CHƯƠNG 1: LÝ THUYẾT VỀ CHUỖI CUNG ỨNG VÀ QUẢN LÝ CHUỖI CUNG ỨNG DOANH NGHIỆP 1.1 Khái quát về chuỗi cung ứng 1.1 Khái niệm Sự phát triển và hoạt động của Chuỗi cung ứng đã trở thành chủ đề quan trọng đối với các học giả với nhiều định nghĩa khác nhau theo nhiều hướng tiếp cận khác nhau. Thuật ngữ “Chuỗi cung ứng” xuất hiện cuối những năm 1980 và trở nên phổ biến trong những năm 1990. Dưới đây là một vài định nghĩa về chuỗi cung ứng: Theo báo cáo của Beamon B. (1998), Chuỗi cung ứng là một quy trình sản xuất có cấu trúc, trong đó nguyên liệu thô được chuyển thành hàng thành phẩm, sau đó được giao cho khách hàng cuối cùng.au (2002) định nghĩa Chuỗi cung ứng là một chuỗi bắt đầu bằng nguyên liệu thô và hoàn thiện với việc bán hàng hóa thành phẩm.
Bridgefield Group (2006) định nghĩa Chuỗi cung ứng là một tập hợp các nguồn lực và quy trình được kết nối bắt đầu bằng việc tìm nguồn cung ứng nguyên liệu thô và mở rộng thông qua việc giao hàng thành phẩm cho người tiêu dùng cuối. (2009) định nghĩa Chuỗi cung ứng là một mô tả chung về quá trình tích hợp liên quan đến các tổ chức để biến đổi nguyên liệu thô thành hàng hóa thành phẩm và vận chuyển chúng đến người dùng cuối. Các định nghĩa trên tập trung vào các yếu tố quyết định cốt lõi của một chuỗi cung ứng hiệu quả. Chúng bao hàm nhu cầu về xuất xứ và điểm đến trong đó hàng hóa lưu chuyển và chấp nhận cách tiếp cận mà chuỗi cung ứng tổng thể bắt đầu bằng tài nguyên (nguyên liệu thô), kết hợp một số hoạt động gia tăng giá trị và kết thúc với việc chuyển hàng hóa thành phẩm đến tay người tiêu dùng.
Các đối tượng tham gia vào chuỗi cung ứng gồm: Nhà cung cấp, nhà sản xuất, đơn vị vận chuyển, kho, nhà phân phối, nhà bán lẻ và khách hàng cuối cùng. Mỗi đối tượng sẽ có riêng cho mình một chuỗi cung ứng và các chuỗi cung ứng riêng này có mối liên hệ với nhau. Luan van 5 NHÀ NHÀ NHÀ SẢN NHÀ BÁN KHÁCH CUNG PHÂN XUẤT LẺ HÀNG CẤP PHỐI Hình 1.1: Mô hình chuỗi cung ứng điển hình (Nguồn: SMEs and Supply Chain Management, Jafar Rezaei) Nhà cung cấp: là những công ty/ tổ chức/ cá nhân cung cấp hàng hóa, nguyên vật liệu hoặc dịch vụ cho các nhà sản xuất, nhà phân phối, nhà bán lẻ và khách hàng. Nhà sản xuất: là các đơn vị sản xuất ra sản phẩm, bao gồm những công ty sản xuất nguyên vật liệu và sản xuất thành phẩm.
Nhà phân phối: là những công ty tồn trữ hàng với số lượng lớn từ nhà sản xuất và phân phối sản phẩm đến khách hàng. Nhà bán lẻ: tồn trữ sản phẩm và bán cho khách hàng với số lượng nhỏ. Khách hàng: là bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào mua và sử dụng sản phẩm.2 Phân loại Chuỗi cung ứng được phân loại theo nhiều cách khác nhau và tùy thuộc vào những mục tiêu chiến lược của doanh nghiệp về phương diện quản trị dòng chảy của thông tin và dòng chảy của sản phẩm. Phân loại theo tiêu chí liên kết giữa các thành phần trong chuỗi cung ứng: Chuỗi cung ứng hợp tác: là chuỗi gồm hai hay nhiều doanh nghiệp độc lập cùng làm việc, lên kế hoạch nhằm thực hiện các tiến trình hiệu quả hơn.
Chuỗi cung ứng tương tác: là chuỗi tương tác theo 4 cấp độ: tương tác nội bộ chuỗi, tương tác song phương (doanh nghiệp – nhà cung cấp, doanh nghiệp và khách hàng), tương tác mở rộng (nhà cung cấp của nhà cung cấp, doanh nghiệp, khách hàng, khách hàng của khách hàng) và tương tác theo mạng lưới. Phân loại theo cách thức đưa sản phẩm ra thị trường: Chuỗi cung ứng đẩy (Push Supply Chain): sản phẩm trong chuỗi được sản xuất ở dạng tồn kho, sản xuất song song với việc tìm kiếm thị trường tiêu thụ. Từng lớp Luan van 6 trong chuỗi cung ứng đều phải nỗ lực đưa sản phẩm đến lớp tiếp theo trong chuỗi và gần khách hàng cuối cùng hơn. Chuỗi cung ứng kéo (Pull Supply Chain): sản phẩm xuất phát từ nhu cầu của khách hàng trên thị trường và khách hàng chọn lựa những nhà cung cấp đáp ứng tốt nhất nhu cầu của mình.
Phân loại theo hiệu quả hoạt động: Chuỗi cung ứng trong đó các chức năng hiện tại không tốt: là chuỗi không có lợi thế cạnh tranh, không sử dụng các dịch vụ bên ngoài, hoạt động chức năng nội bộ không hiệu quả và rất dễ bị tổn thương về khả năng cạnh tranh và tài chính. Chuỗi cung ứng bị nắm giữ bởi các tổ chức hậu cần bên ngoài: là chuỗi hoàn toàn phụ thuộc vào các dịch vụ hậu cần bên ngoài, các chức năng không hiệu quả, dễ bị tổn thương về khả năng cạnh tranh và tài chính. Chuỗi hoạt động kém hiệu quả: chuỗi này có chi phí cố định cao, nhân công lớn, nhiều cấp quản lý, quá trình xử lý các công tác hậu cần còn chậm gián tiếp làm chậm các quá trình khác: thu mua, sản xuất, bán hàng và lượng tồn kho trong chuỗi lớn, tốc độ quay vòng hàng tồn kho chậm. Phân loại theo đặc tính sản phẩm: Chuỗi sản phẩm mang tính cải tiến (Innovative Supply Chain): là chuỗi thiết kế cho những sản phẩm liên tục thay đổi như các loại chip, phần mềm tin học, thời trang… và thông tin trong chuỗi được chia sẻ tốt, tốc độ qua chuỗi lớn, ít tồn kho.
Chuỗi sản phẩm chức năng (Functional Supply Chain): là chuỗi thiết kế cho những sản phẩm ít thay đổi, nhu cầu thường cố định như lương thực, các sản phẩm nông nghiệp… Quản lý chuỗi thường chú trọng vào mức tồn kho và tăng hiệu quả chia sẻ thông tin giữa các thành phần chuỗi và cắt giảm tối ưu các chi phí liên quan.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng 1.1 Nguồn nhân lực Để một chuỗi cung ứng vận hành một cách hiệu quả thì việc tìm đúng người với đúng kỹ năng là bước đầu tiên và cũng là bước quan trọng nhất. Những thành viên Luan van 7 sáng giá sẽ là những người có cái nhìn rộng về các hoạt động kinh doanh cũng như chấp nhận quan điểm có tính quy trình đối với các công việc và hoạt động. Việc quản lý hiệu quả chuỗi cung ứng đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận kỹ thuật, mua hàng, logistics, nhà cung ứng, khách hàng và tiếp thị để kết nối các hoạt động và các dòng chảy của nguyên liệu. Các cá nhân có kỹ năng về quản lý chi phí cũng là nhân tố cực kỳ quan trọng trong quản lý chuỗi cung ứng.
Khi mà các công ty đang miễn cưỡng tăng giá bán thì quản lý chi phí trở nên đặc biệt quan trọng đối với sự thành công dài hạn. Do đó, để tiếp cận với đúng kỹ năng cần thiết sẽ đòi hỏi một chiến lược nhân sự vững chắc bao gồm cả việc phát triển những nhân viên tài năng từ mảng chuỗi cung ứng, từ những phòng ban và thậm chí là từ các công ty khác, tuyển chọn những sinh viên ưu tú từ các trường đại học. Ngoài ra cần có chương trình đánh giá chi tiết kiến thức và kỹ năng nhân viên thường xuyên để có những chương trình đào tạo và huấn luyện phù hợp. Những nỗ lực này sẽ giúp đạt tới mục tiêu chung: đảm bảo rằng các thành viên tham gia đạt yêu cầu có thể hỗ trợ các đòi hỏi trong chuỗi cung ứng.2 Sắp xếp cơ cấu tổ chức phù hợp Thiết kế cơ cấu tổ chức đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hay cản trở việc đạt tới các mục tiêu của chuỗi cung ứng.
Với việc sắp xếp một cơ cấu tổ chức phù hợp, có sự phối hợp, kiểm soát và phân quyền rõ ràng sẽ giúp doanh nghiệp đạt được mục tiêu của toàn bộ chuỗi cung ứng cũng như mục tiêu của cả công ty. Ngược lại, với cơ cấu tổ chức không hợp lý, bộ máy cồng kềnh, phân quyền giao thoa, chồng chéo sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động của chuỗi cung ứng và hoạt động sản xuất kinh doanh của cả công ty.3 Công nghệ thông tin Chuỗi cung ứng cũng nên nắm bắt và chia sẻ thông tin đến toàn bộ phòng chức năng và bộ phận trong tổ chức. Bao gồm: Thứ nhất, chuyển tin về vị trí của phương tiện vận chuyển thông qua hệ thống định vị toàn cầu. Luan van 8 Thứ hai, chuyển các yêu cầu về nguyên liệu thông qua hệ thống trao đổi dữ liệu điện tử trên nền web.
Thứ ba, nắm bắt thông tin về nhu cầu và bổ sung bằng việc sử dụng công nghệ mã vạch, các thẻ nhận dạng RFID cũng trở nên hữu dụng khi nắm bắt thông tin về dòng chảy nguyên liệu và sản phẩm.4 Hệ thống đo lường đánh giá Một hệ thống đánh giá và thước đo đúng là một trong những yếu tố quan trọng nhất trong chuỗi cung ứng. Đánh giá mục tiêu sẽ hỗ trợ cho việc ra quyết định dựa vào thực tế nhiều hơn, điều này là tiêu chí quan trọng trong quản lý chất lượng đồng bộ. Việc đánh giá là một cách lý tưởng để truyền đạt các yêu cầu đến các thành viên khác trong chuỗi cung ứng và thúc đẩy sự thay đổi và cải tiến liên tục. Một quy trình đánh giá sẽ giúp công ty xác định liệu những sáng kiến mới có đáp ứng kết quả mong muốn.
Do đó, đánh giá là công cụ duy nhất và tốt nhất để kiểm soát các yếu tố trong các hoạt động và quy trình của chuỗi cung ứng.4 Xu hướng phát triển của chuỗi cung ứng trong tương lai Xuất hiện chuỗi cung ứng mới: với sự phát triển của chuỗi cung ứng như hiện nay, nhiều chuỗi cung ứng mới sẽ ra đời và sẽ được ứng dụng rộng rãi trong thực tế. Các công ty sẽ có nhiều mô hình để lựa chọn sao cho phù hợp với tình hình hoạt động và tài chính của công ty mình. Toàn cầu hóa: Ngành kinh doanh luôn mở rộng khắp thế giới, khách hàng, nhà cung cấp và đối thủ cạnh tranh có thể nằm ở khắp nơi. Đến năm 2020, 60% các công ty mong muốn tìm được nguồn cung ứng từ nhiều quốc gia khác nhau hơn thời điểm hiện tại – và 80% nhà sản xuất đều mong muốn có các hoạt động đa quốc gia.
Điều này hoàn toàn có thể xảy ra với hệ thống quản lý vận tải hiện đại, khả năng hậu cần cao và các hệ thống công nghệ thông tin khác. Công nghệ RFID sẽ phát triển nổi trội: công nghệ RFID sẽ phát triển và được ứng dụng rộng rãi trong chuỗi cung ứng, đặc biệt là trong ngành hàng tiêu dùng.