ làm gì trong tương lai. Đặc biệt, trong giai đoạn này các em chuẩn bị tinh thần bước sang ngưỡng cửa trung học phổ thông hoặc lựa chọn hình thức học nghề kết hợp với học trung học phổ thông thì giáo viên sẽ là người hướng nghiệp, giúp các em nhận thức rõ về năng lực của chính mình, hiểu biết những yêu cầu của nghề, đòng thời nhằm kích thích học sinh tự giác tìm hiểu ngành nghề phù hợp với sở thích, yêu cầu của xã hội và xác định trách nhiệm của bản thân trong hoạt động nghề của mình sau này.20 Bốn là, giáo viên THCS là đội ngũ truyền tải những kiến thức cơ bản về giáo dục thể chất và giáo dục an ninh quốc phòng nhằm phát triển thể lực phục vụ đất nước khi Tổ quốc cần. Quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá và xây dựng đất nước trong hiện nay ngoài việc đòi hỏi có trình độ mà còn phải có sức khỏe, vì đơn giản không thể có một trí óc thông minh tồn tại trên một cơ thể bệnh tật.
Khi sức khỏe tốt thì khả năng sáng tạo, linh động trong công việc được cải thiện, tăng hiệu quả hoạt động.